장음표시 사용
391쪽
sibi inυicem amica. Aservum ei im alterius eoi sciatiens es, V per connexiouem localem V per conspirationem mutuam, per matreierantinuitatem.
Priorem locum quammaxime ursit vir isodiit simus & conium telissimus Jacobus Bru erus, singulari epistola duta ad cl. Schelhor- inium communem amicum, quae inscrta est Ammitat. Literari Tom. VII. Quid mihi, occasione disputationis hujus, de citat Ili beato lviro, amicoque eruditionis laude florenti , in mentem inciderit di- icam: Et primo quidem, quod ad locum priorem spectat, non adeo imihi videtur clarus atque perspicuus, ut ex eo solo fatalem illam iomnium rerum necessitatem rite probari posse putem. Sano sensa possitnt omnia dici sacro vinculo connexa; id est, voluntate divina cuiusta inter se ordinatu. Nemo certe dixerit, ferro & adamautino propterea vinculo omnia esse connexa, si ponatur inter omnes res hujus mundi talem esse ordinem, ut uno posito alterum sequatur. Probandum , hanc rerum omnium coiijunctionem in ipsa materiae natura eise radicatum, neque ullam operam causae primae ejusque sapientissimi moderaminis intercessisset postremum falsum esse, clarissimis testimoniis probavi in dissertatione mea & deinceps amplius demonstrabo. a. Conjunctionis illius ratio in eo ponitur, quod sit unus mundus; Unus Deus 3 una materia ; una lex. Num haec tandem significant, Deum cum materia vel mundo ita et se conjui1-ctum, ut Deus prorsus nihil sine materia facere possit 8 Ego certe sensiim illum deprehendere non possis m. Post tot loca veterum, quibus probant, Stoicos Deo potestatem mundum ordinandi concessitie, nil aliud ex citato loco concluserim , quam hoc, sive numirum ad materiam respiciamus, sive ad mundum, sive ad Deum in mundo jugiter operantem, sive denique ad normam, juxta quam creaturae ipsae sensu praeditae agant; neque casum , neque caecam sortunam locum habere, sed omnia rite inter se esse oo nexa, copulataque. Certe nisi aliunde jam Stoicorum sententia sit perspecta, vix ac ne vix ex hoc uno loco fatalem rerum n
cessitatem probaveris. 3. In polleriori loco nullus sermo est de conjunctione mundi & Dei, sed partium mundi inter se. At
392쪽
Dum εἰ, τω κοσμω, omnium qua in mundo sunt ἐπισυνδεσιν , connexionem mutuam, ad arit, non potes non eodem Uriculo, seu sacro nodo Deum ipsum constringere, quippe qui pars mundi es, ut ipsimet Stoici docent. Hinc U in priori loco nou tantum rerum omnium implexam ae concatenatam coqunctionem, seu sacrum aliquem nodum ad eris, sed inde quoque hoc probat , quod mundus unus in omnibus, rara δεια μια essentia una sit. si e qui paulo accuratius consideraverit , facile perspiciet, Stoicos per providentiam nihil aliud , quam necessarimn omnium confeciuicinem a Deo bio cum rebus omniabus, ceu anima quadam mundi a ctissimo vinculo conjuncto U omnia permeante, F nihil aliud, quam quod secundum natura ordinem necessario agere debet , inciense , o nam intelligere, aut intelligere poste.
Nemini quoque obscurum esse potes, quid Antoninus sibi velit quam
scilicet ad Deum itam omnia permeantem V ex uerasitate natura cientem redeunt , a quo quicquid sectindum yiam natura nectist rem peragitur, id omne, legis, promidentia o rationis nomine venit.
