장음표시 사용
551쪽
ΟRAMO DE PRAECIPUIS VIRTUTIBUS
aliisque commendet; sed & ut ipsemet vini ejus sentiat; Z Non est religio christia ita similis decantatiae philosophiae veteriam, in qua pietas & virtus a sapientia tot laudibus elata penitus erat secreta,& in solvendis. spinosis, dubiis atque incertis quaestionibus utrice
occupata. Religio chrilliana, quanta quanta hoc unum curat, ut homines notr tam sapientiores, quam vero potissimum meliores reddat; atque hoc ipsum satis superqtie ostendit, eam doctrinam non liim tanquam plenam Deo, Sc tanquam veram sapientiam esse commendandam, sed in animum potissimum alte demittendam;
atque adeo ipse Tlleologus, quam vim in animos hominum habeat, primus experiundo discere debet. Eruditus equidem potcst esse Theologus, in omni disciplinarum genere versatus, clarus, Amagnum litorati orbis decus ; ut c estis sapientiae vim capere, sentire, immensas divinae bonitatis divitias per Christum partas gust re, nisi pius sit non potest. Ubi vero semel mascula pietas totum ejus pectiis pervasit, altissimasque in animo radices egit, fieri auter non potest , quin maximo ardore incitatus sanctissimam religionem aliis sit inculcaturiis, oninibusque auditoribus suis incredibilem ejus emcaciam commendaturus. Cumque brevis & expedita ad sapientium via sit per exempla , dissicilis vero per praecepta, hoc ipso si iis edocetur Theologus noster, sibi noti tum esse incumbendum, ut admirabilem religionis praestantiam & incredibilem vim ad curandos & tollendos animi morbos auditoribus suis ostendat, sed &ducis ad instar , quid tentandum sit, quidque vires a Deo conii malae valeant, luculenter commonstret. In altissimo quasi loco po- . litus est Theologus, ad cum convertit quisque oculos suos. Haec pietas mediocri etiam cum doctrina conitincta plus Valet, quum vasti1sima eruditio. Eruditionem equidem homines admirantur, diligentiam atque ingenii acumen laudant; at vere sapientes, si pi tas desit, seopo suo excidisse Theologum, & magno labore nil auit parum prosecisse adserent: verbo, Theologus sine pietate tithio est, qui verbosis strophis multum de essicacia medicinae spiritualis cquidem garrit, nunquam autem per vitam Vim tantopere celebrati boni sensit. Et unde quaeso est auditores, quod tot homincs ii Iurbe & agro, centius licet de coelestis disciplinae excellcntia edom, tum remoti tamen sint a vera pietate 8 Scio plures hujus mali causas dari pulse, quae phirtimini ad hoc consarunt: at ignoscite,
552쪽
reserendos esse ipsorum docentium malos mores. Num enim credibile est, homines, inprimis ad malum inclinatos & praejudicatis
opinionibus de pietatis natura atque indole imbutos , credituroseise, vera esse, quae de pietatis nece ilitate & cfficacia religionis christianae dicuntur, si Doctor equidem publicus pro cathedra eas virtutes in coelum tollat laudibus; ipsi vero auditores notas tunisuspicari, sed vel manibus tandem palpare podiant, eum aeque ac caeteram turbam omnibus, aut certo cuidam, eique pestilentissimo. vitio esse immersum an non potius sic secum cogitabunt : ii seria res esset morum emendatio, si cum salutis dispendio conjuncta vitae improbitas, si aeterarum selicus suturi essetit pii, contra miserrimi impii, atque de hisce omnibus convictus atque perfila sus esse; Doctor noster, num credibile tandem eum superbiae, luxuriae, avaritiae tantopere fore addictum, vitamque a decretis suis adeo abhorrentcm victurum euer Novi liuidem auditores homines ita ratiocinantes non culpa
vacuos propterea esse , neque a Vitae morumque ratione , quam
sequitur U. D. Minister & Theologus, auditorum salutem suspei fam ei se; at quin ejusmodi vita occasio sit infinitorum malorum.
