장음표시 사용
161쪽
1 6 Quaestio II. De MIuntario libero.
tur et electio autem supponit consilium ,
advertentiam, & deliberationem . Seiscundo ex ratione , qua utitur, nempE rubd non videtur esse meritorium . emeritorium . quod aliquis sis ex neiseessitate agit, quod vitare non possit rhoe autem non solum de voluntario
indeliberato , sed etiam deliberato , si necelsarium sit , verificatur; hoc enim sic agitur, ut vitari non possit -Τert id ex absurdo, quod inseri , quti non daretur deliberatio 3ec. quia deis liberatio est circa duci, quorum quodlibet in potestate sit eligere, vel nota
eligere. Nam, ut docet in x. dist. 14. q. 3. a. 1. deliberatio est eum dominio super actus et dominium autem dicit potestatem agendi, vel non. agen
utuntur Patres, qui passim docent, sublata indifferentia frustra esse consilia, exhortationes, princepta; dc ctus nostros nec laude, aut praemio, nee vituperio, aut poena dignos esse. Ita S. Hieronymus lib. x. adversu&Iovinianum: Liberi inquita arbitrii noseondidit Deus, nee ad virtutes , nee ad vitia necessitate trabimur. Alioquin ubi necessitas , nee damnatio , nee corona es .
od dictum referens Augustinus δή de Natura , gνatia e. 61. illud approbat ut certissimum. Im S ipse .
. 3. de Libero arb. e. r. hoc idem comsrmaverat dicens, qudd motus, quo huc , atque iIlue voluntas convertitur , nisi esset voluntarius, atque in nostra piatur potestate ; neque laudandus eum ad superiora , neque eulpandus homo esset, eum ad anferiora detorquer, quasi quemdam eardinem voluntatis . Ubi lyeardinem liberi arbitrii flexi hi litatem
in utramque partem ad meritum, vel demeritum necessariam esse demonstrat Libro etiam de duabus animabus contra Manichaeos c. xx. Etiamne sinquit bi libri obseuri mihi serutandi erant ,
unie discerem, neminem vituperaι onesuppliciove dignum, qui aut lae velit , quod iustitia velle non prohibet ἰ aut raenos faciar, quod facere non is est . . Quod si nemo vituperatisne, veI dan
natione dignus es, aut non eontra ve
titum ivssilia Deior, aut quod non potes non faciens, omne autem peceatum vel vituperandum est , vel damnandum δ uia dubitet, tune e e peccatum , eumor velis injustim ea, cr liberum mula. Sed voluntas necessario volens uinnum, alterum non vellet, quia velle non posset . ergo nec culpa uda enset , si non velit, nec damnanda. VIII. His omnibus accedit ratio , quam sic ad hominem urgeo contra Ian senium. Nam, ut ipse docet tib. s. de Gratia Christ , de is se ostendit C. 3. Esse verὸ liberum , est eo domianum , esse suum , seu sui, non alteriust gratia , esse soti habere in sua potesate. Quod probat ex Patribus, tum Latinis , tam Graecis ἰ de maxime ex
S. August. tum I. 3. de Lib. arb. c. 3. ubi alte voluntas , quia es in potestate , liιera es nobis r non enim est nobis liberum, Mod in potesate non habemus , aut potest non esse, quod habemur . Et mox adiungit et Nee voluntas,
volitio scilicet libera , se poteriν, si
in potesate non est. Item I. I. Quas ad Simplieianum , qu. I. e ponenS verba Pauli Rom. r. v. x8. Velle enim adjaeet mihi et perfere atitem bonum non invenio ἔ ait et His verbis vadetur non. rectὸ intelligentiἷus velut auferre liberum aνbitrium . Sed quomodo aufereedm dieat et Velle adjacet mih 3 Certe enim ipsum veIle in potesate es , quoniam adjaeet nobis. Hae e aliaque Iam senius citato c. 3. ut probet de ratione libertatis, se arbitrii esse. habere dominium , de potestatem supra
IX. Ex his ergo subsumo se r sed
dominium , εο pqtest a x supra a flumdicit libertatem indifferentiae , seu potestatem agendi vel non agendi; eriso liberum arbitrium non reperiturne indifferentia. Minor haec, cujus oppositum probare nititur Iansemus ei lato loco e. 4. prob. prim5 ex Augustino. I. de Spiritu, sis littera c. 3I. dicente; me quisque in potesate ha
162쪽
Fere die tuis, quod si vult faeis; si non
vult, non faeis. Habere ergo In nostra potestate actum , est illum ponere, si volumus, illum non ponere , si non volumus et sed hoc non potest continis gere , nisi habeamus dominium, & i differentiam eum ponendi , vel notia ponendi, illum volendi, vel non v lendi ; ergo &c. Min. probatur ex ipso communi modo loquendi . Non enim dicere solemus , si volumus hoc saetis mus , & si non volumus hoc non facimus; quando naturaliter, & necesi sario omnino ad agendum )eterminaiamur et sed solum quando ad arbitriisum , & beneplacitum nostrum tacimus, vel omittimus; vel sic aliud saeimus , ut servemus indifferentiam p testatis ad facienda alia . Et certh nullus sanae mentis puto dicet, qu bd Deus , si vult , seipsum ainat; & , si non vult, non se amat et bene tamen hoc dicet de creaturis, nempe quod Deus,
si vult, eas amat, vel creat, aut eo servat; si non vult, eas non amat, non creat , non conservat. Et hoc ideo,
quia Deus seipsum necessario amat ;creaturas vero eum indifferentia amat, creat, conservat. X. Secund6 probatur eadem minor ex eodem S. August. ex actis cum FN Iice Manichaeo lib. a. eap. 4. ubi Haisbet inquit unusquisque in voluntat aut eligere qua bona funt , ω esse a bor bona a auι eligere ea , qua mali sunt , ω esse arbor mala . Et paulo in. fra et Hoe ergo Dominus direns, aut Dis eire illud . aut faeire illud , ostendit, esse in potesate quid facerent . . . se quia si bonum eligerent, praemium ejus aeeia perent ; si malum eligerent, poenam ejus sentirent. Liberum ergo arbitrium h
minis etiam lapsi in potestate habet eligere sive bonum , sive malum e sed potestas eligendi unum , aut alterum dicit habere in potestate utrumque , & ad utrumque esse indifferens et quod
enim est determinatum ad unum , non habet in potestate unum, aut alter um. Quis enim compos mentis dixit unquam , quod ibi possit esse electio, ubi
est determinatio ad unum tantum , Mita necessaria, ut non possit non esse Sane sensus communis dictat, electio. nem esse assumtionem unius , di deis relictionem alterius; ergo virtus es cliva debet cum indifferentia posse ad duo , & e duobus unum assumere, &alterum relinquere.
