장음표시 사용
481쪽
Pergamus ad libellum de principiis ni surae. Pag. I 33. in commentario contendit, minima ad persectionem totius facere, & malunPipidi ad ornatum mundi, idque Deo ita disponente, conferre. is Nuhil filiquiiri in universo adeo exiguum, quod ad eximii integri ,, talem atque persectionem non conducat. Nihil item malum est, is quibusdam & alicubi, quod & quibusdam Ee alibi non sit bonum optimum. Hinc ad universum respicienti nihil occurret turpe,
si mulum , incongruum ; neque inim varietas atque contrarietas ,, efficit, qu'minus omnia sint optima, prout videlicet a natura' gubernantur, quae velut Phonascus contrarias voces extremas a
,, que medias ad omnium quam possumus imaginari optimam M symphoniam dirigit L perducit. A Haec ex asse conveniunt cum iis, quae & illustris sectatores tradunt: quanquamna inime credam, ex eo petita else haec dogmata. IIulta loca veterum Platonicoram 8c Stoicorum adduci possent, in quibus similiter loquuntur. In libello de moniae , uumero Urivra p. IOI. videtur non solum revelationem, sed & creationem ex nihilo admittere. se Insi similitudinem, buquitJ qua Deum dierum senario coelum, teli se rem, & omnia quae apparent tu eis, creasse dixit Moses, pra is ccptum ab eodem est, ut operi sex tantummodo dies destinaren- . tur, sex alniis seminarent, & omnino numerum hunc esse operisia administrationisque agnoscant. ε
Pag. III. ex contemplatioue innumerorum operum Dei, memtem ad Deum ipsum, tanti operis caussam laudandum, ascendere quasi adserit. δε Non levem finquitJ ac futilem atqui gravissimam, i persectoque homine dignissimam contemplationis pancm persequu,, mur, ubi divinitatis naturaeque splendorem, susionem & conimum nicationem non in Egypto, Syro, Graeco , sive Romano indiviari duo, non in cibo, potu, & ignobiliore quadam materia cum se attonitorum seculo perquirimus & inventum confingimus & so G niamus: sed in augusta omnipotentis regia , in immenso aetheris M. spatio, in infinita naturae germine omnia fientis & omnia facien-
,, tis potentia: unde tot altrorum, mundorum, inquam, maga in rumque animantium & numinum uni altiprimo concinentium a M lluc Duiligoo by Corale
482쪽
que laetantium absque numero & fine iuxta proprios fines ubique
is ac ordinas contemplamur. Sic ex visibilium aeterno, immenso Ris innumerabili effectu sempiterna illa immensa potestas atque bolii- is tas intellectu conspicitur, proque sua dignitate inenarrabilium m Deorum , mundorum, dico adsistentia, concinetitia & gloriae ,, illius enarratione imo ait oculos expressa concione glorificatur, ., cui immenso mensum non quadrabit domicilitam atque templum; M ad cujus majellatis plenitudinem agnoscendam & percolendamia numerabilium nunistrorum nullus esset ordo.
