장음표시 사용
361쪽
potuerunt, quam a Chr sippo petere, ut omisam reddat, cirr Deus ejusmodi creaturas liberus, non ullus producere voluerit. Quae quaestio quidem ibiti tu disscitis sutura crat Chiosippo, sed nihil tamen
impediebat, quo minus salva hypothesi libertatem mentium tueretur. Provocat secundo vir eruditus ad fragmenta Oubinai & IFogoniani, quae nobis servavit Eusebius , praep. evang. lib. 6. Sed haec fragmenta sane caeteris Stoicorum sententiis, ubique in operibus et Tum extantibus, opponi non possunt. Tertio provocat ad Plutariachum, qui resutaverit Chrisippum. Rationes Plutarchi duae sunt: prima in , potius negandum esse, Deum esse omnipotentem, quam Ni concedatur, eum permittere malum potius se et siccundo negat, malum inservire posse ad Illustrationem praesta latiorii in bonorum.
Sed haec nihil contra Stoicos solos faciunt: hae objectiones omniabus Theologorum & Philosophorum systei natibus opponi possunt, Laltem omnibus qui providentium dari, & mentes libertate quadam praeditas asserunt: non igitur hisce refutandis in hac remus, breviter tamen objectiones Plutarchi resulit ictustris Dibuitius Theod. p. 339.
Sed revertamur jam ad Thomasium. Ex iis . quae jam csix
mUS , apparet alium rutiocinandi ordinem ex monte Chr sippi ser-Vandum et se, quam quem praescripsit Thomasius. Res huc rediti Deus ex mente Chrylippi omnium rerum efficiendatum ideas contemplabatur, in iis perspiciebat, materiam, ex qua fabricare hominem constituisset, ejus naturae esse ut morbis posset obnoxius fieri, quamvis ille optimus Creator hoc minime intenderet: Sola igitur bonitate motum condidissic hominem , licet per concomitantiu in morbos quosdam in cum irruituros praeviderit, qui tamen, si excellentis limas dotes ejus perpendas, nihil praestantiae ejus detrahant, imo faciant aliquando ad ejus emen ationem. Malum morale ex libera mentis Voluntate ortum. Ita' mea opinione Cha sippi ratiocinatio capienda δι interpretanda, quae etsi in omnibus probanda non sit, c. eum tamen Si irrevocabile Fatum non inducit, quod nobis sufficit. Cum autem toties de F.ati necessitate loquuntur Stoici, haec omnia
mitius interpretatur Lipsius . & nihil aliud haec significare ait, quam
362쪽
IOIs placitisse Deo stare semel fixo decreto r eum in finem multa ex Seneca huc facientia adduciti Ita quaest. Nat. I. ait: Imminutio majosutis es, V confessio erroris, mutanda fecisse ; necesse est enim ei eadem placere , cui nisi optima placere Mn possunt. Nonne bonus non potes facere quod facit, quid enim , erit bonus , nisi feceris ρ Magnum est
hoc argumentum firmae Voluntatis , ne mutare quidem posse quod si aliunde eveniret aut cogeretur, sine impotentia esset, udinquit Seneca. Externa non cogunt Deos, sed sua illis in legem aeterna voluntas est. Ita & Lucanus . lib. a. - Fixit in aeternum causas, qua curim coercu , Se quoque lege tenens.
An tamen haec non est servitus 3 Minime, inquit lapsius, & addit locum Senecae dicenxis ; nee Deus ob hoc minus liber V poteu, es, ipse enim es necessitas sua. Hanc Lipsit explicationem rela
tare aggroditur Thomasius, primo opponendo locum Senecae, in praesquaest. nat. dicentis ad Lucilium: Quam utile exi mas ista cognoscere ρUtrum Deus quicquid υtiis inciat , au in multis rebus eum tractanda desituant, magno artisece proe formentur multa non quia cessatori, sed quia id, in quo exercetur , e inobseqiιmis atrii es. Poteratne . exclamat Thomasius, clatrioribus verbis enunciare Seneca, non omnia De urn, quae velit, edicere posse, esse extra ipsum inobsequeus alia quid, quod cogat inυitum veste, quod initio noluit. Sed ad haec jain supra fatis respondimus in elucidiatione ratiociniorum a Chrysippo
allatorum. Diximus certitudinem non involvere necessitatem, neque omnem necessitatem etiam destruere libertatem 3, Omnes dicere solemus, Deum aeternis rerum idcis convenienter agere, unde omnes necessitatem quandam agnoscimus; Deum asserimus facere nonpos .
