장음표시 사용
501쪽
queses innumerae in hoc auctore. Ita de immense p. 49 s. mundum vocat animal venerabiti V sanctum, quia infinitis daem nibus varii generis, uti existumabat munus, erat repletus. Nat ram univerrulem in hoc ipso commentario a Deo distinguit , quod si per naturam uiliversalem liuelligas Deum, & sic tamen s licet parum recte locutus sit J a Deo distinguit; in hoc ipso comment rio ait: Cujus, id es, Dei , V rami a uuiversalis perfecta imago Usimulaci um nutim esse potes nisi infinitum. Et sq. pag. as . mundus dicitur infinita communicatio bonitatis actus effectusque omuipotentia
Ad sensum certe, non ad verba. quorum incurius ut pluriamum erat Brunus, attendendum, & systematis nexum. Pergit cl.
Uerum est . admisit Brunus scalam entium intelligentium, uti Niet ex libro de monitae num. U R. pag. I 36. cumprimis credulus fuit circa vavi generis daemones admittendos. At hoc nihil ad quaestionem de atheismo facit , eo vixit tempore BHinus, quo a comis munibus praejudiciis vix se potuit liberare; dum novum iter ingre-ἐitur, non Isemel in avia & sentinas imo praecipitia ruit. Adplicati illi possent verba Ovidii de Phaetonte, seu Jovis ad Hanonum: Non es tua tuta voluntas, Magna petis Phaeton, quae ure viribus i is Munera conveniunt, nec tam puerilibus annis. I sita porro de Brinae cl. viri ne symplique en quelques endroiusulamec beaucoup de precaution s mis en 2 autres iI s'ous e eniter ment. Nous Pavom vis a retant entre sis priscipes la pussante sela Oolonti de Dim, it en doute en plus aeun euisest dans te muri d. 'son ovorare; ti te nie dans Haustra, N traite ceve pensee dymir vagance, propre a uu bomme qui ne Dis plus ou ii en es: Ut probet, eum de potentia & voluntate Der dubitare, pria vocas ad lib. de immense V inm m. pag. I 8a. ubi ita: . Siva
502쪽
Me igitur spatiisu ine, mundum quod eontiuet istum. Mentis decreto, seu casu perfitatur. At reliqua etiam Bruni sub iit adducendar vult spatium, quod quidam fingunt extra mundum, necessario corpore debere repleri;
sive igitur illud spatium casu fortuito ortum, sive a Deo iactum. perinde esse: hinc ait: Ἀοιοἀ si non quicquam es ussa quod forte repugnet,
uti0initius atque ipsum inveniatur corpure plenum: si in potius spatium o res quadam nata repleri Dedecet ergo fiet necquisquam tanta facultas
suam faciat frustra Deus V natura manens. Certe hic de potentia Dei nulla est dubitatio. Non magis felix est cI. vir, quando probare vult, eum divinis persectionibus detraxisse. Provocat ad ejusdem libri cap. II. pag. I 69. ubi ita et . Pergo tamen totum cisio quoque scire quid eis a es. Respondet sensiι viduata υ e sophista: Disinum Eus, unum, confans, b siue beatim, Meus sibi sui ciens, nil inalga, cuncta gubernans et Sie fa citus nobis Sophiis se Propheta repeute es , Implicita flum quia perdidit in labrintho. In hoc enim loco, ut inscriptio capitis docet, recenset varias ' Petipateticorum Opiniones de coelo & spatio ultimo mundi; quaerit ergo, quid in. spatio illo ultra mundum sit, & respondentem inducit Peripateticum, in eo degere Deum, quasi revelatum sit huic homunculo, ubi Deus tandem degat, & quae sint illa loca inaccessa; nihil ergo definit Brtimιs, neque Deum divinis propriet Ebus instructum negat, quod universum caput docet. II a sur tout finquit A vir J un Duveram mepris mitr les Prures V les Theologiens. II
is plus opposis a ses is uvenes philosophiques. At quid si meriti sint
contemtum Z mittembergenses peti non adeo certum est: p. 397.