Nihil hie dicit, Brutius, quam quod moderni iique doctissimi
Astronomi & Physici asseriint. Fatentur nimirum tot orbes habitabiles & circa soles suos haerentes terras immensam gloriam Ν minis manifestare. Pag. I 8 . plures esse mundos prolare vult ex natura divinae bonitatis, quae non possit non sese ad possibilia quaevis extendere.,, Qtiemadmodum 9uqi lio bonum est mundum esse hic. & natum ,, ellet mundum non esse; haud aliter in simili spatio a similibu, ,, caussis bonum est esse, R malum perpetuo non esse mundum. Si ergo mundus iste s olus est, & non alius, quomodocunque no- ,, men mundi tibi accipiatur, bonum ut supra quoque dieium est ,, eliet finitum, singulare & individuum, malum autem infinitum se diffusissimum & universalissimum: 2. nullum neque ex parte ,, essicientis, neque ex parte rei neque ex parte spatii. n
is que aliam fingere possim caussam, tanti boni esse impedimentum ris 3.) nullum otiosum & avarum potest ad bonorum effectum se,, communicare & diffundere, & sine caussa non se sisfundens po-- test esse bonum. Primo sicut non bonus, privative est malus, ,, ita potens R impotens id ipsum positive & affirmative esset, ide se que pro finito eiscetu finite bonus esset, efficiens pro infinitaeis autem actionis Topressione esset infinite malus. ἡBrtinins probare vult, dari innumerabiles mundos, atque hoc ex natura infinitae Dei bonitatis se confirmaturum putat; in quo tamen fallitur. Argumentum enim eius plus probaret quam probandum erat, adeoque nil Probat. Ita enim nullos deberet inter moria Ecee eee 3 tales
483쪽
tales respectu benignitatis Dei dari gradus; ita creaturae omnes de berent esse ejusdem naturae ; ita Deus non amplius cuiquam qui quam praestare posset, quae omnia ανυς αβια plane sunt. Praeterea addendum Deum omnia posse, quae nullam involvunt contradicti nem; at nulla talis est, si dicant, Deum alias series rerum contingentium producere posse, praeter eas, quas existere deprehendimus;
fieri autem hoc non pollet, si bonitas eum quasi coegisset omnia possibilia producendi. Salustissima voluntas & sapientia & libertas a bonitate Dei non sunt separaiada. Hoc unu es, ad praesentem locum, quod adtinet, notamus: Brunum confiteri, nullum esse impedimentum in Deo, quo minus plures mundos condere possit. Ita non posset loqui Sphiotae antecessor aut discipulus. Ex mente' enim Spinoetis omnia necessario ex natura Dei manant; quicquid fictum est, seu potius per aeternam quandam emanationem ex primo Εnte derivatum necessario mum est. Idem tamen argumentum prolixius tractat pag. I 89. ad quae cum imprimis es. la Croetae provocet, infra solicite examinabimus. Pag. I93. necessitatem, sta' morulem & Dpotheticam, non absolutam in Deo concedit, simulquo discrimen, quod inter no trani libertatem & Dei sua opinione interia cedere putat, explanat. Verba ipsa, quamvis prolixiora, necessario sunt adscribenda, quia aperte , mea opinione, Spinoetae systemati opposita sunt. δε hafinita loquitur Brimus J Virtus, si neque a se is ipsa finitur, nec ab alio, tunc necessitate suae naturae agit: non. is agit necessitate naturae alia a se & sua voluntate in eorum mo-- rem, quae necessitati subsunt; sed ipsa est, ut saepe dicimus, ne-- cessitas. Agit ergo necessitate, quae neque ab intrinseco & per se,neque is ab extrinseco & per aliud frustrari potest. Non primum, quia non po-- test esse aliua& aliud. Non secundo, quia ista necessitas reliquorum se omnium lex est. Antevertens ergo naturam illam necessitatem & v . A luntatem & potentiam nihil esse potest, quominus procedat secundum se totam potentiam, quae est ipsa bonitas, aut nihil, quae est infinita, aut is non ipsius; quae se diffundit infinite, aut non ab ipso. Nostra agendi ., libertas sertur & impersecte & in imperfectum aliquoties objectum ris proindeque affectu atque rerum latentia undique turbatur: quod is si intra turbatam voluntatem, atque cognoscitivae potentiae curis sum absque ignorantia & aliis passionibus ageremus, duorum si opposivorum operatio nostra perpetuo definita esset ad melius. ω Ant Diuitiaco by Cooste
484쪽
. Antequam enim operemur inter utramque viam haerenuis & conia is fultamus, incertique tandem & cum turbato definimus adfectu. se Deus ut natura , cum sit persectissimus uno de duobus eoqueri convenientissinio modo, & quia non coactus agit, libere agit, &k, votivitas cum bonitate & bonitas cum necessitate coiicurrit. I. -- circo cum in omni specie unum sit optimum, unum necessario agit ,, & non aliud, utque non potest esse nili bonus, non potest aliteris facere, quam facit. Quare necessitate naturae bonum facit, atque se melius atque unum & alterum oppositorum quod sit deterius, ,, neque ejus potentiae, neque Voluntatis, meque necesIitatis obje-- ctum poterit esse unquam vel subjectum. A Et paucis interjectistis Non melius ergo rite consideranti de hominis libertate sentienis dum , qualis ea cunque sit aut unquam fuerit vel esse possit, quam si de iis, quae sub incertitudine versantur, vertiginisque casuis aestuant: Non est ergo dignum, ut Deum ex hujusmodi generis
, libertate aeque vel inaequaliter ad duo contradictoria volenda velis agendu velle vel agere posse referatur, id enim totum a contii
δε genti ambiguoque & fluctuanta inter contraria principia demanat ; sed illius generis est libertas, quae idem est ac ipsa necessitas, cui si nihil superstat majus, cui nihil obsistit aequale, cui omnia in is omnibus atque per omnia obsecundando subjiciuntur. Hinc velim notari, Brunum cI. in Dco non indifferentiam agnoscere, quia nihil non ei cognitum sit. 2. velle optimum. 3. Necessitatem in Deo nonnisi ad optimum Mendum tendere. Voluntatem hominis, siquidem eii omnia perspiceret, quae optima sunt ἔ non futuram indifferentem, sed semper ad optimum
eligendum latum iri, quae ut ovum ovo similia esse videntur decretis Leibanaianis. Notanda etiam verba, quae extant p. I9 I. & sic sonant:
Nempe ipsum fatum diuiua es ipsa volantas.