X l. Confirmatur haec ratio. Id est de essentia libertatis, quod est de ensentia electionis; quia electio est dei essentia libertatis e statim enim ac auis
dimus libertatis nomen , concipimus electionem , seu vim electivam . Unde D. Tho. I. p. q. 8 . a. 4. definiens liberum arbitrium dicite Liberum aνbiatνium , quod nihil aliud est, quam vis electiva . Et ibidem art. 3. dixerat qudd proprium tiberi arbitrii est elactio . Ex hoe enim liberi arbitrii esse dirimur ,
u.d pοfumus unum reeipere alio reen fato: ct ideo naturam liberi arbιirii eae electione eonsiderare oportet. Sed de eia
sentia electionis est indifferentiar non enim electio post esse ei rea necessaria. sed tantum circa ea, quae assumi posis sunt, aut omitti . Nam D. ThO. I. a. q. 13. a. 1. Cym inquit electio si
praseeeptio unius respectu a Iterius , ne
eesse es , quod electio sit respectu prurium , qua eligi possunt : ω ideo in his, qua
fiant penitus determinata ad unum , Ioinrtim non habet; ergo &e.
XII. Tertio probatur praelata minor. Ut concedit Ian senius, ad liberistatem requiritur dominium; & assis
ruit Apostolus r. Cor. 7. v. 37. Quἰ statuit in eorde suo firmur, non habene necessitatem , potestatem aurem habens sua voluntatis: atqui voluntas non habet dominium , & potestatem in suos actus, nisi ratione indifferentiae pote statis agendi , vel non agendi, agenis di hoc, vel illud : nam ut docet D. Τh.
I. p. q. 81. a. I. ad 3. Sumtis Domini nostrorum actuum , ferundam quod pQuin mur boe , vel illud eligere. Et r. Conistra gentes cap. 68. Dominium , quod habet voluntas supra suos actur , per quod in ejus es potestare velis , vel nomveID , eludit determinationem viris T a tutis
163쪽
148 Quaesis II. De Volantario libero.
Mis ad tinum , O violantiam eausa
XIII. Confirmatur. Tantum abest, ut voluntas habeat dominium in actum , ad quem non est indifferens, seu quem non potest non velle, quin E contra actus ille dominatur voluntati , eamque sibi subiicit ; ut patet
in amore beatitudinis in communi et qui quidem ita voluntati dominatur, ut eum intellectus de beatitudine cogitat , voluntas ita illi amori subii.
ciatur . ut ab eo temperare non posist. Quare D. Thoma S.I. p. q. 8a. a. r. ad 3. post verba supra relata subdit : Electio autem non est de sine , sed de bis , qua sunt ad finem , ut dicitiarin 3. Et bie. cap. 3. de appeιitus ultimi finis non es de his , quorum Do mini fumus XIV. Alia ratione probatur ad hominem contra Ian senium . Nam , ut
ipse latetur. actus ut sit liber, debet esse det beratus , ita ut deliberatio saltem virtualis requiratur ad effentiam libertatis; ideoque actus indeliis beratos negat esse liberosi atqui ad deliberationem requiritur indifferentia , seu potestas non agendi; ergo&c. Min. prob. Nemo deliberat circa ea , quae non potest cimiitere et sic nemo deliberat, an velit esse beatus; quia homo non potest non velle esse beatus. Tum etiam: quia S. Tliomas 1. 2. q. 6. a. I. ad x. Ex hoe sinquit eomtingit , quos bomo es dominus fui actus , auὸd habet deliberationem de suis actibus . Eκ hoe enim subd ratio deliberans f. babet ad opposita , voluntas in utorumque potes . Quod dicit etiam in 1.