503쪽
Grammaticorum genus. Non es rerum quantumlibet ducteillimartim iudicium, quod sibi pro A daedalaa scicientia jure optimo non usurpent. Et paullo post: PDilosiophi quoque de litibus d. ivire dignam fur ; ingrediuntur ergo Academiam , conscendunt suggesum, pros xunt in medium opiniones absque legitima partium pr seu ia U' cave. dictione , quia omnia iura V lumina sunt in Ego sicratusimo archidiadascali pectore recondita s exspectatur Hdictitan, .venit. In sequentubus inducit ejusmodi hominem negetntem, lunam terrae nostrae simulem esse, atque habitabilem. Contra tales excanduit honus vir. iniis nescit, omni tempore Grammaticos superciliosos & superstiti sos quosdam Theologos, qui nun m rationem rite excoluere. qimiles nova opinio philosophica eaque innocua orta eis, clamores traeicos susti illiser quid Gesilao, Copernuo, Cartesio aliisque contig rit, notum est: quod si duriusculum verbum vero Philosophiae Studioso contra tales excidit, num id pro blasphemia habendum Pergit ei. vir dicendor δε ne Garreterat polat is copter les passages , Oa Brunus nis en termes formeti texi euce de istute Diυinitέ, ou il iraite la religion de fabis, ou il se nioqiιe de tGriture Minte Ude lolites les terites si se itauime. Quam vellem, ut cl. vir loca illa perspicua, in quihus negasse dicitur existentiam Dei, adtulisset. Certe ita breve fuisset disquisitionis nostrae certamen : & mea opinione
debui Tet hoc facere. Quaeritur enim , utrum Atheus fuerit Brunms, nec lae: hoc autem ammiat et vir , at ne ullum quidem protulit locum, ad quos tamen in hoc argumento merito provocandum erat. Unum locum ex illa de immensis V innum. pag. SI 3. profert .
ad probandum, eum religionem pro fabula habuiA Nimirum extant haec verba de universo S innum. pag. Ia.
Fabula , qra visa rationem mertit M usu At lector siue dubio cognoscere cupiet, de qua tandem sabula sermo sit. Adseram igitur verba Brunt, licet prolixiora: Inscriptio eapitis seu sectionis est p. FILSιπο-
504쪽
Suppositiones Misonomorum factae sunt positiones Philosophoram ad extrmnam usque infama speciem. Sicut dignioritin fabulis en Mercurii vaticinio in Pimandro attendis. Ρolt haec ita peigit:
Adde, quod hac primum μιdio cotincta Mathosis
Non sic ut cupere3 mundum in hac aispintura Comprensum vere: sed certe ad commoditatem Doctrinae facilis tandem qua computus esset. Porro id a stultitiae coepit generosiι propago crescere re ingenio implantata sint magis alto Radices illae coeperunt vera putari Mobilia atque anima motrice aut numine pulsa, .
Unde sibi ratio fluxit phantasica seela:
Ut quoudum ae Nio fuerant qua fabula ut apte obiicier menti piaedam indiseria possent, Pergiae quod in promptu es a sensibus omne remotum Attius in signo vel imagive couciperetur . Usque adeo crussa tandem es insania υulgi. Abdidis ut dium lux υtillum ad. aucta in vitiata etiam si ulacra V sex populorum Verterit in pr0prii generis figmenta prophana Pestatim in exemplum vitai: atque inde sepulta es Llix ae per genteis invecta es fabula turpis , o Barbaries genita es, seclum evectum scelerosum.