se ut triangulus sit circulus, ut idem corpus simul sit Parisiis &Romae; nunquam tamen Deum cogi dicimus , hoc enim esset ve horum ambiguitatibus ludere. Lorsque re Sira, V sur totit Disu, te sate Sotiverain chost is meidei r, ii n'en es pas molys libresau contraire, des la plus parfaue liberte de n'etre potnt empEche de Diare te mienx. - D Ars qierin mure choisit selon te bien apparent, Uti plus inclinant, ii imite en cela la liberte δι Sage a proportion desa diffstions V sans ceta, te chois ferois tin haDird avereis. Verba N ii ta n n n 3 sunt
363쪽
sunt illustris Dibiali, cinq. reptique pag. 84. Sed pergit Thomasius : Itane, inquies, tibi contradicit Seneca , sulfine pati si spe , is ostendam tibi praestigias non unas. A Audiemus: se Deus apud si Stoicos verba sunt Thomasii) jam activam illam essentia in si-- nnificat, qua Veluti anima sina regitur mundus, jam mundum ip- , , sum, id eit Deum S. materiam. Elt ergo cxtra partialem illumis Deum, liceat ita loqui, ut melius intelligar, quod ipsum cogat, is non extra totalem; habes praestigias, quibus effici potuit, uris cum sectae suae consentatica diceret Seneca, negans ab externi Sis cogi Deum, nobiscum tamen sentire Videretur. ., Hactenus Thomalius. Sed quid est bone Deus vitilitigari, si hoc non est Si Seneca, quando Deum non cogi dicebat, voce Dei totum mundum. Deum & materiam, intellexisset, an non pro stulto haberetur, asserendo nihil esse extra Omnia, quod Deum cogeret Qtiis unquam sani cerebri quaesivit, utrum Deus ab iis rebus cogi possit, quae non sunt 3 Quando ergo dicit Seneca, non caeterna DeOS cogunt, sed sua illis in legem aeterna voluntas est, per Deum solum pers ctissimam mentem intelligit, quae a materia, re inerti & in aetemnum cessatura si nemo moveret, cogi non poteth, sed tamen ad agendum rationibus moveri potest. Si aliter interpreteris Senecani, omnem illi rationem denegas. Legatur totum caput 23. lib. VI. de beneficiis. Sed nondum adquieicit Thomasius. Lipsit s ita a gumentatus est : Deus juxta Stoicos vult Fatum, ergo domisatur Fato , ergo non cogitur a Fato. Ergo per Fatum liber satis V p
reus est. Qti id adhuc Thomasius y Recte, inquit, si voluntas illa
Fatum antectist, atqui docuimus nos volantatem ligam Dei, quae Fato conformis es, non praeire Fatum, sed succedere, M ita succedere, ut velit, quia aliter non potes, nou pilo autem ob externum inobsequens; ergo Deum cogi. Sed supra jam ratiocinium cl. viri invertimus. Vellem ut vir eruditus totum caput 23. lib. VI. de beneficiis perlegislet.
