장음표시 사용
491쪽
,, satis eum novisti, qui veritatem tot seculis sepultam nobis eruit. A & patefaciam ipsa tibi loca, in quibus succum quincti istius Evanis gelii deprehendas, quam illic anatomiam Lutheri a Pistorio ha-- bere possitis. Nunc it & Lutherus Brunus est . quid de eo fieri δε censes Nimirum tardipedi Deo dandum infelicibus ustulanduntis lignis. ini id illis postea, qui eum pro Evangelista, Propheta, si tertio Elia habenti Hoc tibi potius judicandum relinquo. Ta
se tum ut hoc mihi credas, Romanos non ea severitate erga haer
is licos experiri, qua creduntur & qua debebant sorte erga illos, qui se scientes volentes pereunt. Romae ad d. IT. Februarii I o. - t Vide quae a cet. Brutero hist. phil. t. IV. p. a. pag. I 3. R. de hac epistola narrata sunt. Ex hac epistola a Sesonio scripta satis patere videtur, quam ob causam Brunus igni fuerit traditus. Certe ne vestigium quidem ullumathesmi patet. Intererat Scionius ipsius S. Inquisitionis Officio,
atque ad errorum capita probe attendit, ne verbo autem meminit negatae existentiae Numinis. Quanquam haud diffitear vis ac ne vix
quidem credi posse, Inquisitores illos, sit Diuoetae errorem futiles professus, hoc fuisse deprehensuros ; sine multi initio ethicum D
nota non adeo periculosam crediderunt, ac postea, accurato examine
instituto, deprehensum est. Quicquid sit, recte ad hanc epistolam provocavit Cl. Heumanniιs Act. phil. to n. II. pari. 9, pag. 383. R. nequc etiam probabilo est. si Scionii tantisper epistolam negligamus, siquidem atheus fuisset, pertinaciter erroris sui patiocinium suscepturum fuisse; tempori potius inserviisset, & quidlibet potius
esset professus , quam ut mortem esset perpessius. At haec levia sunt, neque jugulum caussie petunt. Neque prolixiores erimus in di cutienda quaestione, utrum Munus mittembergae orationem in laudem Diaboli habuerit; non solum enim citato in loco testimonia minus certa esse probat Hevmanutis, sed & si vel maxime unquam hoc fuisset ab eo tentatum, ingenii exercendi gratia factium, non sine
verisimilitudinis specie dici posset. Provocat f3.J cl. la Crode ad libellum in Anglia editum: cui titulus de Bestia triumphanie: si Lesis impletoe t Celeberrimus Schelbornius, commercii episolaris Ussem bachiani parte V. pag. 27. ex rariore libro Gaspari Scionii quaedam affert, quae ad historiam de fatis Bi uni a cl. Siruvia expositam faciunt.
492쪽
is impietA inquiuJ de Brutius paroissent asses a decouvert dans ses
se te livre roule sur une resorine, que Iupiter fati des constellations.,, Brumis Piiitroduit se plaignant de. la deca letice dii culte des
is nitos & Distat par la du ciet unc especu de livre, qui contientis tolite la Theologie payenne. Momus se moque de Iupiter, &is tui reponil cn resilant, que la mauusse conduite des Dieux Ris Phis ire scandaleuse de leum vilaines amoum les oni fait enfinis tomber dans un mepris universet. On assemble fur crete obj si citon totales les constellations, qui proposent leuta rai sons & ontis fuit de ce sejet des comparaisons abominabies enire les subles de ., Poetes & les histoires, qui sent cines dans les religions, qui om , succede au Paganisne, LEvanile F est tourne en ridicule. Le., nom d'ina posteur y est repete plusieum seis & applique aux troisse legislateurs, a celui des Juisis & celui des Mahomelans, sans en
,, excepter notre SauVeuta Cette execrabie comedie finit par I'e
se clusion qu 'on donne a toutes les religions , pour substituer dans se te. cies le nom des Vertus morales aux fisses divinites du Paga- is nitae. Volla, inquit cl. la Cimete, quel est ce livre capsile de ,, donner de Phorreur a tous les gens de hien, & propre a Bire voir se jus tu'ou Brunus portoit son implete. is Quid ad hanc objectionem respondet cl. mi annilis ρ Multa: DI.J ei alta pag. 4O . R. provocat ad Scio tum, qui de Papa libellum hunc scriptaim esse .contendit, neque sorte sine cauisa. Brunus enim fad in oratione valedictoria mittembergae habita, & Actis philosopllicis inserta, P
pam Besiam appellavit. f3.J Baditam libeatum legisse, neque adeo tabominanda in eo invenisse. u. I iis cruae per momentum sau
493쪽
tem inspexi se librum. s.J Dubitari posse . utrum Brunus sit au-
stor libri. Nos in medio rem relinquimus, cujus argumenti fuerit libellus, cum eum evolvere hactenus non licuerit. Duo tantum adnotamus. Prinittru cst , vix credibile elle, in ipsa Anglia prelo commissurum fisisse libellum adeo detestabilem. Nostra aetate summa est libertas sentiendi & scribemii, praesertim in Angliar at vix eredibile. publice talia Typographos recepturos, aut sine abnimadversione abiturum auctorem & typographos: notum, quid Tolando. Mol no, aliisque acciderit 3 ct hiltoria illius temporis nihil tale profert. fa.J Si vel maxime abominandus scelus ille patrem agnosceret Brunum, nondum tamen eum professum Atheum fuisse constaret, s ed impium christianae teligionis irrisorem, id est, Deistam. VIII.
