장음표시 사용
381쪽
stantiam Quod jam probandum. De diversis notionibus vocis Naturae ex mente Stoicorum jam quidem soli esti haud sumus. Videantur Lipsius, sata eri s & commentatores ad Ciceronem de Nat. D. lib. a. Probabimus duntaxat, Stoicos quando hanc Vocem adhibuerunt , ad causam omnium rerum notandam, ita loqui, Ut satis pateat, eos Deum & mundum pro una eademque substantia non habuisse. Proseramus exempla ex ipso r lib. VII l. scct.
rationeni habet rei cujusqties tam a. t fie.u quam ortum V duratio, nem : quemadmodum V is qui pilam mittit, pila scilicet ratio;)em habet. Hic corte η a rebus omnibus recte dirigendis plane dii tinguitur. Eodem libro sect. 3 s. pag. m. I7I. Sicut reliqως facultates unusqui iis fere ab Universi natura των λογικων φυσις accepit , ita hane nos ab eadem facultatem accepimus : quod quemadmodum illa, quicquid obstat es renititur, in usumstium circumvertit, 89 in fato disponit, utque ita partem sui facit ita V animul rationale m. De Numine, cuncta hic disponente, sermonem esse, quilibet videt. Qtiod ipsum certe, juxta a rebus, quas circumducit, & in suum usum convertit, distinctum quammaxime
ἀξιαν, βλαπτειν ι δουμ ως 3 i. e. Qui injuste agit impie agit. Quum mum Unisersi natura animalia rationalia sui inυicem g alia cotidia derit , ut sibi invicem pro cujusque dignitate prosint, nec uila rationesbi invicem obsint ; qui naturae hoc placitum violat, i pie prorsuν Hvit Uc. In eodem paragrapho eandem, ολων φυσιν Vocad την -
paragrapho luculentius adhuc sese explicat Antoninus dicens: Per hoc autem quod dicitur . Uniυers naturam sis ex aequo uti, MIelligo issa ex aequo evenire ex serie quadam rerum prodeuntium, fibique invicem succedentium juxta antiquissimum quendam N B. Providenti motum, quo a principis ita ad hanc rerum omnium ordiuationem adoreationem se contulit, quum rationes quasdam rerum futurarum apud se concepisset, V facultates quasdam exsentiarlim, trans-
mutationum, Usuccessonum istiusmodi fecundas disci evisset. Taceolosa, quae adserri podunt; ex quibus constat Stoicos, dum de
382쪽
natura Universi locuti sunt, non semper mundum in genere , Vel. Universum eo nomine Voluisse. significare, sed & Deum causam Universi. ') Novi quam pulcherrime apud Ciceronem lib. a. ali-bique, mundum a Stoicis aliquando Deum adpellari: at qui totius ratiocinationis stoicae seriem, vimque perpendita facile animadvertet, mundum ideo vocari Deum, quod divinae rationis vis & efficacia in mundo omnibus partibus constanter jugiterque scia ex rat , simili ratione ac hominem vocamus sapientem , non quod putemus corpus & mentem unam absolvere substalitiam , sed quod
. per actiones externas declaretur , inesse menti iacultatem virtutem.
actionibus exprimendi r hinc illud Seno: Nostri melior pars ratio .