Cui scire insanum est , reudelia V impie facta ut pietas , V religio es in schisinte mundum
Servare , utque super jura omnia tollere vires: Sic veri ac Iusti norma corrupta remansit Fabula , qua vita ratio-m evertit S usum. Nescio certe, utrum, qui a praeiudicatis opinionibus purgatum habet animum, ex his verbis obscuris possit colligere, religionem omnem a Brun0 explodi. Certe ego nihil tale deprehendo. Verusiinilius est longe, Munum in his verbis aegyptorum & postea
505쪽
s ira DISSERT DE ATHEISMO IORD. BRUM.
Christianorum quorumdam stultitiani taxare , qui audactis ima sibus & variis figuris religionem castam puramque in ludricam se nam transmutarunt. Saltem nemo diffitebitur, longe evidentiorubus opus esse argumentis ad probandum , B unum religionem chrustianam pro fabula habuisse. Atque haec sunt, quae cl. la o in libro saepius citato contra Bruast in medium protulit.
506쪽
ut ab initio hujus apologiae diximus. At non conquievit et la Crate, in epistola ad D. Heiana-- data, m . jori vi atque conglu contra Bootum insurrexit. Rquum itur est . ut illas ipsas, quas adduxit rationes accusationis, examini nostro submittamus. Sunt autem sere sequentes: I. Iordanus Munus nasumam unam, seu Un risum unum esse Deum famis. H. Ad mum neque protoplasten fuisse, neque omnium hominum patrem. III. R Bgionem chri a nam esse fabulam V recta rationi contavriam. . IV. Nia hil aliud ad tremi posse de Mosaica ceterisque religionibus. U. N Iam esse ineationem rerum , Mo quicquid in infinitum exstat, id aseriaeum esse V necessario exsere. VI. 'animas bomino reliquorumluem uiariau e corporibus in corpora migrare
507쪽
Videamus ergo primo, quibus argumentis probet cl. vir totum Universum esse si uni Deum. Primo, inquit, Dei voluntatem ., & edentiam necellitatis naturalis legibus subjicit, imo ipsam esseis necessitatern rerum adfirmat, nihilominus tamen liberam: quae is celete prima fronte inter se pugnare videntur , nec cum primisse Philosophiae legibus consentire. - provocat ad locum de immensio F iuni ιγ u. pag. I92. in quo asserit, Deum esse necesilaatem. Sed an hoc cit voluntatem necelsitatis naturalis legibus subjicere Z Si int grum locum adtulisset cl. υir, in tenues auras abilitet statim illa objectio. Ita enim citato loco loquitur Bruntis: is Infinita virtus, si δε neque a se ipsa finitur, nec ab alio, tunc necessitate suae naturaeis agit. Non agit necessitate naturae alia a se & NB. sua voluntate,
., in eorum morem quae necessitati subsunt ; sed ipsa est, ut saepose dicimus, necessitas. Agit ergo necessitate, quae neque ab intri , , seco S per se 'neque ab extrinseco & per aliud frustrari potest . Haec verba sane e diametro pugnant cum iis, quae ei. υir objicit; dicit eum Deum subjicerct necelsitutis legibus: at leges illae ibiae sapientissima voluntas ipsius. Addit M. vir ipsum consessium , Deum esse necesitatem rerum, quae vox non est in textu Brunt i sed ipsam Deum esse necessitatem e quia nihil extra Deum , vel in Deo sit. quod ipsum ad agendusis necessario impellat. Quod vero eundem
Deum liberum dixerit, non est cur miretur doct. vis: novit ille, refirmatae ecclesiae Doctores omnes, quando ostendere volunt solam spontaneitatem ad libertatem sufficere , neque indifferentiam voluntatis postulari, ad Deum provocare, qui cum semper agat ob sapientes rationes, neque indifferenter haereat circa hoc vel illud agendum, tamen libere agat. Novit cl. vir, quid de necessitate aestiue Dibniaetitis ejusque sectatores statuant, quos in Atheorum, credo, catal gum non retulerit. Uerum est, in eo erravit Brunus, quod lapiduhus & metallis nescio quem sensum inesse statuit; sed haec ad atheis. mum probandum nihil faciunt. Pergit a. vir: is Jam quae sit imis qicit natura illa, quam Deum appellat, hic paullo operosius limia vestigandum est. Ubi primum memineris velim systenta physiis cum a Iordam Brum inductum nihil aliud esse , quam Philos ia phiam Epicuream Pythagorismo incrustatam, doctiusque & emenis datius cita enim ipsi videbatur propositam. Sic tu libro de mi ,, nimi exilientia pag. IO. atomos quidem docet esse rotundas &