Levia autem haec. sequuntur jam ea, quae directe Sphio finium eius probant, sies. la Croete audias. Petita autem ea sunt ex libello de immenso U hiemunerabili, atque extant pag. I 89. sq. Ut autem lector de his judicari possit, ea, prolixiora licet, describam. Conristant autem aliquot propositionibus. I. est: Dimina essentia es infinita. Π. Modum esseudi modus possendi sequitur. Ιu. Modum possendi consequitur operandi modus. lv. Deus es simpsicissima esse utia, iuqua nulla compositis eqse putes, vel diversitas intrinsece. V. Consequeuter in eodem idem es esse, posse, agere, velis, essentia, potentia, actio. voluntas, es quicquid de eo vere dici potes, quia ipse ipsa es veritas VI. Consequenter Dei voluntas est supra omnia, ideoque fiet in ari uoupotes, neque per se ipsam neque per aliud. VII. Voluntas disina es
Vide de hoe libello pluribus agentem celeb. Bruterum L cit. p. 6o. A.
D Saepe viti prastantissimi & ab omni atheismi suspiciono
alieni ejusmodi propositiones in servore disputationis in medium proserunt, quae periculosis consectariis obnoxiae sunt, & quas ' ipsi met sedato anectu non admitterent: circa argumentum ii jus theseos id obtigit μι - ρῖν cl. Gunaeingio adversus haec di putanti de atheismo Platonis. Vide celeberrimi & amicissimi
494쪽
- modo necissaria, ipsa et v est neci as, cidus oppositum rum
es immissibile 1 do , sed ipsa impcisibilitas. VIII. Iu simplici assentia
non potes esse contrarietas ullo modo, neque i equalitast volansas. inquam , non es contraria F inaequa is potentia. IX. oelitas V libertas si ut unam , tinde non es formidandum. quod cum agat necessitate natura, mn libere agat et sed potius. imo omnino non libere ageret aliter agendo, quam necesitas natura, imo natura nectistas requirit. X. Potentia in ita non es.
nisi si possibile infinitum ι non es, inquam, potens facere infinitum, Us sit potens feri; qua enim rivosi is vel ad imposedile potes esse potentia ρ X l. Sicu t es mundus in hoe spatio, ita V potes esse in simili spatis si spatio , quod lime mundo ablato possumus aquale huic
mundo remanens intelligere. XII. Hinc spatio, is, quo es mundita, simile spatium exim m-δ- non es ratis, qua togas, neque faciat esse Antium. XIlI. Mundus in simili spatio extra istud non esset huic mundo impedimento, neque ni re ratio esset, qua his formidet ruereiarim, quam illa sum, quamis quidem ubique medium es in in ira secundum rei veritatem,sinsum vero atque deorsum secundum certam eorum, qua sunt in uniuscujusque ordine habitudinem. XIV. Melius es esse, quam non esses devius est facere, quod es bonum, quam non facere. Ponere ens verum taproportionatiter, melius es, quam sumere non eus V nihil. XV. Potentia U υoluntas naturalis stibis arimn debet V ad infinitam durationem spatium esse fine proprio actu, tunc enim potentia ad impossibile referretior. XVI. Potentiam infini-
in extrema fit sive intensiva ad esse 'fraxi es, sic actu m Mu in itum poni, ficut V actu es spatium infinitum. XVll. Sicis hoc spatium potes recipere hune mi um V σrnare . ita V si liqvodcinique spatium ab ipso inadferens, simili non absente principio simila concepisse. XVlII, Ornamentum sius sparii hujusque mundi perfectio nihil est quod aduat vel subtrahat vel si ciensia, υH indigentiae praestrao namento atque perfectioni alius cujuscunque spatii, quo minus non ita actuari exigas iliud, quam actuatum rerum plenitudine fit sua XIX. De Deo V natura quam optime sentiendum. XX. De risiumaximis nil temere citra se uin V rationem defendendum. Hisce iramusotibus probandum es adversaris, I esse vim es caussam , qua in nita essentia atque potentia mite operetur. ΙΙ. sua consare possit potentia actita in ita cum posibilitate frita rerum. III. OG spatio Tom. II. Pari ada. Gggg ggg quod
495쪽
