장음표시 사용
331쪽
is terrena corpora nou ais ei credis a coelestibus 8 Credo. inquit. se ni enim ita esset, quo pacto tanto ordine tanquam ex divinoia mandato, cum ille plantas florere jubet, florerenti Cum geris minare , germinarent Z Cum proferre fructum, proferrent Cumis maturescere, maturescerent 3 Cum rursus decidere flores & d si fluere solia, & ipsas in sese quasi involutas quiescere ac refocil- ,, lari, quiescerent ac refocillarentur Unde porro ad incremense timi liuiae & solis accessiim & reccssum tanta diversitas, & ita
se contrarium mutatio terrenarum rerum cerneretur Cum ergo
is solia & eorpora nostra sic universitati devincta sint Deo , ut se particulae sint eius , non omnem motum eorum & proprium ac se cohaerentem animadvertit Adde locum elegantem Ant. Philus. lib. I 2. cap. 2. Circa mentes ita versari Dei providam cursvn sos ν bivit, tit ipsis hominiιm cogitationes noscat se dirigat. Ita Seneca epist. 83. is Sic certe Vivendum cst, tanquam in con 'ectu ejus vivari mus, sic cogitandum, tanquam in pectus intimum inspicere pos ,
- sit; & potest. Quid enim prodest ab homine aliquid esse secre-- tum Z Nihil Deo clausum est. Interest animis nostris, coguis tritonibus mediis intervenit. Sic intervente dico, tanquam alia se quando discedat. A Deus autem porro iuxta Stoicos homini prospexit es' erga eum quaninum e beneficus es. Ita Seneca de . henes lib. 4. cap. S. Non dat Deus beneficia. Unde ergo ista qliae pos.sides 3 Quae das r Quae negas 3 Qtiae servasy Qtiae rapis Unde
se haec innumerabilia, oculos, aureis, animum mulcentia Z Unde M illa luxuriam quoque instruens copiar Neque enim neeessitatibus A nostris solum provisum est: usque in delicias amamur. Tot a busta , non uno modo frugifera, tot herbae salutares, tot vari se tales ciborum , per totum annum digestae , ut inerti quoque si fortuita terrae alimenta praeberent. Jam animalia Omniq generis ,
is alia in sicco solidoque, alia in humido nascentia, alia per se lime demissa, ut omnis rerum Naturae pars tributum aliquod nobis conferret. se Lege S seq. & cap. 7. ubi dicenti cuidam, Natura haec omnia secit, respondet. Non intelligis te, cum hoc si dicis, mutare nomen Deor Quid enim est aliud Natura quam si Deus , R divina ratio toti m tuido δι partibus ejus inserta. Idem de Stoicis asserit Cic. de lf. V nat. D. Adde Epictetum apud . 1 - χ
332쪽
lib. I. cap. 6. Auton. Phil . lib. 7. sect. 7. Unicum adduco locum Senecae de ira lib. 2. cap. 27. is Qitaedam sunt, inquit, quae nocere nonis possunt, nioanaque vim nisi beneficam & salutarem habent: ut si Dii immortales, qui nec volunt Obesse, nec poliunt: natura enimis illis mitis & placida est, tam longe remota ab aliena injuria is quam a sua. is Haec aliaque loca supra adducta probant clarissime, Deum juxta Stoicorum mentem fines habuisse sapientissimo&in creandis Universo & hominibus. Haec autem finium consid
ratio omnem necessitatem excludit. Rectissime cl. Wolpus, Philos .phus oculatissimus, de differentia nexus rerum sapientis, & fatalis necessitatis, pag. I 3. ait: Si mmidiis absolutam habeat necesPatem, nullus in Universo erit contingentia locius arcebitur ex eadein sapiet tia, arcebuntuν Mes , arcebitur a rebus creatis perfectio , quam ipsis
tribuit vulgarem istud Metaphas num , omne Ens est bonum seu per feetum. Quod si vero nexus rerum a necessitate absoluta fuerit exemuttis , Unisersim contingenter existi: Si nihil in eo fuerit fine ratione. arcebitur NB. fatum, Usapientia fores panduntur, locumque habere potes in rebus peifectio. Posterius autem de finibus aperte agnoscunt Stoici, quod ex supra adductis & ulterius adducendis locis
patet: nexum autem rerum juxta eos necessarium non esse , vel ex
iis patet quae de possibilibus differunt, quae infra adducemus, unde longissime absunt a mente Spinoeta, qui cum fines omnes ex 'Universo proscripserat, caecum latum induxit , audi ipsissima ejus verba in appendice ad prop. XXXVI. Eth. Natura nullam