At provocat beatus vir ad Jacobum Thomasium, quod omnes. licere solent stoicae pirilosophiae oppugnatores. Is differtat. XI ride mica mundi ex lioue probare contendit, stoicum Deum formam mundi, ita loquitur informantem esse. Pag. I78. de exustione mundi stoica sex propositionibus hanc suam se sententiam probaturum i promittit: I. Stoicum Deum intime insinuatum mundo δρ2. quidem per modum partis se alis, 3. qualis est: anima ineorpore, ita ux 4. cum eo constituat. unum per se compositum, alterque alteri & . nomen suum & 6. proprietates communia' cet. Non nego daigentissime omnium, quotquot unquam Stoicoaimpugnarimi, Thoenusumin hoc argumento versatum. Quemadmodum autem in differtatione priore de Fato Stoicorum ni fallor non ne- eligenter ostendi, rationes, quibus dissertat. XIII. utitur, non esse omni exceptione majores; debuissed utique o μα-ρσης argumenta mea. quae opposui Thymasio, expendere atque rationes adducere, cut m. II. Purs adu. QSq qqq eas Notabilis valde locus est sa Maca, qui rem de qua agitur, in elara
luce collocat, de Benes lib. 4. cap. 8. ., Si quid cinquit a Seneca a ,, cepisses; Annaeo te diceres debere, vel Lucio; non creditorem mi tares, sed nomen; quoniam sive praenomen ejus . sive nomen dixis is ses, sive cognomen. idem tamen ille esset. Sic hunc s Deum I is turiam vocas, fatum, fortunam: omnia cusdem Dei nomina sunt.... varie utentis sua potestite. o Disiti c,oste
383쪽
eas sibi non omnino satisficere putet: Ita etiam existimo doctissimum virum equidem probat se, Stoicos Deum tiretius quam par erat aliquando cum mundo conjunxisse, minime autem, et idem Deum S mundum pro unica Ilibstantia proprie ita dicta habitide, quod tamen requiritur si quis Stoicos Sphaerae antecessbres facere vult. Ibo igitur per singulos illos sex articulos visurus, utrum rationes Thomisit conficiant, mundum & Deum iuxta sententiam Stoicorum unicam sensu rigido. efficere substantiam. 'Prima ergo propositio Thomalii haec est. Secundum Stoicos Deus intime insinuatur uit udo. probat hoc testimoniis Pli tarchi R. Athenagorae. Haec propositio nil nos moratur. Non enim utrum Deus dici possit insinuatus , sed quaenam illius insinuationis sit ratio, R quousque ea secundum mentem Stoicorum sit extendenda, quaeritur. Secunda. Stoici faciunt Deum partein mundi formalem. Probat hoc variis locis: seligamus duos: primus est epist. 6 S. Dicunt , ut scis, Stoici nostri, duo esse in rerum natura ex quibus oviuia ut, causam V materiam. Matei ia jacet iures, res ad omnia parata, cessatura s nemo moveat. - Causa autem, id es ratio, materiam forismat , V qu0cunque vult versat, ex illa varia opera producit. 1 bid. mersa ex materia es Deo consant. Alter est Lactantii lib. I cap. 3. Stoici naturam in duas partes δυUtint: unam qiω maeiat,
alteram, quae se ad faciendum tractabilem pria eat: In illa primari esse vim sentiendi, in hae materiam, nec alterum me altero esse posse pquae ultima verba Cicero acad. quaest. lib.' I. ita explicat: Neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si Bulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia. Observet hic lector, aperte duas res, duas partes & substantias a Stoicis memorari: una dicitur incisus, ratio, causa s aliora materia, res iners ad omnia patrata. Habemus ergo duas substantias, non unam. Hae substantiae certe non fiunt una, postquam causa ,' ratio , materiam quo vult versat. Conjunctionis ratio secundum citata loca in eo consistit, quod mundus, id est, partes Universi plane consistere, suamque sermam, pulchritudinemque habere non possent sine causa V ratione it & vicissim quod Deus secuniliam Ciceronem vim suam potestatemque . exercer e non posset, nisi esset materia. Quod igitur mundus tam eleganter ornatus, compositusque sit, id Dei perpetuae jugique pret ientiae tribuendum 3 nunquam juxta haec loca dicitur, de quo tamen quaesti
384쪽