dia. 14. q. b. a. 2. in eorp. his verbis et Ilia ineipit genus maris, ubi prim voluntatis dominaum invenitur habet autem volunras in quibusdam dominitimcompletum , in quibusdam vero in eam Φletum . Completum dominitim habeι initIis actibus , qui να νmperio volunIa
stendendo, opinionem Janstati pugnare cum S. Augustino. Augustinus nim saepius affirmat, concordiam libertatis cum esticaei a gratiae esse dissicillimam , obscurissimam , & paueis
intellectam. Libro enim de graιCbris, e. 4 . quod repetit lib. 4. conistra Iulianum c. 8. Isa inquam, qua-flis , ubi de arbitrio voluntatis , or graisti; Dei disputaιων , ita ea ad disce nendum disseilis ι ut quando defenditur Iiberum arbitrium, negari Dei gratia
videatur a quando autem asseritur Dei gratia , libeνtim arbitrium putetur a Min
ferri r sed in sententia Iansenti nulla prorsus esset difficultas in huiusmodi concordia divinae gratiae cum libertate nostra ; ergo &c. Min. prob. In se tentia Ian senii ad salvandam liberta intem sudicit, actus noli ros . etsi nece Liario fiant, & sine indifferentia ad non
fieri, eme spontaneos, ac voluntarios, nec non exemtos a coactione , & violentia: sed evidens est, divinam gratiam reddere actus nostros maxime spontaneos, & voluntarios ; non enim facit, ut homines nolentes agant, sed ut volentes ex nolentibus fiant: imo , ut vidimus supra , constat , Deum , nec divinam gratiam posse, coactionem , aut violentiam- inferreis
voluntati; ergo in opinione Ian senii evidens est , & facillimum explicatu , quod dissicillimum iudicabat Augustinusὲ ergo hoc ideo, quia Austu si inuscum enicacia gratiae concordabat liberi arbitrii indifferentiam , & exem-
Iionem a necessitate . Unde citato lo-
eo Iuliano si hi objicienti, qliod vel
negaret gratiam , vel negaret liberum arbitrium ; respondit: non dixi negari gratiam, sed ut negari gratia videatur. Non dixi, negari liberum arbitrium, vel auserri; sed dixi, ut putetur auferri. Cain igitur nos, praesertim D. Thomete Discipuli , ita laboremuS. ut dum gratiae Dei essicaciam adsti uimus , liberi arbitrii indifferentiam auferre. & dum liberi arbitrii indifferentiam asset imus. gratiae Dei essit actam lollere videamur; εe hoc modo quaestionem hane disse item esticiamus a
164쪽
ciamus, eum Augustino, & eum veritate sentimus.
ditur , indifferentiam dominii. & potestatis supra actus esse essentialem libero arbitrio, & non merst accidenta- Iem , ut absque ea stare possit vera Iibertas. Hoe enim probant definitiones Pontificum , auctoritates , &rationes supra laudatae tet si oppositum perperam conentur ostendere Ian.
senius I. 6. de Gratia Christi e. 4. de sequentibus, & cum eo illius Grega. Iesi quibus addi potest haec ratio . Certum est, Calvinum veram homini eripuisse libertatem: sed ille non negabat , voluntatem hominis agere sponistaneh, & sinh coactione , atque sub lumine, ac regimine rationis et Calvinus enim variis in locis hoe ipsum .
luntate agit, non eoactione I eum ergo
Calvinus , & alii damnentur ut hae. reiici, signum est , erantiam libertatis apud Catholicos non in sola im. munitate a coactone consistere . sed etiam in immunitate a necessitate , seu in libertate indifferentiae. XVII. Nec valet vincentii Leonis responsio duplicem necessitatem distinguentis et unam satalem libertatis iniis mi eam . Calvinisticam nempe . & Manichaeam et alteram mollem , suavem , S libertatis amicam, quam dicit effe ansentanam . - Nam haec est fictio ad illudendum simplicibus composita. Vel enim mollis haec , quae fingitur necessitas, excludit potestatem ad oppositum, vel non Si excludit; erso non est mollis . sed dura , M satalis necessitas et quia ita per illam v luntas vult, ut non possit non velle. Si vero non excludit; cur hanc suam necessitatem molliorem comparat et , qua Deus se amat, qua Pater , & Filius spirant Spiritum Sanctum , qua Beati amant Deum elare visum Numis
quid Deus sic se ipsum amat, ut pes.
fit se non amare; Pater, & Filius siespirant Spiritum Samilum, ut possint non spirare; & Beati sic diligunt Deum elarh visum , ut possint non diis ligere Dicat potius, quω sicut Deisus amat se, Pater , 6e Filius spirant Spiritum Sanctum , & Beati diligunt Deum spontaneh quidem . sed nece Orio, & non libere ; quia sine dominio , 5e potestate non amandi, & non spirandi, ni velit esse Macedonianus et ita voluntas hominis si ea reat domi is pio , & potestate non agendi , agat quidem spontanee, sed necessarili, de non liberc. . II.
Refelluntur, qua obseeu Iansentur.
