장음표시 사용
181쪽
166 Quaesis II. De Volantario libera.
eunitio , appetisur , O ipsa operatio ι
nis dependet . appetitus enim cogniti nem sequitur ἰ eum appetitus non sit , nisi boni , quos sibi per Pim euuitivam proponitur . Et quod quandoque appeιιιus videatur cognitronem non sequi , hoe ideo est , quia non eirea idem aeripiatur appetitus , Θ comtionis judι etiam . M enim appetitus de partieuIari operabili s iudicium veris rationis quandoque es de aliquo universali, quod est quandoque contrarium appetitui et sed itidi- etiam d. boe partieuIari operabili ut nune, nunquam potest ege contrariam appetia tui . Qui enim vult fornicari, quamis vir seiat in universati, fornieatronem malum esse e tamen iudieat , sibi ut tune
bonum esse fornicationis actum , ω sub specie boni illum eligit . Ita D. rh
mas, qui etiam 2. a. q. 1 . a. 1. Pro
bat : Quod aliquis babens rectam fidem in universali , deficit in motu appetrtia vo circa particulare , eorrupta partieu Iari eius astimatione per habitum , vel ρον passionem. Sicut ille , qui fornieatur , eligendo Iornieationem , ut bonum sibi tit nxne , habet corruptam animarionem in partieulari ἰ eum tamen re tineat universalem astimationem veram
secundum fidem , scilicet, quod forniearis sit mortale peccatum . Et similiter aliquis retinendo in universali veram assim.isionem fidei , quod scilicet est e ani o preeatorum in EeeIesia ἔ poren ta- mera pati motum desperationis , quod felliret sbi in tali statu existenti no J steranium de venia , corrupta ani-
hune modum potest esse desperatio sinὸ in .litate , Aut cir alia peccata mo talia . Quae doctrina bene advertenda
XXI. Objicies terti d. Aelus intelis laetus praeveniens omnem actum v Iuniatis non est libere actus tamen voluntatis potest esse liber; ergo libe tas non pendet ab intellectu.
Respondeo ex dictis , quod esto actus
intellectus omnem voluntatis electio
Rem praecedens non sit formaliter, &propriE liber, eo quδd non merematur per electionem voluntatis ; est tamen liber radicaliter ratione indifferentiae, qua fit, ut voluntas illum seisquens, sin E determinatione ad unum procedere possit. XXII. objietes quartb. In Deo est vera libertas: & tamen in eo non datur iudicium , nee indifferens, quia omne iudicium Dei est determinatum ἔnec determinatum, quod voluntas ne
cessario sequatur; quia Deus potest eligere minus bonum omissio meliori. XXIII. Respondeo. iam nos dixisse in traa. de Voluntate Dei, qudd in Deo adest ab aeterno iudicium indictis Tens circa ea, ad quae habet libertatem, indifferentia tamen non subjectiova, sed terminativi, ut ibi diximus de libertate Dei agentes. Adest etiam iudicium in Deo nostro modo intelliis fςndi proponens, & determinans v untatem suam ad hoe potitus, quimillud medium ordinandum in finem. ut est bonitas sua ; non supponeno illud in se melius, sed illud me lius efficiendo: ut enim docet D. Thomas I. P. q. 1 . a. 4. Deum diligere
magis aIiquid , nibit aliud est , quam
ei maius bonum veller voluntas enim Dei es eas sa bonitatis in rebus. Et sieex hoe sunt aliqua meliora , quod Deus eis maius bonum vulto unde sequitur , quod meIiora piks amet. Voluntate quoque divinam suo modo determinari per iudicium intellectus, docuit
S. Thomas r. Contrarent. e. 88. ubiailr Volaentas divina in his, ad qua non fetiandis m naturam suam determiamatur , inclinatur quodammodo per suum intellectum , ut supra ostensum es , nempe e. 81. ubi dixerat, qu bd , e .m bonum apprehensum Doluntatem sicut pro prium obiectum determinet g intellectust autem divinur non sit extraneus ab ejus voluntate , eum utrumque sit sua essen-ιia : si voluntas Dei ad aliquid volam dum per fui inteIlectus cognitionem de
terminetur , non erit determinatio vo
Iuntatis divina per aliquod extraneum facta .
182쪽
XXIV. Obi ieies quin id. S. Augustinus I. ra. δε Civit. Dei e. 6. Di duobus aequaliter animo, & corpore affecti x, aequaliterque eadem pulchritudine tentatis, qua visa unus in bono stabilis perseveret, alter tentationi succumbat; dicit, nil aliud apparere, quod iaciat in eis diversitatem, nisi quia unus noluit, alter voluit dicastitate deficere; ergo eodem judicio utrimque posito, potest unus velle ,
alter nolle. XX v. Respondeo, circa hunc S. Au-ustini textum quomodo sit exponen us, plura me dixisse Qu. 6. de Selenistia fui. cond. Diab. s. . 3. a num. 33. Quoad praesens, nego consequ. Dum enim Augustinus dicit: quia unus no Diι , alter voluit; sub hae voluntate comprehendit coci usionem iudicii practici, eui inseparabiliter coniuncta est voluntatis acceptatio. Dicuntur autem corpore ,& animo aequaliter affecti quoad totum id , quod praecedit hanc voluntatem iudicio pratii co, &ultimo conlumstam, cuius diversitate divertitas in voluntate oria fuit. . III. Tertia Dubii Restatio.