quaestionis summa est, quamprimum causa, vel ratio , ad materiam accessierit, in unum utramque substantiam ita fuista fusam, ut Deus 'fuerit mundus & mundus Deus. Hinc aperte Seneca in rci'um 3I. tura duo esse ait, ex quibus omnia flant. Non per unam substantiam varie mutabilem omnia decurrere. Regerit Thomasius
aliique . . Stoicos causam, illam pro subtilillimo igne habuiise. ' At ego dico, Stoicos, cum de causa & ratione locuti sunt, omnia attributa, quae facultati intellectuali competunt, adscripsisse Deo, quod hactenus quidem ad discrimen illud a Stoicis positusi sufficit: Praeterea non sequitur, Deus purissimus ignis coniunxit se materiae inerti, eamque in partes versat ; ergo Deus unum fit cum materia. Adhaec ubi manent illa loca in diuertatione mea allata, in quibus Deus secundum Stoicos praescire nexum rerum dicitur, filiusque
Sequitur tertia propositior Stoici crediderunt id esse Decim mi ima. , qtaed anima corpori. Ita Seneca epiit, sitem in hoc mundo locuis Dens obtino , hune in homine auimus: quod es illic mate1Va, id nobis corpus es. Eodem modo loquitur Letertius de Zenonis opinionibus agens: Sit autem ita, atque exhibeat mens divina iciem ossi-ciunx mundo, quod anima corpori, num ergo duae illae subitantiae non amplius sunt distinctae Z Num mens nostra corpori adglutin ta , vel ante conitinctionem cum corpore, vel post solutionem nihil est Certe Stoici unitatem Dei, licet mundum iugiter permeat iis, constanter professi sunt: Laertius in rimne: 'Eν hναι Θεον, Ut, ', em Quomodo autem sic loqui possent, si mundus a Deo plane respectu clientiae numericae diitinctus non esset y Quomodo Iupiter post factam mundi conflagrationem subsistere potest, si cum mundo unam candemque absolvit sultastantiam 8 In Deum autem, secundum Stoicos, conflagrationem mundi vim suam non exerccre ipse fatetur Thomasius, loco citato dissertat. VII. Idem potest aliis confirmari locis. Unum sufficiat Senecae testimonium, qui epistola nona ita ait: Qualis futura es viti sapientis, s fine amicis velinquatur iis custodiam conjeλιν, aut in do serium littus esectui ' qualis es Iovis , quum resoluto mu=ιλ , .
Ilane seritentiam TMOMAsir gravissimis rationibus & testimoniis im- . pugnat cl. BEUGMANNUs loco citato, quae vero, Cum ad iummam di. Φutationis nostrae non pertineat, non hic adducimus.
385쪽
Diis in miran confusis , palιlisper cessante natura, acquiescis Hi, cogit rionibus suis traditus. Quarta propositis: Deum F materiani confiinere Moicis unum per se compositum. Probare hoc vult Thomasii s longa oratione La- , Stoicos Lib. VII. cap. 3. insectantis: At revera quarta haec pro positio nonnisi est consectarium tertiae. Si enim Deus in mundo, quod
mens in corpore essicit, videtur Deus cum mundo εν aeque
conficere, ac mens juncta corpori hominem constituit. Qitando Stoici dixerunt, idem esse Deum mundo, quod mens corpori, p
test sine dubio illud consectarium elici, quod quarto loco ponit
Thomasius: At vehementer dubium, utrum Stoici, quando Deum mundo ha adesse dixerunt, ut mens corpori adest, contenderint, plane omnia ossicia, munera, eandem plane coujunctionis rati nem A essicientiam Deum in mundo & mundum vlaissim in Deum habere, quae resultare possunt ex mutuis mentis A corporis affectionibus. Hoc eo usque ego extendere nollem, nisi ipsi is ma eoiariun verba docerent, propositionem illanu tertiam ita cise intelliget dam. Sane antequam mundus in ordincm csset digestus, Deo consilium aliquod Stoici tribuerunt mundi exornandi, quo posito a firmandum, tam arctam tum nondum fuisse coniunctionem. Qui
quid autem de eo sit, non conficitur, si vel maximo consectarium. illud admitteremus, ex Deo & mundo unam fieri substantiam, juxta Stoicos, quod unice probandum incumbiti Notum est in si per, Stoicos: de multis non adeo accurate atque perspicue locutos , de quo vel solus Seneca exemplo esse potest. Ex ejus scriptis multae propositiones manifeste sibi invicem repugnantes colligi possent. God& , ut supra audivimus, fassus est cl. Moshemius. Praeter ea, quae in dissertatione mea I. Thomam opposui, aliquid hic, ut propositoni meae sua constet veritas, est adjiciendum & probandum, Stoicos Deum a mundo & materia distinxisse. Videamus hoc primo respectu materiae. Praeter locum citatum Laistii multa alia sunt lo ea, allegata Menagio ad Laratium, Lib. VII sectio I 34. Lipsio phys. stoicae, Lib. II. cap. 4. Gaiahcro ad Anton. Lib. II. secti