atque ingens hominum turba, deprehensis tot vitiis sacris opera tium, ad mala perpetranda valde proclives reddantur, consensuros credo, quotquot verum dicere Volunt, & possunt. Ut autem melius innotescat, quam necessarium sit huc pietatis in Theologo st dium , cogitandum, cui potissimum operi Theologo per omnem vitam vacandum sit. Nimirum non sol una sinctissima religionis e pita rite explicare, solide probare & vindicare; sed & quantum in se est, in id omnibus viribus contriti debet , ut in urbe & agro non solum tales constituantur religionis Doctores, qui haec ipsa saluberrima disciplinae sacrae decreta juvenes atque senes pariter ed
cere possint; sed hoc potissimum, ut iidem pii lint, Dei a mantes, atque castissimo Dei & gloriae ejus zelo incensi. Si Theologi in essecit, ut aliquot auditorum suorum sint docti , si onmes syst 'niatis partes intelligunt, si cum dissentientibus scite disputare possimi, si ex vario eruditionis penu ad sacrarum literarum inter- .
553쪽
pretationem, vel antiquitatis ecclesiastitae illustrationem aliquid eon ferre possunt, non parum equidem lucratus eth Theoloous noster, at si idem eruditus ejus discipulus avariis est, si superbus, disputis, aut garrulus; si egregius formarum spectator es , vut luxuriae
deditus , si parum curat res ad Veram pietatem commendandam faeientes , si cum nunquam tangunt, nunquam insomnem reddunt tot pcccata & errorum monstra, quibus orbis christianus horret, parum certe promovit Theologus noster. Si vcro omni sua industria hoc unum obtinuit, ut Ministros aliquos vero pietatis amore
incensos reddere potuerit, selix eli, & fatis se vixisse arbitrari pottest, ossiciumque Theologi implesse, quoniam labore suo aliquos h mines ab erroribus liberatos ad iter coeleste direxerit. At num credibile denuo est , auditores, Theologum coelestem hanc vim doctrinae Jesu Christi ita commendaturum, atqua omni
virium contentione enisurum, ut tales constituat Sacrorum Antistites , si ipsemet umore Dei & pietate omni vacuus est . & nunquam per vitam coeqostis hujus disciplinae vim atque dulcedinem ustavit Z Uerbo, sine pietate Theologus neque modestus neque pa- ei ficus esse potest : eruditio vero omnis non magis ipsius animo proderit , quam dissiciles quorundam eruditorum nugae ad verami ipientiam conferre possunt.
Sed contrahenda sunt orationis vela, & ad portum titis pansbus est festinandum. Audivistis auditores O. O. nobilissimi,
quibus mea opinione virtutibus ornatum esse oporteat Theologum,
quidque ei faciendum sit, siquidem tanto munere cum laude de sungi velit. Debuissem longe plura, si per temporis spatium licuisset, udjicere, at ejus habenda est ratio. Igitur, quantum ad finem, quem intendi, spectat, fine mora solemni huic actui finem possem imponera. At duo ante mihi praestanda esse pulchre video. idque pietatem, & Majorum consuetudinem j tri e postulare persuasus sum. Prius est, ut de cl. Antecessoris mei vita, fatis, atque virtutibus , quibus floruit, breviter aliquid adjiciam ; posterius vero , ut amplissimis atque venerandis hujus illustris D mnasii proceribus dignas publice pro collatis in m c. beneficiis persolvam
554쪽
Ia II Qiiod ad vitam, sata atque virtutes clarissimμAκυωsoris attinet, missis rethoricationibus , & undiquaque quaesitis elogiis ex prolixiore βιογρω- ab ipsis pie definacto olim consignata, ea quae ad institutum nostrum pertinent, in siimmam contrullam , atque iὲ Vato temporis ordine . quantum quaeque mihi nosse dutum eis,
Natus est autem Iob. Rodolphus Crainmu nune pie destinctuqAnno I 678. die I . Februarii , Acomia , patre viro admodum reverendo I. Iacobo Crin. uere , Classisl l coviensis camerario , m:
tre vero Dorothea Huldina: jactis apud parentem linguae latinae &graecae fundamentis, IGI. Tigurum missus, hospitio A mensa unis avunculi. viri plurimum reverendi I. Iumbi Huldrici, Canonici,& ad aedem Spiritus Sancti Pastoris: adjutus autem est Cramertis noster juvenis in itiidiis suis promovendis a fratre suo Iacobo , viro postea clarissimo. sed praematuna morte rebus humanis cxempto. Consilio optimorum parentum A amicorum medicinae vacare debuerat liuiliis noster; at postquam inopina morte parens I 693. decessisset, filius fratri obtemperaturus totum sese sanctioribus di ciplinis tradiderat, atque in iis singulari studio atque animi contentione ita profecerat, itaque sese reverendis praesidibus probaverat, ut anno I 699. in numerum V. D. Ministrorum qierit rece tus. Eodem vero anno cum statre doctissimo , ad docendam
Theologiam Hector ni vocato, ad nobile hoc optimarum artium ac disciplinarum emporium commigravit. Hic per biennium substitit, ab ore fratris pendens singulari cum fructu illius institutione publica & privata usus est , auditis etiam cl. viris Hildurando, .
