J. Jacobi Zimmermanni, ... Opuscula theologici, historici et philosophici argumenti. Tomi prioris secundi pars 1. 2.

241쪽

s93 DISSERTAT. DE CRIMINE ILERETIFICAT.

242쪽

EJUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS V. 899

Religion genud eluander hassen, ober tua/ Maander - hebem Hactenus doctua ille Fir.

Inter mittis tristissimi mali, de qno agimus. merito reseras Adduestuesperbiam, vitium nempe illud, quo cogitata nostra, dicta, iacta,& eruditionem nostrant theologicam cumprimis, sive veram sive imaginariam, maximi nacimus. Malum multis eruditas , inprimis Iem mirum su-2octis, lamiliare. Hi ubi ad aliorum labores & scripta oculos con- perbia &vertunt, saepissime abjectissime de iis sentiunt, saltem, exiguum illis Ponunt pretium. Hinc ubique in aliorum scriptis amplissimam it periunt carpendi materiam. Putant insuper hujus commatis homi- inlli ho 'nes, caeteros scriptores omnes in eodem argumento occupatos, si bis de is saperent, suae, utpote optimae, sententiae addictos esse debere. Peta ligione sum, cant equidem in hoc casu omnium fere disciplinarum cultores; at xvnui inter V. D. Ministros & Theologos quammaxime hoc malum gras. sari, tu aprico cst. Cujus rei tot proiiant antiquis pariter & recei tioribus temporibus exempla, ut infitiari rem ipsam non possimus. Homines hoc morbo laborantes nonsolum lubentes cimi quibuslibet, ct δε quibuslibet etiam disputare solent; sed & cedere nunquam volunt sitis adversariis quod si in certamine pergunt, incipit mens fieri nubila, andabatarum in morem pugnant, & ab haeretiscationesbi temperare amplius non valent. Cum hoc malo saepe conju eius est ii in quidam, qui facile inter Doctores ejiisdem Academiata vel Θmnasi exoriri potest. Ubi unus alterum cruditione superat, X xx xx 3 aut

243쪽

aut superare existimatur; ubi major est studiosorum ad umim quam ad alterum confluxus 3 ubi methodus tradendi theologiam ut doesiarum disseiplitiarum Doctoribus nihil jam dicam diversa plane est ;aut quando unus hypollietibus quibusdam delectatur, quas alter avertatur, existimans , illas aut nullis fundamentis esse superstructas, aut nullum vel exiguum valde usum habituras, clamores excitaniatur , quasi Hamissat esset ante portas. Haec ubi occurrunt, elatiora bigenia vix quiescere poterunt. Incipiunt primo tacitos duntaxat susurros movere, in aurem aliis, quos consentientes esse putant, dic re, mox thesin aliquam. suppreta nomine adversarii, illi opponere, ita tamen, ut pulchre constet . quis petatur; mox rumor per urbem vagatur; studiosi conspiratis sectionum partibus controversiae m mentum in majus extollunt f & quilibet pro sua vcl potius Doctoris &Praeceptoris sui sententia, sive ea nova sit vel antiqua,sortiter stat ; ta dein ignis latens in flammam erumpit, exoritur besium theologicum.& aeerrime in se invicem invehuntur; dissentientibus odiola imponum tur mutuo nomina, & arreptis quibuscunque tandem armis strenue depugnant, quamvis saepissime maxima de nihilo oriatur bularia, quod erudite & belle ostendit, 'ο ι μακαριτηe cl. IVerense in in doctissimo libello de tigomachis Druditorum , quem omnibus Optumarum literarum. Theologiae cumprimis cultoribus, commendo.. o magis autem intolerandum hoc malum animis est iniitii m. eo majore etiam cum servore animorumque contenti me hoc bellum geritur. Vehementissimum autem esse solet. ubi illud inter ita Aictos Fratres , qui eandem profitentur religionem, & communia sequuntur sacra. geritur. Norunt enim probe utrique altercantium.

quali quisque sit in statu, quo ingenio, moribus & eruditione sit instructus, quales fautores & amicos vel adversarios habeat ; utri factio sit potentior; & quae sunt alia, quibus quisque ad adversuri uin tuum deprimendum & invisum reddendum uti potest. Quale vero hoc viris modestis & pacificis, concivibus & studiosis literarum. spectaculum exhibeat, & quid vulgus de his acerbissimo animo gestis bellis judicare soleat . quilibet me tacente facile intelligit.

ciam inter causas haeretificationis esse numerandas, agnovit etiam reve

rendiu 2 praestantillanus Is Ao. ia libello cui titulum

244쪽

IV. sollAntequam studium orthod M, tanquam c am praepost nu consideIamus. ante Omnia, quid orthodoriae nomine significetur, iterum n

est malis Betrachiungen ' Fbis den Voriret der Lehre des seselep

245쪽

selo eu monstrandum. Nimiri in haec Vox in bonam A malam nune praetensia partem sumitur. Laudabile est hoc studium, quando per id intelli orthod gitur singularis cura veritates coelestes, scitu necessarias & utiles , non ite λι- solum cognoscendi, sed A easdem aliis rite tradendi, easque tuet dium,qu r- Laudabile est, si is, qui amore harum veritatum incelasus cst,