O renita iudieii in intellectu fieri non potest . ut voluntas non remaneat libera. Aiserito haec est unum ex fundamentis pro conciliandae cicacia gratiae per se. & ab intrinseco tali cum creatae voluntatis liber
Probatur ergo primδ. Tota. 8cadaeuata ratio, libertatis dependet eκ mmo, quo in ellectus aliquid apprehendit; ergo si intellectus apprehendit, di proponit cum indifferentia, fieri non potest, quin voluntas tendat in illud cum indifferentia, & proinde
cum libertate. Antec. probatum remanet ε. r. huius Dubii, ubi ostensu in est , indifferentiam iudicii esse raditem liberiaiis . Adhuc autem Pr batur ex D. Thoma lanerius allato
g. 14. de Verit. a. 1. culus doctrina
pensanda est. Quaerit ibi S. Doctore
Num tiberum arbitrium sit in brutis. Hanc quaestionem ut solvat, haec prae mittit: Selendum es, quEd eum ad ope
rationem nostram tria concurrant, se
Iiret eunitio , appetitus , Θ ipsa opera tio ; tota ratio libertatis ex modo eun tionis dependet. Apperitus enim cognitionem sequitur : cym appetitus non siens boni , quod sibi per vim eognitivam proponitur. Et post multa addit: Unde
totius tibertatis radix est in ratione eonstituta : unie ferundism quod aIiquid se habet ad rationem , M se babet ad liaberum arbitrium . Ratio autem plenὸ , Θ perfecte invenitur solam in homine δunde in eo sol m Iiberum arbitrium ple nariὸ invenitur . Inde tandem concludens, liberum arbitrium non inventis ri posse in brutis et Bruta antem cinis qui ta babent aliquam similis udinem raritionis , inquant .m partieipant quam dam prudentiam natura m , feeundum ubi natura inferiar attingit aliqualite
ad id , quos es natura superioris . uua quidem similitudo est, secundum quisshabent iudicium oνdinatum deva Irquiabus t sed hoe iudieium es eis ex natu rati astimatione , non ex aliqua eoIIarioane , cym rationem sui iti dieii ignorent e propter quos hujusmodi iudicium non se extendit ad omnia , fietit iudieitim rationix, fed ad quadam determinata . Et similiter est in eis quadam simil/tudo I beνι arbatrii, tuquantῖm possunt agere , vel non agere unum . Θ dem secundam Dum iudaci iam ut sie sit in eis quasi quadam eonditisnara ιι bertare pol tintenim agere , si tu Dant esse agendum , vel non agere , si non iudieant. sed quia iudicium eorum es determinatum ad Manum, per eonsequns 9 appetitui, ct actis ad unum. determinatur Sed homo non. neesariῖ movetur ab bis . qua sibi oecurrunt , vel a prisi, Dbus insurgentia bus; quia potest ea ampere, veὶ refuin gero r cr ideo homo est liberi arbitrii,
N XUII. Ex his D. Thomae verbis
183쪽
- cursio II De Voluntario libero .
demonstratur antecedens, ut supra probandum. Primo. Appetitus, seu voluntas sequitur cognitionem; ergo quando cornitio est indifferens, necesse est , ut voluntas quoque sit indirens . Secund5. Secundum qu bd
aliquid se habet ad rationem , sic se habet ad liberum arbitrium ; ergo quod se habet indifferenter ad ratione , iudifferenter se habet ad liberum arbitrium. Terti h. Stante iudicio ad u-mun determiuato , stare non potest indifferentia in appetitu ; sed necesso est , ut appetitus sit ad unum deteria minatus, ut patet in brutis . Undia ait S. Thom. ibi in secundum Augustinum tr. super Gem ad litteram , moventur vim , feeundum Damaseenum ,
aguntur passionibus f quia selliaet naturaliter ae tali viso, oe de tali pa ne se iudieant: unde necesse habent ab inavi ne alicujus νei, vel a passione insurgente moveri ad fugiendum , vel prosequendum . Sisut ovis viso Iupo necesse habet timere , ω fugere : Ur eanis insurgente passione ira , neeesse babet latra is
re , ω prosequi ad noeendum I ergo ab opposito stante iudicio indifferenti , nec cognito , necessarid movente i stabit in appetitu indifferentia; nec fieri poterit , ut necessario, & cum determinatione ad unum voluntas seratur. XXVIII. Respondent aliqui, haec, quae ex D. Thoma attulimus, conviniscere quidem , quhd stante iudicii indifferentia stet semper illaesa libertas; si nulla alia suppositio fiat , nihilque aliud accedat ex parte subiecti et at nuhil vetat, qubd praeter illud, quod est ex parte obiecti , scilicet indisse. rentiam iudicii, alterum Deus addat ex parte subjecti, imprimendo habitum , vel formam aliquam effeaeiorem, quae determinaret voluntatem ad unum. Et sanE eiusmodi, videtur en illa motio, quam nos admittimus , qua Deus determinat essicaciter volun Ialem , neque est in potestate volun. talis . Sed quamvis non esset talis illa motio, negari tamen non poIest, quin
