장음표시 사용
411쪽
ri nunc quum omnis multituito sit levis, plemi illicitarum cupidi- ,, latum , ira aestuet pmcipiti & ad vim iracundia impellariir, hoc se restat ut terroribus nec inani fellis, & ejusmodi terribilibus fidiis mentis Vulgus cohibeatur. is blaeo G Hres. Hoc facile conces.serim , antiquos flapius lapsos, dum orientalium linguarum & hist riarum ignari, miris figmentis res per traditionem acceptas corru perunt. Interim in ciaem luto haeret, ne quid gravius dicam. ipse Sextus, quamvis ut sanus esse videatur omnem moveat lapiadem. Pag. Sso. ita ait: si Fortasse enim stabilior ac constantior ii
,, venietur Scepticus , quam ii qui aliter philosophantur, siquia is dem profitetur Deos , convenienter patriis moribus & legibus, &., facit quicquid pertinet ad eos pie colendos: quod autem ad phil sophicam attinet quaestionem, nihil agit temere & praecipitanter. Ubi recte addit insignis polyhistor Fabricius: se Ineptum est quod lusi bro XXX. Pyrrh. it stiti thel. 2. Deos se credere & colere,, σωe asserit, quae enim sic esse potest ασφαλεια. Ineptum quoque, uis quod in re tam seria , modo ut contradicat aliis Philosophis, malit ,, illi suae et φαλεια renunciare, Rc argumentis certissimis impias o se jicere cavillationes, quin imo deinde profiteri, esse inter utrius. ,, que sententiae argumenta isos ri ειαν, & non magis, esse Deos, ,, quam non eise, exinde concludere. Laeptum quoque & abis λεια philosophica remotum, quod ita profitetur Deos eosque sese colere, non quales persuasus est, haud inficiandis r is tionibus, sed κατα τα ετη τους νομους, prosellarus itari chimeram quamcunque atque cultu prosecuturus, si m si ribus ita receptum & cautum legibus patriae fuisset. si Consentit cum Fabricio cl. Clericum Tom. XIV. bibL aucte ineo moderne; ubi legi digna sunt, quae inIbi contra Sextum asseruiitur. Quod si igitur alius accusator foret, vir nempe bonus & religionis amans, speciem haberet, sed pertinaci sceptico quis fidem adhibebit p
sed jam gravior pugna instat. Confert Sextus Genieram n stium cum Diagora, Theodoro aliisque, nescio quo jure ab antia quis pro Atheis habitis. Sed γε Anob collatio illa nihil probat ; saepe ut iiividiam eonstent viso probo maligni , eum cum invisis homi-
412쪽
nibus conferiant, quod argumentum est ab invidia petitum. Ita nuper in libello fimo ii Germani, cui titulus : Fa n Fatumn, vidi Sphioaain , Hobbesum , Cm tesum, Malebrauchii in simul jungi: quis tamen credet posteriores duos eidem cum prioribus sententiae addictos suisse Z Idem potuit Gemero nostro contigisse. Quod si enim Theodorus caeterique omnem Numinis naetum corde eraterint,ficile fieri potuit, ut qui Deos esse postea negaret, ejusdem crimianis argueretur. Secundo Protagoram, Diagoram, Theodorum revera Atheos fuissς, nondum argumentis, quae omnem dubitationem eximunt, probatum esse vidi. Ne prolixus sim, exempli l eo sumam solum Diagoram Melium, qui inter alios- quam pessime audit: quod si meae rationes lassicientes non sint, cadat per me Diagoras caeterique cuncti. Diagorae multa crimina objiciuntur,
quae ordine petilitabimus. Primum est quod Orphei, Cabirorum& Eleusinia sacra publicasset: ex hoc sane nemo sanae mentis atheiΩ mum extruderit, praestantissimi enim Philosophorrum haec ridebant. Secundum est: quod ligneum suum Herculem combusserit & per
acerbam dicacitatem Atierit: Age o Hercules, adesto tredecimum laborem exantiaturus & obsonium mihi cocturus, atque ita correptum in ignem conjecerit. Num inde concludi potest eum Atheum fuisser Certe multi cordati & pii viri tempore Reformationis, nimio