Ih . v. seq. ta innumeris unum tantum superaddimus, rationis nempe apud Stobaeum in electis physicis dicentis: ' σ- ἐιναι την
ωτε ελαττω. Ex quo recte colligit doctissimus Brugmannus, iti dis. sertatione Diqitiam by Corale
386쪽
sertatione laudata , Stoicos Deum realiter a materia distinctum esse proselibs. Qui enim inquit pag. 28. duo comminiscunis tur printipia, qtiod Manichaeorum cli, plane diversa, materiam
is atque Deum, hi commiscere eadem, aut pro una substantia veniari ditare nequcunt. Quod si vero nonnemo interierat, materiam
,, omnem a Stoicis ut a Spinoga pro attributo Dei haberi potuisse. is huic opponimus praedicata sequentia , quibus Stoici materiam si atque Deum distinguunt: scilicet materia est substantia cornw- sita, Deus ratio spiritualis; materia iners & bruta patitur, Deusis vita & vivendi virtute praeditus ; materia mutabilis est in et is menta & formas, Deus non item ; materia est mali origo & suta se jectum ν Deus nil nisi bonum operatnr: muteria est independens a se Deo, Deus nil negotii cum ea habet, nisi quatenus formando eam se disposuit. ,, Hactenus cl. Brugum intu. Facile insuper etiam Oste di potest, eosdem Deum cum mundo non confudisse, neque pro . una eademque substantia habuit se. Practer ea quae in dissertatione mea adversus Thomalium dicta sunt, sequentia observari velim: Et primo quidem apertum est testimonium Senecae, epist. ε . dicentis : Stoicis placet unam causa /ι esse. Quaerivimi quid sit causa 'Ratio faciens , id es Deus. Multum luteres inter opus V causam, operis. Probat hoc definitio mundi apud Laertium in vita Zen nis segm. I 38. quae sic sonat : im των is
γεγονοτων : Vcrum est quod Stoici aliquando mundi nomine Deum solum , aliquando Deum cum creaturis intelligant. Prior acceptio verba sunt laudati Brugmanni metonymica est, den minatione a potiore, scilicet sorma & anima mundi sectar posterior vero inde nascitur, quia Deum fomam mundi insermantem, Scholastici perhibent, autumant: utraque adhibetur ut Deo magnia o ludo sua reddatur, nihil enim majus excogitari potest, quam si opus suum & extra & intra teneat, ut Seneca loquitur. Neutraq1iidem identitatem substantiae divinae & humanae arguit, neque enim verba, sed verborum sensus aestimari debet. . Probatur insuper diversitas mundi juxta mentem Stoicorum ex eo. quod illi credebant niuindum nonnisi modificationibus .a materia dii erre: Qiiod si hisc est, Deus aeque a mundo ac a materia distinctus est.
nius ad it Plutarchus de placiti philosoph. cap. dicens ex
387쪽
mente Stoicorum: 'ΥΛη υπ-ιμενον πρωτον γενεσυ ἔγη- ταις ἀμαις ριετασολαι Hinc teste Laertio Stoicis mundus habetur qualitas rerum omnium. 'Es ι inquit κοσμια ό ἰδεως ωοσος τηι των ολων Est igitur mundus in se spectatus res ex ingenti particularum materiae massa constans, cui demum accedente causa essiciente suus conifat ornatus. Praeterea ev eo haec mundi A Dei diversitas potest ostendi ; nimirum Deus secundum Stoi- eos ab aeterno non fuit consultinus cum mundo , sed inertem materiam digessit, & post conflagrationem mundi, uti ante docuimus, Deus subsistit solus. Denique ipse Antoninus Philosbplius mundum ut magnam civitatem, Deum ut ei inhabitantem considerat: vide passim Antoninum Philosophum. Inspiciatur ipsa dissertatioci. Bruginaniri, qui ultimis thesibus prolixius haec deducit. Quinta propositio. Mutulo U Deo intercedit juxta Stolaos. no-'miuum communicatio. Ita Laertim in Zenoner τε τον κοσμον τριχας αυτον τε τον GMν ἀυτην δε διακοσμ ησιν των υ τριτον τα συνετηκος--αφοιν. Insuper ait Thomasius, ipsas mundi