Deus sua abstiti ta potentia possit, etiam stante iudicii indifferentia, voluntarem
sic ad unum necessitare ,& adstringere iut esto eam non cogat, illam tamen
necellit et ad unum. XXIX. Sed contra. Stante enim
indifferentia iudicii Deus non potest
imprimere voluntati formam aliquam illam necessitantem . Quod enim diei tur de motione, qu1 in nostra sentenatia movet eficax iter voluntatem ; iam ostendimus in Tra 1. de Voluntate Dei ἐ& in serius ostendemus, decretum. ω motionem ecte acem Dei facere liberistatem , non eam destruere imponendae necessitatem . Ait enim D. Thom. q. 6ῶde Μι Io a. uniso ad 3. quod Deuν moin vel quidem voluntatem immutabiliter propteν usicariam virtutis moventis qua deficere non potes s sed propter naturam mIuntatis mota , qua stante judicio indifferente indisserenter se babet ad diversa , non indueitur meumas , μή
manet libertas. Sieut etiam in omniabus providentia divina infallibiliter oporatur et O tamen 2 eausis eontingentiabus proveniunt effectus contingenter; in
quantum Deur omnia movet proportiona
bititer . unumquodque fecundum suum
sua potentia absoluta posse necessitare voluntatem , fateor ; sed tollendo indifferentiam a judicio, quomodo ne cessitat Beatos ad amandum se . Atqubd stante in iudicio indifferentia
eam necessitare possit, quomodo probant Uoluntas enim , ut docet Di vus Thomas ibi , ex necessitate moveri potest, vel ex parte obiecti, vel
ex parte subiecti et ex parte obiecti .s ante indifferentia iudicii . ex necessitate moveri non potest ; quia , ut evterminis patet, obiectum movens cum indifferentia, non movet determinatis ad sui amorem sie, ut ipsi im voluntas non possit non amare. Ex parte,
. vero subiecti voluntas moveri potest , vel a seipsa , vel a Deo; non enim ab ullo a Ilo exteriori principio intrin sech moveri potest. Si ergo moveatur, seipsa . cum moveatur ex consilio, seu
184쪽
seu iudicio indifferente, & ad oppo
sta se habente, ex necessitate moveri non potest: se enim se habet voluntas ad bonum . qualiter ei ab intellectu proponitur . Si vero moveatur 1 Deo, non aliter movebitur . nisi prout exigit ipsa moveri. Nam Deus inquit S. Thomas eam omnia mo Oeat feeundam rationem mobilium , ut revia sursum , ω gravia deorsum ἔ
riam voluntatem movet stetindism eius eisnditionem , non uo ex neeessitate , sed tit indeterminatὸ se babentem ad multa .
XXXI. Urgeo magis. Posito iudi-eio determinate proponente obiectum, mn potest stare indifferentia in appetitu : si enim proponatur ut determinate amandum in exercitio, qualiter, Ileatis proponitur Deus clarE visus , non stabit indifferentia ad exercitium , ita ut illud suspendere possit e ut eis nim vidimus . Beati ab amore Dei cessare non possunt. Si vero proponatur ut determinath amandum in specie , quomodo proponitur felicitas, seu beatitudo in communi ; quamvis
voluntas non contrahat necessitatem
exercitii. eum possit de beatitudine , non cogitare , & sic nec eam actu amare ; contrahit tamen necessitatem quoad speciem: quia si de beatitudine cogitet, sic tenetur eam velle, ut non possit velle oppositu in , seu non esse beatum. Et quia bruta incapacia sunt iudicii indifferentis , incapacia quoque sunt indifferentiae in appetendo ; sed omnia vel appetunt, vel suis
giunt naturali impulsu, ae instinetii, ut supra dictum est : ergo ab opposit, stante indifferenti, in iudieio non
potest en in voluntare nece .sitas eadem ratione : quia scilicet, taliter voluntas se habet ad bonum , qualiter ei proponitur per rationem , seu apinprehensionem. XXXII. Hi ne ruit alia responsio , nimirum , ex dictis convinci quidem , qudd servato praesente rerum ordine voluntas sequatur rationis ductum , siavi Dei providentia non denegante eo.ici r sum , ut illum sequatur : non