Hortito, Urchmvero , Dulero EL Schrammio. Non leviter autem nostrum turbaverat peracerbu mors fratris optimi atque doctiis-
mi, febri hectica in ipso aetatis flore consumti, Tigurique anno IIo2. demortui Ipse interea. ut cursum studiorii in absolveret, atque fratris ot mdatis monitis obtemperaret, majorcsque in antiquitatibus hebraicis progressus faceret, relicta Herborant Nasibviorum, totius Belgii sple didiisimam lucem Liudunum Bataυorum contendit, atque ibi fami-Oo oo ooo 3 liariter
555쪽
liariter usus cl. tris, Tru nutio, Mar io, Irit is , optime liostro ob singularena diligentiam, fratrisque eruditioncm & commendationem cupientibus. Triglandius inprimis fratris precibus motus essecerat, ut aedibiis & inititutione cl. Surenbusti Prosellioris litigura hebraicae Amitelod.imensis uti posset, adhibito etiam ad haec studia prosequenda Rabb ito, Isaaco Polono, quocum aliquot inactatus Taunuidis, adhibitis etiam Commetiuitiis Gemaricis, evolverat. S lutaverat noster Anastelodami stequenter doctiitimos viros, .Stres Nem, Tau Le1ιυveu, Alphemum, Limborchimi, & Meibomium. Postquam autem ampli fimorum Gymnasii nostri Procerum benevolentia Crainerus noster ad prosequenda studia philologica eximium nactus fuerat stipendium, hortatus' eum est stater, tunc tem- 'poris adhuc in vivis, ut de specimine hebraico edendo, atque Au pilismo Magistratui nostro ad gratam mentem testandam inscii bendo serio cogitaret: cujus voluntati obsecundaturus noster , adhibitis in consilium Prosesibribus Lugdunensibus, ad vertendas consi- tutiones de primitiυis, seu Hilcoth Bucurim, notisque philologicis illustrandas animum adjecerat : quem laborem per modum septem disputationum, sub praesidio cl. virorum, Triglandii, Manli, RIVitsi, additis ad singulas disputationes , ex variiς disciplinis depromtis, sumptibus Academia Lugduno-Batavae essi curavit. Postquam autem doctissimus Dater, ut dixeramus, praecoci nimium fato abreptus fuerat, amplis mi & venea audi scholae nostrae Proceres absentem nostrum Cramerum in locum destitisti fratris substituerunt . demtindata illi linguae hebraicae Ρrofessoris in collegio' inferiori. quod Humanitatis vocant, proVincia. Audito hoc laeto nuncio, Miser sine mora circa Iunium anni 17 . itineri sese accinxit, salutatisque, qui igitinere occurrebant, viris celeberrimis , insigni eruditionis copia locupletatus, salvus &incolumis ad suos fuit hi patriam delatus. Redux oblato Magni centi imis patria Patribus libro in Belgio, ut dixeramus, elaborato , die Is Septembris novum munus auspicatus est. oratione inaugurali habita de Philologis a reforinatione in schola Tigurina claris. Anno Dissiliam by G oste
556쪽
Dororbeam ι Vert iijder, ex quo conjugio illi aliquot liberi nati, quorum pars mature decessit, relictis duritaxat in vivis filia , nupta viro reverendo Georgio Israelio, nunc tu Templυ Carolim Ari hiadiacono pris;hirm vigilantissimo , filioque Joamie Iacobo, in Colligiore mauitatis Professuris Theologi e Catecheticae munere cum laude d
fungente. . . Anno IIo S. post discessum ei. Suireri, Prosentis Theologiae
IIeidelbergentis, ficta, ut fieri solet, stationum mutatione, de-' mandata fuit ou vero.nostro historiae sacrae S profanae docendi provincia, cui dignitati mox, ita volentibus utriusque ordinis antpli s-niis Praesubbiis, aliud officium adiunxerant, nimirum ut esset i spi. Senatus ecclesiasici Collegis ab Actis, quo officio difficillimis temporibus per I 3. annos singulata cum indultria defunctus est. Anno sequente I7G6. professionem linguae hebraicae in Collegio Carolino ornare incepit, substituto in ejus locum H. Hiraelio,
linguae postea graeaae Protelliore celeberrimo, ante aliquot annos cc situm choro adscripto. Hoc ipso autem anno ad emendandum R. perficiendam II Altium historiam ecclesiasticam animum adjecit, quam ctiam, ut cl. Suideri Chronologiam, ad suam us ite aet item mugna cum industria perduxit.