Respondeo I. Verum est mundum in sermone Stoicorum 'aliquando Deum & Universum denotare ; at non semper: helelaei nulla Dei fit mentio. At pone mundi nomine Deum & mundum comprehendi, dicique omnium esse ἐπισυνδεσιν , num igitur probatum eth, ergo Deus cum materia necessario est conjunctus; ergo in materiae & naturae Dei necessitate haec mundi adspectabilis forma quaerendar Quid sibi tandem volunt omnia argumenta Stoicorum , quae ex ordine Universi petuntur , ad dentonstrandum Entis sapientissimi existentiam, si putarunt cuncta, quae sunt, non posse non ita existere Qii id de uno mundo, lege una &α sei tiendum jam dixi. Cur ad haec omnia, quae in disertatione allata
sunt, altissime silet vir praestantissimus a. Quae de definitione
providentiae heic Κ beato viro ex mente Stoicorum dicuntur, pr caria sunt atque hypothesi auctoris nituntur. Non probandum omnia in mundo inter se esse connexa, quod nemo sinus in dubium revocaverit; sed omnium quaecunque existunt, & rationem modumque existendi, repetendum esse ex ipsius materiae indole natur que, Deumque in ordine hoc mundi constituendo partes nullaaRrr rrr a habuisse, Diuitigoo by GOoste
393쪽
habuisse . nullos fines intendisse. Hoc autem ex scriptis Stoἰco. rum probari posse quammaxime dubito. Ut autem hoc pateat, non provocaibo ad loca illa in dissertatione mea allata, quibus ex mente Stoicorum Deus in exornando mundo fines intendisse dicitur; sed ad alia ex ipso Antonino petita, ex quibus apertissimum erit connexionem illam rerum Omnium divino consilio esse factam.
Ita lib. V. seel. 3O. ait Imperator: 'o του oλου νους κοινωνDioc. Πελ
λersi NB. mens communionis mutitie amans es. Itaque deteriora
quaevis praefantiorum eausa fecit: praefantiora Hi inmisem conciliaiae. Vidis ut res fugatis ordine juso subdiderit, ramgesserit, pro digni nitate sua fui cuique auribuerit , praesuntissimas mutuo sibi imicem consensι devinxerit. Lib. VIII. se l. 2o. natura rei cuiusque rationcm .habet; tam ad finem quam ortum & durationem &c. Eodem libro sect. 3s. omnes seculiatates homo a των λογιμιν accepisse dicitur. Lib. IX. sect. I. dicuntur homines omnes ab Universi natura secti, ut sibi invicem prosint. Lege universum atticulum et ubi cumpr mis attende, cuncta dici ficta juxta antiqvUsimum providentiae m tum. Lib. X. sect. S. Quicquid tibi contingit, ab aeterno desin tum es tibi: causerumque series sibi invicem implexarum tui ipsiussuia sistentiam cum casu illa ab Hemo conglomeramis. Similem in m dum Arrianus lib. I. cap. Iz. Istud es erudiri, si dis ς ita Dei,
feri omnia, ut sunt. Quomodo autem sumte in aesas esset Nisems, ut fertilitas V ferilitas, ut virtus V virium, V omnes id
genus repugnantiae, ut inter se nulυersa consentirent. Unieuique nostrum etiam corpus V partes eorporis, S rem familiarem U A cios dedit. Hujus i mr dispositionis memores ad institutionem se a cedere Abelm/s, non ut rerum naturam mutemus, id quod nobis neque conceditur neque expedit r sed ut eo rerum nostrarum satuqui es, quique ab ipla natura in tutus es, contenti, nostrum aniamum iis quae sunt accommodatum habeamus. - - - An indio
beris, & ea molese feres qua sunt a Iove constituta ρ me ille Paricis D esentibus V ortum tuum decernentibus de iis ae descripsis P Lege caput VI. lib. L in quo praeclare admodum de sapientiiIimi
394쪽
Creatoris sanientissimo mundi regimine loquitur. Taceo innumera loca quae anerri possent in hunc finem. Haec certe ita comparata sunt, ut aliud per rectae interpretationis leges significare non possint, quam conssio & ratione mundi partes inter se cohaerere. Quod si in contrarium loca adieris , ex quibus videtur colligi, Deum non potuisse non mundum ita formare, aut Dei cum munis do arctius esse viliculum , quam ut Deum libere agentem pro .