probari tamen , quin ex supremo Dei dominio possit inverti ille ordo , de illa veluti connexio; & fieri, ut voluntas nulla habita ratione iudicii intellectus, unum amplectatur, & it ad illud constringatur , ut deserer numquam possit, aut aliud vel Ier ut si perpetuo potestatem ad agendum applicaret, denegato semper concursae ad non agendum; tunc enim semperageret , & quidem necemrio , qui
XXXIII. Ruit , inquam , prim d. Si enim invertatur ordo rerum e si voluntas non regatur ductu rationis, nec agat humano more , & tune liis hertate spolietur ; quid inde Iam erimus extra casum controversiae, cui explicandae intenti sumus, nimirum, fieri non posse a ut stante indifferenistia iudieii. id est dum, ratio obiectum aliquod, puta Matrimonium, seu sta tu in conivg.ilem, sive cum suis deliisciis, sive eum suis oneribus, vel mo lestiis indifferenter amandum propo nit , voluntas adigi possit , ut illud necessario amet, quocumque genere motionis moveatur. mia et u voluntas illum aversetur ob unum motia Uum , puta. incommodum ; quamdiu tamen intellectus aliud mollvum . nempe, voluptatem, ei repraesentabit. adiunctam semper habebit potentiam illum ampleetendi et & ideo non amis plectetur , non quia non potest , sed
Sed quid, si stante indifferentia iu
dicii, Deus sic potentiam ad agendum suo concursu continuo applicaret; ut potentiae ad non agendum concursum denegaret Nonne in tali casu voluntas esset necessitata ad non agendum XXXIV. Dico. od si Deus perpetuo denegaret concursum volunt a ti , sive ad agendum , sive ad nor agendum , esset voluntas impedita- . nee in actu secundo libera ; cum de ratione Iiberi sit, aliquando agere , aliquando non agere. Sed quid prodest recurrere ad miracula Quodnam . eX
his, praejudicium sententiae D. TLO Y inseris
185쪽
insertur et sui supponit quidem, Deum operari in Poluutate , ω libero aris itrio , sed Deundum ejus exigentiam eunde addit in a. Sent. dist. 13. q. 1. a. s. ad 2. Eliamsi voluntatem hominis in aliud mutet et nibilominus ιμ-n hoe sua omnipotentra Dert , uι ititud, in quod mutatur. voluntaνiὸ velit 'XXXU. mare, dato etiam, quod Deus perpetua motione applicaret voluntatem ad aliquem actum ; eam m veret , t ut supra diκi ex q. 6. d Malo a. unico ad 3. immutabiliter
quidem propter eseaeiam virtutis mo ventis . Sed propter naturam voluntatis
mota, qua inisserenter se habet ad dia versa , non inducitur nee taa, sed manu liberιaa. Et voluntas quamvis sem, per applicata per illum , dummodancinent circa summum bonum, semper maneret libera, & potens illum non ponere: quae potestas, perseverante in ea iudicio indifferente de bonitate illius obiecti, semper in ea per . severaret. Unde casus lite miraculo. sus nihil saceret adverse sententiae. XXXVI. Sed inquies cum Suareae. Potest Deus , stante integro judicio rationis de obiecto ex se indifferenter
hono, ita movere voluntatem; ut motu non libero, sed necessarici in illud
feratur. Hoc enim docuit S. Thomasq. 11. de Verit. a. 8. ubi docet: Deus potes immutaνe votanstatem de nee ta. te, non tamen potest eam euere
XX XUII. Respondeo. Qitis hunc arguendi modum docuit sic arguentem et D. Thomas docet, Deum posse immutare voluntatem de necessitate; ergo eam potest sic immutare stante iudicio indictiente ρ Nonne videt, hoc esse arguere a firmati vh a superiori ad inferius ; quod in regulix bonae consequentiae D alectieus reprobat Docuit ergo I . Thomas, Deum passe immutare voluntatem de necessitate sed auferendo ab illa iudiciam indifferens. Sic de necessitate eam movet ad apy tentam felicitatem, seu beatitudinem et se movet voluntatem Beati ad amandum Deum elaris vison, quia circ
beatitudinem non potest formari i dicium indifferens quoad speciem ; nec circa Deum clarh visum judicium inis disterens etiam quoad exercitium . od autem ita sit, ostendit iden S. Thomas in eodem articulo ἔ ubi d cens , Deum inclinare voluntatem , imis primendo voluntati inclinationem aliis quando perseetam, . aliquando imper.