Hem Hi proxum habet, V omnes cause males nil nisi humana
sint Agmenta. Negat ibidem oculos ad videndum, dentes ad masticundum, herbas & animantia ad alimentum, solem ad illumunandum. mare ad alendum pisces, secta esse. In praelat. ad paria tem 4. Ethic. p. . negat rebus inesse persectionem , perfecti um 9 imperfectisnem retera modos solum cogitaria esse, nempe -tiones quas fugere solemus ex eo, quod ejusdem speciei aut generis in- dioidiis ad imicem compara-ι3. Quam sunt autem haec a Stoic mim mente aliena r Patet 'autem hoc clarissime inter alia, quod Deo perpetuas, ob praesitum beneficentiam, gratias agendas esse iurant. Audi & obstupesce, cum Epictetum ita ratiocinantem audis apud Arrum. lib. I. cap. 16. is Si sani essemus, quid nobis aliud agen-
333쪽
is diam erat, & publice & privatim. quam Numen celebrandum Lis laudandum ,& grates persolvendae Nonne & inter fodiendum &,, arandum & edendum hic hymnus Deo canendus erat: Magnus,, est Deus, qui nobis initrumenta praebuerat Z Haec inuibus terram ., excolamus: Magnus cit Deus qui manus dederit, qui deglutie is di vim, qui ventrem, qui cliecerit ut latenter crescamus , uvis dormientes respiremus: haec singulis in rebus cantanda erant. & hymnus maximus ac divinis simus te, nandus , quod faculi se tem dederit harum rerum intelligentem, & utendi ratione ii se structam. Qi iid ergo cum vulgo excaei ati sitis Z Nonne oportebit esse aliquem , qui hoc munere fungeretur, & loco omnium
δε hymnum de Deo publicaret 8 Qiiid enim post ini senex claudus. se nisi celebrare Deum Z Quod si luscinia et sem, audiant haecis Christiani) lusciniae ossicio fungerer, si olor oloris Nunc ra-
, , tionis cum particeps sim , Deus mihi celebrandus est , nonis meum munus est, hoc exsequor, neque stationem hanc deseramis quoad licuerit, & vos ad eandem hanc cantilenam adhortor. ,,
Adde si placet cap. lib. I. . VII.
Haud displicent hactenus S okorram decreta, inquies, sed B
te speciosis verbis nobis imponunt, forte haec ipsa decantata providentia Dei non nisi inexorabili necessiitate innititur ; sed praete quam quod abibnum citet Deum laudare, qui non poli non agere quae ageret, statim jam contrarium ulterius probabo. Et primo quidem attendamus , quid Stoita de libertate mentis nostrae s enserint, postea fundamenta moduinque providentiae divinae clarius explicatini. De libertate mentis hii manae sentiunt magnifice Iuvat eoinim sententiam non meis, sed lituratissimi viri D. Heiu- si verbis oppido elegantibus enarraiie; is in oratione de phil0Ophia Si ica pag. m. 277. iis loquitur: δε Ad intelligendam hujus un,, oportet rationem providelitiae, duo in homine requirunt. is ut res singulas, in quibus maxime versatur, diligenter & cum
Stoicos libertatem mentis humanae strenue defendisse, probatur ex isti Praestantissimorum virorum a LIMBOR Guiu edicis, Pag. 9 o. seq. MDiuiliaco by Cooste
334쪽
is cura intueatur e tum ut gratum memoremque animum ad eam
is afferat, qitia nihil frustra , pleraque autem causa hominis Sc f si cit & disponit. Patriam sapietatis non unius civitatis moenibus M aut muris, sed totius caeli ambitu describunt, ne tam magnaeis urbis incola ac civis, tum ipsius Dei filius ac popularis, quic- A quam humile aut abjeetiim cogitet: relegationes autem, exilia is atque alia id genus, non naturae, sed opinionis mala esse sciatris & ad coelum usque, sup . ulgum, magno animo assurgatiis Eum ipsum ab eodem rerum omnium Parente liberum, ab omniis perturbatione immunem laetum , atque huic corpori infusum. Inst mentum ejus esse corpus ; longe ab eo cujus instrumentum se est, diversum. Ipsum autem huminem id esse, quod est. is ratio ac animus; quae illius bona sunt aut mala , bona hominis is aut mRla esse , de caetero autem extra eum esse & ad hominis is felicitatem, nisi velit aut non recte opinetur, pondus ac m
