장음표시 사용
191쪽
r7o. Quaestio II. De Volantaris libera.
einentibus proveniunt essectur eontingen ger , inquanti m Deux omnia movet proin portionabiliter fecundi m suum modum. Tum etiam ex L. A. q. I . a. 4. ad 3.
ubi proponit sibi hoc argumentum et Pinbite est . quo posito non sequitur imis rQbiti a sequitur autem imposile , si
Ponatur , quod votantas non velit boe, ad quod Deus eam movet, quia seeundam Boe operatio Dei esset in eaκ. Non ergo ea p bile , voluntatem non velleloe , ad quod Deur eam movet ; ergo
necesse es , eam εος velle . Cui respondet S. Doct. ad 3. dicendum , quod si Deus movet voluntatem ad aliquid , -- ρο ile ea poni , quὸd voluntas ad in
Iud non mawatur e non tamen es imis
pq iis simplieiter . Unde non sequitur ,
quὸd voluntas a Deo ex nerestate m Oeatiar. Hoc idem clare docet r. pari. qu. I9. ara. 8. ubi, ut ostendat, voluntatem Dei rebus volitis non imponere necessitatem, non recurrit ad I pedibilitatem s imo hoc expresse re sutat , dicens e Nullus autem defectureausa fecunda impedire potes , quin vo- tantas Dei effectum suum pνοdueat. Non recurrit ad indifferentiam , ad quam Adversarii confugiunt, sed ad effica-eiam divinae voluntatis ; & ex haedocet in rebus contingentiam evenire rCkm enim tinquit aIiqua ea a e eax fuerit ad agendum , effectus consequitur ea am , non tantum feeundumta , quod sit ; sed eιiam feeundum mois dum Mndi , vel essendi . . . Cum igituν voluntas divina sit e cael a , novi solam sequitur , quod fiant ea , qua Deus vult fieri; sed quod eo modo fiant,
quo Deus ea fieri vult. Vult autem quadam fieri Deus necessaria, quadam comtingenter ; ut sit ordo in rebus ad complementum Universi.
XVI. Cumque in secundo argumen into sibi objecisset , causam , quae non potest impediri, ex necessitate producere suum effectum e voluntas autem divina impediri non pol est , dieente Apost. Rom. p. Voluntati ejus quis resistit; non respondet, ut Adversarius responderet , voluntatem Dei absoluth impediri posse, sed: Ad a. disendum, quod ex hoe ipso, quὸd nibit voluntati divina resistit , sequitur , quὸd non Dis Iam fiant ea , qua Deuν vult fieri ' sed qωὸd fiant eontingenter , vet nee ariὸ , qua sie fieri vult. Cumque etiam i tertio argumento opposuisset: Illud . quod habet necessitatem ex priori, est necessarium absoluth et atqui voluntas creata comparatur ad divinam, ut ad
aliquid prius ; ergo si ex illa habet
necessitatem , habet necessitatem abs Iutam; respondet : ad 3. dieendum, quὸd posteriora habent nee tatem is ni
ribus seeundism modum priorum . Undeo ea, qua fiunt a voluntate divina ,
taIem nee talem habent, qualem Deus vult ea habere , felliset via absis- am. veI eonditionalem tantum. Et sic non omnia sunt neeessaria absIuιδ. L
ce S. Doctorem , non solum asserti nem nostram confirmantem, sed praebentem nobis responsiones, quibus argumentis Adversariorum occurramus. XUII. Minus subsistit aliorum res ponsio , nimiritin, S. Thomam exp nendum esse de concursu simultaneo. Eadem enim actio , seu motus volun talis , ut est a Deo , diei potest m tio Dei, non applicativa , seu ad actionem , ut volumus nos; sed sor- malis, qua formaliter seipsam movet , & movetur voluntas a Deo.