nuntiare possimus , nihil aliud concludi potest, quam hoc; Stoicos nimirum neque clare & satis circumspecte locutos, neque systematis alicujus partes omnes inter se rite coagme αλ Atque ita mea opinione respectu Fati Stoicoru hactenus judicium est suspendendum. Facile interim patior alios hac in parte a me dissentire. Neque mIrum est, in diversa abiisse m demos eruditos circa hoc argumentum, cum ipsi Stoici sibi per omnia non constiterint. Coronidis loco adjiciam testimonium viri oculatissimi, mecum existimantis, durius quam par est Stoicorum decreta a quibusdam repraesentata fuisse: Is est doctissimus Dition . qui egregio libello de veritate resurrectionis Christi ita pronuntiat, pag. 382. Ce n si pas que quelques auriens Philosophes Uvera re connia onme mus crate providenta Mine V sue qui preme λ misee qui se fuit Ar is terre. Sa se ea fait en pariis ire Pune mmniere tres forte V tres fa e marique. Mais qui mus petu suuren-dre e s qu ιn Stoicien tali fais auo , U que M. Antonis ne se Hupas exprime aeum famn molns preesse. II es vrai que est Prisce eis extrememem δε merito 3 nuus en ce qu'si dis de is providance ne flaccorde pas trop a re les sentiments de D secte, si tan3 es , qua res sentiments vent ete ce que ton eu σων aeordinatis. II se potiris reis Hen, qu'on nous les ait imul ement ex posea , U D ue Dureis dissimuler psa mota avis on dest les amois mal compris sum bien Aeboses, particulierement sur la part qua Dieti prend avx assaires
395쪽
Theologum nunc Bremensem clarissinaum ,
ab Atheisino contra P LuTARc Ruri alios iue defenduntur. ARGUMENTUM.f. I. Ocrasis V scopus scriptionis. g. II. mylaria Memeri eo emilium. f. III. Summa accusationum, V quidem primo piae eum maia fidei arguunt. . IV. Defenditum ejus fides in his ria navigationis ad insulam Panchaiam, I.ὶ adversus Plutarichum, cujus de atheimo judicia levitatis arguuntur. f. V. a. A resus Casiimachum ι Iupiter ex Gentilium sententia homo Cretensis fuit. g. VI. 3.3 ΛΔnsus Casaisonum. 3. VII.
In fationes anesui referunsur. g. VIII. Excitipatur contra ciceronem, cujus in doti,ina de Diis Θpocris demonstratur. s. IX. Contra Sextum nricum. 3. X. Digressis M ad Diagoram Melium , quicum conferri solet, ab eodem crimine liberandiim adυersus actiones antiquorum. f. XI. Et recentiorin . Stilli iurei. f. XII. Fabricii. s. XIII. Baetii. g. XIV. Causa emeri euntra Theophilum Antiochenrim denuo agitur. g. XV. iιod si vero Atheus fuerit, culpa supersitio iis gentilis sed ctus, exemplo Romanensii fidei adseruitur. 3. XVI. conclusio. SECTO Confer de Evemero Ioung Historie da Abgoriterie , pag. 6o. m. aea ch. epi Pictionarium Tom. u.
396쪽
CUm ante aliquot annos, amicorum optIme, pro more Ri stituto gymnasii nostri lectiones caniculares in me suscepissem habendas; haesitabam quid illustii auditorio & p lato uuditorum dignum mihi explicandum sumerem, miscendum putavi utile dulci, & publice dixi de antiquis Orientis &Graeciae Philosophis falso Atheismi suspectis, partim quod ita et gantiorum literarum culturam felici connubio cum philosophia junia
gere, & auditores veteris philosophiae praeceptis & vitae morumque enumeratione me demulcere posse putabam; partim quod ansam, quam diu quaesivi, arripuerim , diligentius de causis incredulitatis latius semper grassantis disserendi. Tandem officium omnium esse putavi cl. antiquitatis viros de cultura rationis optime meritos . sed in quibusdam errantes, defendere contra eos, qui nescio quo genio nostro tempore , quicquid est veterum Philosophorum in Atheorum catalogum referre voluere; inter quos caput extulit cl. Bolitis, quem multi alii, ut mos est, sed non passibus aequis sequuti sunt. Non tamen omnes, sed plerosque Philosophos ve- . teres atheismi crimine gravatos, si non penitus argumentis ex ipsis quae sequebantur philosophiae principiis liberavi, hoc tamen mihi praestitisse videor , ut argumenta adversariorum aut plane nihil, aut plus quam necesse est , probare ostenderim. Praeterea
non solis Philosophis hoc officium praestiti , sed celebres quosdam Poetas & annalium scriptores simul defendi. Inter postremi ordianis erat Gemm us, qui de rebus gestis Jovis aliorumque seripsisse dicitur, hinc ab antiquis inter Atheos relatus. Egi aut de eo breviter, quod pauca de illo tum temporis mihi constarent, jama
autem cum continua Veterum & recentiorum te stione multa alide eo mihi innotuerint, speciminis loco haec in chartam conficere, Tibique dijudicanda relinquere statui.
