Raemundi Sebundii, De natura hominis, dialogi. Hi, & Christi, & sui ipsius cognitionem exhibent, nunc demùm aucti, summàque fide recogniti. ..

81쪽

64 v I AL o o v s I r quippe ad oculum, quod omnes res trium primorum graduum operantur opera sua ad honore sui conditoris, & ad utilitatem hominis,in summa quae prosent bonita' te de persectione.At quonia homo est pars uniuersi dignissima,iae4 summopere tene, tur bene & laudabiliter operari: alioquin

selus ipse destruit ordinem creaturarum, & laedit ae destruit semetipsum, & dulcem perturbat harmoniam,& consonantia,uni uersi. D o M.Vera sunt omniaquet tu loque ris : sed expecto quorsum haec properent, R AEM. Nunc animaduertes. lata igitur ad opera hominis sequitur meritu, vel de

meritum, sunt bona vel mala : ideo post meritum debetur homini summa glo seria,post denteritum amarissima poena. Ve- rum quia homo non potest munerares-

thetipsiam, velpunite: ideo necessario se- quitur, quod ut aliquis supra homine qui

possit illum punire se affligere, si deliquerit:vel si recte egerit, coronare. Alioquin opera hominis, propter quem omnia alia mperantur, Eustra essent & inania:essetque homo ipse extra ordinem uniuersi, quod absurdissimum est dicerem o M. Plane absurdissimum.Nam videmus quod rebus vi-sbilibus respondet oculus,rebus audibilibus auris, tangibilibus latas, intelligibi, libus

82쪽

Iibus intellectus. Multδ magis igitur rebus pretiniabilibus ut sunt humana opera respondet praemiator aliquis ,& aequissimus iud ,qui possi punire nequitiam, Sciustitiam prsmiarei R Ag M. ὀcce,iam tui pse intelligis,quod ex libero arbitrio hominisi necesse sit esse aliquem sipra homine, qui . possit ipsi iuxta quod meruit restituere. Deus igitur est supra hominem , hominis praemiator. Praetoria qui male asit, habet culpam; sed bi est culpa, illic alicui committitur iniuria.Qui ergo ligatus est in culci

pa , est etiae ligatus propter offensam in poena. Et tot sunt 'bligati e quot ho mo multiplicat offensiones. Relinquitur emo,quod est aliquis supra hominem, cui propter culpa homo manet astrictus. Pra terea cum offensa,sea culpa,nqn possit re-

mitti, ausi per ten

tven nee sibi si istitere, quod comemst: z, qui ponit in pti culpm donaret, vel ob.

- eeor, ex libero arbitriό sominis oporterest conclutare,Deum esse. Ideo optimum est argumentum, Hona potest peccare,ogo

83쪽

Deus pramiator, aut punitor, est infuit apium lotentia,tui licia, o misericordia, usi:

R. AS M v N D V s- A Gnouisti igitur ex libero arbitrio h . . . 1 minis,Deum esse:agnosce nunc hunc' ipsum Deum ex eodem arbitrio esse inmia nitae sapientiae, potentiae, iusticiae. D o M. - si est infinitae sapientiae 3 R Aa yientiae. Deus cum sit aut seuerus ultor, qui ae uus munerator humanorum operum ideo ne- cesse est, quod omniu adtiones mortalium pab ipso examinentur, discutiantur,& state- ra iustissima appendantat. rem quia oper hominum secundu maius Aminus merentar aut praemium,aut tormentum ideo egent maiori vel minori distussione de eo gnitione. Ideo necesse est quod iudexiste Videat, cognoscat,& ad unguem discernatompnium opera hominii,d iustissima qqui. tatis libra ea ponderet,& iudicet. Habeat ergo, necesse est, plenissima cognitionem, Mon selum operum Kominum,sed&eogi- i tationum, desideriora,intenti num, & ni-

hil illii lateat quid dicto, quid ligno , quid

cachinno, quia oculo,quid nutu, quid plausi,quid denis minutissimo cogitatu com- i ta misium

84쪽

DE DEI.

missum sit: nisi Enim prosindissimo intuitu

Deus omnia scrutaretur,non posset verami.4udicio perferre sententiarii. Nibis ergo debet negligere, nihil paruincere, nihil dus lare,nihil in obliuionem mittere. sed

cogita nunc,rogo,quatum esset cognose te α meminive omnes volutates, affectiones,inteliones,sermones,&actiones unius