XVIII. D Raecipua basis, in qua suis
l. am fundat opinionem Ianis senius, est auctoritas S. Augustini, cuinius plura congerit testimonia . Plimci ergo sic arguit . Ut actus nostri sint liberi, requiritur, & sufficit, ut sint in nostra potestate et sed actus purEspontanei , seu , coactione immunes, sunt in nostra potestate ; ergo &e. Min. probat ex S. August. l. 3. de Lib. arbit. r. 3. ubi statuit, quod esse i potesate nora, non aliud est , nisi quod
eum votamux, faeimus: unde infert, praescientiam Dei non auferre libertatem , quia non aufert volunta e . rQuod s fieri non potes , ut dum vota mur non veIimus , ades utique volun eas volentibus f nee a iud quidquam essin potestate , nisi Ood volentibus ades .
set, nisi ἀμι in nora potestate. Porr. quia es in potestate , libera est nobis . . . Ita sit , ut cla Deum non negemus esse
praseium omnium futurorum , cr nottamen veIimur , quod volumus ... V tantas rego eriι, quia voluntatis es pr seius , nee voluntas esse poterit, si in potestate non erit . . . Non igitur per ejus praseientiam mihi potesar adimitur ... Fere ego jam non nego , ita necesse esse
fieri quacumque prascivit Deus , ω ata
165쪽
Isociusis II. De Volantario libera.
eum peccata nostra praescire I ut maneat amen nobis voluntas libera , atque iata
nostra piata potestate. Ecce quomodoΑugustino idem est esse positum in nostra potestate . ac esse in nostra voluntate, seu nobis voluntarium, quamvis aliter non possit evenire. Hoc idem d eet lib. a. aliis 3. contra Maximum C. 24. Ηνe enim habemus in potestate, quod eam volumus possumur . Lib. de Spiritu, & liti. cap. 32. XIX. Respondeo, neg.min. Ad pr hat. ex Augustino desuintam dico,
quM cum S. Doctor dicit, illud nos habere in potestate, quod cum voluismus, facimus, vel quod facimus , si ν volumus; hoc debet intelligi de eo, quod ita iacimus, cum vel si volu-
mus, ut oppositum facere, aut velle possimus , ac subinde actu non merEspontaneo, sed indifferenti. Unde lauis dato loco ex Libra de Spiritis , ω titerea e. 3 r. post multa concludit: Z3id
igituν ultra quartinus ἔ quandoquidem Oane disimus potestatem, ubi voluntati
adjaeeι facultas faetendi Unde hoe quisque in potestate babere dieituν , quod si vuIι, facit; si non vult, non Dert. Id autem, quod spontanee quidem, sed necessario quisque facit, ut abs lute non possit non sacere; non diciis tur quod iacit, si vult, s non vult, non facit, ut seri communis hominum sensus. Neque enim de his, quae spo te fiunt , sed necessario , talem loquendi modum usurpamus. Ut de Beatis, qui sponte, sed necessarid diligunt Deum, nemo dieit , quia diis Iigunt Deum , ovat si volunt ;lνia non diligunt, cum .-l si non volunt: nee de Patre , & Filio spirantibus sponte , sed necessario Spiritum Sania etum, quisquam dicit, quod spirant, cum ς si volunt ; non spirant,
evin-- si non volunt et bene tamen dicet, Deum posse creare alium Munis
dum si velit; quia id potest velle, &non velle. Etenim de eo , quod est impossibile, non potest diei, qudd s ceret si vellet. Unde idem S. Augustinus lib. de Cisrep. er gratia cap. 7. excusat a peccato personali eos, qui
non erediderunt , quia Evangelium non audierunt; non autem eos, qui eo audito non perseverarunt: Quoniam potes diei , in eo , quod audieras, ac te nuerat , in eo perseverarer si velles gnuIIo modo autem dici potes , id , quod non audieras, erederes fi vellas. Quareo 3. . libro de Lib. Arbitris perperam colligit Iansenius, Augustinum velle, illud esse nobis liberum , quod est nobis voluntarium, etsi nobis sit necessarium. Nam S. Doctor intendit conciliare libertatem voluntatis cum di vina praescientiat certum est autem , divinam praescientiam non inducere in actus nostros necessitatem excludenis rem potestatem ad oppositum. XX. Dices tamen . S. Augustinus lib. s. de Civis. Dei eap. s. O ro. ubi arguit Ciceronem, qui negavit Deo praescientiam futurorum , timens , ne ea admissa cogeretur concedere, omnia necessario , & nihil libere evenire; non aliter conciliat libertatem a bitrii eum praescientia , quam dicendo, quod lichi Deus praesciat voluntates nostras; tamen remanent liberat, quia voluntarie volunt, est 5 necessario . Si autem inquita illa definitur esse necessitas , fecundam quam dier mus , necesse es , iat ita sit aliquid , vel ita
fiat s nescio cur eam timeamus , ne n bis libretatem auferat voluntatis . N
que enim ω vitam Dei, eis prascientiam Dei sub meessitate ponimus , si eamus necesse esse , Deiam semper Uiν r. , ω cuncta prascire. mae Augustini verba D. Tho. I. p. q. 32. a. I. ad x. exponens ait : Quod verbum Aram sini est intelligenium de nee aris ne eestate coactionis. Necessitas autem n ruralis reon aufert Iibertatem volianta
ris , ur ipsemet in eodem Iibro dieit tergo libertas componitur cum necessitate. XXI. Respondeo, distingv. eonsequ. Libertas voluntatis, eo. cons. Libertas arbitrii, nego consequ. Duplex est libertas: una voluntatis, altera arbuttii . Prior excludit soluin violentiam ,
166쪽
& eoactionem. & solam requirit spontaneitatem, & libentiam ; ni I aliud
enim dieit, quam velle. Posterior auistem excludit nedum eoactionem, sed etiam necessitatem; & exigit nedum spontane itatem, sed etiam indifferentiam : est enim velle eum potestat non volendi. Ratio autem est: quia libertas voluntatis dicitur per ordiis nem ad ultimum finem, quem necensario volumus, lichi spontE, & voluntariF velimus. Nomen enim potentiae tribuitur primae eius operationi et unis de prima cognitio, quae est primorum
principiorum, dicitur intellectus . &prima volitio, quae est finis, dicitur voluntas; & libertas, quae ipsi eonvenit sub hoc respectu , dicitur voluntatis , M solam exemtionem a coacti ne importat. Sed libertas arbitrii convenit voluntati per ordinem ad media ;eo qudd cum se habeat indifferenter circa ipsa, eligendo unum prae aliis,
assium mendo quod ipsi placet, relinquendo quod displicet; dieitur disponere de ipsis ad arbitrium suum: Mpropterea ad istam non sufficit libertas , coactione, sed requiritur etiam 1 necessitate, seu libertas arbitrii.