. Postquam autem per aliquot annos singulari cum diligentia, nec. minore cum successita demandatis sibi officiis vacasset, variis ite. . Collegiis privatis cyc publicis non solum optimarum literarum studi . sos sibi devinxiliet, sed inprimis an filiovis Praesidibus sese commendasset, anno labentis seculi I7. in Collegium reverendorum Canonicorum fuit receptus, priest itaque fideliter opera vcnerando Lm' et sero, Theologiae Professori pricitantissirno, sed animo corpore tum temporis languenti, anno I7a . tandem, post clari1simi hujus viri obitum, creatus est veteris , ut vocant, Testamenti Prosellior, cui dignitati anno I73 I. post obitum cl. Hol assii , gravissimum mene=audi Canonicorum Capilaus munus ad lectum , & denique mortuo cl. Hottingero, eidem Auno I73 S. in prosegione Theolo uiae Novi Testamenti s uccessit. - -
557쪽
ORATIO DE PRECIPUIS UIRTUTIBUS
atque Onera, ut est cum rebus humanis compuratum, non parum unimi, potis inui in Vero corporis , cujus sulturis animus sustin tur, vires attemiarimi atque fregerunt: duo ferine anni sunt, cum externa corporis specie vigorem referente fortis tamen & laetus Malacer else desineret; ex quo facile erat ad conjiciendum, intus latere, quod mortalitatem celeraret. Haud multo post manifestis ii diciis proditum eth. praestantillinarum virum non bona uti valeti dine , & malo corporis habitu omnia alimenta corrumpi. Ipse spe- . penumero inter familiares de valetudine adversa ita querebatur, uoquisque intelligeret, eum quotidie mori, ne pigre & meticulose, sed confirmato animo ultimis appropinquare : testis etiam praeter haec nussit.rtio theologica in egregia Putili II. ad Corinth. V. I. verba ab liuetore in languore conscripta & a nobis edita, cui aliae itisuper i ejusdem argumenti erant, si per fata licuisset, addendae. Sper hant equidem boni omnes futurum, ut hac illave medicina langue tis vires refocillarentur: at aliter sapientissimo omnium rerum Moderatori visum. Pol tuaquam enim pauculos dies cum invalescente
difficultate spirandi, quae hydropem pectoralem praenuntiabat. conluctatus esset, pridie Fidus Julias placide. nil tale, qui aegroto adstiterant, opinantibus , suprenium percgrinationis diem explevit. vix dum LX. aetatis annum ingreisus. Fuit, fuit ergo Cranierus noster. longiore vita, si quisquam allus. dignissimus, vocatus a summo totius orbis Rectore ex tenebris ad splendidissimam lucem,
ad aerumnarum, Utararum concatenatorumque laborum requiem.