508쪽
is temunis suis, quas partes esse non vult, sese mutuo continge ,, tcs: vacui Vero naturam Epicureo more propositam excludit, non-- nihilque aliud conglutinandis atomis necessiirium esse censet, ci is jus naturam vafro dissimulat. Quaenam autem res ibi intelliga. tiir, cuivis obiter hos libros perlegenti haud satis apparet; maxi- is me cuin nientem infiititam atomis substernere videatur. Ut librosi de Immens. V Innum. pag. 467. Sed non propterea rationis carpo elemensa
Mentem altam agnosco moderantem cuncta paternum.
- Aperire tamen licet quaenam sit illa natura sive mens fesso. M ita dicta, atomis substrata easque conglutinaus. Eam ego exis ejus sententia lucem increatam & aeternam esse, animamque omnium se rerum, immobilem instar vacui, activam tamen utpote animam si mundi modo demonstrabo. Illa nimirum mens est minimisi ex eritia pag. I. J natura subjectis insita rebus, quae momentis is graduanda suis depromit aptis ordinibus constans numeris di si criminat alto. Ea est illa monas Pag. I .' quae multum & mapis itum complectitur, Omneque in ista integranda means dans enti. - bus esse, Deusque est, extans totum infinitum Verum, omne, si honum, unum. Videlicet in illa luce infinita omnia sunt unum, is uniusque natura & Dei nomine adpellanda veniunt, cum ab eari ima vegetentur. Sic in unoquoque mundorum ex indefinito ani-- marum numero anima una exurgit omneSque mundorum anim .se torum unitates in unam universi naturam conspirant. quae Iomis dano Bri no Natura & Deus eae Ita a Dei natura, sive ab illa se luce ad minima quaeque descendendo perveniri potest ad monadesse nempe & principia: quemadmodum & a monadibus ad maximum se circulum illum intellectualem & infinitum, quo coit aentur omnia,
is ascendendo pervenitur. se Deus, inpiit de minimorum exsentia pag. I . est monadum M Μcinas, nempe entium Eutitas. Iterum in libro Contemptui. p. 7 . se ex minimo: Est stipem anc animam substantialis naturae individua is anima, quae est ut horizonte majore, ut anima telluris in synodo
509쪽
,, magna quae nobis secunda mundi species habet. Superior est ., anima synodi totius, quae cst in Universo. suprema est animusia animorum Deus Spiritus omnia replens, totius ordinator, silpra se & extra omnem ordinem ei . Qtiae postrema verba ad lucemis aeteriam & increatam spectunt, prout in abstracto & absolute coimis sideratur, nihil attendendo ad concreationem materiae & mon
,, dum, quae ei quodammodo innatant eaque vegetantur & aggluturi nantur: Sic Bi unus alibi pag. asI. Namque bonum verum'perfectum Gitur unum Immiaetum, simplex, ab ractum, immobile , per se. si si modo quaeras, unde lucem illam Drdari Brunt eruerim, .is eti1 superius dicta eam luculenter ostendunt 3 adi quaeso obse ,, rissimam ejus dissertationem contra Μarcellum Palingenium in is libro de universo N immensio, & paullo attentius perspice, quae,. ibi pag. 6sa. dicuntur de luce illa immensa, qua fit ut hoc unuis versitatis rerum spatium non sit insorme. Lux ea, inquit, nonis est lux sine corpore, id est, umbra sine fundamento & ve nimis sine significato, sed lux quae spatium habet, quae ubique tota, is quae immobilis, quaer denique ex ipsius sententia) Deus est. AHactenus es. la creae, cujus prolixiora licet verba describere volui. partim quod in paucorum manibus extra Germaniam haec epistola es. viri ad Heumannum data reperiature partim quia cavere volui, ne quis- me ponderi rationum cl. viri aliquid detraxiae calumniari posset. Singula jam paullo diligentius examinabimus. Et I. quidem observandum, asserere cc virum systema Brunt physicum compositum esse ex Epicuri & 'thagorae decretis r doctrinam de atomis& vacuo ex sentibus epicureis: doctrinam de Monade ex thagoraesententiis derivatam, quae sententia nihil habet, quod culpari possit.