XVIII. Minus inquam subsistit .
Nam motio, quam D. Thomas ad mitistit, movet voluntatem ad agendum pergo prior est actione , seu motione voluntatis et quia motio moventis prior est motione mobilis ratione , aut causa, ut supra dictum est ε. praeceis dente. RurSus: per eam Deus agit in voluntate movendo eam ; concursus autem simultaneus non est prior, sed simul cum motione , seu actione, lino est ipsa actio voluntatis, ut Adversarii volunt; nee per ipsum Deus ais git in voluntatem, sed cum volunta
te in effectum et & insuper eum iuxta ipsos , prout a Deo est , sit indifferens , nou potest, ut a Deo est , di-
192쪽
ei motῖο , seu determinatio ; neque
formalis, quia, ut a Deo est, determinatur potius ab actione ut a creatura in his circumstantiis posita , & ab ea, secundum eorum principia , accipit e Lficaciam. Motio autem, quam D. Th. admittit, dat essicaciam actui voluntatis, & talem, qua videatur inducere necessitatem ; qui scrupulus notia potest certe cadere supra concursum s multaneum, ut ab Adversariis statuitur XIX. Praeterea: eoncursus simultaneus , quem sufficere putant Ad verisiarii, est talis ; ut Deus sine ulla
prioritate in causando , partialiter partialitate causae , & creatura, seu voluntas simul concurrant ad eandem actionem , vel effectum : sed hunc moiadum concurrendi rejicit D. Thomas; ergo &c. Min. prob. Op e. r. t quod S. Doct. ex mandato Urbani IU. conistra errores Giaecorum aggressus est Cap. 23. explicans modum , quo dici possit , creaturam cooperari Creatori:
Selenium t inquit ν νυὸd aliquid disiatur eooperari alitui dupliciter . Uno modo , quia operatur ad eundem effectum,
sed per aliam virtutem et sitiat miniser domino , dum eiur praeeptis Obedit, Θ
in Irtimentum artifici, a quo movetur. Alio modo dieitur aliquid eooperari aliaeui , inruanthm operatur eandem op rationem eum ipso et Aut si die retur de duobus ponantibus aliquod pondus, vel de pluribur trabentibus navem , quod rinum alteri eooperatur. Secundam uiarur primum modum ereatura potest diei Creatori eooperari quantum ad aliquos ectur, qui fiunt mediante ereatura . . . Seeundo autem modo ereatura Creatori non cooperatur; sed solDn tres Persona bi iuυieem eooperantur , quia earum operatio ea una . Si ergo creata voluntas cooperatur Deo , non sicut plures partialiter trahentes navem sibi invicem cooperantur ; sed sicut minister cooperatur domino. dum eius manis datis obedit , de instrumentum artifici : voluntas creata non cooperatur
Deo per hoc , quidd eadem actio st
partim ab ipsa, partim a Deo , sicut
eadem tractio navis partialiter est 1 pluribus: sed per hoc , quod eaden actio sit ab ipsa ut inoia i Deo , sicut actio ministri est ex imperio domini , &.actio instrumenti ex moti ne artisicis et ita ui tota sit ab utroque , sed alio modo; ab uno ut movente , ab alio ut moto . Quare 3.
quo idem effectus esse possit a Deo ,
& a causa creata , concludit e rates autem , quod non sic idem effectus eatis natura Ii , ω divina virtuti attribui
tur , quasi partim a Deo , o partim a
naturaIi agente μι s sed totus ab uir que ferunaeum atrum modum : Aut idem eatis totur attribuitur instrumento , ω prrneipali agenta etiam totus. Qtiar
sicut scitIio ligni non tribuitur par lim serrae , partim artifici , sed tota est ab utroque et ab artifice ut moven te , & dante vim serrae ad actualenta. scissionem , & a serra , ut mota ab artifice : ita actio voluntaria tota est a Deo ut movente, tola a voluntate ut a Deo mota . prius tamen a Deo ratione, & causa, quam a voluntate. XX. Partiales hosce concursus Dei ,& voluntatis creatae reiicit S. Thomas I. p. qu. 23. a. s. ubi referens quorumdam opinionem , ait: Fuerunt alii , qui dixerunt, quὸd merata sequeniatia praedesinationit essectum , funt ratio praedesinationis r ut intelligatur , quῖa ideo Deus dat gratiam alicui , γ prari ordinavit, D ei daturum , quia prasci vit, eum benὸ usiarum gratira . Stetit si Rex det alicui militi equum , quem scit eo benὸ usurum . Quam opina Onem re
sui ans: Sed is i sinquit videntur diasinxisse inter id , quod es ex gratia , Erid , quod ea ex libero arbitrio , quasi non possit esse trem ex utroque . Cui praei verat D. Bernardus lib. de Lib. arb. cap. I 4. ubi postquam exposuit, gratiam ad bonum opus primo praeveni re , deinde liberum arbitrium comitari, & eidem cooperari, subdit: Ita tamen, quod a sola gratia raptum es , pariter ab utroque perficitur et ut misiset tim,
193쪽
uisio II. De Voluntario libero.
tim , non sinam rim; simul, non vicissim per singulos profectus operentur. Non partim gratia , partim tiberum arbarrium ; sed totam fingula opere indινι- duo peragunt. Totum quidem boc , ω otum iIIa s sed ut totum in illo , Ila ιοι um ex ilIa. Totum ergo opus salutis est in libero arbitrio, quia iacit illud ; & totum ex gratia, quia non nisi ex gratia, seu per gratiam illud facit. Et hoe sane est tutiorem facere viam salutis . infert August. tib. de
Dono persever. cap. dicens et Tuta ores igitur vivamus , si totiam Dea damus ι non autem nos tui ex parto , γ uobis ex parte eommittimus.
XXI. Ex multis rationibus , qu hus probari solet , voluntarium liberum , ut agat, indisere Dei praevia motione, de applieatione t quae apust Nostra ies videri possunt hanc unam eligo . quam potissimam censeo , de qua D. Thomas frequentius utitur , quae talis est . Causa , qua ex se est contingens, oportet, quod determinetur aboliquo exteriisi ad esse rum et ut enim
ait Commentator in a. Phys. Ab eo, quod est ad titνumlibet , non sequitur OIiqua actio , nisi ab aliquo ine linetur in unum . Hoc principium admittitia Tho. r. p. qu. I9. art. 3. AEd s. &ideo salvat, voluntatem Dei , nullo extra se determinari ad agendum-- ,
quia ex se non est contingens , sed habet ex se necessitatem: Sed sinquit a
Noluntas divina , qua ex se netesta
rem habet , determinat fessam ad vοιitum , ad quor habet babiiudinem non necessariam. Sed voluntarium liberum creatum , sicut ex se non habet necessitatem ad esse ; sed ex se conlingens est , ut sit, vel non sit: ita nec ex se h.ibet necestuatem , sed meram , ac intrinsecam contingentiam ad age re , vel noli agere ; ergo sicut, ut sit, eget Deo iaciente ut sit; ita ui ope. Ietur . eget Deo operante , ut agat , seu Deci iosum ad agendum determinante r alias.quod solius voluntat is divinae natura est, ad voluntatem creari Iam transferemus.