quod hoc mundo absente comprehendimus, cu' niue semper eoncipimus esse , minime ultra adjecthim possit esse spatium. IV. Qua tota materia os fulta V margini illius extimi caeli comprehensia. V. Qua Deus
non υult, quantum potes. Qua esse plures hoc nobis manifem mundor non sit conveniens. V l. Necesitatem tu Deo aliud esse a libertate. VII. Potentiam cum voluntate V actiove seu concurrere. Vli I. Posse
aliud quam vult, velle abis quam potes. lX. Alia habere nomina quam babeat. X. Posse aliud velis, . quam Dod vult, posse aliter esse , haberi, quam sit vere, V necessitat esse aliud V citra divinam υ hιntatem S e eonverso. Posse etiam velis, quod non vult, sanie
quo id non posis esse quod non es.
Postqtiam cl. la croae pag. XX. primarum propositionum fecisset mentionem, ita ait: Miti queo sont les princips de res Athis,
δενυ lisqueb on trerme une grande conformite mee cenae de Spinosa. Cequ'it appelli meu clast is nature , ou piami PErre in linent Etendo, Aut ii tache Petobbr la nectiste V teternite dans ces pretendus axi mes. Haec quidem vir doctissimus dicit . at non probat; initituenda ergo fili det, mea opinione, comparatio cum syllemate Spinone, atque propolitiones invicem conserendae. Ergo Spinora principia iahis propositionibus non deprehendo hic; cur ita sentiam. dicam, postquam duo generalia primum praemisero. Primum est; attendendum et se ad scopum, quem adductis propositionibus intendit Brutius. Probare nimirum vult, duri infinitos mundos: Hoc satis patet ex initio commentarii, qui immediate ante illas propositiones
extat. Ita enim sonat: Infinitae cauisse V principio nihil potes esse
magnum, imo ne quidem aliquid, nisi in itum s s ergo se rebus comporeis communicat, seu potius suam magnitudinem in rerum corpore rum multitudinis exsentiam explicat. objectitam pro captu . ejus essentia simulachrum ac potentia vestium in itum magnitudine Uabsque numero subjiciat oportet; sic ab ituo consimile unum es neque aliter δυinitatis imago corporeo potes esse modo. a. Confitemur, quaedam in his propositionibus contineri, quae non solum non probent, quod probandum erat; sed & quae, si consequentias omnes urgere velis, periculosis consectariis viam aperiundi At hoci non obstante negamus, quod contendit cl. Vir, in eis contineri dogma Diuo , quod ut pateat, singulas Brunt propositiones percurremus
496쪽
& breviter explieabimus. Prima propositio collata cum quarta propositione verisIima esst; Deus est essentia infinita, quod quo seii suaccipiendum sat, non solum in quarta propossitione diarius ostendi ι sed & ea omnia, quae supra produximus, ostendunt, eum emel tiam illam pro infinite perfecta, bona, sapiente habuisse: neque certe opus fuisset probare Bruno , mundos elle infinitos, quia bonitas Dei infinita est, si cuin Diuora sensisset; dixillet enim unam esse tantummodo substantiam, eamque infinitam. ex ea subitantia Infinita non posse non infinita infinitis modis, ut loquitur Spi M, sequi ; cum enim necessitate naturae agat, & natura illa infinite e tensa sit atque cogitans, loqui necessario infinitum esse Deum extensione: M ille longe aliter suam ratiocinandi initituit methodum, ut supra audivimus & amplius examine instituto patebit. Secunda Atertia propolitiones certo modo verae, eo autem sensu, quo Brimus
voluit, falsiae. Verum est, si abstracte rem consideremus, prout essentia est infinita, persectissma H ita & potentiam & operationes persectis Iimas & infinitas intrinsece spectatas esse. At falsiim est, Deum persectiones suas extra nonnisi infinite exercere posse ; scepim Deus una tantum ratione agere possiet; ita porro ejus potentia hodie nulla ainplius esset. Et ut porro dicam, supponunt bae propositiones , Deum extra se nihil finitum producere possier at Deus potest quicquid nullam contradictionem involvit: at existentiam dare rei finitae nullam contradictionem involvit. Ergo. Minor probatur ; quia nec a parte Dei, nec a parte rei finitae existentis