Non equidem agitur hic de re, cuius literati orbis scire tantopere intersit, & si vel maxime interessci, aliunde quam a me haec petenda cilenti Sed haec utcunque . sint in rem praesentem ibo. Di iligod by Cooste
397쪽
ibo . & ut ordinem in hac epistola quendam servem, i. agam de Gemero ipso ejusque scriptis ; 2. audiam accusationis capita ; 3. ipsius partes defendendas in me suscipiam ii aliquando tamen paululum itinere decedere iuvabit, quod Tibi haud ingratum fore
confido. I. emeri multi inter veteres meminere , Plutarchus. Strabo, AElianus, Sextus Emnricus , Varro, tacem: inter Patres Eusebius. Minutius Felix, Laruntius, Augustuus aliique , quorum pleraque testimonia ad Ennii fragmenta adduxit H. Columna. Nos haec & alia loca, prout ordinis ratio pollulabit, ad illustrati nem adducemus, & in compendio primo, quae summatim veteres de nostro reserunt, enarrabimus, p0 ea singularia quaedam vel
rum loca illustraturi. Quae patria fuerit non satis perspectum est; quidam enim Messenii , alii Agrigentinum, Thegeaten denique alii saciunt: constantior tamen fama est Messenium eum sutile , quod pace eorum , qui vel incertissima se scire putant, supponam. Flo ruit circiter 3 Io. annis ante Christum, temporibus Cassandri F. Regis Macedoniae, cui gratum acceptumque fuitio accepimus, & ejus nutu longas peregrinationes si scepisse , inque oceanum meridia num prosectum. praecipue Insulam perlustras Ie . ibique multa admiranda observasse ; in primis in templo Jovis Triphylii columnam se vidisse ait, in qua Iovis res gelia summatim fuerint dispositae. Ex his quae autores citati prolixius enarrant, Deos olim homines sitisse conclusit, & scripsit eum in finem librum cui titu. Ius t , aut ut suis illuderet, aut quod ex titulis imscriptionibusque , quas in sacris locis observavit, desumta essent. In hoc libro ut diximus probare voluit, Deos olim homines fuisse. ob res praeclare gestas a rudi antiquitate in Deorum catalogum rei tos , quorum ideo natales, conjugia, res gestas fuse retulisse dici. tur ; praecipue Iovem olim profugum, Cretae enutritum variis a tibus sibi famam conciliasse , tandem inibi mortuum, ejusque sepulcerum ibi in oppido Gnoiso videri, cui antiquis literis graecis inscriptum fuerit: Ζευς του Κρονου, vel ut alii volunt κειται favete Σαν. αν Δια -λι-ουσι. Haec est summa eorum, quae autores curati de eo reserunt, in quibus quid desiderent quidam iam dispicimmus. III. Summa
398쪽
summa accusationis ad duo capita referri potest: sunt qui fidem & candorem ejus in relatione eorum, quae a se visu esse perhibet, in dubium vocant: sunt qui eum atheismi accusiant, aut simpliciter ideo quod Deos homines olim fuisse asseruerit, aut quod omnem Numinis metum corde eraserit. Audiamus primi ordinis
accusatores. Plutarchus de Isid. U O . rim. a. p. 3ω. ita juxtat versionem de eo loDitur. Is Evemerus nempe commentario' sexipto in adibilium es vina lim fabularisn omne impietatis genus
sparsi per totum terrarum orbem , eos qui Dii existimantur univeri, Ias aequaliter expungens , V ad nomina priscorum Imperatorum, Na- karcharum V Regum detorquens, descripta aureis literis in Panchaea. 'in quas quidem literas nemo Barbarus neque Graecus, sed solus, finis placet, Memerus inciderit, naυi advectus ad nutribi terrarum' degentes ant natos Panchaeos ae T phlios. Ipse vero Plutarchus putat daemones intermediam quandam inter Deum hominesilue naia. turam sortitos apparuisse in terris, postea in numerum Deorum relatos tarchum sequitur Callimachus, primo Θmno in Jo
In alio fragmento quod adduxit & emendavit cl. Bentibus, p. 3 ita castimachus nostrum perstringit:
399쪽
Ubi in transitu notandum apud Plutarchum A S. Em rici hco citando mediam versus partem ita legi :
δι pro ψηχει vulgatis esse ψυχει . libi ti mea opinIone recte cl. Beuridus corrigit, cum Memerus non anei in sed carneum Jovem finxerit, quem cum caetera Deorum turba homines fuisse meros tradidit: Το autem menti scriptoris optime conum aut, aliter hic sentiente ol. Fabricio in notis ad S. Emuricrum In ,