XXII. inadd si dixeris, satis esset
ad tollendam a voluntate hane indiffsrentiam , seu contingentiam , deterin minari voluntatem a Deo ad primum
actum indeliberatum; quo polito sol
morali determinatione determinat seipsam ad actus subsequentes. Quae reia ponsio videtur sumta ex D. Thoma
1. a. q. y. β. 6. ad 3. ubi ait et Deus movet voluntatem hominis scut unive falis motor ad universale obesum misiuntatis , quod est bonum ι ω fine hae
universali motione homo non potest aliis quid velle . Sed hexio per rationem deinterminat se ad volendum hoe, vel illud , quod est ver bonum , veI apparens bonum . Sed tamen interdaem specialiter Deva moυet aliquos ad aliquid dete mi arὸ volendum , quod es bonum , Meuι in his , quos movet per gratiam is . Igitur ad actus naturales non daturalia Dei motio, nisi ad primum , quo voluntas incipit bonum velle indeliaberat E. XXIII. Contra est. Voluntas deinterminata ad primum actum inde liberatum manet adhuc indifferens ad actum deliberatum, & liberum indictis rentia non solum morali , sed etiam physica; & quidem non purd activi qualis est indifferentia voluntatis divinae, sed etiam passiva, & subiectiva ; idest , non solum ad communicanis dam persectionem, sed etiam ad perinsectionem recipiendam ab actu . Α' quo igitur in eo genere , & ad illum actum potius determinatur Neque Gnim sola motio moralis directe influit .& efficienter inelinat, sed solum dii positi vh ; ut superitis cum D. Thomais 3. de Mais a. 3. dictum est. Erit ergo dicendum, quod voluntax, ut liis bei a in eligendo, mini md a Deo deis terminetur in genere physico , & em
cienti ; & quod non sit dependens a primo libero, de consequenter sit primum liberum. XXIV. Confirmatur ergo praelata UO ex D. Thom. 1. P f. Iea. 8. ubi rSicut linquit a potentia motiva , qua es ad utrumlibet, non erit in actum , m-
194쪽
si per potent am appeιDisam determis tur ad unum i ita minii, quod est ad utrumlibet , exit ire actum, nis per alia vid deserminetur ad unum. Quia id, quo/ es ad utrumlibet, est sicut ens inruentia ; potentia aurem non est prim.ipium agendi , sed a 3. Unde ex eo , quod est ad utrumlib/t, nihil sequitur , nisi per aliquid aIlud , quod determi nat ad unum. Tunc sic. Sed voluntas
determinata a Deo circa finem, seu ad actum indeliberatum, & naturalem ei rea universale bonum , adhuc est in potentia, & ad utrumlibet quo adactus deliberatos, & liberos circa meis dia ad eligendum hoc, vel illud, ad eligendum, vel non eligendum; ergo
non poterit exire in actum circa unum potius, quam circa alterum, nisi ab aliquo determinetur.
XXV. mia vero posset aliquis di.
Cere, voluntatem , posita prima intentione finis, esse potentem se determinare ad alios subsequentes aetus, sive ex parte obiecti, nempe finis ea . moventis ad eligenda media; sive ex parte subiecti, seu quoad exercitium, quin sequatur, quod secundum idem si in potentia , de in actu: Sieul enim inquit s. Thom. q. 6. de Malo art.
unico in corp. in homo Deiandum ante is lectum in via in Densionis movet seipsum ad scientiam, inquantum ex uno no to in actu venit in aliquid ignotum , quod erat solum in potenιia. nMum et ita
peν hoc , quba homo aliquid vuli in actu , movet se ad volandum aliquid attad inalys ; sicut per hoe, quὸd vult fanitatem .mσυet se ad valendum sumere potionem.
Fκ hoe enim , quῖd vult sanitatem , ime pit eonsilia ηι de his, qua conferunt ad fanitatem , ω tanSem determinato consilio Dult aeripere potionem. Sic ergo voluntatem accipiendi potionem praeedit E insilium . quod quidem procedit ex υ Iuntate vol ntix eo Iiari Sed ea m υοIunt non semper voluerit conmiari ,
Ientis ab aliquo exteriori, erius insim ooIuntas velle incipiat. Inde rei
opinione eorum , qui voluntatem
ad primum Ditum volendi moveri diacebant inadictu corporis Coelestis ;concludit: ReIinquitur erro , sicut eo erudis arist. in Cap. de bona fortuna, quθι id , quod primis movet voluntatem , ω inteluctum, sis aliquid supra volun taι- , o intellectum , felliret Deus aergo secundum D. Thum. voluntas a Deo mota ad primum actum, abstrae
ulteriori Dei motione, potest ex tali actu movere se ad consilium. & ad ele.ctionem.