ubi inter alia ita Seneca: Dii non possunt videri nescivisse, quid esse cturi essent, cum omnibus alimenta protinus V auxilia promiderint,
nec res per negligentiam ger uere , quibus tam multa generaba . NB. Cogitavit enim nos antea Naufra, quam fecit, nec tam leυe opus sumtis, ut illi potiter imus excidere. Quae verba aut nihil significant, aut hoc, Deum praevidisse omnium rerum nexum antequam eas produceret, semel productas convenientex iraturae rerum & V
364쪽
Ioarluntati ejus gubernare, id est, sequi eam seriem rerum condendarum, quam sibi pro sapietitia fixit semel; ergo inquam voluntas. decretum ipsius, vel Fatum antecessit: quod si illas rationes, quae
Deo obversabantur antequam manum, ut ita dicam, operi admoverit, velit Thomasilis Fatum vocare, per me licet: sed ita omnes Fatum statuere dicendi essent. Tandem ait cl. vir: Deus , materia ,
mundus, providentia, fatum, natura , necessitas, fedishra confusione miscentur a Stoicis, ut horum nomina pasta inter se per transrcal a es tu promtu, quia Deum V materiam persiissi sum aut Fati quodam glutive ab Herno ita compingi, ut unum per' se rion minus collisuam quam anima V corpus. Ad quae breviter respondeo, nullam esse prioris objectionis speciem ; scilicet mundus, latum, Deus &c. aliquando miscentur , id est, vocabulis diveria significantibus exprimunt nomen Dei; ergo juxta Stoicos Deus, mundus yc. unum idemque sunt. Idem est mea opinionc ac si quis diceret, cancer significat morbi speciem, animal & stellam: ergo in ore ejus qui his vocibus utitur, unus idemque sunt. Num putamus Stoicos omnes insanivisse, quibus tam absurdam sententiam adlcrubimus Z Cur ergo, inquis, his vocibus utuntur 3 Respondeo, satis
eos alibi mentem suam explicare. Cur nos voce naturae , mox
Deum, mox Univcrsum, mox leges a Deo positas, mox iacultates& proprietates corporum mentiumve intelligimus Z Num idco, quod Deum corpora &c. unum idemque esse putentas Minime. Cur
ergo aliis litem intentamus, qui alibi latis haeo omnia distinxeriint Audi Senecam quaest. nat. I. Qi id es Deo Ρ mens Uuioersi Quid es Deus ρ quod υides totum non isdes totum. Vi id interes inter naturam Dei A nosram 8 nosri melior pars anitatis es: In illa nuta pars extra aIummu , totus ratio est. Qitae de glutine illo pati dicuntur, metaphorica sunt, & nihil aliud significant, ut supra satis explicui, quam relationem quandam esse inter Deum ejusque voluntatem, & res omnes in Universo. Sed quid opus est pluribus verbis Z Legatur scist. 7. A 8. lib. q. de Benes Senecae . ubi docete Deum V Iovem V tutiam es fatum, o mna ejusdem Dei nomina esse, vatrie utentis sua poto ate , tot appellationes ejus esse posse, Dot mi nera. Mitto jam aliorum objectiones. Cl. Buduetis in thesde supersit. R. athesino ait, ipsosmet Stoicos nescivisse quid nomine Fati intelligant , & tamen judicat eos inexorabilem neccistatem professos. Haec ego conciliare non possum. XIT I
365쪽
Interim non dissiteor, ut initio dixi, Stoicos in gravissimo capite de providentia Dei non per omnia recte sensisse , licet statuam eos inexorabile & caeci in Fatum prolatas non fuisse. Idem heiu contigisse puto Stoicis, quod plerisque accidere ibi et, qui de hisce philolophantur. Ab una parte Vident menti inesse vim pro objectorum & conceptuum diversitate judicandi & agendi, es sine hac
mentem nec poenae nec praemii capacem Are ; ab altera parte ad infinitam Dei potestatem, vim & υπεροχην attendentes, Omnia ejus imperio subesse existimant. Haec ut invicem secum concilient omnes ingenii nervos , omnem qua pollent mentis aciem intendunt: tandem multis saepe frustraneis meditationibus & argumentorum collationibus fessi, quod utrinque certum est retinent: interim aliquando ita loquuntur, ut putes eos homini omnem libertatem demere, aliquando autem Vel praestantissima quaevis ejus imperio
subtraheret saltem multos audivi . qui post immensos hac in reexantlatos labores, & lectos MFlii, Mibnim & Chirbi , aliorumque subtilissimorum Philosophorum libros , exceptis generalioribus principiis, in Terentiam illius eruperunt verba: Fecisis probe, incertior sum quam fueram dradum. Quae si quis absque partium studio consideraverit, moderate sane non de Stoicis solum , sed &aliis, qui in gravissima materia a veritate aliquando deviarunt, ju-- dicabit. Deo interim gratias agamus, quod divinam lucem nobis concesserit, qua collustrati melius de hisce judicare possumus, quam acutissimi prisce philosophiae Prose res.