XXII. Hanc doctrinam nobis tradidit S. Thomas φ. 14. de Verit a. I. ad
xo. ubi simili argumento respondens, ait: Cam electio sit quoddam iudieium
de agendis, veι stidie tum consequatur I
eio nostro radit. Iudietum autem ivias endis fumitur ex sine , Ilaut de eoninelusionibus ex prine piis . Unde fiat deprimis rineipiis non iudieamur ea examinantes , sed naturalνter eis assentimur , ω seeundam ea omnia alia exa
nis , -I examinationis , sed natu Iite approbamus ; propter quod de eo non esselectio. sed voluntar. Habemus ergo resispectu ejus liberam voIuntatem , chm ne cessit ax AEaturatia inelinationis liberiati non repugnet fetiandam S. August. de Civis. Dei , non autem liberum iudieium
propriὸ loquendo , cum non eadat sub electione. Haec D. Thom. Quibus non solum interpretatur mentem Augustiis
nis in loco , Ian senio citato fuisse . lois qui de libertate voluntatis in ordine i ad finem , non de libertate arbitrii& electionis in ordine ad mediar sed etiam exponit, in quo sensu dixerit
1, p. q. 81. s. I. ad 1. quod neee eas naturalis inelinationis non auferst Iibertatem voluntatis. Non inquit eleis aisnir, seu arbitrii, sed voluntatis . .
XXIII. Porrb ne cuipiam uideatur mirum, quod Augustinus de libertate inadaequa id, & quasi diminuth locutus sit, cum adaequata libertatis era tia, nedum in spontane ita re consistat,
sed tim b,& maximεὶ in indifferentia
ad utrumlibet; stiat oportet, S. D etorem duos extremos errores, qui su tempore invaluerant, impugnasse: u num Philosophorum Stoicorum, MManichaeorum; alterum Pelagianorum.
Philosophi Stoici, qui omnia satali
quadam necessitate evenire, nimirum ex necessiaria quadam syderum immu tabili influentia afferebant , voluntates nostras ab extrinseco cogi ponebant. Manichaei autem statuentes in homine duplicem substantiam, unam natura sua malam , alteram natura sua boianam , dicebant, hominem , natura
mala cogi ad malum. 1 bona vero ad bonum; unde libertatem prorsus auferebant. E contra verb Pelagiani libero arbitrio nimium concedentes
dicebant, illud etiam in homine la so esse aequF indifferens , & 'otens ad
bonum, ae ad malum et de insuper hanc Iibertatem consistere essentialiter in inis differentia ad bonum , & malum iaXXIV. Ut ergo S. Doctia sese opinponeret Stoicis Philosophis, & Manichaeis Fato cogente omnia evenire
dicenii hus squibus, ne consentire vid retur Cicero, praseientiam futurorum Deo denegavit ostendit S. Doctor, voluntatem debere esse liberam. hoc
est, 1 eoactione immunem ; eo ipso quM voluntas est , & hoe etiamsi necessario
vellet et quia natura voluntatis est , ut sponte agat, non ab extrinseco e
167쪽
cta. Nunquam tamen docuit, eiusmodi libertatem 1 coactione constituere adaequatam libertatis essentiam , ero ut stilicet dicit libertatem electionis,& arbitrii; sed contrarium docuit, ut locis supra ei latis ostendimus.
Αgens verb contra extremum Pelagianorum errorem , non sul ulit ab ho
mine lapso penitus indifferentiam ad bonum; sed negavit liberum arbitrium hominis lapsi aeque indifferens esse ad bonum, ae ad malum: sed ad bonum , ut oportet volendum , egere gratia Dei; negavitque insuper indinferentiam ad bonum, & malum esse de essentia libertatis .