XXVI. Contra. Esto voluntas ex intentione finis fiat potens se deterin minare ad electionem determinatione
sui ordinis , non tamen deierminati ne omnis ordinis, excludendo etiam
determinationem Dei; alioquin soluet primus actus eaderet sub Dei dispositione, de dominio , reliqui autem sit, solius creatae voluntatis dispositione, ae dominio essenti de homo plene relinqueretur in manu consilii sui Deo in ipso nil amplius operante. Quod re
probatur 1 S. Thoma , tum 1. p. q. 12. a. a. ad 4 Tum q. s. de Potentia a. . ad ra. his verbis et Deus non disitur hominem dereliquisse in manu eo Di fui, quin in votantate operetur e sed qui voluntati hominis dedit dominium stanaus, ut non esset obligata ad alteram partem eomradictionis. Quod quidem domisium natuνa non dedit, eum per
suam formam sit determinata ad unum.
Quomodo autem habeat hoe dominium explicans ibi ad r3. Voluntari inquit
dieitur babere dominiωm fur actur , non per exelusionem eausa prima: θι quia
ea issa prima non ita agis in voluntari e , ut eam de neeessitate ad unum de twrminet , Aut determinat naturam ιρεν ideo determinatio actus reIinquiturio potesare rationis, cr voIuntatis.
XXVII. Io quo autem sensu intelligat, naturam esse per suam sormam dexerminatam ad unum, voluntatem Z a vero
195쪽
18o sitiastis II. De Volautaris libero
vero non; eκponit q. 6. de mIo are. tiuieo in eo . ubi postquam dixit, quod sicut in rebus natura Iibus invenitur forma , qua es prinripium actionis, O
.nelinatio consequens formam , qua diaeitur appe itur naturatis, ex quibu3 s quiι- actio e ita in homine invenitur forma intellectiva , ω ine linatio volun satis eo equens Dymam an ebensam sm quibur sequitur exterior amo -. Subindit haee bene notanda: Sed in εοe esta erentis . Quia forma rei natiseatis est βμma individuata prir maloiam rande ineIinatio ipsam eonsequent in de xe minata ad unum . Sed foνma intelis Iecta es universaliν , sub qua multa possum comprebendi et unde ekm actursim tu singularibus , in quibus nulιum σβ , quod ad quet Diem iam Mniversavitis , remanet inetinatio voluntatis inis determinatὸ se babons ad multa. Stetit, artifex cone piat formam domur in reniversa i , sub qua eo rebenduntur didiersa figura domus , potes voluntas ejus ineIinari ad hoe , qudd Deiat domum qisadratam , veι ro undam , veι alteνius figura. Haec D. Thomas . Qui-hus manet explicata voluntatis indis-
ferentia , libertas, & potestas ad suos actus , non per exclusionem divinae causalitatis, & motionis: sed quia . principia constitutiva , nempe sorma apprehensa, & inclinatio, ind/fferenetia sunt ad multa, de non ad unum
XXVIII. Neque his contraria sunt, quae in eodem articulo ab eodem Sancto Doctove dictet, sirperius objecta sunt. Dum enim ait, ad primum adium cognitionis , de votitionis finis Intelletium , & voluntalem moveri a Deo, ad electiones autem eκ illa, primo actu sese movere per eonsilium , ἰnon excludit motionem Det , u' patet ex iis , quae docet ad 3. & supra retulimus : sed solium assignat modum specialem , de diversum . quo mouetur ad primum actum ab eo. quoad
alios actus movetur . Nam cum primum actum nulla praecedat voluntas,
nullumque consilium; voluntas a ι lo Deo movetur , ae elicit quidem illum actum, sed ut purh mota, de non se movens ex alio actu et ad electi nem autem , quia supponitur jam i actu per primam intentionem finis , movetur quidem, sed de se ipsam mois
vel per consilium. XXIX. Et hae eadem ratione e
rico verba eiusdem S. Doctoris prciis
solum ibi constituere discrimen inter motionem Dei , qua movet volunt
tem ad bonum una versale, tamquam movens adaequatum, Se qua voluntasse habet sol sim ut mota , Ac non se movens , sed solum eliciens; de eam, sua movetur ad bona particulari M. ι in qua non solum movetur , sed etiam se movet ad eligendum et ut ex hoc respondeat argumento, quod intende bat , probare, quὸd si voluntas a solo Deo
moveretuν . nunquam moveretur ad ma
Ium . Cui benE satis laeti dicendo , qudd in actu circa universale bonum, ad quem a solo Deo movetur , m tum operari non potest ; bene tamen in actu , quo vult hoc, vel illud partieulare bonum: ad quem non , s in Deo speei aliter movetur, sed etiam a seipsa , de propria determinatione, de eonsilio, quo determinari potest ad volendum vel illud, quod est vere bonum, vel illud, quod est bonum solum apparens.