366쪽
PLures effluxere anni, ex quo conscripseram dissertationem pri
rem de Fato Stoicorum, quae in Miseo Bi me; i primum occupat locum. In ea probare aggressus sum , Stoicos a cl. I. Thonιam, Se es. Btiddeo, qui vestigia Thomasi prelsit, gravissimi erroris Di,meismi, uti hodie appellatur, sine sus scientibus rationibus fuisse postulatos. Non male haec mea dissertatio a quibusdam eruditis suit excepta. Displicuerat ca vero, ut sunt diversa hominum judicia, cl. Buddeo tum temporis Theologo Jehensi praestantissumo. Eum in finem in additamentis Isagogae in universam Theologiam adjectis eam impugnandam estὸ existimavit. o vero quamprimum hanc refutationem conspexeram , debiliorem eam esse existimavi, quam ut a sententia me mca dimoveri paterer : miratus quin etiam sum, cl. Buddet m ad Thomasii rationes semper proVocare, ejusdemque argumenta repetere, simul vero alto silentio involvere responsa cl. Thomasio data, quod legenti dii seta rationem meam pulchre constabit. Cum voro tum temporis amore historiae philosophicae essem captus, cxamini subjeci ci. Theologiressitationem , eamque ιWquisitiovitas meis de viris eruditis atheimis pectis adjungenona putavi, prout id ex conspectu operis mei in Helaet. Bibliotheca & Temp. Helυetici repraesentati constat. Quoniam vero ita providente Optimo Numine ante decem annos ii cendae Theologiae admotus eram, haec studiorum genera abjeci, aliis Tom. II. Iara da. Ooo ooo quippe Diuiti od by Corale
367쪽
quippe intentus jam curis & laboribus. Cum vero in manus Vctussiet cl. & amicissimi Albrechti. Lyctei Francolartani Rectoris dignissint, de Pro a Dicurea dissertatio, invitatus quali ab eo fui, ad ea, quae contra cl. Theologum scriptis contignaveram, edenda& Museo helvetico inserenda. Antequam vero ipsa cl. Bitiaei argumenta expendam, generalia quaedam huic disquisitioni priemi
Primum est: Ipsi el. viri, qui Theologiam stoicam impi
gnant, fatentur, Stoicos non semper in hoc argumento sibimetidi sis constare , sed diversis uti sententiis , quae mox in hunc, mox in alterum sensum rapi possint. Quomodo vero his concelsis probari possit , Stoicos certum aliquod de sibi per Omnia comstans systema de Deo, mundo & homine statuminasse, fateor me nescire. Dabimus quaedam vi orum doctorum, ut thesin hanc probemus, testimonia: celeberrimus & amicissimus Bruterus, vir si quisquam alius historiae philosephicae peritillimus, in historia critica philosophiae, opere aetatem laturo, Tom. I. pag. 9lo. ita loquitur: Non abι re erit observasse, Stoicos praestantiores plerosque nou semper
eonfensisse, sed in avrasa abeuntes Zeuonis I sema sepiuscule retia quisse. Id quod nou Epictetus tantum , Seneca V his smiles fecere, sed a I sippo quoque, Diogene, marueris N Posidomo factum es.