XXV. Iam verb, qudd Philosophi
Stoici Fato voluntatem cogi vellent, eruitur ex eodem Augustino citato m. s. de Civit. Dei e. ro. Ita enim homines Fato adigi, & necessitari volebant, ut vel nolentes agerent. Unis de ait: Si enim nee est a s nostra illa dieenda est , qua non est in nostra potestate , sed etiamsi nolimus , e it quod potes , sicut est nec tar mortis s mani festum es , voluntates nostras, quibus rectὸ , veI perperam vivitur , sub talinerestate non esse . Manichaeos etiam sensisse , voluntatem a substantia nequam ad actus suos eos i , ostendi potest ex Fortunato Manichaeo, qui di
put. 1. Augustino respondens, ait ruuia inviti pereamus , cla euimur a contraria , ω inimie a nobis substantia sidet eo sequimur fetentiam rerum . Conistra quod Fortunati principium sic arguit Augustinus: Si euitur anima facere malum , neque iIIa es , qua ma-
num dementia , ut gens tenebrarum perin
eaverit , eis me peniteat de pereatis 'Et superius hoc eκemplo probaveratrSi quis enim verbi eausa ligaretur ab aliquo eateris membris , ω de manu
mine condemnare γ Ut ergo externam hane coactionem h Manichaeorum me nistibus auferret, debuit contentus esse
solam eis libertatem a coactione o
ponere . Unde lib. de Duabaes animabus contra Manichaeos libertatem contenistus suit sic definire c. io. Est animi
motur euente nullo ad aliquid, vel non admιι tendum , veι adipiscendum. Peccatum vero e. tr. sic : Peeratum est votantas retinendi , vel eonsequendi quod iustitia veιat, iis unde Iiberum est abis
sinere. mibus ultimis verbis exprimit , ad peccatum requiri quoque ponse abstinere, quae est libertas indifferentiae . Quod clarius e. xx. expressit: ubi enim datas definitiones voluntatis,& peccati explicavit, subiungit: -- de hoe doeemur ' De superioribus definialionibus voluntatis, atque peccati. Quiadscere . anima ι ω esse malas . ω niabia peccare , plenum es dementia et disere autem peeeare sinὸ volantate , magnum deliramentum es ; ω meeati reum tenere quemquam , quia non fecit, quod facere non potuit, summa iniquitatis est. εω insania. Quamobrem illa anima, quidquid faciunt, si natura , non ομιuntate faciunt , ides , si libera i nota tis ad faciendum , ω ad non faeiendiam
motu animi earent; si denique bis abstin/ndi ab opere suo saeuitas nulla eon
ceditur , pereatum earum tenere non
possumus. Quibus aperth ostendit menistem suam eise , ad peccandum utramisque libertatem requiri; nempe & v luntatis , seu a coactione liberam, de arbitrii, seu a necessitate immunem . . XXVI. Contra vero Pelagianos agens, in homine lapso liberum arbitrium non negat esse ad bonum : sed ut eis se opponat, qui libero arbitrio nimium, imo totum tribuebant, ita gratiam ad bonum necessariam extollit; ut liberum arbitrium deprimere videatur, negans tamen indifferentiam
ad bonum , dc malum , quam illi asserebant , esse de essentia libertatis,& arbitrii. Quae benε notanda sunt ad exponenda varia Augustini testim nia in speciem nobis, imo do sibi ipsis contraria.
XXVII. Meundd obiiciunt varia is Augustini testimonia, quibus Deo. 6c Beatis Diuitig
168쪽
Beatis assierit persectam libertatem, quamvis sint necessario impeccabiles ;praesertim I. r. Oper. imperfectι eontra Iulian. r. Io . I x. ε' ra 3. ergo subsistit in Deo, & Beatis libertas cum necessitate Idem probant ex D. Thoma g. I . de Potentia a. a. ad 3. ubi r Disendum
cundis m quam vo Iuniar a Iiquis aliquid ex nee est a te velle dieitur , vel felicitatem , libertati voluntatis non repugnat, ut august. doeeι in quinto de Civit. Dei e Iibertas enim voluntatis violentia , vel eoactioni opponitur . . . . . Sic autem ΘDeus sua voluntate amat seipsum , licet de meelsitate amet seipsum ..... Liberὸ ergo Spiritus Sanctus proeedit a Parre , non tamen pesbiliter , sed ex nee est ate .
Nee posbile fuit , ipsum procedere mino rem Patre s sed neeesarium fuit, Patri esse aqualem , sicut 6 Filium , qui es
Verbiam Patris. Ecce quomodo D. Th mas cum necessitate componit libertatem in Deo.