XXX. Quod verδ ibidem subdit r
inxerdam Deus speei I iter movet aliγον ad aliquid determinatὸ MIendum , quoas bonum . sicut in his , quos morael pergra/iam . Non arguit , Deum non m vere voIuntatem ad alia bona partiis cularia , quae non per gratiam vult;
sed sollim Deum ad ea non movere molione speciali, scut ad ea , ad quae per gratiam movet; sed solum moti ne generali, 3t tanquam universalem Mo orem, ac Provisorem . Qsia verΛS. Thomas laudatus ad Tractatum de Gratia remittit Lectorem I non pigeat, allatam a nobis doctrinam ex ejus
mente colligere. Igitur x. 2. q. D .
o. a. distinguens graiiam in operan
196쪽
tem, & cooperantem : operatio i imouit alteriaes esse ius non mirabuistir mobili , sed moventi . In illa ergo ess au , in quo mens nostra es mota , crnon movens , solus autem Deus movens ,
voratro Deo attribuitur οῦ ω feeiandum Βοι dieitur graιia operans. In illo auia rem effectu , in quo mens nostra se m .et , ω movetur, operatio non soli m
artribuitur Deo , sed eriam anima ; Θ
Similiter ergo in ordine naturali in illo actu , quo voluntas movetur ad universale bonum , & est mota , &non movens , operatio Deo attribuitur et in aliis autem actibus circa particularia bona, ad quae datur electio, movetur quidem voluntas, sed etiam se movet; & ideo non tribuuntur Deo
soli, sed etiam voluntati , quae t astis eκercet liberum arbitrium, &ei convenit dominium supra illos, lichinon ita , sicut primo agenti, ut docet idem S. Din. in 1. dis. 13. qu. I.
XXXI. Porrd quod Deus moveat voluntatem non solum ad intentionem finis, sed etiam ad electiones medi rum , expresse docet D. Thomas, non solum ex ratione indifferentiae , sua voluntas, etiam intento fine, indifferens est ad eligendum hoc , vel hoc , vel illud medium, ut superitis Distendimus; sed etiam eκ modo, quo res
humanae ad superiores causas reduincuntur , ne quidquam fiat sortuith . Hunc tradit Angelicus noster 3. Confragentes rap. st . dicens : Electione , Θ το tamates immediat/ a Dεο disto. nuntMr: cognitio veν mana ad inissest Eium pertinens ὰ Des mediantibus Angelis ordinatur: 'ea De 3 qua ad roris poralia pertinent , sive sint interiora , sive exteriora, . Uum hominis venientia , a Deo mediantibus ange is , ea lesiis bur eouaribus diis Hamur. En igitur ordinem. Electiones. de voluntates
solus Deus ordinat, & drsponit ; coinnitiones inteluctus Deus mediantius Angelis ; corporalia Deus me diantibus Angelis, de corporibus c*Iestibus. Et rationem dat: Nam πο
tet , omne mu/ι umme , ω mutabilo , ω deseere pοι ens reduci , sicut νn princiis pium , in a iquod uniforme , ε' immutabile , or deficere non Pa Iens r omnia auis em , qua in nobis sunt , inveniuntur essemvItiplieia , variabilia , ω defectibilia . Patet enim , quὸd eiectiones nostra multiplieitatem habent, eam in da versis, ω ὰ diversis disessa eIuantuν. Miata biles etiam sunι : thm propter animi I vitatem , qui non est sematur in sine
MItimor eum etiam propter mutationem rerum , qua nos eircumstant. 23ὸd autem defectibiles sint , hominum pereata
saniων. Divina autem volunta/ mnia formis est, quia unum volendo omni
23. de ps.ὶ Oporter ergo, omnium νο- Iuntatum , cer eIectionum motiar in diavinam voIunxaιem reduei, non autem in aliquam aliam eausam ; quia solus Deus nostrarum votantatum, O electiois num ea a est. Patet autem. S. Doctorem loqui de causa phy sica, non solum morali ; quia causalitate morali non solus Deus, sed fle Angelus , iis md & alius humo, in nostras electi nes potest influere. XXXII. Plura alia, quae superesissent, tum ex Scripturis, tum ex Patribus, maximE S. Augustino, omit to. Tum quia iam dicta sunt, dum in Tract. de Volunt. Dei Quast. 4. Diab. s ω a. statuimus, Decreta Dei esse per se, & ab intrinseco estieatia. Seeohaerere cum libertate creata : ex quo sequitur, motionem Dei, quae est temporalis executio illorum decretorum, esse etiam ab intrinseco essicacem. Tum quia, quae hac, & ibi deerunt, Studiosus invenire poterit apud nostrae Scholae Doctores, quaestionem hane stylo susiori tractantes; maxime autem Sylvium
tom. s. de Motione primi Motoris . Manstuli e duobus Tomis inscriptis D. Tbomis fui interpres de divina morione , . Gonetum C Neo TheoI. Thoms. de mo- ο , quo Voluntat movetur disp. 6. a. a. de alios .