adversus imaginum cultum aestu abrepti, idem cum idolis Romane sium fecere , quae non majoris nostri aestimant, quam sapientes inter veteres Deorum imagines. Exemplum haud absimile legi in vita Plat- teri Valesi 'quam ex autographo edidit i νυν ἐν ἀγως cl. Huldrictis, grande decus patriae nostrae, fautor & amicus summus . Miscetam
413쪽
Tig. Tom. III. P. pag. 23 I' Si quis inde Halteram atheismI m
cularet impudentissimus hominum csset. Tertium crimen Diagorae, quod gravius, ina pingit Cicero, m. III. de N. D. cap. S I. ita dicens: is Diagoras cum Samothraciam perveni siet, Atheus ille qui dicitur , atque ei quidam amicus, tu qui Deos putas humana neglia is gere , nonne animadvertis ex tot tabellis pictis, quam multi votis
M vim tempestatis effugerint, portumque salvi pervenerint 8 Ita fitia inquit, illi enim nullibi picti sunt qui naufragium secerant. Idem, cum ei naviganti vectores adversa tempestate timidi & peris territi dicerent, non injuria sibi illud accidere, qui illum in eat
se dem navem recepissent ; ostendit illis in eodem cursu multas alias .. laborantes quaesivitque, num etiam in iis navibus Diagoram v
si hi crederent, addit Cicero: Sic enim sese res habet, ut ad se prosperam advelsamque sortunam , qualis sit aut quemadmodum vixeris, nihil intersit. A De quo Ciceronis loco antequam qii Idsentiam aperiam, duo adnotanda sunt; primum est, qάid Athei voce intelligam , secundum , quid probare intendam in desensione 'Diagora. Atheus mihi is est, qui stiens volensque asserit totum
hoc Universum, aut necessitate quadam naturae inci inseca , aut so te fortuna, sine aete , sapientissimi & omnipotentis Entis voluntato& moderamine , ortum esse. Secundo, defensionem Diagora non eousque extendo, ut me probare posse putem argumentis aut ex
ipsis, quae sequebatur, philosophiae principiis , aut certis A evidentiabus veterum testimoniis , eum revera credidisse Deum esse Universi tectorem; sed hoc tantum, accusationes quibus premitur, non tanti esse valoris & certitudinis, ut certo concludi possit, eum Atheum fuisse. Uerbo ad hac in parte confugiendum esse puto , quod ut pateat, sequentia observo. Primo non satis tuto huic a cusationi Ciceronis innitimur. Ponamus nihil e Socratis scriptis nobis reliqui factum, nisi obscuram famam de contemtis Diis, & morte violenta propterea injecta, una cuni Ari opha;iis 3iebulis. Num inde jure concludi posset, ergo Soci atra talis est qualis a nebulono illo depingitur Minime i vel ut alio exemplo rem illusti cm. Ponam post aliquot secula omnia magni Daseisi, acerrimi superstitionis hostis, cedro dignissinia ingenii monumenta aboleri, rellantibtis tantum quibusdam fragmentis, ex. gr. parte collaquil, quod uaufragium instripsit, in quo quendam inducit alterum uiterrogatatem: se Ari
414쪽
cONTRA PLUTARCHUM ALIOSQUE. ro r
,, imminente mortis periculo imploraverit alicujus Divi praesidium; ,, reo dit ille , ne id quidem; quamobrem Z inquit, quia spati
,, sum coelum, si cui Deorum commendίu em fallitem meam, puruis Petro, qui prius aiadiet quod adest ostio, priusquam ille conve- ,, niat Deum , priusquam ille exponat causasn , ego jam periero. is
iniis qtiaeso inde legitime insurre posset eum Lucianum seculi sui fuisse, quod calumniatur Begi mi=tus , aut Atheum plane suisse e Similiter cum nihil reitet de Diagorae operibus, nisi verba illa Cicorouis paulo liberiora, minime certe concludere potissimus , eum omnem Numinis metum corde erasisse. Secundo , Suidas aperte ducit, eum ideo Atheum vocatum, quod scripserit orationes α οπυγμorationes debellatorias quemadmodum olim Latino jus ignotos Salustulos Almanachios, coeqo deturbavit & quae eversionem sontinereiat receptae de Deo sentcntiae , quae autem tum recepta sententia omnibus notum est. Tertio, haec verba Diagorae serte