feetam, de rursus inclinationem perinsectam inducere necessitatem ait: uua da quidem es perfecta, facit necessa-νiam inetinationem in id, ad quod deinterminat: Aut per naturam de necessitate inelinatur voluntas in appete
dum sinem, fur eontingit in Beatis. Explicans vero inclinationem impe laetam non inducere necessitatem: -- quando verδ inquit forma supera dita non est usquequaque perfecta ; sicut es in viatoribus r ω tune ex forma superaddis 3 voluntas inetinatur qui m , sed non ex nerastate . vult ergo D. Th mas, tunc solum ex necessitate a Deo moveri, quando regulatur iudicio non indifferente , sed determinato ; ut i , amore, quo Beati seruntur in Deum et
non tamen ex necessitate moveri, quando iudicio indifferente reguletur ut
in amore, quo viatores diligunt Deum . Hoc idem docet et tara quin. Q. de Verit. a. s. ubi quaerit: Num v Iuniar quippiam de necestate velit. Et a. 6. ubi quaerit: Num voluntas de ne eestate velit quidquid vult. Utrobique enim docet, voluntatem esse delet mi innatam , & ex necessitate solum moveri erga finem, seu beatitudinem. Et clarius q. 6. de Malo a. unieo supra laudato. Unde constat, D. Tho. velis
te i voluntatem solum ad eos actus, &obiecta necessitari , quae snh indifferentia ei proponuntur. XXXV lII. Dices ulterius. Si verum est, quod stante indifferentia judicii stat libertas in voluntate, & ea ablata aufertur libertas; mirum sane est , quod Philosophi, Manichaei, Cauvinus , Lui herus , aliique negantes liberum arbitrium. ad hoc non alienis
derint ι α nunquam eis in mentem v nerit ,
186쪽
ner; vel ne andi etiam Indifferen-
vel afferendi libertatem, ad buc polita
eos' impugnantes, hac ratione contra eos usi nunquam fuerint ἔ nempe Dugnare , ut stante pleno ae indisti rente rationis iudicio, voluntati n ceritas imponatur. XXXIX. Respondeo, me existimais
re , Philosophos t maxime Stoicos omisnia Fato subiicientes ; & Manichaeos , voluntatem adigi ad bonum , vel ma- Ium ex natura sive bona , sive asserentes ἔ abstulisse indifferentiam non solum , voluntate , sed aratione et ita ut nec esset in potestate voluntatis aliter agere , nee in potesta.
te intellectus aliter iudicare . Q od de Calvino quoque, & Luthero afferere non dubitavero . Calvinus enim Iib. 2. Infiit. toto cap. 1. aeqvh dicit,
homini lapso ademtam esse per pra
tum cognitionem bona , & mali ad de nE , recteque volun alem regendam, ac voluntati libertatem ad bene agen
ticis utrumque remansisse . Lutherusu uoque , reserente Bellarmino L 4. 'Gratia , ω Lib. arb. e. s. docuit J L
berum arbitrium esse figmentum in re bur , ω titulus μὰ re i quia nulla es in manu quidpiam rogitare bona , veι mali. Quemadmodum ergo ponebant, voluntatem peccato necessitari ad malum , ita a iudicio indifferentiam auis
XL. Caeterum etsi dederim, Philosophos, ac haereticos admissa iudicii indifferentia libertatem negasse; quid inde Numquid novuin est, eos in multis secum pugnasse , ac sibi contra- dixisse ; & nedum a fide , sed fit a Uera ratione abertasse S. Augustinus arguens Manichaeos , & Pelagianos , imo & Atheos , in multis secum pugnasse ostendit. Et, reserente Scoto,Phliosophi duo contradictoria saltem aliis qui admiserunt ', nempe, Deum neces-
sario agere e nee tamen omnia necessario moveri , sed servari in rebus contingentiam. XLI. Quod verb additur , nullum Theologorum contra Lutherum , de Calvinum hac ratione usum nigra; stare nempe libertatem , quia stat inis differentia iudieii. In primis dici potest , ea usos non fuisse . quia, ut nuper advertimus, prae sali nae retici neis gantes libertatem , negabant etiam inis differentiam iudieii . Deinde falsum est, eam omississe. Nam dum libertatem in eligendo contra eos probabant, implieith probabant etiam indiffere tiam iudicii. Ut enim docet D. Τho.
1. p. q. 83. a. 3. ad a. Ipsa electio diaeitur quoddam iudieium , quia sequiis tur sententiam rationis. Tertio. Falia sum etiam est, ea ratione nem ne Theologorum expressh usum fuisse . Ea enim utitur Bella inus ι. 4. deis Grat. 9 Lib. arb. e. ro. Sed si nemo
alius usus fuisset: satis esse existimarem , ea plerumque , imo & semper usum fuisse S. Thomam.
DUBIUM V. An sit contra naturam Voluntarii Liberi, quod moveatur 1 Deo
I. Ontroversia hare, ex dictis φ. s. praecedentis Dubii , caepit a
parere , magna quidem contentione ex utraque parte propugna
ta ; id edque celeberrima inter Sch Iam S. Thomae, & Patrum Socle Iatis. Multi eam suse tractant ex utraque Schola, tum in Theologicis , tum in Philosophi eis. Nos strictim eam exponemus. Tum quia, ex dictis in Trael tu de Scientia conditionatorum in o. 6. & Trae . de Voluntate Dei ianas. 4.de essicacia divinorum decret. Diab. . non modica lux affulgere poterit. Tum nuta mihi satis est, tantam de contra.