ter recentiores, in Strabonem, Lucanivn aliosque taceamus, m
Iam eri fidem incusat eruditissimus Cafatibonus, in notis ad Strab. lib. I. p. 3I. ubi ita loquitur magnus vir: Quam fit autem inanis est vanus scriptor ememus ex his Lactantii licet intiauere, antiquus amor Memerus tum citatis Lactantii verbis ita pergit: Non certum ἐμοι quam i s vera dixisse constat, quos Samctorum ut vocavi Antonii, Francisi, Be hard estorumque sexcensorum, atque adeo proh scelus f ipsius mimini nos i Jesu Chrsi vitam pro Wbitrio confrigere non puduit. At hodie sanae mentis hominernon pudet Bergaeis sis U Gemeris fidem adhibere. Haec sunt pri
I RUt ad haec respondeamus , observamus I. plerosque etiam hominum nequiisimorum id semper omni nisu agere, ut boni viri& de religione optime sentientes videantur. Plutas chus certe in libro de Irae Sc Osiride totus in eo eli, ut duo aeterna rerum principia statuat, qui error quam pestilens sit, vix dici potest. Idem libro I. cap. 7. de placitis Philosophorum, de providentia non munus male loquitur quam ipsi Epicuraei, & tamen ut videatur strenuus religionis patriae deaensor , quod solenne erat eruditissimis Romanorum, invehitur H emerrem, quasi Deos olim homines sutile asserens, universum orbem impietate implesset. Itane O thodoxus fuisti Plutarche, ut ingentem illam Deorum Dearumque turbam , eorum rixas, stupra &c. credideris r Quod si hi homines non fuere, num planetae, num aeterna illa duo principia, num
. daemones Diuili od by Corale
400쪽
daemones & semi - dii, num tandem ideae abstractae haec cuncta
commisere Z Si totam Poetarum tuorum theologiam risisti, palam destica hos errores, sed jam in idem quod emero nostro objicis. stheismi crimen incideres. a. Plutarchus suppotui, olim naturas quasdam humana potentiores, & generi humano amicas extitisse, quae certe ex monumentis Hebraeorum demonstrari possunt , unde forte fama per Phaenicios ad alias gentes perlata fuit, & in eo saepe halucinari potuit Gemerru, quod eos homines regesque fuisse cre didera, quos Hebraei angelos vocavere : sed demonstrare hoc debuisset, & ex monumentis suorum historicorum non temere supponere. x In tantum igitur non erravit siemems, quod eos, quos antiqui ut Deos descripserunt, sed a quibus nil humani alienum erat
pro hominibus habuerit. 3. Νullibi Panchaism illam extititio
perhibet Plutarchus, quod falsissimum 3 quanquam ubi lita fuerit dissentientes veterum opiniones sint. Cl. Theologus λntius, cum Strabone putavit confictam esse hanc Panchaiam, de Moneta rom. p. 372. Sed in libro perquam erudito de Apoc phis ,
meliora edoctus, aliquot veterum loca adduxit, qui Panchaiae mmminere: quanquam simul cum iis erret, putantibus in Arabia pati inajam quaerendam. CL Cellarius , cui sententiae accedat nescit:
mrdisinus Panchaeos in inferiore iugypto ponit, quod Plinius λbro X. cap. II. dicat, Phaenicis nidum deserri prope Panchajam in solis urbem, quam Fgypti ait Heliopolim eise. Meutior hac in parte is . Vossis; cujus opinionem antequam proponam, verba Pomp. Meia afferenda sunt; is libro 3. p. m. ita ait: Eor a sinum verum tamen tu sexu ad maim modico rubri maris pars bestis infesa , iis que deserta es; pa tem Panchaei habitant , quos ex facto, quia feri pentibus vescuntur, ophiophagos vo*nt. Ad quem locum Miniurmonet Strabonem errasse, putantem confictam esse hanc Pavehajain ι non in Arabia esse quaerendam, sed cum Mela in Troglodyticae &Arabiae parte quam supra descripsit: & ut hoc confirmet, testimonium Ptolomaei Εvergetae excerptum ex monumento adulitico in
Bibliotheca Florentina delitescente affert, quod apud autorem legi potest, pag. 387. & 39o. Doctissimus in utilissimo libello de
Monaria. antiq. pag. I a. itidem figmentum Gemeri esse putat. ortum ex metu , ne forte Deos homines aliquando asserendo, gravi poenae subjiceretur, hinc insulam quandam valde remotam Sssassa effinxisse, Diuiti do by Corale