Pag. 2 3. denuo in m in Brunus, ut ostendat, plures dari mundos eosque infinitos. Rursus ratiocinatur ex bonitate Dei, putatque, aliter Manicheis atque iis, qui malum contra providentiam urgent
485쪽
. iurgent, responderi non posse. - Μox illi adversarium quenilumis inte igiι concludendum fuisset, pii specierum naturae praecipua-
,, rum enumerationem , quemadmodum mundus ex paucioribus
A male constaret & superaddita plura essent mundo supervacua, is quod item species aliter efformatae atque ordinatae melius non ti, is berent contra clamores Momi, Gnosticorum atque inuicheorum; quorum rationibus, tum auctoritatem divinoruin adderem, quia is bus omnis creatura vanitas nihil & non ens reputatur: tum Ais rationem se quia nihil est finita bonitate bonum, quod non possitis esse melius; quicquid pollet esse melius, habet aliquos mali det is riorisque gradus ; quemadmodum quod non est simpliciter illustre.., ab omnibus obscuritatis gradibus non est absolutum. Ideo petais sectunt simpliciter, & per se & absolute est unum, infinitum. si quod & quo neque majus esse potest: quicquam neque melius. Hoetis in unum ubique totum, naturaque universalis, cujus persectilis imago & simulacrum nullum esse potest nisi infinitum di finitum is ergo quodlibet est: imperfectum; mundus quicunque sensibilis imis perfectus est, ut malum & bonum, materia & forma, lux & tene. A brae, tristitia & gaudium concurrant, & omnia ubique in alter ,, tione sunt atque motu, quae omnia in infinito in ratione unit
is iis, & veritatis, & bonitatis ventust; quae universitas singula-- rissimo jure dicitur. ,, Et paulo infra: is Modo ergo corporeo is divinitas secunda explicata nusquam tota praeterquam in infinito A omne enim H Fus ita est dispersum, ut ubi unam partem habetis aliam nullam i aut aut habere possio in sua tantum universitate si & ordinibus sub immensitatis ordinatione innumerabilibus : ubia is que principium, quod cum fine concurrit, nempe centrum, quod si ad infinitum circumquaque & ad quod circumquaque resertur im,, finitum, hoc est, quod ab aeterno a divinitate procedit secundum is esse totum, ut infinitae bonitatis communicatio, actus effectusve is divinae omnipotentiae externus; unica illius & minime multiplica is bilis imago , illustre speculum, templum augultissimum , in quo si illi concinentium Deorum laudes sine fine atque numero undique is occurrunt, neque turpissima infinitaque illa inanitatis voragineis quasi terrefiat: & hoe in quo humanus non conquiesceret appeis litus optime expleatur atque maximi voluntas illa. DEAE
486쪽
Ex hisee Brunt verbis patere videtur: I. ipsum, mundum ii
finitum pro effectu potentiae divinae habuisse; neque putasse, mundum & Deum unam absolvere substantiam; aut ex necelsitate divinae. naturae ortum mundum. Σ. Mundum esse infinitum, quia alia malum extaret & desectus bonitatis divinae. 3.) Malum non dari. in infinito mundo, quia omnia in ratione unitatis, veritatis, & bonitatis , sunt pulchra. Quae denuo ad summam rerum quod spectat cum conspirant, asserente, mundum hunc tanquam optumum a supremo Ente conditum i mala quae videntur ex harmonia universorum, in qua nullus cise potest desectus, dijudicanda. Hinc idem Bruntis p. 2 s. Nec quia natuina in gremio non optima quaque Et sua monstra parit, species non una licebis Artisicis corpus molimina tanta potehtis . quicquid enim exiguum es imbecilis inque minusum Totius incurrit complendatu ad nobilitatem :Numquid eimu pictura tibὶ nunc optima fet uando aurum aut rius color optimus undique fustu 'Annon U Drυa e nebula micat optime es an ullas