197쪽
181 Quaestio II. De 'Iuntario libero.
XXXIII. pro tuenda hum iani, & creata liberi te Adversarii nobis opponunt contra physicam , & esse
cem p r Tm Oli Onem , eadem sunt, ac quae opponunt contra essicaciam decreti divini antecedentem humanam libemtatem et ideoque a nobis jam proposita , de soluta dicto Tract. de Volunt. Dei 4. Dub. 1. per totum. Illuc ergo Candidatum meum remitto. Aliqua tamen hu subjiciam. Et quia Adversarii moventur ad negandam ectis cacem Dei motionem ad actus liberos, ne videantur consentire Calvino , ad quem nostra sententia videtur ipsis accedere;
XXXIV. Obiiciunt primδ eel hrem Concilii Tridentini Canonem, quo Ses. 6. de Iustis Can. 4. praesa- tum haereticum configit, dicens: Si
quis dixerit , liberum bominis arburium a Deo motum , ω exeitatum , nihil coo perari assentiendo Deo eκcitanti . atque voeanti, quo ad obtinendam itistimati nis gratiam se disponat , ac praparet,
nee posse dissentire , si velit et sed veluti
ἱnanime quoddam nihil omnino agere, merὸque passive se habere; anathema sit. Hoc Canone putant exterminari
physicam, & essicacem Dei motionem ad actus liberos, utpote auferentem posse dissentire , si velit. XXXV. Iam respondi q. 4. de δε-
Iunt. Dei Dub. 1. s. v. a. num. IO.
Nune dico prim d. Hoc Canone no exterminari, sed magis firmari motionem e cicacem ab intrinseco . Dum e nim ait, liberum arbitrium a Deo motum, supponit voluntatem a Deo moveri, nedum ad atius. primos inis deliberatos, sed ad actus liberos: mois veri insuper motione per se effcaci;& hae stante manere liberum arbitrium , de posse dissentire . Nam liberum arbitrium posse dissentire dicit motum ea motione, quam ponebat Calvinus;& qua posita liberum arbitrium quid. quam agere , seu cooperari, & dis.1entire posse negabat: sed hoc certe Calvinus non negabat de motione, vel solum morali, vel emeaci solum ex consensu ; sed de effeaei per se, Mab intrinseco, quam dicebat insidere voluntati, sieut sessor insidet equo, ei necessitatem imponendo; ergo Concilium statuens oppositum , statuit , liberum arbitrium motione, etsi essi e ci ab intrinseco . adhuc cooperari. agere, posse dissentire &e. alioquin lacilius suisset Concilio, & directius contra Calvinum statuere, liberum arbitrium a Deo non moreri motione ab intrinseco effcaci , quo tota Calvini machina ruebat. Cum igitur Calvinus duo dicereti unum, motionem Dei esse per se essicacem;& alterum, quod ex illo inserebat, nempe , per eam liberum arbitrium tol- Iir Concilium nesavit quidem cons quens a Calvino illatum, non tamen negavit antecedens; sed statuit, quddeo posito non sequitur libet i arbitrii eversio, quam male Calvinus inser
XXXVI. At hoe quid aliud suit,
quam sententiam D. Thomae , & nOstram suo Canone confirmare Dicit D. Thomas, & dicimus nos cum eo l. 6. de Malo a. unico ad 3. quod
Deus movet quidem voluntatem immutabilitιν , propter esse aeaeiam virtutis moventis, qua demere non praes a μι propter naturam volun tiae mota, qua indisserenter se ribes ad diversa , non rnducιtur ne tisita , sed manet liberistas i. Dicιι Concilium , liberum arbitrium a Deo motum cooperari Deo moventi , actu a sentiendo; posse tam e disiuntire, si velit. Hoc etiam dicit
Thomas, & nos cum eo I. a. q.: Io. a. q. ad 3. Sι Deus movet volun istatem ad aliquid , imposs7bile est poni ,
198쪽
--eapin . Et hoe, quia , ut ait Quod- quae ad hune Concilii textum superia,
ωa motio is quibusdam participatur cum XXXVIII. objiciunt secundb alia me es ι Ma , a natura aretem ration ii qua D. Thomae testimonia , quae viis tibistate s propter hoe, quis virtua dentur physicae praemotioni contraria . kaiionalia se Babet ad opposita. Et ideo P imo in a. di'. x s. ru. r. ad 3 disie Deus moves memem humanam σι cit ἔ quod determinatio actionis sit ire bon- , quia tamen posea huic motioni Potestate liberi arbitrii: non esset auia νε ονε . . tςm, si effet 1n potestate Dei. Ite xxxv II. Sapienti gimh ergo 1 PM ή s. 34. quas. 1. an. 3. ad quartiam ttribus ejusdem Concilii dictum est , voluntas sinquit non es determinata liberum arbitrium a Deo motum, & σή unum , sed seipsam detreminas. Dist. excitatum posse dissentire, si velit . ut 3 . l. 3. a. s. dicit: qubd eam Iarea
innuerent, etiam stante motione , in- AM, nec ad Miquid faetendum , vel moaegram manere potentiam volendi, M Iος ς ἐν , terminetur Oe. Et dist. 3'. non volendi , & solum deesse volu v. 1. a. 14 ait et quod detremi ιδ tatem dissentiendi. Et quod si volun- at tu hunc actum, vel illiam , non es astas vellet dissentire Deo moventi, POD AEUO ex minaιὸ, sed a1 ipsa votantate. set , elim nihil desit ex parte poten- XXXIX. Secundδ docet, agenti tiae. Si enim reipsa non dissentit, in- particularia determinare potius eo de oritur, quod non velit et atque id cursum causae universalis; ut 3. C. Uficu ipsa motio, non quidem ut non trage ter ς. Iox. Secunda agentia vo possit non velle , sed dumtaxat , ut cat quasi particulantia , Be determianis velit : in quo divinae motionis nantia actionem primi agentis; ut 3. artificium mirabile positum est , quae conrrv. r. 66- Et q. v. de merit. a. p. immobiliter quidem movet, sed quia μή ro. dicit et quod actus causae pri- movet secundum naturam rei, quam mκ determinatur quodammodo pexmovet, si res, quam movet , est in- causam secundam ad hune effectum. differens ad multa , non inducit ne- XL. Tertio docet, Deum interdumeelsitatem , sed relinquit indifferen- movere voluntatem nihil in e impii
tiam , & potentiam, ac proinde li- mendo; ut ε. 21. de Verit. a. 8. Et r. bertatem. Contilium ergo dicens, ho- a. qu. 9. s. ad 3. docet, Deum minem , Deo motum posse dissentire , si interdum specialiter mouere aliquos ad melit; monere voluit, in homine a Deo aliquid determinatὸ Dolendum, quod es moto adhue manere libertatem et cur bonum et sicut in iis, quos movet per ara autem velit potius consentire Deo riam , ergo non semper movet, nec
moventi , quam dissentire, x Dei in ad omnes actus. tione fieri. Unde S. August. lib. dein XLI. Respondeo, de mente S. Tho.