Quid enim est Philosephia Gassendi & Carisi quam emendatior
Physica, ex ut usque sere principiis contexta 8 corpuscularis Philas phia ab eruditissimis viris magni aestimatur: quod si ergo, ex menteothagorae, atomis adjunxit monada ι mentem aliam cuncta moderantem, habemus sane quod . Volumus, id est. quod Brum a
solvit: verba clarissima cuu: ω
510쪽
Mentem altam agnosio, moderantem cuncta paternam.
Haec perspicua sunt; atqui in perspicuis adquiescetulum puto.& obscuriora secundum ea explicanda. a. Dubitari adhuc posse, utrum 1 hilosophiu Briιni ex duobus hisce systematibus per omnia
constata sit: non contemnendas rationes adduxit cel. Brularus hiJerit. phil. vol. V. pag. 37. At non placuit hic subsistere u viro, tertio igitur loco vult illam mentem paternam monada eise lucem increatam & aeternam animam omnium rerum immobilem , sed i men activam. Nemo non videt, si vel maxime Deum ita definiti iet Bruntis, aliunde esse circumspiciendum, utrum clarius locutus suerit nec ne. Nemo enim iiitelligit. quid sit lux immobilis & tamen activa. At quod deterius est, ne quidem, dum de Deo loquitur. ita se explicare solet Brunus, ut mox audiemus. I'rovocat autem ec vir ad illa verba Brunt, in quibus de mente & natura rebus subjectis insita agit, atque hanc Deum esse ex mente .c intendit. Quid si hoc concederemus-viso iacto, num sequeretur inde, ergo Deus, sive mens illa unam iacit cum naturae rebus substantiam 8
non puto. Verba innoxia sunt in se spectata, nisi aliunde probetur, eum principii loco ponere, Deum & naturam, id est, totum Universum unam esse singularissimo sensu substantiam. Qiiid si dicamus , mentem naturae rebus insitam esse mentem cuncta moderantem y num vim inserremus verbis cum iisdem ipsemet utatur Sed non opus est, ut huc perveniamus. Probandum suerat A. viro hanc mentem naturae rebus insitam ex mente Brimi Deum esse. Pag. 7. uti supra adducta loca probant, plane aliud significant. pag. enim ea totidem verbis ait: si Mens super omnia Deus et t. Mensis insita omnibus natura. Mens omnia pervadens ratio. Dcus, dictat & ordinat. Natura exequitur atque facit. Ratio contem- platur & discurrit. is Haec mea opinione. sunt evidentissima. Naturam ergo a mente prima distinguit; ergo mens & natura non sunt unum idemque. Hoc unum ergo culpes, quod praeter Deum in mundo animam quandam mundi ltatuit, quae tamen cum imperio Dei subsit, error non adeo periculosus est. Qiii Easema natur ram plasicarum tuentur, ejusmodi animam mundi statuunt dari. Ab hac autem mente naturae insita distincta illa est monas, quae multum & magnum complectitur, quae N B. da: esse substantiis. Hinc