Esse gradus poterii, qui pro serie locoque Dirpus ad integrum bonuι haud si V os imus ipse
Pag. 2 8. idem repetit dicendor Nihil es ab late impersectum malam, sed ad aliquid tantum. Eandem propositionem repetit smplissime. Cap. X. pag. 6 8. ait: Deum esse infinitum in infinito, istique in omnibus, non supra, non extra, sed praesentiusvium,sicut entiatas nou es extra V supra eutia, non es natura extra naturalia. Multas extra bonum nulla est.
De modo divinae omnipraesentiae ita iudicat pag. si Atquiis nos finquitJ de illius voluntate haudquaquam ignobilium & stulis torum more definimus, cui, quod optimum & gloriosissimum est A & naturae suae optime convenientissimum tribuendum ducimus. si quem neses est quaerere in sanguine cimicis, recutito cadayere, is epileptici spuma, ct sub conculcantibus carnificum pedibus ae
487쪽
melancholicis, nec romanticorum vilium inystei iis, sed in iiivi is labili, intemerabili naturae lege, in bene ad eandem legem institutiis animi religione, in splendo i e solis, in s pecie rerum, quae deis huius nolitae parentis viscelibus educuntur, in imagine illius verari sorporeo modo explicata de vultu innumerabilium animantum, quae is in immensa unius coeli fimbria lucent, vivunt, sentiunt, intellia, gunt, Optimoque uni applaudunt Maximo.
In libello de compositione imaginum nihil est, quod ad hoc argumentum faciat. . Qiiod si ea, quae hactenus ex opusculis Brtim adduximus, in Iummam colligetunus, constabit; Brimum admisisse: cI. Ens perfectissimum, simplicissilium, intelligens. a. Illud a mundo distii xisse. 3. Mundum originem suam debere sapientissimo & optimoenti , immo infinitos esse mundos ab eo productos Deum non agere necessitate naturae, sed libcrrime atque necessario optimum velle & ficere. s. Mentes humanas esse immortales, ii plices nempe ct nulli mutationi obnoxias.
Dispiciendum iam quidem est, quibus rationibus es. Ja Crore 1r et, nominem hunc Spino nitiis ante prestatim esse. git autem id Cin libello cui titulus: Fntretiens fur δυσ1 fideis V de Litterature, de Religion V critique pag. 2 34. R. In genere asserit , Brumina Romae futile ob astellatum combustum. Quanquam autem infirma plane esset ratiocinatio haec: Brdinas Romae eombustus suit tanquam Atheus 3 ergo fuit Atheus; tamen quia ex ipse morte judicium aliquod viri docti ferunt de Caussa eius, necesse est, ut epistolam S 'ppii ad Ditershusium, Roma datam , hieiadducam. Edidit illam integram cl. B. G. Mutiυim in Actis litterariis ex. Mamscriptis editis tom. V. Qitoniam autem quaedam ad rem non pertimentia in hac epistola continentur, ea tantum post cl. Iu Camae pro. feram, quae ad hanc historiam necessario pertinent. Ita lautem scri. hit Scionis: si Quas ad Muperam tuam expostillatoriam cpistolam,ri roscripsi, non sane dubito. quin tibi sint redditae, quibus cie tibi
488쪽