Gratia , & lib. arb. e. 16. Certum cin- mae dubitarI non posse , ut ostendiis qui ta es enim, nos mandata servare, si mus, nec oppositum probant loca adis volumus; sed quia praeparatur voluntas ducta . Ad ea enim, quae primum Ioeod Domino , ab alio pes endum ea , ut adducta sunt e ad primum aleo. s. Doct. tantum velimus , quantum fuscis, ut velle, quod determinatio actionis sitvοIendo faetamus . Certum es , nos velis' in potestate voluntatis , quia habetatim volumus; sed illa Deit ut veIimus dominium sui actus ; adiungere tam , bonum .... Cerium es nos facere , ymis quod non ita est in eius potestate , si-
Delmaer ι sed ilIe Deit, ut faciamus , cui convenit primo agenti : quia se prabendo viνes esseaei simas voluntati, Ilicet λn potest se determinare , nisi qui dixit et Faciam , ut in iustificatim sub Deo dete, minante. Ad secundum , nibus meis ambuletis icc. Recolantur, di tertium dico , quod . Doct. d
199쪽
184 Quaesis II. De Volantario libero.
cet , voIuntatem non esse determina.
tam , vel non determinari, nisi a seipsa , quia secundum se non est deteris
minata ad unum, sicut sunt causae nais turales ἰ determinatur autem a seipsa per exclusionem alterius causae sui oris dinis , & creatae , non vero per eκclutionem causae primae. XLII. Ad ea , quae secundo loco opponuntur , di eo , quod in 3. Contra gentes eis Io 1. Ioquitur de causa uni versali creata. Imb in fine eapitis ait: quod Dei virtus , eam sit infinita, non aeterminatur ad aliquem specialam effectum. Ex quo concludit, Deum s Ium supra naturae ordinem agere posinae, miracula faciendo. Cap. vero 66.
ubi loquitur de causa prima; si eutietiam citata g. s. de meritate, vocat Lausas secundas particu Iantes, & de-
Ierminantes; vel quia Deus illis quasi mediantibus operatur, & per hane causam particularem hoc esse producit, .per aliam aliud. Vel quia, ut docet
in x. dis. I. g. r. a. 4. Deus es dantasse rebus. Causa autem aIia funt quas ἀρ terminantes illud esse. Nullius enim rei totum esse ab aliqua creatura primeipium sumit, ehm materia a Deo sola mst: vel denique quia particularis e sectus .magis assimilatur causae secundae, quam primae: et enim assimilatur in ratione particulari, & determinata , & hoc modo quodammodo determinat actum causae primae. Hanc responsi indicat e. s. de Verit. eitata
Dici etiam potest, causas secundas modificare, & determinare actionem Dei, quasi passive : quia , ut docebamus , Deus attemperat, & accommodat suum concursum naturis rerum ;ut, licet omnes praemoveat, necessarias tamen movet necessario, contingentes vero contingenter; ut docet 1. p. q.