partes ipsos Deos secisse. Probat testimonio Cicerotiis, in Lucullo dicentis: Erit persti uua etiam Moico, solem, lunavi, sellas omnes, terram, mare, Deos esse, quod quaedam animalis inteirigentia per omnia ea permeet V transeat. At probandum erat, hanc nominum communicationem involvere rerum ipsarum commutationem,& confusionem. - - Certe haec imputatio ἀκυρολογιε sermonis eli adscribenda. Ne solus autem sapere videar, citabo virum, cujus iudicium, scio, mecum dissentientes magni facient. Is est doctis. simus Moshemitis in luculenti et adnotamentis ad Cud- thum pag. so . ita dicens: Neque illis majorem haberi fidem posse putem , qui terram, aquam, ignem V nescio quas alias natura rerum partes a Stoicis in Deorum ordine repositas esse, scriptum reliquerunt. Lo- quendi qua Stoicis usitata raras ratio, cfecit, Hi opinor, unice, timmulti tam prave de hoc genere sentirent. Vim nimirum divinam per nasuram .uniuscujusque rei pertinere , missimabant: quam propter causam rem unamquamque ferun F vocari posse quiodammodo cesse bant, V voeabant etiam sepenumero. Res .a, inquit Stoici s apud Ciceronem de Nat. D. Lib. II. cap. XXIII. disserens, in qua vis major inest aliqua, sic appellatur, ut ea ipsa et is nominetur Deus. Idum paulo amo: Istud quod era/ a Deo natum, nomine ipsius Dei
388쪽
moicisabant. Ex quo fictum ut multi , quos harum loquutionum vis fugieba existimarent, ipsas naturae rerim partes pro Diis singultiribus re per se confantibiιs a Stoicis habrvi: a qua tamen illi
AHtentia prorsus aversi erant. Nomina unius Dei varia pro vari tate munerum N virtutum, qttibita praeditus esset, taxumfei G p tiebantur e sed sci unam Rec omnia vocabula naturam pertinere, dia versit ratione vim Dam declarautem , exsimabant. Seneca de Ben sic. Lib. IV. cap. 7. QiM rqκe voles Deo nomina proprie ut bis , vim aliquam efffectumque caelestium rerum continentia. Tot a'.
pellationes ejus possunt se, quot misiera. Et Athenagor. Apolor pra risian. pagi 28. novsinibus pro diversitate materia poquam Spiritum Dei penetrare sunt, abis atque aliis utentes, multiis plicare Demn undentur, re ipsa ta-en mi icum esse Deum satuunt. Haetenus praestantissimus Moshemius. Cujus responsio simul sati facit sextae propositioni a Phomasio contra Stoicos allatae , quae. ita 'sonat: Deo V mundo proprietatum quoque, iuxta Stoicos ivterregis, communicatio. Probat hoc aliquot locis e unum Ciceronem in Dretilla ita dicentem audiamus : Approbabit Stoicus, hunc mundum
esse sapientem, habere mentem, quae 9 se V ipsam fabricata si , U
omnia inodearetur, moveat, regat. Certe & haec accusatio nonnisi nititur quibusdam minus accuratis Stoicorum argumentationibus, quibus probare voluere, mundum hunc a causa sapiente omniaque permeante & ciente fictum. Legatur liber secundus Ciceronis de Nat. Deorum, ubi Stoicorum argumentationes & Cotta acadet nictargutas cavillationes deprehendes: manifestum erit, injuriam Stoicis fuisse illatam , .atque adversarios ad verba potius quam ad sco- pum ratiocinationum attendisse. . Dudum hoc praeter alios obscovavit Cudmorrhus, Tom. I. pag. . seq. Non autem negamus,
A potuisse & debuisse Stoicos de hoc argumento clarius loqui, neque dissitemur eosdem, dum providentiam & immensam Dei vim
extendere bono, ut credo, animo, Voluerunt, minus provide ac
circumspecte saepius locutos. Sed haec contra Thomasium lassiciant. redeamus ad Buddeum. Is ita pergit contra me disserendo. Quantumvis itaque splendida etiam sint itrinum de providentia Mina dacta: ea rorem tamen, qui issis tegmur, non potes non Ii 'tim
389쪽
deprehendere, qui tum ad notionem Dei, que animis illarum insedit, tum ad reliqua principia eorum propria V domestica respexerit. --que ita plurima eorum se habent effata , ut incautis sopothesumque rerum ignaris fucum facere queant; Iimul tamen secundum verum Ugenuiuum eorum sensitiis cum domuna de fato optime cohaes ent, nihil inde, qἀod huic repugnet, colligi queat. ὀιaedam tamen rumstu occurrunt, quae civv sententia de fato conciliari nequeunt ι quo sum cumprimis magni a illarum de libertate pronuntiata pertinent.