187쪽
versiis operam adhibere , quanta ad Tyronis inii ructionem necessaria est. II. Moveri ergo dupliciter contingit: vel moraliter ; puta. suasioneis , Consilio , praecepto et vel physich per aliquid intrinsectim , quo mobile prius indifferens exit in motum, seu a. Etionem Et quidem moraliter moveis ri non esse contra naturam voluntarii Iiberi, omnibus persuasum est. Η nim modo agens liberum moveri potest, non solum a Deo, sed ab homine consuente , suadente , praecipiente r imo motionem hanc moralem eis -eessariam eme ad libere agendum, neque a D. Thoma fuisse unquam nega-llam , constat ex dictis supra ; ubi ex doctrina ejusdem statuimus radicem
Iibertatis in indifferentia iudicii repraetentantis bonum ut conveniens , &consentaneum , quo allecta voluntas Ipsum amplectatur . Et ulterius id docet S. Tliomas l. 3. de MaIo a. 3. ubi quaerens : Vrrum Diaboliar sis ea a periscati, ait: Quὸd eausa aliquid movens misit ἰ riter dieitur . Quandoque enim dieitur eausa id , quod es disponens, νeI quod est eoniniam , vel quod ea praei
prens . Quandoque vero dieitων ea α
ν' , quod est presseiens. Et hae propriὸ,
ω vera causa dieitur ; quia causa es, ac sequitur essectus. Et eo ludit : Rubd Diabotas Atimani peccati eam 3 elso potest per modum disponentis , μι
Persuasentis interiri , aut exteriiss, aut et/am per modum pracipientis, ut appam n , qui se manifesὸ Diabora μι- ιderunt e sed poν modum permientis causa pereati osse non potest. Loquimur ergo de motione per modum perficientis et an Deus hoc modo voluntarium Iiberum movens destruat rationem li-
III. Observandum est etiam , m ionem hane , quam D. Thomas vocat pescienstem , a Diseipulis D. Thomae Ozari se Pam , non quidem p IU potcλοῦ ita ut per modum natarat, seu naturaliter moveat etiam causas lia ras et sed voeatur ph Pa Theologi-
ς . , idest intrinsect perfici ear mobile ,
& ut contradistinguatur motione piith
IV. Quia verb movere idem est. ae determinare; ideo ista motio intrinsece movens dicitur etiam deteris mιnatio . Et quia secundum doctrinam Divi Thomae 3. Contragent. cap.
49. mot o moventis pracedit motum mori νι ratione , ω eausa s unde inisteri, quod νde o per bona opera proficiamus , ura divino auxilio pravenimur IPropterea divitia motio voratur motio praema, seu pramolio, vel pradraermia
V. Tandem cum ista praemotio sit talis, ut ad eam insallibiliter sequatur
ro quid sit ista motio, seu in quo conustat , ex D. Thoma petendum est. Docet ergo S. D. motionem hanc, qua Deus causas creatas movet ad a et u agendum, non esse qualitatem, aut formam aliquam habentem esse permanens, & ratum; sed esse entiis talem quamdam vialem per modum motus, habentem esse incompletum, innuens, ad modum, quo species intentionales colorum sunt in aere, vel virtus artis in instrumento artisicis .
Ita ' 3. de Potentia a. z. ad 7. his verbis a meo Candidato bene observandis: Ad septimum dicendum, quia
virtus naturalis , qua est rebus natura.
Iibus in sua institutione collata , inest eis υν quadam forma habens esse ratum , crfirmum iv matti νa . Sed id , quod ὰ Deo
H in νο naturali, quo actualiter vac, est uι intentio sola habens esse quoddam νncompletum, per modum , quo eoiores sun in aere , O viram artix in instrumento ais eis. Sicin orga securi per artem dari potuit arumen , uι esset forma in ea premanen s non autem daxi ei potuit , quisu vis artia esset in eo , qu si Madam forma permanens , nisi habere inte Iesum et ita rei naturali potuit eonis ferri νινι ut propria , ut forma in ius
permansn ἡ non autem vis, qua vis
188쪽
Psam , nec ut conservaret se in esis. Unde sicut patet , quod instrumenso a rimis eonferri non potuis, quod operar tuν absque motu artis ἶ iιa rei naturaia ἐι eonferri non potuit, quia oprearetur absque operatione divina. Idem doeet S. D. q. I. a. 4. 4. ubi
explicans, quid sit virtus a Deo Sacramentis impressa , postquam dixit, non esse virtutem habentem esse eompletum in natura, sest quid ineompi tum in genere entis, & per modum
motus, non ut in termino. sed ut i ipso moveri; addit et Qua movent proin ut sunt in ipso moveri , movent per viris. utem ineompIetam et O hujusmodi vi tus es in aere ad movendum visum , Deundiam quod ammutatur a eoIore parieιis , ur in fieri, non ut in facto osse. Unde speetes eoIOris es in aere per
modum intentionis , non per modum en
eis eompleti , Mur es in tariete. VI. Ex his ibi ad s. infert, quddilla virtus, seu motio, neque potest diei corporea, neque incorporea proinprih loquendo; corporeum enim , &incorporeum sunt differentiae entis compleri: sed proprib dicitur virtus ad co poreum , vel incorporeum , Hevι motus dieitur magis ad ens , quam
ena . Reduci tamen potest ad genus qualitatis: eorporeae quidem, si ad e fectus corporeos detur , ut in causis physicis , le corporeis ; ineorporeae ver 5 , fi ad emetus incorporeos , ut in causis spiritualibus. His igitur explieata natura divinae praemotionis phys eae, & essicaeis, quaerimus: an sit contra naturam voluntarii liberi,qubd hoc genere motionis moveatur1 Deo VII. Sanctus Thbmas 3. Contragent. eum in fine eapitis 88. hos duos Seri
Alierum Philipp. a. Deus est , quι ορο ratur in nobis ω vene , ω perficere pro bona voluntate ; inchoat evuι 8s. nis verbis a Meldam vero non intellia gentes, qualitis motum voluntatis motis in nobis ea are possit absque prouindicio Iibretatia voluntatis , conati sunt
has auctoritates malὸ exponere r ut seia ieet darerent, quod Deus ea aι in no
bis velis, or perficere , inquanthm dat nobis virtutem volendi , non autem sic , quod Deiat nos veste hoe , vel illud r Acut Origenes exponis in 3. Periarebonia Iiberum arbitrium defendent eontra au
seritater pradictar. Eι ex hoe praeessi videtur opinio quorumdam , qui die boni , quod providentia non es de his, qua subsunt Iibero arbitrio , felIiret doelectionibus: sed providentia refertur ad
exteriores eventus. Non enim qui elatis
aliquod eo equi , vel peseere , put ad eare , vel ditari , semper poterit a boe perinnire a ω sie eventur actionum nostrarum non stibiarent libero arbitrio , sed providentis disponuntur.