is mentum non adserre. Ut recte autem opinetur maximum illiusis bonum esse: quemadmodum ut contra, omnium miseriarum ac si calamitatum esse sontem, quae tranquillitatem mentis nostrae ac
se felicitatem perturbare possent. Iam cum omnibus sit innatum se bonum ut sequamur, malum sugiamus, quoties eorum alterum si offertur, duos nasci motus , qui & ipsi unt in potestate nostra. is Appetitum nempe & declinandi studium, seu voluntatem. Quod si si purus atque simplex, si nulla corporis contagione vel corru-- plus vel pollutus, as Rae spontis sit animus, bona sua petere, se mala autem declinare. Sua autem esse, quae in potestate sua is habet, ut vel consequatur, si velit, vel declinet, si non velit. is Rursus autem quae in potestate non habet, neque appetere , si is bona videantur, quia aliena sunt: ut Ertunae quae dicuntur, ,, quae corporis, & alia id genus: extra mentem enim sunt & -- tionem , ideoque nihil ad naturam ac perfectionem nostram, is quae in his consistit. se Hactenus missitu. Sed mavis sine d hio de histe ipsos Moicos ratiocinantes audire. Nota est omnibus celebris eorum distinctio in ea quae sunt εφ' ημιν, & ea quae δε ἐφρών. In nostra potestate osse dicunt ὐπολιψην,
σιν , atque haec bona esse φυσει , ακωλυlα , αἰ ερεμιποδες α,
quae totius ethicae Stoicorum fundamenta sint; hanc libertatem eo usque extendunt, ut ne Deus quidem decreta mentis mutare possit.
335쪽
Epictet. apud Arrian. lib. I. Το σκελος. μου την δεουδ'' . Ζευς νικη rata λνα exm, pellim meum vincies , i .iti tum autem
metim ne quidem Iupiter superabit. In eodem capite Iupiter introducitur , Epictetum ita vj loquens : - Si feri potuit let etiam corpus- culum tuum & reculam libera & ab omni impedimento remota
is secissem, nunc autem te latere non debet, istud non ei se tuum, ,, sed lutum belle maceratum in graeco eleganter πιλος καμψως ον
φυραμενος quoniam autem istud n , potui, dedi tibi qtiandam no- is, stri partem , vim istam appetenm V aversandi, & persequendi R,, declinandi, denique eam quae visis uti posset, quam si excolue-
,, ris, in eaque omnia tua collocaris, nunquam prohibebere, nun- ,, quam inapcdi ris, non gemes, non quereris, non adulaberis cuia is quam. D Idem repetit lis. I. cap. I 2. Ingentem praeterea idem
tellantium farraginem adduxit cl. Gata erus, ad lib. 2. Anton. Phil. seel 9. Addam unicum locum ex eodem Epicteto, qui omnibus Descis palmam surripui;se videtur: extat ille lib. cap. 23. Qiud ex st via hil ue habetis liberum 8 fortasse nihil, quis autem vos cogere potest,tit quod falsum videtur, appr0betis, quis ut nou approbetis quod υid itir υerum Nemo. Ibi ergo videtis aliquid in vobis esse tiberum siti
pie Appetere autem aut averjari, propendere aut abhorrexe , aut parare sese, aut con tuere aliquid veVirum quis potes , nisi opinione u ilitatis atque ossicii adactus r Nemo. Habetis ergo in his alia quid liberum V immi ve. Id miseri excolite, id curate , id qt rite bonum. Notandum autem est haec consanter a Stoicis defendi, &inter philosophiae moralis primaria capita referri. Quod si autem libertas hominis tanta est, ut bona mentis a se solo repetere pos-st, & liberrime se te ad bonum amandum determinare, ita quidem, ut ne Deus quidem decreta mentis mutaro possit, quis non aperte videt, tantum abesse, ut Stoici omnia inexorabili necessitati subji- ciant, ut potius rem pulcherrimam Dei detrahant imperio r Ρra :sertim observandum, hanc libertatem ad ea spectare, quae actio- mim nostrarum fundantenta sunt, & sine quibus religio nulla, . eultus nullus , nulla pretemia , pcen que locum habere possunt. iNullibi pra terca Stoici hisce contraria docent, his quis huc tra- ἰhere velit ea ipsa, qtine de providentia ad omnia maxima minima tsese extendente disserunt. Sed liso nihil aliud inferrent, quam :hoc: Stoicos nempe & providentiam dari, & shmmam esse mentis
336쪽