XX v III. Respondeo primδ, D. Au gustinum ibi velle, in Deo. & Beatis pleniissimam esse libertatem , quain vis non sit in eis potentia peccandi, seu indifferentia ad bonam & malum:
haec enim non est de essentia libertatis, ut volebat Iulianus. Alt enim S. Doct. loco citato c. mo. Si liberum non est, nisi quod duo potest velle, idest bonum , ω malum ἱ liber Deus non es ,
qui malum non potest velle .... Sieetne Deum laudas, ut ei auferas tib etatem An poti r intelligere debes . se qua misdam beatam neeestatem , qua Deus iniustus non potest esse y Et c. ro 3. Hae nec stare, si neeesias etiam ipsa diaeensa est , non premuntur Sanar Angeis
It , ses fruuntur ; nobis autem es futuis
XXIX. Responderi potest secundd,
S. Auguilinum sol vin velle, Deum fore liberum, non reduplicativE, Min amore sui, sicut nec Beatos sor
reduplicati vh in amore beatifico liberos ; sed sollim specificati vh : quia Deus, de Beati retinent liberum arbitrium
quoad alia, quae Deus non sunt. Hoc innuit idem S. Doet. in Encbirid. cap. ros. ubi haec habet z Me enim oporistebat , pνιks hominem fieri , ut sir veIDhen pdset, O male ; nee gratis , si be-nὰ s nee impunὸ , se mal/ . Posea vera
se eνit, ut malὸ velle non pus et nec adeo libero earebri arbitrio . Multo quipispe Iiberius erit arburium , quod omniano non poterit fervire peccato. Ubi non
ait S. Augustinus, in hoc ipso Beatossore liberos libertate arbitrii, quod sint impeccabiles et sed quod propterea
libero arbitrio Non calebunt ἰ qui nempe necessitas impeccabilitatis , sicut & amoris beatifici, non tollit liberum arbitrium quoad alia. XXX. Ad probationem ex D. Thoisma dico, eum loqui de libertate v luntatis, non de libertate arbitrii, ut supra ex eodem explica Ium est. Deus ergo libere se amat, libere Pater spirat Spiritum Sanctum; & idem dico de Christo, & Beatis. Nec enim Deus ita amat se ipsum , ita spirat Pater, MFilius Spiritum Sanctum , ita Christus,& Beati ainant Deum ἰ ut in eorum arbitrio sit a tali actu cetare r sed libertate voluntatis, qua voluntas sponis te, & naturaliter sertur in ultimum finem; circa quem, ut dicebamus, non est electio , quae solum est de me diis, & consequenter nec liberum aris bitrium. Unde D. Thom. citato loco ad 6. quamvis dicat, Deum ex nece sis state amare seipsum , suamque boni talem, qui amor est Spiritus Sanctus a
non tamen ex necessitate amat creatuis ras et Sieut etiam homo ex necestate vult felieitatem , non tamen ea, qua ad felicitatem ordinantur.
XXXI. Sed instabis. SS. Augustinus, & Thomas cum sola spontanei in tale, seu immunitate a coactione salvant etiam libertatem arbitrii. S. Augustinus quidem. Nam L 3. de Lib. arbitri e. 3. saepius ait : quod ex eo praeisὸ ljberi sumus arbitrii , quod volumus f quod tam implieaι, actum
169쪽
S. Thomas autem in et . Sent. dist.2s. q. r. a. 4. Liberum linquit in arbi-strium dieitur ex eo, quos rogi non po-ι63r & in s. dist. 28. g. 1. a. a. ad s. de libero aνbireio Christi loquens. ait et quod si etia- determinarum esseria unum numero, μυι ad diligendum Deum, quod non facere non potes et tamen eκ hoe mon amittit Iibertatem , auerationem Iaudis , Me meriti , quia in
illud non e aὸ , sed spontὸ tendite arita es actus sui dominus. Erso dominium non requirit indifferentiam, sed solam spontanei talem. XXXII. Resp. exponendo S. August. Liberum arbitrium ex eo dicitur, quddevi non potest &e. ita ut hoe essentialiter requiratur ad liberum arbitrium, concedo. Ita ut hoc sit adaequatum liberi arbitrii constitutivum , nego, hanc esse mentem s. Au ustini. Loquebatur enim contra Manichaeos, qui dicebant voluntatem cogi a natura mala ad malum agendum; quos arguens S. D. ait, vos tollitis ex hoe Iiberum arbitrium, quia hoc essenii aliter requrit, eius actum esse voluntarium , & proinde non coactum . Non tamen ex hoe inferri potest , S. Augustinum nil aliud voluisse ad liberum
arbitrium constituendum : minus enim requiritur ad destruendium, quia malum est ex quocumque desectu , quam ad constri uendum , quia bonum est ex integra causa . Sicut ad destruendum hominem sussicit tollere ab eo animaisIiιatem ; exm tamen ponere , non stissicit ad hominem conii ν uenduin , nili addatur rationalitas. Hanc esse mentem S. Augustini colligo ex ι. de Dua
qui ponebant duas animas, honam unam, alteram malam ; & utramque
cogi, & necessitari asserebant: Si tinquit Iibero ω ad faetendum, or ad
non faciendum morti animi earent ; si denique his ab isnendi ab opere suo p
rum tenere non possumui. Et in serius: Si ita euuntur , ut resistendi potestas
re y gre. En quomodo Augustinus ad adaequatam arbitrii essientiam requirit
potestatem non agendi, praeter non coactionem .
. XXXIII. Ad id, quod primd obii
citur ex D. Thoma , dico , quM eum ait, liberum arbitrium ex eo dici, quῖd eui non potest , sumit coactionem etiam pro necessitate. Ita se explicat
eadem dist. x s. q. r. a. t. in eom. ubi
duplicem admittit coactionem; & ab
utraque exemtionem requirit ad liberistatem arbitrii. Una est coactio se tenens ex parte subiecti, quae procedit ex vera, & simpliciter dicta violentia, quam insert aliquod agens extrinse- eum ἔ & hoc modo potentiae corpore αeogi pol sunt: sicut potest aliquis vi lenter aperire oculos alterius , ipsum. que cogere ad videndum . Altera est. coactio eκ parte objecti ἔ S ista proprie loquendo non est aliud , quam necessiIas, quatenus objectum , si fuerit summum bonum claro visum , necessitat voluntatem ad sui amorem . Lquo modo, ut diximus de beatitudine , necessitantur Beati ad Deum aiarnandum. His praemissis subdit S. D
ctor : Voluntas autem neque subiecto eo gi potes . eum non sit organa adfix g. neque obiecto : quantumeumque enim alia quid ostendatur esse bonum , tu potesate ejus remanet eligere illud , vel non eliis
gere . Ecce in quo sensu D. Tho. postea are. 4. dicit : Irberum arbitrium dieνιυμ ex eo, quod cogi non potest, nimirum nec vera coactione, nec ne is
cessitate ; ideoque ad illud requirit
exemtionem, & a coactione, & a ne-eeisi tale.