ulla est repugnantia: Deus solus necessitate naturae existit, quicquid ergo producitur, non necessitate naturae existit, sed voluntate Dei; quod . non necessario existit, illud initium habet existentiae, eo ipso limit tionem habet ; quod si ad voluntatem Dei respicias, nihil iterum repugnat , existere finitum quid seu creatum, non repygirit, Varias esse creaturus, unde patet, quid de quinta propositione dicendum. Vera est, si intrinsecam Dei naturam spectes ; falsa, si ad modum operandi seu voluntatis executionem respicias ; uti Deus rerum finia tarum ideas ab aeterno habet; ita eas producere potest, eo ipso. quia non repugnat produci ; neque etiam existere finitum. iaxta continet conseqtientiam, quae sensu a nobis dato vera est. Ex eadem patet, Spina m ita loqui non posse ; quomodo enim Voluntasma frustrari non potest ex mente Spino , quae necessitate intriti-
497쪽
sera naturae agit, &ex ejus essentia infinita ab aeterno omnia, prout
sunt, M. non prout Voluit, necessario emanarunt. Neptima ael
mitti potest, si de necessitate hypothetica intelligatur, quo sensu,
ut supra audivimus, sumsit etiam Brunus. Nimirum hic loquitur eum illis Brumita, qui putant. Deum esse eiu sapientissimum; f pientem optimum eligere semper, & non posse aliter agere: quam eessitatem Dibnitius vocat in erudit2 opere Theodiceae uiae has is e necessit/: supraque dictum qua ratione Brums nostram libertatem eum Dei contule ι, Deoque omnia semper pricsentia esse, quae adessiciendum requiruntur dixerit. At ex eo tamen nondum sequitur. mundos esse infinitos, nisi aliunde probaveris, materiam esse infiniata extensam, quod si hoc probatum est, sequitur, mundos esse infiniatos, seu Deum voluisse infinite extensam materiam producere; s quitur insuper, mundum ejusmodi infinitum Deum vi sapientiae seo ex luibus electionis optimi producere Voluisse. At ex natura persectillimae essentiae & bonitatis ipsa speetiita. haec propossitio non se- . quitur, cum Deus nulla necessitate ad talem vel talem mundum errandum inductus fuerit. Octava vera est, si de essentia intri
sera intelligast at non sequitur, mutationem esse in subjecto, si productum infinitum non est. Nona admitti potest, si de execuistione ad aliquid faciendum intelligatur & da necessitate hypothetica. Deus enim sapientissimus est, & non potest non optimum eligere. At respectu habito ipsius naturae divinae essentialiter, ut ita dicam. consideratae selsa est. Essentia necessaria est, agendi ratio librea: Si Deus nihil voluisset producere, potuisset; fuisset adeo lue liber; licet
essentia ipsius necessario semper extitisset. Decima iterum est. limutanda; verum est, potentiam divinam se ad infinitum extendere, id est, posset omnia facere, quaecunque nullam repugnantiam inis volvunt: posset adeoque huic mundo seu compas rerum existentium addere innumerabiles mundos, neque finem, neque terininum habentes, verbo, infinitum persectissimum posset facere .infinitam extensionem. At cum Deus non sit aliquod necessario agens, posset etiam Deus non solum nihil producere, seu extra se nulli rei existentiam dare; sed etiam creare rem limitibus circumseriptam ; unde tamen non sequeretur , nullam dari caussam infinitam; nos certe ex particulari caussarum existentia concludimus, Deum esse, sed plures longe producere potuisse mundos, cum nullam in voluntate
498쪽
Dei repugnant;am animadvertamus. Undecima, duodecima, decim tertia ad scopum nostrum nihil faciunt. Pone enim extra hunc.-- mundum infinita esse spatia vacua, in quibus alii mundi existere possent, an tum necessario Deus omnia νlla spatia replere debet Decimaquarta explicatione cummaxime opus habet tum respectu Dei. tum respectis rerum existentium. Si ad Deuni respicimus, neque melior, neque persectior fit per existentiam creaturarum, alias non esset persectissimus sine creaturarum existentia: Si respicinuis ad erraturas ,' tum sunt illae vel ratione & sensu instructae. vel iis privatae. Ratione instructis aut bene agunt, aut male: quae bene agunt, selices sunt, dum existunt, atque respectu hoc habito pta