libertatem pro istas fuisse, nescivisse autem qua ratione haec duo i, ter se concilianda sint, quod facile conccdimus ; sed inde tameα minime sequitia, Stoicis tanquam commune & ab omnibus receptum dogma adscribi posse , omnia nimirum inexorabili & caeca n cesitate decurrere: quod nobis hactenus sussicit, qui domonstrare nolumus, Stoicos hac in parte per omnia recte sensissic, sed in quia busdam lapsos, inevitabile fatum non statuisse. Atque hinc factum Me putamus, ut cL Theologi itatuant, Stoicos hac in parte Pelagio praeivisse. Cl. & poli lata etiam depraedicandus Vitringa obserins . tona. I. de concupiscentia vitiosa & damnabili, observat, Stoia eos viribus arbitrii humani plus aequo tribuisse, temperamentum tameti aliquod quaesivisse in doctrina de providentia, eosdem si cutos esse Pharisaeos, quorum mentem Josephus ita explicatr
αρετης η κακιας. Fato quaecunque geruntur tribuunt, nec tamen ho
mini υoluntatis astensum adimunt, hoc temperaumflo Derim uti dia sentes, ut cum omnia fiant ex ipsius congilis, in homhie tamen sis voluntas accedendi ad virtutem, auν ad vitium. Alibi ait eos assi mare, agere, quae justa sunt, Vel negligere, maximam partem esse in hominibus, adjuvare tamen in singulis & Fatum. Ex eo ita coi
eludit beatus vir; haec certissima es illa in profesla, homini liberum esse, V plane in initis arbitrio positum, se inclinare quo velit, Aead bonion siυe ad malum , sed tibi quis istuntatem suam declinavis Detim illi araxilium praestare. Suboluit di disu iactissimis viris, ipsos
di modi admittere temperamentum, quo scilicet aliquid Deo, aliquid homini detur, ex oratione Domini apud Lucam cap. I 8. ubi Pharisaei Insona imponitur haec verba fundentis: Dcus gratias tibi ago, quod non sim ut caeteri homines, rapaces, injusti. Erat in hoc hosvine magnus Dyilas, rithiloi nisus dicit, gratias Domine tibi agor unde hoc,
uisi quod uti jam dictum, Pharisaei sibi adscribebant aliquid, aliquid
Deo ι sibi quidem inclinationein voluntatis, Deo vero au ilium gratia, quo beneυ0lentes promovet. Idem, uti dixi, cl. Theologus hanc opunionem a Pythagoricis, Stoicisve repetit, dum Deum in auxilium vocandum esse dixerunt. Epictetus apud Arrian. lib. 2. cap. I 8.
337쪽
παρατατην λ τουc δεσκουρεις is οἱ πMori t. Legantur simul antecedentia & coiisequentia hujus capitis. Pelagium Dolao3 etiam hac in parte secutum esse, conqueritur rev. Biιιιιeus selict. J. N. p. I 47. Jam autem quis adeo est historiae ecclesiasticae imperitus, ut nesciat, Pelagium libertati humanae plus aequo concestister Patet etiam inde quid sentiendum sit de iudicio cl. viri II. Dod elli, quod in disquisitioitibus de libertate adducit Collinus p. 298. ,, Le savant Monsieur Dodureli croit que St. Paul, qui eloti Phari- ,, seen & fils de Pharisien, avolt pris se doctrine dii fatum desse mattres de cette secte, comme iis lyavolent eux memes requ,, des Stoiciens. D il rem arque, que la philosophie stoicienne est ,, necessairc pour expliquer la theologic chretienne, qu'il y a desse endrotis dans lΣcriture, ou te Satiat Esprit parte selon l 'opinion ,, des Stoiciens, & qu'en particulier ce que Paul dit totichant,, la predestination & la reprobation, doli etre explique svivantis Popinion que les Stoiciens avolent du fatum. De quo judicent alii 3 nos; controversias Theologorum hic tangere nolums. Pergamus potius ad caetera. Videndum jam est, utrum Stoici hanc ipsam libertatem aliorum dogmatum defetisione subvertant, quod
Tum in finem alterius probabimus Stoicos asservisse, omtem re- rvin incinitari in nexum ni praescientia Dei fimdatum se, mala moralia a Deo non esse. Eundem scripsisse fata, atque adeo in s pientissima ejus voluntate unicum praesidium in rebus iam GH qum rendum: rvata phasica in boniιm me in Deum permisisse; eosdem deniaque eundi os ad virtusem deamandam hortatos fuisse. Si haec a Smicis clarissime asserta sunt, nullus dubito, quin aequi rerum urbitri iudicaturi sint, falso illis caecum aliquod & irrevocabile Fatum adscribi.