Wntum hominis a die suae discretionis, ue iti'diem mortis ibat:si unius,multo amplius duoruarium, quatuor,centum ,& mil cle millium,inio pene hominuinfinitoriam. qua b no stupeat nunc ad immesam '

Deilapientiam , quae tot hominum & qiis cfuerunt, & qui sunt, de qui post futuri sunt

desideria, vel baatq; 'peravno circunspectionis oculo cognoscit,memoratur,decernit. D o M. O terribile inaiestatis oculum, multb lucidiore super solem circunspicientem omnes vias hominu. Nunc ex libero . hominis arbitrio clare arguitur Deus Iu' .dex sapientissimus, prudentissimus,insallibilis, profundissimae circunspeetionis S *gnitionis. At nunc ostende,obsecro,quo- . et 'et modo liberum arbitrius . bominis arguit Deum infinitae Potentiae R. AE M. Frustra Potentis., esset, Deum omnia hominu opera cogno' idcere,nisi etia earos let s. pr mlare,dc debi iE eumre.At quoniais, vel honoraturi i

85쪽

,el contemnitur ab nomine operante, est infinitae maiestatis : ideo ipsa opera 'ua etiam lant pene infinita, equirunt vesti si

nitam coronam,vel mihi am ni seria Ss:

nullus potestin immensum affligere, ut praemiare,nisi quisuerat infinitus: Et quia id Deus emaciter potest,ide,solus, sicurnouis hominu discutere , ita nouit de

munerare. Π o M. Intelligo summam PD etentium.*AE M. Intellige Ua rustilix, bitrio summam DeiIustitia.Nilui prodes, set Deum opera hominum &cognos re praemiare posse, nisi e tam habeat &velle. Habeat igitur necesse est optima volunt . tem,& reellissima iustitiatribuere unicuiu secundu opera sua. Non erit ergo acceptor persenam,sed paruu aequὰ iudicabit,isc mi numinec contenet persona pauperis, nec onorabit vultum potentis. Est enim Iu

sitia Dei inflexibilis,inuariabilis , i ouet tibilis,im tabilis:alioquin ordopuIcher innus uniuers deperiret, quod nullatenu'

fieri poxest Hinc etiam sitis abi' uextis,

Misericor Deum quos; esse beniAnissim qui ini'u' ii , meris hominum sceleribus quotiaiς offen sis n5 Eultiscitur,non indignum pQ

has remittit. intelligis qu*q; non nisi una oportere esse pr*mi Wiem

86쪽

o et redi i. rari titinii rues' arbitrium est in omni- bus hominibus vilius naturae, quod est radix δc origo retributionis aut meriti , aut unicus demerithide6 vnsi tantsim iudicein requi- Iudex. rit,qui illud possit &discutere,&prout me Idit munerare. ' o M. Non mediocriter ex hominis arbitrio illuminatus in Dei cbgni i

ire oporteat .Primu

tu e p optet ope in liini arbitrij est

Uiritualis, ha,no cocto poralis. Nam liberum arbitrium propter

dicitur homo,est Dirituale in Yt quia in liberc

liberopalis Henaunctati t

87쪽

hominis est inuisibilis, & spiritualis,ut re

muneratio radici respondeat , & otigini. Do M. Satis assentior: na corpbralia,quan tumlibet sint praestantia, non sunt tamen . digna liberi arbitrij opera munerare. Plua dico : tota corporalis machina mundi non potest ex aequo praemiare minimβ'pus vo luntatis humanae. Adeo enim nobilis reuest,liberum arbiV lum,utibio aeterno pG mio copensetur. α A ε . Hinc optime intel

ligis,quod praecipuuna hominis bo tu, 'el malum est remuneratio voluntatis, α iii tellectus. Omnes ;situr thesauri,& diuitiae 'hominis , in quatum homo est,stat inuisibiles, & spirituales. Et regnum eius quod praestolatur, est intellectuale,aeternum,i solubile. Nam quoniam liberii arbitriuri non est vel locale,vel temporale, ideo b num hominis nec loc' claudii ur,nec tempore melaxatur. Non emo bonu hominis

est cothune cu bestii quod Epicui u summum bonu in volupi te posuit 1νia tur amue e. secudum,quod natura liberi arbitri, elucescit est, quam lege homo probare debet atque sectari:& quam aspernari atq; contemnere. Ex quo enim rem

neratio liberi arbitrij no est corp*ralis,sed spiritualis,ut ia patuit: Einc sequitur,quod