.it haereti operam naVat omnem, ut in cognitione veritatum omnium in S.

ficationis Literis detectarum, sive eae sundamentales sint, sive non , ciescat. M . aecuratioremque indies sibi rerum divinarum, theoreticarum Sepracticarum, comparet notitiam. Laudabile denique est hoc studium orthodoxiae, si, qui hoc tenetur, semper gravia a momentosis, utilia a minus necessa iis distinguit, in minus necessariis fratrem e rantem sorte aequo animo fert, illi non insultat, aut odio et ira habet & persequitur; sed potius, propriae infirmitatis memor , placide cum aliis agit, & quod sibi fieri vult, etiam aliis facit. Tale orthodoxiae studium quin laudabile nemo, cui sana mens est, dubitare poteriti Sine hoc nemo bonus Christianus, nedum V. D. Ministerct Theologus esse potest. Ad hoc studium incitandi sunt audit res omnes publice & privatim ; imo inter excellentissimas Theologi, dotes referimus, si pectus ejus totum pervasit sincerum hoc orth doxia studium. Sed quemadmodum vox Drannus quemvis legitimum Regem minime crudelem significabat olim: ita postea succe:su temporis cum severissime & crudelissime quidam saevirent in subdiatos . nomen Taranni odiosum valde quin & execrabile evasit: ita fin liter piae postero quorundam luidio fictum est, ut vox orth Moxia. communi plerorumque hodie sapientum judicio, contemsuist exposita. Per ori Oxmvι igitur, dum cana pro caiisa haeretificationu venditamus, intelligimus ineptum & ridiculum μιdiu n, omites minutas pariter & parum prostituras opiniones & sententias, vel a nobis inventas, vel a Majoribus traditas, tuendi, defendendi, aliis tanquam salutares quammaxime & montentosas commendandi.

inculcandi & laudandi ; sudium homines ab his recedentes maligitissispicionibus premendi, errores minimos exaggerandi, optimorum

virorum

246쪽

virorum meritis detrahendi, & promotioni illorum obicem ponem ldi, variis illicitis anibus ad aliis vitam acerbam reddendam utendi, - . atque ita pronuntiandi, quasi in ipsoruin potestate situm sit, coelum his aperire, illis vero claudere ι denique existimandi, se, propter calidum illum fervorem in quibusvis dilendendis, singulari privilegio caelitus communitor esse aliis insultandi, se ipsos vero pro strenuis verutatis athletis venditandi. Ita vox haec orthodoxia bodie plerumque nimitur, & ut hanc odiosam valde definitionem habeat, in causa silerunt illi, qui consuetudinem quandam contraxerunt, ita, uia scripsimus, sentiendi & agendi. Hanc vero orihodoxiam ridicida plane esse &- legitimo etiam orthodoxiae Dialo contrariam, imo a ratione plan & geuio reli risuu christianae alien-, jam per partes, sed strictim tamen probabimus. Ridiculam primo esse & ineptam hanc orthodoxia , tanquam singillaris alicujus privilegii, legitimam usurpationem, sibi arrogare velle, nullis in medium prolatis rationibus, deprehendit quivis, qua

vel ad definitionem orthodoxiae communi usu receptam attenditi

i Qiii enim se orihodoxum appellat, nihil aliud sibi vult, quam se de religione & praecipuis ejus capitibus recte sentire. Cum vero omrus homo, qui sensu communi non plane destituitur, idem dei se testari possit, manisellium est, hanc appellationcm ridiculam esse. γ quia hoc obtentu quilibre omnia sibi potest vendicare privilegia adsertae veritatis, & quae inde emanare solent, bonorum. Ita titulo λ hoc olim usi sunt Gentiles adversus Christianos ; Christiam adversuaa , eos, qui non omnibus suis efflatis subscribebant; Arriani contra ita dictos Catholicos , CGholici adversus Protestantes & alias sectas,

. adversus Romanenses ; adversus' somnos,

ii & ita vicissim. Ex quibus simul patet, eos, qui ad orthodoxiama suam alios criminaturi identidem provocant, nihil lucrari, nihil umifi ' ritati praesidii inde accedere, sed potius tales ab omnibus, qui sa- , piunt, risui exponi. Demonstranda est veritas articuli cuiusvis r a ligionis, & sine hoc omnis ille titulus orthodoxiae vanus est a a. Sed nonsolum ridiaula est haec nescio cujus singularis o

thodoxiae jactantia, sed odiosa plane & periculosa est; quia sub hujus praetextu quaelibet fictio jura sibi vendicat iniissima, sepe & aliis . ,

, b in ocentii is licet, valde detrimento. Infinitorum exemplorum. /;, inductione facila hoc probari posse 'idet quilibet, qui quae ant To . u rara ada. Yyy y y quam