Age per partes haec probemus. Asicrunt, omnem rrrum Uriaeud Uum nexum in Dei praescientia fundari. Hic in memoriam reVocandum, quod supra diximus, Stoicos duo principia, ex quibus omnianeta sunt, statuisse , causam nempe & materiam materiam jac Cere inertem, rem ad Omnia paratam, cessaturam si nemo moveat;
quae recte ab iis intelligi docent verba Senecae, epist. 6 . ita dicentis: Universa
338쪽
mmersa ex materia V Deo constans; Deus sa temperat, qMecim eumst a Rectoremsequuntur V ducem: potentius autem es quod facit, qui es Deus, quam maseria patiens Dei. Unde constat Stoicos no solum Deo imperium in materiam adscripsisse, sed & prolatas esse,
eundem ad certas regulas, rationi persectissimae ante conditum mu dum obversantes, omnia examinasse: clarius adhuc mentem suam explicat in eadem epistola: is Exemplaria omnium rerum, inquit, se Deus intra se habet, numerosque universorum quae agenda
is sunt, & modos mente oomplectitur: plenus his figuris est, quas Plato ideas vocat, immortales, immutabiles, infatigabiles. is Reeex mente Platonis dicuntur; unde cl. I. Thomasius de exus. mund Mica, disseret. I . sect. s. ait: se Plato sic vocabat, non enimis Stoici, cum haberent nullas, neque ex horum officina Deus qui is quam petere poterat quam rationes seminales. is Unde sorte quis suspicari poterit, haec nihil facere ad probandum, Stoicos rerum efficiendarum modum in Dei praescientia quaesivisse: igitur distincte ad haec respondendum est, & primo quidem dico, me nomine ideae intelligere immediatum contemplationis nostrae objectunt,
quicquid tandem illud sit , quod nos ignorare, dialogo Socratico opusculo meo inserto, probavi; Dico igitur Stoicos asseruisse, intellectui divino ante rerum omnium creationem ideas obversatas luisse, licet voce ideae non idem ac Platonici intellex rint: Secumdo non negat plane Seneca, quod asserit Thomasius, in Deo rerum efficiendarum ideas esse , sed tantum illas inter causas referri non posse , sed solum Deum, quod ex verbis sequentubus patet, ubi ita ait: si Haec quae ab Aristotele & Platone ponitur
,, turba causarum, aut nimium multa, aut nimium pauca compreis
si hcndit. Et paulo incta et Sed nos nunc primam & generalem camis sam quaerimus: haec simplex esse debet, nam & materia simplexis est: quaerimus quid sit causa , ratio faciens, id est, Deus.., Ita enim quae nunc retuli non sunt multae & singulae cauta, is sed ex una pendent, ex ea quae faciti ,, Tertio , liquidum hoc vel ex eo esse patet, quod Deum sapientem estu ajunt, quod summa prudentia mundum formaverit: quae omnia, nisi me omnia fallunt,
nihil aliud significant, quam Deum rerum ideas habere; hinc in Κλχ kkh 3 eadem .