ultra scopum urgentur. Pone hominem pontificiis sacris addictum& superstitioni quam maxime deditum, cum alio, qui puriora sacra Protest intium se luitur, de Sanctorum teli iti larumque praestitis miraculis loqui e pone hominem illum superstitiosum, picturam quandam exhibere multorum, qui intercestiolae Sanctorum e mille praesentii simi*epericulis liberati essent; quid si tum noster responderet; sed illi in hac tabella picti non sunt, qui seustra eorum opem implorantes periere: num inde ergo sequeretur, eum nou Sanctorum
tantum existentiam negare, sed & potentiam & providentiam Dei Absit. Ita sorte Diagoras ex hypotheli argumentatus est: Deos ipsos, quos fingebat antiquitas, miseros esse audivit, hinc concludit, nec bona nec mala ab iis exspectanda. Utrum iam autem simul negarit providentiam Dei, certe aliunde quam ex his verbis peti debet: cum autem nihil quod huc faciat apud antiquos obser-
Tom. II. Pars aditi V v v v v v Vetur. D Simili vero ratione Diogenem simul Eh Diagoram defendit B ATLIus, vo
415쪽
vetur, injustum viiletur hominem atheismi accusare Ipse BD UUes dixit, citante Athenagora: y ε περ ἐς ἐν ἰυρανω
Nec tamen atheismi iure, ut supra observavimus, argui potest. λοΕx ultimis verbis Suida patet, Diagoram omnes promiscue a cultu Deorum absterrere voluisse, & qualibet data occasione cultui publico insultasse, unde causa rigidi Atheniensium judicii patet. Ipse
Anaxagoras , qui consessius est, εσι μακασμιον το των παντων
- τιον Atheus habitus est ab Atheniensibus, & talentum promiserunt illi, qui eum interfecturus esset, unde publico illi decreto Magistratus inniti non possimi Antagonistae. Nec ullum sorte ex tota antiquitate exemplum dari poterit, quod is, qui Deum existere negaret, sed patrio cultui obtemperaret, Atheus vocatus & patria ejectus fuerit. Epicure, ubique Romae in existimatione crant, testis est Attici s aliique. Primos Christianos Gentiles Atheos voca-xunt : quod si tamen quis divinam religionem abnegare, &. in Gentilium castra transire volebat, non ex iis quaesivere, utrum exta stentiam Dei crederent nec ne, sed utrum Diis thure ac vino supplicare, Christo maledicere , & per genium Caesaris jurare vellcnt; quod simul ac praestitere securi crant: unde concludo , vel solam negationem Deorum sustecisse aliquem aut eismi accusandi & patria pellendi. S. Tandem, si omnia quae ex verbis Diagorae exsculpi possunt, vel maxime urgerentur, sequeretur eum providentiam negasse, qui error non multum ab athei lino distat, sed tamen abatheismo distingui debet: aliud enim est asserere, totum hoc Uni versum aut necessitate natur , aut fortuito, sine sapientillimi Mo iteratoris nutu extitille , aliud existere tale Numen , sed quod rerum humanarum nullam curam habeat. Quod si hoc Diagoras asserere voluit, nudavit animi conscientiam: sed in quantum haec verba urgenda sint, quis satis certo nobis demonstrabit 8 Interim certum est eos, qui proVidentiam negant, Olim cum adscriptus vetanerit poenae dies, simili cum Atheis querela fata sua deploraturos
416쪽