de vulgato responso meo satis purgatum confido. Ut vero nunc is etiam scriberem, hodierna ipsa dies me instigat, qua Iordanus. is Brunita propter haeresin vivus videtisque in campo Florie aniciis theatrum Pompeii est combustus. Existimo eium & hoc ad eriis tremam imprest, epiitolae meae partem, qua de haereticorum poenaiis egi, pertinere. Si etiam nunc Romae eises, ex plerrique omnibus is dialis audires, LuAranum esse eombustum, & ita non medi is criter in opinione i- confirmareris de saeviti a noltra. At semeris scire debes, mi Riticinusit Italos nostros inter haereticos alba lineaeis non signare, neque discernere novisse: sed, quicquid est haereticum, is illud Lutheranum esse putant. In qua simplicitate, ut Deus eos conservet, precor, ne sciant unquam quid haeresis alia ab aliis is discrepet. . Vereor ne alioquin illa discernendi scientia nimis carori ipsis constet. Ut autem ver talem ipsam ex me accipias, narro si tibi, idque ita esse fidem do testem, nullum prorsus Lutheranum se aut Calvinianum nisi relapsum vel publice scandalosum ullo modo is Ronam periclitari, nedum ut morte puniatur. Haec sanctissimiis Domini nostri mens et , ut omnibus Lutheranis Romam pateat liberis commeatus, utque a Cardinalibus & Praelatis Curiae nostrae omnia is generis benevolentiam & humanitatem experiantur. Atque utuis nam hic essest Scio, fore ut rumores vulgatos mendacii damnes.se Fuit superiore mense Saxo quidam nobilis hic apud nos , qui a se num ipsum domi Beaae vixerat. Is multis innotuit; ipsi etiam A Consessario Pontificis Cardinali Baronio, qui eum humanissime exesis pit, & de religione nihil prorsus cum eo egit, nisi quod obiter eum ad- is hortatus est ad veritatem investigandam. De periculo jussit eum is fide sua esse semirissimum, dum ne quod publice scandalum praeis beret. Ac mansisset ille nobiseum diutius, nisi sparso rumore deis Anglis quibusdam in Palatium Inquisitionis deduetis perterritus is sibi metuisset. At Angli illi non erant , quod vulgo ab Italia si dicuntur Lutherani, sed Puritani & de sacrilega Sacramenti per is cussione Anglis usitata suspecti. Similiter sorsan & ipse rumoriis vulgari crederem . Brunum istum fuisse ob Lutheranismum comis., bustum, nisi S. Inquisitionis officio interfuissem, dum sententiari contra eum lata est, & sic scirem, quam nam ille haeresin professus is iuerie. Fuit enim Brunus iste patria Nolanus ex regno Neapoliati inno, professione Dominicanus, qui cum jam annis abhinc du
489쪽
decim de Transsiil,stantiatione rationi nimium ut Chrysostomusis tuus docet) repugnante dubitare, imo eam prorsus negare, An statum virginitatem Mariae quam idem Iirysostomus omnibus se Seraphim & Cherubma puriorem ait in dubium vocare coepisset ι,, Genevam abiit, & bienniussa istic commoratus, tandemque, quod ,, Calvini sinum per omnia non probaret , inde ejectus Lugdunum, si inde Thol Osain , hinc Parisios devenit, ibique extraordinarium ,, Prosetarem ogit, cum videret, ordinar 'cogi Missae Sacro in- ,, terelle. Postea Londinum prosectus libellum istic edit de Boiia is tri iphalite hoc est, Papa, quem vestri honoris caussa Besiam si appellare solent. Inde rix ittenbergam abiit, ibique publice pro- ,, sellus est, biennium nisi fallor. Hinc Pragam delatus librum editis de immenso V infinito, itemque de iii imiterabilibus ii titulorumis sat recte memini, nam libros ipsos Pruga habui &ruisus ullum . ,, de umbris S itiis: in quibus horrenda pro iis & absurditsima docet,
U. g. mundoS esse innumerabiles; animam de corpore in corpus, imo ,, & alium in mundum migrare ἱ unam animanPhina corpina in r-