339쪽
eadem epistola ait: si Ego non quaeram quae sint initia um ernorum . quis rerum formator, quis omnia in una massa & materia inertio convoluta discreverit Z Non quaeram quis sit artifex huius mum di &c. is uuarto, Plutarchus clarissime id quod intendo docet,
dicendo de Plac. Ph. lib. I cap. 9. 'Οι αποματα ς μετερα ταμ ιδεας ἐφασαν, quae quin Deo etiam adscribantur
nullus dubito, & hac in parte non distentirent a Cartesii discipulis. qui ideam nonnisi modum cogitandi esIe riunt. Sed ne de verbis
litigemus, audi Senecam eandem rem aliis verbis depraedicantem, de Benes lib. 4. cap. 32. Deos videre es, ut alios indulgentius tri ctent propter parentes avosque, alios propter futuram n Otum pro nepotumque ac longe sequentiam poserortim indolem: nota enim eis illis operis sui series, omniumque illis rerum per manus sitas iturarum
scietitia in aperto seinper es: nobis ex abdito subit, o repe tina putamus, istis provisa veniunt ac familiaris. Marci Anton. lib.
τινες υλης. Seneca de benes lib. s. cap. 23. Dii in prima illa coim Itittitione, cum univeisa dispouerent, etiam nosra vi 'rint, rati
nemqt e hominis habuerunt f in nostras utilitates a principio rerum pri missa mens es, U is ordo munia datus , ut appareat curam nostri 'mon inter ultima habitaui. Ex locis hactenus adductis constat, Stoicos elarissime professos, nonsolum Deum libere ad hunc mundum comdendum sapientissimis rationibus motum esse, sed& nexum omnium rerum perspexiste. Materia secundum eos erat res iners, Deus tanquam sola ratio in se adquiescebat, & tandem ex hac materia ad certos fines mundum hunc condere, saltem materiam jam prae- existentem ita voluit adornare , ut quaelibet finibus suis responderent: ubi autem est pnaescientia rerum a nobis solis pendentium, ubi fines intenduntur, ibi fatalis necessitas exulet oportet. Pr terea asseruerrent malum morale me peccatum minime a Deo frigianem habere, sed partim ab hominibus, partihu a materia repetendum. Ant. Philosoph. initio libri s. ait: 'H των ολων ύσια ἐσπειθης vi
versi materia obsequens es V parere pronim. Meus rectrix ejusde unullam
340쪽
ni Lani in se maleficii causam habet, cum malitiam in se nullam h
beat, neque malefucit cuiquam, nec a quoquam lassitur. Secundum
hane υero fiunt V persciuntur omnia. Cum hoc loco consere docti1simus Gaiahrus locum Jacobi Apostoli dicentis: Θειοτος ετι adducam ego limul elegantem locum Homerι Odyssi R. V. 3 a. ubi Iupiter ita loquitur:
hs quam vnnc homines init se Minina cit an , Ex nobιs namque esse mala Qunt ι ni sibi ipse, Nequitia propria, praeter Fatum mala gignunt, Vide de hac re cap. I . A I s. phys. Stoicae Lipsit, quem
eompilare uolo : nec huic sententiae contrarius est locus Seianecae, ut putat Galaterus, in libello de providentia cap. dicentis euuare Deus tam iniquus in disributione Fati fuit, ut bonis viris paupertatem es acerba vulnera adscriberet 8 Non potest artifex murare materiam, hac pes a es: quaedam separa=Ψ a quibus im non possunt, cohaerent, individua sunt: hic enim proprie setano est de m lo physico, cujus originem Stoici in materia quaesiverunt omnes. Hinc miror eruditisIimum virum P. Bivlium hoc negasse. Tom. 3. dict. criti p. 233O. ita ait: - Pour dire ceci en passaia , per- A sonne ne doli s'etonner que Ciceron & Ρlutarque ayent altaquέ- de la sorte les Stoiciens; car encore que cette secte des Phi-- losophes admit deux principes, Dicu & la mattere, Dicu comme,, Pagent ,& la mallere comme te patient, iis ne croyOient pas, que,, la mallere fiat un principe mauuais. M Sed errat vir eruditus quammaxime ; minimc enim vel Plutarchus vel Cicero negant, Stoia eos originem mali in materia quaerere, sed hoc tantum volunt, eos hac ratione minime dissicultatibus satisfacere , statuendo mat Tiam ad agendum ineptam, quae adco causa mali esse non possit; sequi enim vel iis nolentibus, aut Deum csse auctorem peccati, aut non Ens: haec jam dudum post I. Thomasin in diss II a. observavitia. Molpus Manich. anete Manich p. 1 3. Neque enim negandum est, Disitiroo by Corale