Sed audiamus breviter virorum quor dam cl. argumenta, quibus probare volunt, revera Disi ram Atheum fuisse. Reverendus Eae Orig. S. L. I. p. I9. ed. Brem. putat, Dii U0ritiu& Protago; tiri vel ideo ab athei simi crimine absolvi non posse , quod illi non alio fundamento fidem suam de Numine superstruant, quam illi ipsi quorum cultum subvortunt; se quidem facile credere Christianos atheismi aecusatos minime tales fuisse, cum aliunde constet, quid senserint, sed non conitare, Diagont1n Deum tantum, non ipsum Numen rejecisse Sed haec responsio revera stipponit, totam antiquitatem nonnisi Deos a Poetis descriptos credidiith, Numen autem supremum ignorasse, quod exsertis antiquitatis monumentis contrarium eis. Quod si hoc non supponitur, quid prohibet afferere, homines plerosque cultui patrio quidem addictos fuisse, sed simul etiam Numinis aeterni existentiam pro sessiis. Dii. apud Gentiles non majori in pretio erant, quam Sancti apud Pontuficios: an autem qui Sanctos negat, simul Deum negat Z Sec Dido, si aliunde tam certe persuasi ellemus de principiis religionis Diu r.e, quam certi sumus de Christianorum divino cultu Numinis, nulla quritio esset inter eruditos de antiquorum illorum atheismo, sed jam cum praeter leves quasdam posterorum accusationes nil rellia qui nobis sit, nec accusare nec tuto defendere possumus, sed rem . in medio relinquere.
succedit insignis ille seculi nostri Vam o, cl. Fabricius, quI non solum Diagorae novum crimen impingit, sed & eum Atheum fuisse
certo asserit, in observat. ad Sextum p. Sst. Injuriam Diagora i
laram Hesychius U Suidas referunt hanc, quod Paeanem ipsi quis surripuisset, inratusque negasset se hoc fecisse, V tamen posea, quum publice pro μιο protulisset, Diagoras exspectavit, ut perjvrus satim
gravistina poenae jubjiceretur, quod cum non feret, sed perjurus etiam lauditas mactaretur, inde conclusit non esse Deum, impietatemque scrimis professus fuerat; hinc addit cel. vir: qui putant contemtam tam rum matrem phrygiam , Cereremque turritam, cujus inseria exsibia Uuu uuu a lavit,
417쪽
laυD, N ab illis ho1-ies avocare conatus est. omui Iussio , hi non cogitaui Diagorae argumentum uittam et se , nisi in Deum universe valeat, atque solenne esse Atheis conctione eiusmodi uti ad omnem divi nitatem negandam , quo sensu etiam acceptum es ex Diagorae mente a
Sexto nostro ες ullis plerisque Ethnicis Christavis, qui illi locum haud dubie inter Atheos concedi ut, quod Vaviuus cyrioque facit exeri est. 9. amphitheatri. Ad haec observannis: primo in textu Aidae crimen objectima non legi, sed in notis serus monet, in duobus manu scriptis id inveniri, & Pearsonitu , extate in codice Vaticano. Sed Suidas est autor sectili undecimi, & mochius sexti, unde hausit sorte Suidus: quis autem tacente de hoc antiquitate his solis fidem adhibebit Z praesertim cum antiqui diversas foverint de hac re sententias. Vide c9misent. Aristoph. ad uisuc ais. 3. Ic. ubi ad illum versiculim
addit Soholiastes : Insilinulati sunt Melii impietatis ob Diagoram, qrii Mim pecuniam apud qisendam depoquisset, eaque frauda us esset, iu pietatem lapsus es, aut ob id quod patriam ejus Melum Athenienses ossisissent. Unde patet incertum potius rumorem quam coh- stantem veterum opinionem sitisse, saltem Hesychii auctoritas tanta non est, ut ejus testimonio solo niti possemus. a. Sed supponamus haec dicta stiisse a Diagora, nondum atheismi crimine ideo jure argui potest: r. enim ipse Euripides, quem cl. vir alibi defendit, ex miseria hominum conclusit, Jovem revera Deum non cite, sed itidem miserum & loca midii & Quhisiliani, quae ipse addit, jun- cta iis quae Muretus orat. Pol. 2. orat. 3. habet, satis produnt, non inde litatini ad atheimum argumentari licere: 2, duplicem potes lutem voei Sis Gentiles subjiciebant, mox significabat Deum