VIII. omisso igitur errore Calvi-ni , qui divinam motionem ita dominari asserit voluntati nostrat , ut ab ea omnem eligendi oppositum auferat libertatem et &. quod magis horrendum est , eodem hoc modo Diabolum v luntati dominari asserat , nimirum, sicut sessor dominatur equo. Et, quod audacius est , hoc idem eκ Augustino
comprobare conatur lib. 2. Inst. c. q. . t. dicens et AIDubi Augustinus humanam voluntatem equo eumparat sese foris nutum expectanti ἔ Deum , ae Dia
botum , fessoribuν. Sι Deus illi insidet, inquit , perinde ae moderatur, Θ periatur fessor , eompoFte illam regit. . . Quod si eam Diabolus Oeeupavit, instar setidi , ae petulantis fessoris per invia rapit, impellit in fovear, per praeipitia devo-
Ivit , ad routumaeram , ferociamquainstigat. Ex quibus insertur, quod si-e ut equus necessarit, obsequitur sesso ri ; ita voluntas necessario obsequa tur Deo moventi. & insidenti , sicut & Diabolo: subdit eni in et Voluntatem , Satana praβιgiis fascinatam , εἰ- Ii se ad omnem ductum obsequentem ne
eessariis prahere. in id horribilius 3 hoc inquam omisso IN. Inter Catholicos Doctores duo plex
189쪽
pleκ est opinandi modus . in idam
timore percili, ne , si admittant, D um movere intrinsech , & essicae iter voluntaria libera ad agendum, praeiudicent libertati humanae , inad eam eum Calvino extinguant ; Deum negant effeaci motione voluntaria libera ad agendum applicare : sed eum iis concurrere ad actus suos concursu con- comitanti ex se indifferenti , escaei autem solum ab extrinseco, nempe, consensu in talibus circumstantiis praeis viso. Ita Schola unireria Societatis,& eorum, qui scientiam mediam in Deo admittunt. Universi autem veri D. Thoma: Discipuli afferunt constanister, voluntaria libera a Deo ecte aciter moveri; quin ullum libertati pra
judicium timeri possit: imo hoe potius exigente creatae libertatis natuisaea; & hane en mentem Angelici sui Magistri. Cum his ergo . II.
Resolvitur Dubium .X. r. Ico. Non est contra naturam, imb consorme , & consentaneum naturae voluntarii liberi creati, quod , ut agat, physice praemoveatur a Deo . In hae assertione perpetuus est S. Thomas. Eam enim tradit x. a.
& alibi passim . Et probatur primo sic . Ideo esset tontra naturam voluntarii liberi, oudd intrinsece essicae iter moveretur a Deo, quia tali motione periret , aut saltem laederetur voluntarium liberum et sed tali motione nee perit, nec laeditur voluntarium liberum ; erso &c. Maj. est certa. Tota enim ratio , quae deterret Adversa rios ab admittenda in eausis liberis tali motione , est timor , ne libertas earum pereat , aut saltem laedatur. Min. vero probatur. Si semel illa m et io moveat voluntarium liberum secundum conditionem, & exigentiam
Quaestio II. De Volantario libero
stantiam actus , sed mcdum ipsum libertatis . laetendo , ut non solum
gat sed ut liberE agat, non dest ita
nee laedit libertatem: sed ii a se geri; in causis liberis motio divina , seu Deus movendo illas; ergo &e.
Primo. od moveat causas liberas seis eundum exigentiam naturae earum. docet r. p. 83. ara. ad s ubi quaerens et an homo sis tiberi arbitri et
atio, non es tiberum a sed Deus movet
Cor Regis in manu Dei, & quocum que voluerit vertet illud: ω PhiIipp., qui veratur in nobis velle, & perficere ἔ ergo homo non est
tibera arbareιν. Cur respondet: ad teristrum dieendum , quὸd liberum arbitrium
g causa motus et quia bomo per Hisberum arb/trrum seipsum movet ad aα. Non tamen Boe ea de neres tate tibertatis quὸd sit prima eau fur id, quia tiberum ea; sicut nee ad hoe , quod aliquid sit eausa alterius , re quiraιur , quὸd M prima ea a eius.