& coelicolarun eioris milius, delicias a Jesu partas caepit praelibare. De virtutibus ipsius & eruditione ut prolixe disserum necesse.
non cit. Cum enim vos Omnes testes habeam, quanta cum dilia gentia, cura atque solicitudine spartam utramque exornarit; quos labores'. quas moleltias devoraverit, quot egregios libros scripsis rit; quanta eruditione, pietate, graVitate atque humanitate elux rit; quam bene de eccletia noltra δε gynknusio nostro meritus fusxit, pluribus dicere nil attinet. Deo potius V. M. aeternas dicamus grates, quod Cimmeritin scholae nostrae bono per plures annos υoncesserit, eumque rogemus, ut tales semper nobis coneedat Doct res. qui erudit He . pietate, morum gravitate , cxterisque bonorum
virorum viriutiuus ornati, nobilitatiquo . inum
558쪽
' . Quum autem, Numine Optimo Maximo ita cuncta benigne mo- . aerante atque disponente, Letum sit, ut post excessum cl. ameri humeris meis gravissimum Theologiae Irotesiris munus imponeretur, ad vos amplisimi, nobilissimi, venerandi utriusque ordinis
. Proceres, me converto, vobisqrte quibus possviai verbis pro benevo- lentia erga me indignum gratias ago, acturus porro , dum spiritus hos meos rexerit artus. Scio quam grave mihi & sanctum impolitum sit munus ; pulchre video, quanta diligentia, perspicacia, quam iueredibili labore opus sit ad hanc provinciam rite & digne exornan- dam & tuendam ; sentio denique tenuem saltem umbram earum
. Virtutum, quarum supra mentionem feceram, quaeque in beato am tecessore meo eluxerant, in me deprehendi. interim cum ea sim
aetate, qua ad serendos labores & res quasque secundum pretium 'suum expendcndas aptior nulla sit, labori insuper, meditationi ialectioni quotidianae adsuetus sim, spem non vanam habere potestis, me, quantum ingenio & pertinaci diligentia possiim, omnibuι viribus connisurum, ut timio favore me dignum reddam. Eruditi inem, ingenii acumen, atque perspicaciam non semel; diligentiam autem, & bonam officio suo defungendi voluntatem nunquam desiderabitis. Qiiod labore, industria & ingeneso comparare non pos-o sum, id ut ardentiis mis precibus a Deo obtineam , connitar. Quidi quid ad veram atque salutarem religionem rite explicandam, incuticandam latilisque proserendam, ad salutem patriae dulcissimae promovendam , ad pietatis studium, cheu nostra aetate non parum immunutum, commendandum facere potest, non negligam. Cum audito libus meis publice & privatim ea tractatio, quae ad veri nominis. Nagiraeos & dignos S. Ministerii Candidatos efficiendos facere pos-- sunt. Jactis solidis verae religionis fundamentis, rite inter se, uuansitum mihi certaere datum est, coagmentatis, mox in antiquitatem ecclesialtitam, & primae nascentis ecclesiae tempora excurram ; mox utilissima ethicae christianae praecepta, officia praeserti in V. D. Miui-strorum explicabo & inculcabo; mox in historiae literariae campum cum auditoribus meis exspatiabor , atque Verae cruditionis theologicae sontes detegam ; mox gravissima Sacrarum Literarum capita& testimonia explicabo; mox denique veterum & recentiorum haereticorum systemata excutiam, quibusque praesidiis & argumentis op- Pugnari debeant, ostendam. Verbo, quicquid a doctore veritatis.
559쪽
ORATIO DE PRAECIPUIS UIRTUTIBUS
, quae secundum pietatem est, jure post hilari potest, quantum in me
adit & intelligendo consequi pol si ina, strentie exequar. Ita credo vos bencvolentiae vestrae erga me nauic parvum, & sus tragiorum vestrorum nunquam poenitebit: sic Deus, cujus favor, nullis meis provocatus meritis, ab ipsa juVentute erga me singularis erat, aderit porro consiliis, conatibus & laboribus meis; sic denique vera eruditio theologica, &naascula pietas caput inter nos elleret, & ignorantia cum impietato, suis dejectae sedibus, fi ustra frenos mordebunt.