stat eas existere, quam non existere. Male autem agentes existunt
etiam bonitate Dei, qua dum pa utuntur, seque reddunt infelices, praestaret non extitisse, quam miseras esse. God ad creationem ratione destitutarum adtinet, non magis bonum est . eas existere vel non existere, si eas ipsas respicianuis, dum hujus suae existentiae nullum haberit sensum ; bonum est fas existere, in quantum coni runt ad aliarum rerum utilitatem. In genere loquendo, dignum magis Deo, bene facere creaturis rationalibus, quam non bene. At non sequitur; Ergo omne bonum, quod facere posset, tenetur
lacere, quia infinite bonus est, de quo supra diximus. Decima- quinta: antecedens verum est, potentia divina frustrari non debetiat hoc certe non fit. si spatia omnia, quae infinita supponit, inui dis non replerentur. Quid si noluit Idem dicendum de decimasexta. neque in decimaseptima & decimaortava quicquam est,quod magnopere. Ollaes. Quod si jam omnia, quaecunque jam dicta sunt, colligas. non certe reperies, quod contendit cl. la croae. Spimoeta asserit unam esse substantiam duobus infinitis attributis constantem: a. hanc substantium Deum esse: 3. illam substantiam necessario existere: ex illa infinita essentia omnia infinitis modis esse comsecuta, & quidem necessario: . hunc mundum seu totum unuve uni Deum esse. Brunus admittit: fI.J Deum nulli compositioni
obnoxium esse. fa.J Eum a mundo distinguit. Γ3.J Existentiam ipsus mundi repetit a voluntate & potentia infinita. s J Illum
imaginem duntaxat esse corpoream entis persectissime existentis: unda necesse est. duos illos inter se non contentire.
499쪽
IX. Quod ad reliquas propositiones adtinet, quas sibi Brunus bandas esse ait, ita loquitur cL la Croae pag. 3I . R. Quoi quVlsati titi sophis ne dans la premine de ces propositions que struitus --.
Dus deliberation, V mime sans ralysin. Je suis fur que si Brunus
500쪽
se paFatu esses Auveni des plus Dibus rasons, quans riges tui paroissem propres a reparer les debris de Du se lime.
. Ad haec tria moneo: I.) est, fateri cl. la croae contemplatione infiniti abreptum Brunum errasse, at ubi tandem major debet eo veniae locus as Argumenta, quae adfert cl. vir, jam quidem sunt allata respectu dissicultatum, quae ex systemate Brvui solent fluere: qualescunque autem fiat, tales non sunt quae in systemate Spino lacum haberent. Alius certe naturae quaestio est, utrum ex infinitate & bonitate naturae Dei sequatur, mundos esse infinitos: &utrum ex unica per se subsistente essentia omnia necessaris producta sint: prius etiam illis potest contingere, qui nihil minus quam viano ista sunt. Nota, quae supra de cl. Gundlingis observavi. 3. Cre turam cum creatore confusam esse perpetim in systemate Brunt in rit ei. vir: at clarissimis locis hoc pro dum Met, quorum tametine unum quidem adserti Pergit vir dotius cl. la Crote oppugnare munum pag. 3II Ees certain, inquit, que is nom de tam dans les demisi de cit Aufene signife autre ebose que la natura. Ad hoc probandum provocitia libellum de in imo V mens pag. as I. ubi ita Munus: Namque adeo nihil esse bonum valet ut meliori Conditione capax nequeat consilere, praeter Unum infinitum solum. Physis optima Deitas . Nempe quod in genere est non simplex absque solutum Supposito ac certo perfectum fine putandum est, . rto generis captu, pro voto constituentis. Provocat ad commentarium & quidem haec verba: Perfectum
pliciter V per se V obsolute os unum infinitum, quod V quo neque
majus esse potes quippiam neque melius. Hoc es unum ubique totum Deus natura univer alis. At haec certe non probant in ore Brunt , Deum & naturam unum idemque esse. Pissim vocat deitatem per