Deus agrtur es prima ea a movens naturales causas , ω voluntarias. Et μαι naturalibus eatis , movendo eas , non aufert , quιn actus earum sint naturales e pia movendo ratios votant rias non aufert , quin actione/ earum
Dert et operatur enim in unoquoque s eundum ejus proprietatem . Ex quibus confici poleti laaec alia i alio. Non est
contra rationem secundi liberi. ou Mmoveatur a primo libero e non enim de ratione liberi est , quod sit prima eausa se ipsam movens e sed liberum ereatum est secundum liberum ' erisgo &e. νXII. Idem docet T. 2. q. Io. 4. ubi hanc materiam tractans, in coro.
190쪽
νωmpere, sest servare . Unde omnia m vel feeundam eoriam eonditionem s D auὸd in ea usis necessariis per motionem divinam fe 'untur effectus ex necessitara , eκ causis autem eontingentibus se. suuntur effectus contingentes. Quia igi- των voIunιαι est ad vum prineipium non determinatum ad renum , sed indiffere
νeν se habens ad multa a sie Deus ipsam
movet , quod mo ex necestate ad unum determinat: sed remanet motus ejus eonis
pingent , ω non neeessarius , nisi in his ,
ad qua naturaliter movetur. Et ad x.
se prosequitur: Voluntas divina ne solism se extendit , ut aliquid μι per
rem , quam movet ι sed ut etiam eo movido Dν , quo eongruit natura ipsius . Et ideo magis repugnaret divina motioni ,s voluntas ex necessitate moveretur, quod sua natura non competits quὰm si m veretur libeνδ, prout compet ιι sua natu
ra. Ex quibus patet, mentem S. Τho. contrariam esse menti Adversariorum. Nam ipsi putant, repugnare volunt tem moveri a Deo. & non moveri ex necessitate: & S. Thomas dicit, repugnare voluntatem moveri a Deo , Semoveri ex necessitate, & non liberE.
Unde ibi ad x. dicit , qu bd quamvis
Deus non velit . quod, quidquid opera tur in rebus, sit eis naturale . hoc tamen vult unietii Me esse naturale , quod potestati divina subdatur a ergo vult , naturale esse voluntati creatae, quod Deo moventi subdatur; ergo contra eius naturam non est , quod a Deo
XIII. Qubd si di eas, D. Thomam
loqui de motione moraliter moVente,& inclinante; non vero de motion physice, & indeclinabiliter movente, quae in potestate voluntatis non sit , & ea postia seqtiatur insallibiliter actus, ad quem movet I haec enim V luntatem non relinquit liberam , sed ad unum necessitat XIV. Contra est prim d. D. Thomas 1oquitur de tali motione, qua Deus solus movere potest voluntatem, non autem homo , vel Angelus: sed motione moraliter solum movente move
re potest alterius voluntatem homo, vel Angelus; ergo &c. Major probatur ex eodem S. D. I. 1. q. v. s.
ubi se loqui ostendit de motione non solum movente, sed causin te actum a& hac dicit voluntatem a solo Deo moveri posse , qui sicut solus est causa naturae voluntatis, ita solus potest
in ea acium causare. Min. quoque constat ex eodem φ. 3. de Mais a. 3. ubi quaerens et an Diabolus sit eausa pe cati et postquam causam moventem diis
xit , aliam esse per modum dispone tis, eonsiliantis, aut praecipientis, aliam per modum perficientis , quae verE , proprie , & di rectE eausa diiscitur, quia ad eam sequitur ei eius τdicit, Diabolum humani peetati ea a. iam esse posse per modum dispone
tis, aut persuadentis interius, vel existerius; non tamen per modum perficientis, seu directh movendo, &ea sando actum peccati . Unde concludit et Sie ergo motus voluntatis directδρνoeedit a voluntate , O a Deo , quε est voluntatis ea a I etii suus in voluntate operatur, Θ -Iuntatem ineIrnare potessin quodcumque voluerit: inclination . non morali solum, qua etiam Diab
ius potest; sed directh. & physice
causante alium . iniare subdit i Deus autem non est causa pereati, ut supri ostensum es . Retinquitiar ergo , qudd n .il aliud sit directὸ ea a peeeati ε- mani , nisi voluntas
loqui de motione indeclinabiliter m
vente, & adhuc stare libertatem, evidenter oste udo . Tum ex q. 6. de Malo a. umea ad 3. ubi respondens biicienti, quod si Doluntas hominis imis mobiliter movetur a Deo , se Mitur, quὸι
homo non habeat liberam electronem suorum actuum ἔ ait : D. ias move quidem voluntat/m immutabiliter propter eseaciam virititis moventir , qu
deseere non potes . Sod propter matur m voluntatis mota , qua indisserenter se habet ad diversa , non indueitur neces sitas sed manet Iibeνιas . Sieist etiam M omnibus providemia divina infati biIι ter