88쪽

beatitudinem in rebus corporeis , & sensibilibus constituunt, falsae sint, & deceptoriae,caducie,sutiles,miserabiles. D o. Hinc inrissimὸ liquet impostor nequissimus, Mahumetus quam vanissimam suo populo ligem condiderit, cuius promissa corporatri sunt, visibilia bona. Promittit enim piradisum terrestiem,epulas pingues,vinasserna , sericas vestes, Reminas molles. Ra E. Merito hic hominu deceptor in Apo lypsi bestia nuncupatur: qui & besti tervitit,& sua protrusia communia cum lisca dousinstituit.Porro lex c H Ras T i iE- quae Dei visionem in praemio promitti , haec sanctissima est, u eristima,& salu berrina:cuius institutorverus fuisse dignoscitui sanctus,persee .s,veram hominis beatitadinem,& intelligens,& requirens. Tertium,quod ex natura liberi arbitiij cognosci potest,est mora poenarum,aut praemi O

rum. Nam quia toturi bonum,aut malum hominis est habere ves culpam, vel meritum,unde Moeria sequit aut corona :ide quanto plura merita habuerit homo, tanto maiora habebit & praemia: Non debet igitur statim , dum bonum aliquod opus

.fecerit finali retributione munerari, quia tunc amplius mereri no posset. sed debet expectari, donec merita omnia consum

89쪽

-n I AI o G v s mentur,& vnu pro oninibus recipere prae' natum. Rursum, dii homo commisit mortis ilem culpam, non debet repente sinali ani maduersione puniri:alias eis et totaliterco : demnatus, Ec perditus, nec posset amplia, :ad gratia reparari. rum quia homi pro .pter liberum arbitrium est couertibilis malo in bonum, dc potest culpa humilite recognbscure,& persinnitudinem reuoci re:ideo expectandus est, an velit ab error

ad iusticiam reuerti. D O M. Hanc expia

rio' in ut arbitror) requirit natui ali ira

arbitrii, non quidem ex suo merito :

indio merueritisediicut sexisti quiac uertibilis est , es in melius permutari

test: Scideo iudex humanoru operum cli-

mens debet cile,& longanimis,&nontini prosilire in vindictam: quia melius e hominem saluare, quam perdere. R AE .. iniarto, agnosce ex libero arbitrio , duis esie ciuitates longissime inter se distantei. Licet eni in arbitrium stin cunctis moris libus eius de naturae: tamen quiatendi pur duas vias sibi mutuo valde contrari s na est,ia culpae, demeriti ,'alia via virtutis & inieriti.Et quia istet vic ducunt ambulari tes in eis ad contrarias mansiones,idcirco duas necesse est ponere ciuitates,in quibus

coistrarij inter se populi longissimὀab

90쪽

uictin perpet separentur:Vt sicut inter se voluntate & erito mi imἡ disc6rdant det 'i distor dia, qua nulla po est esse maior: ita etiam rem otissimὸ ab irinicem separen- itur separatione, qua nulla potest esse longinquior.Ideo Deus qui munerator est a-' i'ctuum humariorum,lios duos populos ita

discernit vivnu eleuet supra omnes coelos, alterum deprimax in abyssos. Et quia cen- 'tru terrae,quae ciuitas sutura reproboru,& circunferentia ultimi coeli, 'Mae ciuitas est hominiuri iust. uin, extrema intexdistantia separantur:conaruE iuxta nati a triusque populi haec hauriacula dispensa, tur.Sunt igitur hae duae ciuitates perpetuae. insolubiles,inu riabiles, inexpugnabiles. Quarum una est opulentissima, quistissima,tuclidissima,lucidissima,pulcnerrima, verum , & totu hominis bonum in se retinens,atque coplectens:in qua requies rant

innumerabiles iusti,d sedcut inpulo

densissimis tenebris horret,inopiae, ignominiae,calamitatis,& extremae miseriae plona, omne malum homini; cumulatissima. fertilitate complectens. , o M. Diuersitas voluntatum & operum ,quam in hominubus experimur, has contrarias ciuitat d