XXXIV. Ad id, quod secundd ansertur ex eodem in 3. Sent. respondeis
ri solet S. Thomam ibi dare duplicem responsionem : primam, quod I
berum arbitrium Chram non erat dete minatum ad unum fecundum numerum ,
unum secundum genus , scilicerad bari
170쪽
ad sanum , quis in malum non potes ἐν sed tamen boe potest faeere , 2 non facere . Et hoe non exeIudit tibertatem
arbitrii : quia posse peccare , nee est Iibertas arbitrii , nee pars libertatis , iat dieit Euselmus et de hanc responsionem
proserre ex mente sua. Secundam veth ab Arguente allatam proferri ab
eodem S. Doctore ad abundantiam,& potitus ex mente aliorum I recitando potius, quὶm asserendo. Cujus signum est, quod in 3. Parte g. IS. a. . ad 3. ex prae satis duabus respon-onibus primam tradit, secundam ve-rd praetermittit. Quae responso pro. babilis est.
Ne tamen dicamus, S. Doctorem aliquando opinionem , seu verius eris rorem ad in lime, seu saltem non reia proba Te r dico , auctoritatem ex secunda illa responsione adduciam non praeiudicare indifferentiae arbitrii i Christo. Quia si Christus effet determinatus ad unum , nempe ad diligendum Deum , esto in actu amoris Dei liberum arbitrium non exerceret; quia tanaen sponte, & non coactd illum adiligeret, adhue maneret in eo liberiatas in ordine ad alia o lecta. Uel , ut alii loquuntur, quamvis Christi necessitaretur ad amorem divinae bonitatis , prout illa bonitas erat ratio diligendi Deum ipsum; attamen adhue retinebat libertatis arbitrium circa illam, prout ipsa divina bonitas erat illi ratio, & causa diligendi creaturas. Quod patet in illis ultimis verbis : Θ ita est actus fui Dominus. Non possie aut ein calvari dominium actus sine potestate, & indifferentia, etiam ex doctrina S. Thomae superius
XXXV. Obiiciunt tertio varia loca S Bernardi, in quibus docuit, ibi
esse libertatem , ubi est voluntas , seu consensus: voluntatem in eo. quod vult , non posse privari sua libertate: voluntatem non magis habere liberiatatem in bono, aut malo, quam Deus
in amore suae justitiae, aut Angelus in amore Dei, quem videt intuitive: necessitatem , quam voluntas patitur , non tollere libertatem , quia illa ne is cessitas est voluntaria et omne , quod est voluntarium , eme liberum e & ali: hujusmodi, tum l. de Gratia cr lib.
arb. e. I. tum ibi. c. a. e. q. C. 8. e. II. e. 11. tum Serm. gr. in Cantiea a
sed qui ita scribit non censet, liberistatis ementiam consistere in indifferenistia, sed in spontane ita te; ergo &c.
XXXVI. Respondeo , de ment' D. Bernardi satis constare ex dictis f.
praee dente . Insuper autem magis apparebit citato tib. de Libero arbitr. e. a.
ubi suse ostendens quid sit liberum
arbitrium, & in quo consistat libertas, dieit primo : M verὸ ratio data voltiniatati, tit instruat illam non ut destruat. Deis frueret autem .si neeestatem ea ullam imis
poneret , quo mini ι ιι bere pro arbitrio fe s
volueret, sive in malum consentiens an titui , aut nequam Spirιtui . . . sive ad bois num gratiam sequens . . . Si , inquam, Bo rum quodlibet prohibente ratione mIuntas
non posset, voluntas non esset . Ubi quippe necessitas , iam non voluntas cre. & inissea et eritis voluntatis eo enor, utique
voluntarius, non necessariux .... nam incongrue dicetur , ut aν, cror , liberum
arbitrium . ipse ber fui propter voltiniatatem , ipse iudex fui propter rationem . Secundo. Necessitatem tollere meri iatum . aut demeritum docens et Coerum inquit quod fui ιiberum non esse eo
gnομιιur , quo pacto μι bonum er, veι malum imputatur' Excusat nempe uia trumque necestas. Porro uιi meestas est, libertas non es et ubi libertas nomis est , nee meritum , ac per Boe nee juis
dieium cre. Ita loquitur S. Bernardus. Qui ergo sic loquitur , quomodo ex iis stimari potest, libertatem cum Ianserinio componere cum necessitate
XXX UlI. Cum ergo S. Bernardus videtur oppositum asseruisse , dicen. dum est, eum pro quali iam materiae voluntatem diverso modo sumsime, sicut & libertatem. Cum enim dicit, voluntatem sua liberi a te privari non posse, omne voluntarium esse liberum; loquitur non de voluntate, aut V x volun