Ipse ὁ μιακαριυς cl. Marius exercitata de Spinoetimo ante Spinoetam, p. 322. Fuit, inquit, hoc conmune υeterum υitium se lemata mulieobarentia sibi formare et paucissimique soliciti de eo fuerunt, quo pacto sententiss, quas defendebant, tuter se connectere , V in jusit mregigere ordinem possent. Clarissimus & doetissimus Albrentur dis sertatione supra laudata p. II ita sapienter judicat: Primo aluuin postillare viruntur viri sapiemsismi, cum sciscunt, uon ex gloriosisHjus sel illius Stoici verbis disciplinam hujus generis stimari debereri Nonne autem eodem jure postilari posse videtur, non ex durioribus hujus vel illius Stoici verbis disciplinam hujus olimG aestimari debere 'Antiquissimorum ex porticu Sapiensumpseraque intercississe, notum es ; eteros autem mirifice discordare, nec quod huic placet, ab altero
probari, fatentur iis micae philosophia enarratores: quin non ipsi solum inter se dissentiunt , sed eos vi a se ipsis dissentire, nee in
nubita consare, vel ex uno facillime discas Seneca, in quo, ut Dru
368쪽
L. Modemius observat, tot legas inter se pugnantia, V PMBue quam profiebatisr, initiis contraria, tit nullius par si ingenium munibus ejus inter se sententiis conjungendis aut conciliandis. Quis autem hinc non intelligit, docile esse ex tot scriptoribus tantopere inter se discrepantibus f ema dijciplinae Ioica nectere, quod omnis pretistis in suilm deoscutitiir. Forsan ipsi της Στοας sapientes, s E sema ejusmodi ipsis recognoscere contingat , idem quod hodie feri s let, conquerantur , falsa Hi tribrat, mentem perverti , inique secumagi, quod opiniones discipuli, vel Doctoris privata, in rationes M gistri vel totius familiae transscribantis. Et sere VIII. ait: lurima quae Stoicis vitio verti solent, consequentia sint ex ipsorum 6semate deducta. Verum multa esse, quae obsunt, quo minus omnia liceat alicui tribuere, quae ex ejus lasemate suere videntur, si quis mihi fidem habere Mntiat, judicem incorruptum D. Abbatem I. L. Mosh misini anesio , qui illud quoque prudenter sciscit, niι m veterum ventiae Misitum, ne quid de rechntioribus dicamus. innocentemia pium fore, si in omnia sensisse eos pronuntiare liceret, ad qtiae nos pracepta eorum videmus ducere. Hactenus ul. Agrent, cujus sententiae penitus subscribo. II. Existimavi & adhuc existimo, quorumvis hominum de religione systemata, sive illi Gentiles aut Turcae sint, si modo rei natura id permittat, benigne esse interpretanda: Ergo hoc officium praestiti Stoicis in mea dissertatione, neque ut puto sine sontica causa. Omnes Sto ci in universum caeterique viri docti inter antia quos contendunt, Stoicos constanter docuisse : Dari duas & sibi oppositas substantias, Deum nempe & materiam e dari providemtiam ad maxima, medioxima & minima sese extendentem: Deum non- solum quid' essecerit scivisse, sed & fines intendisse: hominem esse liberrimum. Haec principia constanter tenuere. Quam diu a
tem illa stant , Spinogismus illis nullo rure impingitur. III. Omnes Interpretes admittunt, obscuriores & duriores seelae sicujus phrides ex iis locis esse explicandas , in quibus perspicue, clare & rotunde animi sui sensa & decreta exposuerimi: At & hic talia adsunt magno numero. . OO OOoo a N. Per-
369쪽
IV. Perpendendum quid homines in talas perplexitates coni cerit : Admittebant materiae aeternitatem , & tamen aliquam in exo nando Universo Deo tribuebant potestatem: Providentiam divinam disertis verbis admittebant, ubi vero ad originem mali moralis & physici deventum erat, & ad quaestionem : Si Deus omnia moderatur, cur malis bene cit, bonis mater principia sua male coli rere sentiebant; interim & providentiam & libertatem hominis constanter tuebantur. Inter Christianos sunt Viri celeb. v. gr. R. S1non, Mausola e , & alii, qui neque ex Voce hebr. , neque eTVOcihil ατιζειν, ποιειν &c. Creationem ex nihilo probari polle asseruerunt, sed ad contingentiam Universi confugiendum cse existu- imarunt. Iidem in quaestionibus de origine mali & selieitate malorum, infelicitate vero bonorum, multa egregia plane & Stoicis ignota adserunt ; simul tamen candide affirmant, difficultates omnes hic occurrentes plane & plene m hac vita solvi non posse. GEquum igitur est, ut hominum majore luce privatorum sententias benigne huerpretemur. Quod a me laetum esse jure puto.