Pergite , Viri amplusini, patria Patres optivit, de vera erudiatione & pietate bene moreri. Adolescentes amore literarum A probitatis incensos dignos vestris laudibus d favore vestro judi te nullius stemmatis homines, sed eruditos, perspicaces, modestos, in lucem protrahite, atque ostendite porro, non tam generi quam virtuti potius & bene meritis sua uise repolita praemia , Sc aditum ad dignitates & honores optimo cuique patere. Sic Tigur tin ta strum, quod optimarum artium ac disciplinarum hactenus officina, & doctillimorum virorum seminarium fuerat, porro florebit, Aeruditio, pietas & pax ad finem usque seculorum inter nos dominaiabuntur. Deus T. D. M. porro vestris, Viri aniplissimi, nobilisimi, consiliis ex alto benedicat, reipublicae vestrae multum in dies adjiciat, eum in tuto collocet, omnibtisque iis bonis, quae ad rempubli, alii aliquam omni ex parte felicem beatamque , quantum in his terris fieri potest, reddendam iacere possunt, exornet & accumulet. Sed ad UOS etiam oratio mea, seu pectus omne meum sese sconvertit, Viri pl. reverendi, celeberrimi, excellenti sint, Tagi rinae Sol Mia , utque Ecclesiae lumina Se commina. V estra institutione . auxilio , benevolentiu , votis' denique atque punctis vestris factum
est, ut non solum eruditionis vestris sub auspiciis jecerim findamentu, atque nomen aliquod mihi comparaverim; sed vobis post Deum immortalem tribuo, quod post absolutum ex legibus veltris institutionis publicae cursum, atque exhibita qualiscuisque diligentiae specimina, dignum publico Prosessioris munere me judicaveritis, eoque temporis spatio, variis beneficiis, adsectus vestri in me indignum testibus uberrimis, adfeceritis ; vestrae denique pietuti, benevolentiae, atque favori tribuo, quod me in collegium vestrum spicndi.
560쪽
I 2IT dissimum receperitis, dignumque existimaveritis, cui gravissimum
Theologiae Proselsoris munus concrederetis. Pro quibus omnibus vobis heic publice grities persolvo, quas possiim maximas, Deumque O. M. cum iis referendis impar fissi, in vota voco, ut cumulatim ea rependere, consiliis vestris, vestris conatibus , laboribus atque similiis denique vestris benedicere, Votaque Omnia vestra a que coepta secundure velit. Simul vero vos cottigas revereudos atque omni pietate colendos rogo atque obsecro , ut consiliis vestris, Meruditione atque experientia, longo rerum usu confirmuta, & late
splendente, mihi adesse, &ubi, quod non raro fiet, auxilio vestro opus erit, me juvare velitis. Olim, dum amoenioribus & facilioribus studiis vacabam, dignum judicastis favore vestro, saluberrimaque su peditastis consilia ; sultincte ergo me, non sine maxima solicitudine atque suspiriis gravissimum munus subeuntem, meque , qui omnia vobis debeo, velitique cupidissimus sum, porro amicitia vel tra dia ignum habetote. Cumque probe sciatis, Viri Praesides, quantum ad docendas ct proferendas optimarum artium. sacrarum prie sertiin, disciplinas, bona fama atque existimatio docentis conferre possit, innocentiam quaeso meam, sicubi eam impugnari ammadverteritis, strenue vindicatc. Hoc unum, Deum testor, in votis meis est, ut possim άλη Θευειν ἐν Lites omnes & contentiones cane peltis& angue fugio, nihilque magis opto , quum ut in musto meo sine strepitu & rixis , inter optimarum litterarum studia & serias meditationes, aetatem & vires meas consumam ; efficite igitur quaeso, ut fusurrones quosvis longe ab animis & auribus vestris removeatis: Zimmerrvaminin vero, ubi eum ossicio suo strenue defungi, bonum virum atque Theologum, veritatis, pacis atque pietatis amantissimum esse videbitis, quam laudem, ut imperiti & pacis inimici h minos mihi non cripiant, omnibus viribus connitar. praesidio vestra
tuemini. Ego ut favore dignum me reddam, omnem curam atque Cogitationem convertam, neminique, mecum rixandi, nedum ii
sultandi mihi ullam unquam, quantum prudentia & modestia effici Potest, occasionem subministrabo. Te vero, remerende ac clarisi e LAVATERI, collegam pota hac in eodem munere Obeundo futurum conjunistissimum, te. inquam, oro atque rogo, ut me familiari tuo coiigrelsu amiciti,