aliquem, qualem Poetae fingunt, mox vero aetermini sapient. iE-mum Numen. Jam quaeritur, utrum Diagoras dolore illatae injuriae victris, argumentari voluerit ad negationem utriusque Propositionis ita: cum homines periuri A rapaces non puniantur, shquitur nec Deos nec ullum Numen existere; an vero tantum ,
ergo Dii non sunt: quis jam hoc explicabit, nisi qui est corditim scrutator Quod ii, quousque haec extendenda sint, explorate a Disitiam by Corale
418쪽
seri non potest, atheismus etiam obiectus incertus erit. 3. Qtiaeritur utrum Diagoras, nimio doloris aestu abreptus, postea sedatis
turbidis affectibus mentem non mutaverit, quod multis sepe plentissimis contigisse novimus, qui miserum aevum trahentes, R injuriis obruti dubitarunt per tempus, an nobis rector esset. Sed ait vir summus, Diagor.e argu uentum πιι tam fore. nisi in Deum inii--se valeat. Ego vero argumentum a miseria homi una petitum nihil probare creto, ad exilientiam & providentium Dei subvertendam. Sed hoc non quaeritur; quaeritur quantum valuerit ex mente Piagorae; passim Dii vindices bonorum apud veteres describuntur: jam fortasse, certo enim non assero, nonniti subversionem opinionis
de Diis communiter receptae in animo habuit. Qui autem Athoisini accusari debet, illum Entis summi existentiam aut clarissimis verbis, aut consequentiis longe evidentilsimis negasse oportet, quod hic lo- eum non habet. 9. Cum liber ille Diagorae, in quo atheismum proseisiis else dicitur, non adsit, ad eo magis confiigiendum esse puto, pnc sertim cum ea, quae habet, potius Deorum vitam Numinis negationem inserunt.'
Cl. Rivlius, qui nescio quo studio Atticorum catalogum adaurere voluiti, A noltrum Athetim esse asseruit, in. voce Diagoras.
δι monil , it 3rusa potui requivoques ni d ait u patolinaee, ii vii Dat muri, qrfit 3 eut des mei M. Satis confidenter profecto lsed nil credo linc argumentis , quae optarem a tanto Philosopho allata filisse ; sed praeter Hesdichii, Suide & Ciceronis locu nihil af U v v v v v 3 fert,
Suidas ex interprete Aristophanis haec de Diagora narrat: is Athenien is ses per praxi lus vocem promulgarunt adversus Diagoram, 9 in aerea is colimina scripserunt, ut ille quidem, qui eum interfecisset, talentum, is acciperet; ille vero, qui vivum adduxisset, duci. Hoc autem pro-o mul 'tum fuit propter ipsius impietatem, quia mysteria narrabat omnibus, ea evulgans & extenuans, & eos, qui volebant initiari. ,, extenuans. D Ln fontem accusationisi ob eandem rationem Ai crvi ADEM accusatum fuisse, tradit PLUTARCHus, S .Esichylum vitae distrimen adiisse memoriit Lustath. comment. in stristot. Εth. Lib. Ill. cap. so. nisi ad DIONYMi aram fugisset, atque Areopagi auxilium implorallet. δ
419쪽
fert, neque haec loca satis accurate examinat, & de sensionem Clementis Alexandrini breviter rejicit. Uccatione equidem critu inis a Si id i allati in haec verba erumpit : Π D s aυoιιer qi e jarnais art-teur n'a De plus au=ιrelix de ses ouυrages que Diagoras , M ue lesa o se metire a uu tel prix. Quoique Diagoras a perdi la Hoire qieil attei dote de ι'itn de ses livi es, iij alit que to a P Uni vers en Iou-