247쪽

quam natus est , in ecclesiis gesta sunt, haud ignorat. Unum autem duntaxat adseram exemplum hujus jactatae orthodoxiae, titulo inter ipsos Protesames usurpatum, cui innumera addere possem, si res non esset in vulgus nota satis. Anonymus auctor libri, cui titulus: Pensees libris fur u RNIlisi, Pulse Ule bonheur de la Nation, pag. I93. nisus auctoritate Samuelis Andreae, professioris Theologiae Marpurgen irs, riusque epistola gratulatoria & apologetica contra Damam orthodoxam, fidelem paciscam Masii, Proseiseris Theologiae, sequentia refert: Dans iste MI 'Nouaria VI. Lascis V Mirarorum uolens Mini es is pulse

mau les Lutheriens lis traverserent dans ce dessein, sοus pretexte, quela doctriste de ces Ministres Emit condamnee par la ConfesAn OUM Murg, . V iis lis obligerent de sortis de ce Roai me ali milieti de th ver. Queique tems apris, Micronius ,se trouυant a Hambovet, eis uno confere me ore mes phalus, Threlogien Danois, qisi se servit dia comsent ent des ulises Saxonnes comine διιn argument invisscibis contre les

sant rin decret contre uous. Singe eulement, queet orta Bes condam vis

maxime, qtii regne dans totius tessectes de PVnivers. II VI a piant de is, oia te ciero de la religion domitiante ne i orce de Dire passer rur carimes PBat tonses les opimons, quelques indoendantes gulallia

248쪽

EJUS CAUSIS ET REMEDUS. PARS V. . di

solent δε la politique, qui soni contraires is soni lemri sum Din. qtur Mila

Hujus masTpHAtit vitam nuper delineavit ARNOLnus Oagvsi. Hae Nhurgensis Pastor. Recensionem hujus libri dederunt inter alios, Amctores actorum Lipsiensium Germanicorum parte Ii8 Au r recenis sonis , postquam in coelum sustulisset laudibus hujus hominis oris thodoxiam , Zelumque pro factione sua . pag. 762. haec addit:

sane cum haec legerem, & vix concipere potui, qua ratione vir doctus& sapiens, in tanta Literarum luce, sententiam WMTpNALI ab omni humanitate alienam defendere tamen ausus sit. Et profecto nisi mihi

csastaret, a statribus Lusteranis componi hosce libellos , recensionem Diqiligeo by Cooste

249쪽

3. ini hunc titulum sibi vindicant, & morbo hoc laborant,

solent inplurimum optimos quosque & innocentu os viros gravi . Tum errorum reos postulare, & pro lubitu suo, im eas in elephan

tes mutare.

illam tribuissem Monacho Italo, tetra superstitione dementato. Quid enim magis ab omni charitate christiana alietium, quam haec defensio. estphali, intempestivo ct crudeli zelo abrepti Si ex hoc iudici ci viri docti judicandum esset, quali erga nos Reformatos sint Lutherani anumo, quid aliud colligere deberemus, quam hoc; eos, nos in maxumas angustias coniectos, ct sine omni culpa nostra persecutione dura pretas, loco auxilii e terris, quas occupant, eiecturos. An non vudet vero vir doctus, recensionis hujus auctor, Reformatos eodem jure,s jus sit oppressis auxilium ferre nullum , uti posse erga Lutheranos, cum iisdem malis conflictan proacto puerilis illa excusatio: Ego sum orthodoxus, tu non item: valet tantum inter idiotas, doctores umbraticos, ct mulierculas. Docti ejusmodi ratiocinationem rident &detestantur. Aliter sane viri in ecclesia Lutherana eruditissimi S uel herrimi de hoc argumento sentiunt. Unum saltem hic adducam, nimiarum ch. A. HEUM ANNI exemplum. Is in commentario in II. epist lam Johannis, hoc ipso anno in lucem edito, ad ri Io. & i I. ita loquitur:

250쪽

4. sollicite circumspiciunt, ubi inveniant homines in omni.

hus partibus recepta orthodoxia conspirantes , quos, quantum V lant, non lum verbis extollunt, sed & omnem lapidem movent, ut ad ea evehantur munera, in quibus positi cum auctoritate quis dam de suecessia minutas opiniones omnes propagare , & ad seram

posteritatem transinittere possint. Iidem vero, ubi quem suspectum nabent here odoria, ad quod obtinendum Ilassicit, si non iisdem scriptoribus, quibus illi inhiant, delectatur quantum in iis est..

intercedunt, ne tales ad altiores dignitates provehantur. Mille hu sus rei prostant exempla. Unum adduxisse juvat, quod in medium adduxit cl. Tubingensium Theologus D. Maiciatim, inditariati desinu Principis circa doctrisas publicas. Matre inquit comitis Bem emensis, ciιm ageretur de celebri Gerardo rasso, Strinfurtum ad proia ionem theologicam vocando , U Comiti laudato jam ab aliis eo no-nmie commendato, dixisse sertur, se nonpassuram, ut quisquam adpri

ctenus celeti Heumannua.' in Vide de hac relatione paulo accuratiorem notitiam. qmm suppeditata CHAurparia, Lexici sui pag. 6 . articulo G. rissius. Disiligod by GOoste