V. Nihil facilius est quam ex obscurioribus & durioribus veteris auctoris phrasibus, adjunctis hinc inde aliis principiis, suppressi
que iis quae benigniorem interpretationem admittunt, systema contruficere, quod periclitosis consectariis obnoxium est. Ita factum uti habeamus Spimetissas ante Sphioetam, Pelagianos ante Pelagium, DianumstuM ante Enthusiastas &c. Immo beneficio hujus methodi exscriptis Stoicorum , Platonicorum, imo ipsius Ioa d. Brunt monumentis Lesbulaianos ante Dibulatum reperias. Quo jure sciunt illi, qui systemata illa ἀτερ exraninarunt. VI. Nescio quis morbus aetate nostra quosdam eruditos adst, vit Atheorum inter veteres numerum adaugendi. Si hos audias, Orientales fere omnes, Graeci & Romani, ut de Stamensibus, Chinensibus &α nihil dicam, talia systemata admiserunt, quae heismo favente Utrum haec cum effatis Pauli ad Romanos de
πω γνωτω του mis & bonitate Numinis legem naturalem hominibua concedentis conveniant, judicent alii. Ego assentior celeberrimis, viris, Ilamburgi quondam imo universi eruditi orbis luminibus, ata. Fabricis & J. C. Wolfo, qui ita de hoc argumento pronum
370쪽
sarunt e Infelicem V religioni ac humano generi parum titilem, nec. honorificum, sed iniquum laborem esse , principes ingeniorum santistonos totius antiquitatis viros invitos trahere in societatein Athe rum , U universιιm ethnicismum confiindere eum spinorismo atque athelmo, cum Apostolus quoque in Ethnicorum sapiensibtis non tam demeret cognitionem Dei, quam quod Deum, quem ex Operibus cornoscebant, non tanquam Deum honore sunt Iuper omnia prose uti. Vide Biblioth. graea lib. III. cap. VI. pag. I 78. Histe in antecessum praestructis, ad examen ipsum argument .mm contra nos allatorum progredimur. S E e T. LEpraesentabo autem ipsissima verba cl. Theologi, eaque uncunulis qiiibuidam a meis distinguam, ne ponderi argument rum, quibus usus cit a μωμαρι rare, aliquid detraxisse videar. Ita autem incipit pag. 36. loco citator is Occurrunt sane inis Stoicorum scriptis effata haud pauca, quae cl. viri assertis favereis videntur, cujusmodi nonnulla & ipse exhibui in introductionα,, ad philosophiam stoicam ex mente Μ. Antonini Imperatoris. Sed ,, longe plura occurrunt, quae iis e diametro obversantur. Ita is nimirum res sese habet prout jam monui, & etiam in introdu-- ctione illa observavi. duplici ratione effata Stoicorum consid
si rari posse, vel in se extra systema philosophiae stoicae spectata: vel se prout ex propriis & domesticis philosophiae istius principiis fluunt,
is ac originem trahunti i Priori modo si quaedam considerentur, is subinde longe verissima sunt, pulaherrimaque, ita etiam comm,, parata, ut nihil minus quam Fatum aliquod stoicum indicaro se videantur. Sed si secundum vera S genuina Stoicorum principio' se ea explices, longe aliter se rem habere deprehendes. Responsior in sententiam nostram rite explicemus , ante omnia monemus , nos, dum Stoicorum patrocinium suscepimus, probare noluisse, eos de Deo & providentia recte per omnia seisesisse: hoc in ipsa dissertatione & alibi perspicuis verbis monuimus. O oo ooo 3 Hoc