,, mare posse ι magiam esse rem bonam ct licitam ; Spiritum Sisa A ctum nihil aliud cite nisi animam mundi, & hoe voluisse Moysen. se dum seribit, eum tavisse aquas; mundum esse ab aeterno ; Moysenis miracula sua per magiam operatum esse, in qua pluS profecerat, ,, quam Fgyptii reliqui; cum leges suas confinxisse; Sacras Litterasis esse somnium; diabolum salvatum iri: solos Hebreos ab Adamo se & Eva originem ducere, tuli quos ab iiS duobus, quos Deus pridie fecerat; Christum non fuisse Deum, sed finise magum insig- nem, & hominibus illusii se, ac propterea merito suspensum, - italice implacato non crucifixum esse; Prophetas & Apostolosis fuisse homines nequam, magos, A plerosque suspensos. Denique is infinitum foret omnia ejus porte ita recensere, quae ipse & libris, ,, & viva voce asseruit. Uno Verbo, ut dicam, quicquid unquam se ab Ethnicorum Philosophis, vel a nostris antiquis recentioribus,, haereticis est assertum , id omne ipse propugnavit. Praga Bruns. M Wigam & Helm stadium pervenit ibi aliquanidi ii proselsus dici se tuta Iliae Francosurtum librum editurus rediit, tandemque Veneri liis tu Inquisitionis manus pervenit, ubi diu satis cum fuisset, - Romum milius est, Esi saepius a S. Officio, quod vocant, Inqui-- sitionis excuninatus, ct u summis Theologis conVictus, modo ψαα, dies
490쪽
A dies obtinuit , quibus deliberaret, moilo promisit palinodiam , is modo denuo suas nugas defendit, modo alios quadraginta diesia impetravit. Sed tandem nihil aliud egit, nisi ut Potitificem & Inia quisitionem deluderet. Fere igitur bieunio , postquam hinc in In- is quisitionem devenit, nupera die nona Februarii in supremi In-λ qui litoris palatium, praesentibus illultrissimis Cardinalibus S. Officii si Inquisitionis, qui & senio & rerum usu, & Theologiae, jurisque is scientia reliquis praestant) & consultoribus Theologis Sc saeculariis Magistratu, .urbis Gubernatore, suit Brittitis ille in locum Inqui ,, sitionis introductus, ibique genubus flexis sententiam contra se is pronuntiari audiit. Ea autem fuit hujusmodi: narrata fuit ejus ., vita, itiidia & dogmata, & qualem Inquisitio diligentiam in
is convertendo illo etiam fraterne adhibuerit, qualemque ille pertiri naciam &.impietatem ostenderit; inde eum degradarunt, ut dicimus , prorsusque excommunicarunt & saeculari magistratui tradiis derunt Daniendum, rogantes, ut quam clementissime & sine fati-- guinis profissione puniretur. Haec cum ita essene peracta, nihilis ille respondit aliud, nisi minabundus: Majori forsan cum timore si sententiam in me dicitis, quam ego accipiam. Sic a lictoribusis Gubernatoris in carcerem deductus, ibique octi duo asservatus fuit, is si vel nunc errores suos revocare vellet, sed si ustra. Hodie igia se tur ad pyram sive rogum deductus est. Cum Salvatoris crucifixiis imago ei jamjam morituro ostenderetur, torvo eam vultu asper is natus reiecit, lacque ustulatus miser periit, renuntiaturus credo is in reliquis illis, quos Znxit, mundis. Hic itaque , mi Mitersitusilis modus est quo contra homines , immo monstra hujusmodi prori cedi a nobis solet. Scire nunc ex te studeaim, is ne modus tibi, probetur: an vero velis licere cuivis quidvis & credere & profi-- teri. Equidem existimo, te non posse eum non probare. Sed - illud addendum sorte putabis, Lutheranos talia non docere, ueri que credere, ac proinde aliter tractandos esse. Assentimur ergo A tibi, & nullum prorsus Lutheranum comburimus. Sed de ipso se vestro Lumero aliam sorte rationem in rcinus. Quid enim dices,
, si afferam & probare tibi possim, Lutherum non eadem quidem, , , quae Branus, sed vel absurdiora vel magis horrenda, Sion dico in convivialibus, sed in iis, quos estidit vivus, libris, tanquam se sententias, dogmata & Oracula docuisic mone quaeso, si nondum