Resp. II. Qualibus proprietatibus Deum instructum esse dixerint Stoici, supra in dissertatione priore fati Dixi a. Beatus vir
non explicat, quid ergo tandem eos putaverit deTato statuisse. Concedit ea quae de libertate ab ipsis constanter dicuntur, ita eise comparata,
ut cum propositionibus quibusdam, quas de fato in medium protul runp. conciliari non possinti At hoc ipsum ego in dissertatione volui probare ex testimoniis quae supersunt ; systema apte inter se connexum concitanari haud posse, neque adeo in re dubia attendet dum esse ad ea sola, quae de fato dicuntur, sed ad ea, quae coi tra dixerunt, idque clarissimis verbis. Mirum est cl. virum nec verbo meminiisse eorum , quae contra Thomasiuni de Fato Stoic rum agentem disserui , ad ea enim , si in responsis suis attendere voluisset, gravioribus opus suiiset argumentis. 3. Verum est, Stoicos doctrinam de fato & libertate conciliare non potuisse, at num ideo tantopere sunt exagitandi O quam iniquam in nos ponimus legem, qui dum alios exagitamus, in hoc argumento obis liviscimur difficillimarum objectiorium, quas omnis generis adve sarii contra receptam sententiam Christianorum in medium proserre possunt. Quis tandem Theologus aut Philosophus est , qui doctrinam de providentia & libertate ita explanavit, ut nullus supersit scrupulus aut nodus vindice dignus ruta scio cita pergit beatus vir tam aperta, tam evidentia Aoriis da ineluctabili quodam fato esse asserta , is solem ipseιm luce sua privare velle videatur, qui sa de promidentia divina ea plicare
velit: ex iis quae magno numero D Uerripossent, unicum tantum M Aurelii Imperatoris recitabo, quod ita comparatiun es , ut nullam prorsus
optionem admittat. Lib. VII. sin. 9. pag. I 34. His fati immutabilem
390쪽
tabilivi M indeclinabilem necessitatem sacri noδ mi uine referendo foriare nodiam Herculis aus Iotas catenam Homero me noxatam designat, quo omnia ita inter se implexa, ut alterum fine altero esse nequeat, seit ut posito aetero, non polisit 1ion alterum consequi. Idque tum fr- mitis Antonino persuasum fuit, ut salis e repetat nunquam non inculcet. Vide Lib. Vl. se 2. pag. Iaa.
Resp. Antequam loca ipsa, ad quae provocat beatus vir. adducamus, hoc unum monebimus; esse nimirum loca in Stoic rum scriptis , quae indeclinabilem eiusmodi necessitatem inserant; sed & dari his ipsis contraria, quod ex differtatione nostra priore de Fato liquet , & aliis testimoniis mox adducendis amplius constabit: quae omnia docent, Stoicos ipsos sibimet tu hoc argumento non constitisse . neque adeo certum aliquod & fixum, certis propositi nibus innixum systema de Fato ex eorum scriptis confici posita Fatetur ipse Budius doctrinam Stoicorum de Providentia & Fato discordare quammaxime. Adieramus jam loca ad quae beatus vir
' - ά-ι λογου i. e. Omniis sunt sibi invicem implexa vinculo quorim sacro Hi invicem sic δευincta, ut nihil alterum ab altero fit alieniam. Cooriunantur enim simul, eisdemqtie mundum cohonesant. Etenim V munsus unus , M Deus unus es ius omnibus, V materia una, V lex una: ratio nempe animantium imulgentium omnitum communis V veritas una. Siquidem es perfossio una animantium sibi invicem congenerum ejusdemque rationis
participum. Alter locus ita senat: Πομἀκις--ν ἐπισυνδεσιν
L e. Perpende teci m jugiter rerum omnium, quae hi mundo sunt. connexionem mutuam , quamque ad se iniicem aqfectionem habeant :sunt enim omnia quoda- do sibi inruicem imple , atque ea rationeom. In Pars ada. Rrr rrr sibi Diuitigod by Corale