XLIII. Ad ea, quae tertio loco obiiciuntur , dico ad primam, mentem S. Thomae esse, Deum interdilrn m vere voluntatem, nihil in ea imprimendo tanquam donum habituale gra
tiae , & Caritatis; sed interdum soli1
auxiliis actualibus eam movere. Ibi
enim, nempe, g. 21. de Uerit. a. 8.qostquam dixit, qu5d omnis actio voluntatis , loquantam est actio , non solam es a voluntate , ut immediatὸ ageniste , sed is Deo , ut a primo agente , qΠεvehementias imprimit. Unde Acut volumear potest immutare actum Diam ira aliud. . . ita Or multa amplius Deus rstatim subdit: Immutat autem voru ratem duplieiter . Uno modo movenio tantum s quando scilicet voluntatem mo-ι ad aliquod volandum , hoe quod aliquam formam imprimat voltinis
tali r sicut sinὸ appositione alleuius επιbitur , quandoque facit, ut homo velit hoc, quod priur non volebat. Ex qui bus patet, S. Doct. solum velle, quod Deus non semper voluntatem immutet imprimendo in ea formam habitualem . Sed patet etiam hae doctrina miriis sed confirmari nostram sententiam. Si enim omnis actio voluntatis non solum est a voluntate, sed a Deo, qui vehementius imprimit; ergo Deus vehementius imprimens in actionem voluntatis, non laedit eius libertatem et alias eum in omnem actionem voluntatis Deus vehementius imprimat, nulla actio voluntatis erit libera. In suis per si S. Din. ait, quddsietitvοIuniae potes immutare actum suum in aliud , ita tir multὸ magis Deus is ergo sicut voluntas, absque laesone libertatis, physice se movet de uno actu in altu in rita & a sortiori Deus potest eam de uno actu in alium, ab 'tie laesione Iibertatis, ptiysice movere, & immutare . Tandem S. Doct. dieit, quod Deus immutans liberum arbitrium . faeit, ut
somo velit boe , quod prius non volebat; ergo cum per concursum simillia taneum Deus nec moveat liberum aris
bitrium , nec faciat ut homo velit maximi in sententia adversaria ponenis te concursum, ut a Deo est, indi me rentem in sequitur, D. Thom. velle , qudd Deus immutare possit actum voluntatis , & sacere . ut velit hoc , quod prius non volebat, sol a motione praevia.
200쪽
Ad id, quod obiiciebatur ex I. 1.
v 9. a. 6. ad 3. iam responsum est . praecedente num. 3o. Insuper addo, S. DOct. solum velle, Deum non seinia per movere voluntatem motione speciali ad bonum salutare determinate, sicut in iis, quos movet per gratiam: unde math concluditur, non semper voluntatem movere motione saltem generali . Imo ex hoc potius Dei determinatio firmatur. Nam in iis, quos movet per gratiam , sic operatur, ut eos moveat ad aliquid boni determinate volendum ; ergo eos determinat: quid enim est determinare , nis sacere, ut hoc eligatur, non aliud At hoe iacit Deus non laedens eorum libertaritem I ergo determinare ad actum non laedit libertatem.
XLIV. objiciunt terti θ. Non est explicabile, quid sit ista motio, seu praedeterminatio physica et num sit ipsa
actio craturae, an ab ea distineta e num se teneat ex parte actus primi, an vero actus secundi. Quomodo sit eff-ean , Sc antecedens, nec in manu nostra sit eam habere, aut reiicere; &tamen libertati non obsit. Quomodo demum veri ficetur, qudd sese attem peret voluntati; ergo &c.
XLV. Respondeo ad singula. Ad primum. Aliqui, inter quos Sylvius
tract. de primo Molore pεrt. 3. a. 1. ω L. distinguunt inter praedeterminationem , quae est actio Dei immanens; & hanc dicunt, esse rem ab actione creaturae , seu causae secundae distincta in e & praedeterminationem, quae est actio virtualiter transiens, seu elfectus temporaneus actionis Dei immanentis, qua causa secunda formaliter determinatur .& agit; & hanc dicunt non esse rem ab actione causae secundae distinctam , sed eise ipsam eamdem causae creatae actionem , quae cum prius natura procedat a Deo , quam , creatura , dicitur determinatio Dei. Eorum autein ratio est : quia applicare aliquam rem ad operandum ,
est uti illa re; sicut uti equo ad equitandum , uti baculo ad percutiendum;
unde D. Thom. L. a. q. 26. a. r. Usust inquit rei alicujur importat appliea rionem rei illius ad aliquam operationem et unde Θ operatio, ad quam vis plieamur rem aliquam, dieitur Hur ejus a
Aut equitare est usus equi, o percutere est Uur baetiti . Sicut ergo, equitare est usus equi, nee differt ab equitatione , perculere est usus baculi, nee differt a percussione , scindere est usus cultri , nec differt scissione et ita Deum movere . & applieare creaturam ad agendum est uti creatura; & usus ille aliud non erit, quam Deum per creaturam agere , nec differet ab actio.
Hi ne inserunt, quδd cum ea usa secunda determinatur Deo, nihil ab eo recipit, quod sit vel qualitas , vel virtus, aut aliquid aliud ab actione di itinctum; sed sol sim hoe, quod fiat causa in actu. quod est agere, & operari , quod nihil aliud est, quam motus, seu a ct io. XLVI. Iste tamen dicendi modus communiter displicet. Nam actio voluntatis, est id , quo volumus ; motio autem Dei est , qua iacit , ut velimus , sicut etiam, qua facit, ut faciamus e& consequenter motio divina est , qua Deus in nobis causat actionem , quia Deus operatur in nobis velle, I perficere . Et hoe non solum verum est de motione acti vh sumia , seu ut est actio Dei immanens; sed de motione quasi passivd ab illa activa motione in causam secundam descendente tanquam exequente motionem illam activam rest enim id , quo Deus in temporeis facit, ut velimus, ut faciamus. Cum id , quo Deus facit, ut velimus, & sa. ciamus , si causa , ut velimus, & satiamus; & causa debeat esse realiter prior effectu, quein causa is non video , qu modo divina motio praevia , qua Deusessicit in nobis actionem, polsit esse seadem actio nostra , ut a Deo est . Eo vel maximd, quia ut docet S. Thomas