serυatear : qtιelle consensatiou es ce que cela Z Sed cum testim nium Suidae a B.cho non satis examinatum sit, his commentaticinibus opus non et L Tandem cl. Buditetis in trullatu de supersit. athei mo, pag. 48. U Ta. Diagoram, Theodorum, Uc. quos SeXtus jungit, defendi non posse ait. Nullas cita loquitur quae Theodorum ab hac suspicione liberare polisint a υiris doctisimis algatas rationes υideo. Patri Di quorundam, teses veritatis contra podithei tiΗι Gentilium undique conquirentium, V ab athesmi suspicione facile absolventium e fata, hic tu censum non υeniunt: idem repetit in vita Diagorae. Revera testimonia Patrum argumentis destituta nihil faciunt. uti nec hodiernorum Theologorum, qui in suam rem set pitis zntiquos trahere Volunt. Ita Theophilus Gemerum atheismi accusat, queni tamen ipse mecum defendit. Clemens vero Ale tu-drinus nothium defendit, cujus autoritate ego niti nolo. Hoc tamen minime credo, Patres, quorum religio atheismi accusabatur. eos in numerum veritatis conscisorum relaturos fuisse, 'qui omnium confessione, adjectoque pondere argumentorum convicti suissent proselsic impietatis ; sed cum viderent homines Iepe innocentissimos atheismi accusari, quod Deos rejicerent, & nonnisi obscura fama de antiquis illis atheismi suspectis adcit et, probabili conjectura asseruerunt, sorte ejusmodi homines Deum proselses, in quo utrum erraverint nec ne, testimonia certis lima afferenda essent; quod cum non fiat, prudentiae ct aequitatis leges postulare videntur, ut temere nil assirmemus. Sed nullas allatas rationes vidit cl. Jheologus, quibus a suspicione Diagoras liberetur. Sed & ego in libello cl. viri nullas evidentes rationes adductas esse vidi, quibus probetur ad conscientiam, eum Athenis fuisse, nisi simplicem accusationem Veterum pro argumento habeamus, quae argumentandi ratio si valeat, quis innocens criti
420쪽
cONTRA PLUTARCHUM ALIOSQUE. Io 7
Sed ad finem propero, & redeo ad Gemerum. Notavi supra, eum a Theophilo Antioche ath mi accusari, ct revera si liaec aderuit, quae illi objicit, nullum dubium cisset, quin prosellius Atheus esseti Sed cum, unde haec petita sint, non constet, neque ipse Cicero. aut alii hujus rei mentionem secerint, quod tamen facturos fuisse probabile est, pratcrea nihil in fragmentis Ennianis, quod huc trahi posset, adsit , Theophilo alientiri non possum , prie sertim cum ex toto opusculo appareat, striise hominem non magno judicio & eruditione pnaeditum. Stoicos niseruit simpliciter negare Deum, pag. 82. quod fit sini est, nisi nescio quem consequentiarum nexum in auxilium trahas: in aliorum Philosophorum opinionibus
enarrandis ut plurimum a Veritate deviat. Idem pag. II 6. asicrit. omnes scriptores, quotquot tradidere Deorum multitudinem. tandem unum Deum proselli,s. Lib. III. initio coiitrarii iiii asserit. Et
qui vel solam IIemaeuleri explicationem legit, quantus Theologus RPhilosoplius fuerit, perspiciet. Iluerim Etenierum s eoitus est mus, qui Deum exiit ore proscisus est. Vide Vitam ejus, pag. 2S. Quemadmodum igitur Patri ecclesiae simpliciter alios defendenti non credo , ita ii ec simpliciter Theophili accusationibus , quae argumentis destitutae sunt, fidem adhibere possum. XU. laterini non dissiteor, fieri potuisse, ut Gemeriis noster, recta argumentandi methodo neglecta, simul cum Diis Deum ipshim n gaverit; eo enim tempore, quo detestanda superstitio orbum inu davit, & tot fabulae & ficta miracula. tot fraudes in oraculis Ralibi observabantur , viri non facile verum a sella distiuguentes iai tiale atticismi baratium prolabi potucrc. 'Eνιοι
Verba sunt Plutarihi, lib. de Is V Osiri pag. 378. E contra siquis bene vel de principiis solum Theologiae natur alis convictus fuerit, dissiculter ad religionem aliquam ab stirilis fabulis scatentem adduci poterit. Et tamen hoc nuper ibo cxenapio peisuadere Voluit