장음표시 사용
261쪽
stas Quas. m. De amum humanorem moralitate.
malo fine eligat medium bonum, ut si ex intentione sornicandi cum mu- Ilere , eligat dare illi e Ieemosynam; ex bonitate talis medii non minuitur, sed potius augetur peccatum pravae intentionis; ergo ab opposito n quis ex bono fine eligat medium pravum, ex bonitate talis finis non minuitur, sed potius augetur peccatum prava electionis r sicut enim finis est circumis stantia electionis; ita medium est circumstantia intentionis. XXIII. Respondeo, neg. consequ. ridiscrimen est: quia finis est circumis flantia Cur, movens voluntatem ad eligendum , & causa, seu ratio eligendi; voluntas enim non eligit medium, nisi ex amore finis: quare si finis intentus ex obiecto sit bonus, ex bonitate finis malitia pravae electionis minuitur: quia minuitur voluntarium; cum pravum illud medium non sit vo- Iitum propter se, sed propter illum finem. At medium, seu electio, est circumstantia Quid , se habens respectu
intentionis, ut effectus, ut consequens
ad ipsam , & volita propter ipsam runde non influit in intentionem, sedis contra. Et ideo si intentio sit prava, tota malitia intentionis redundat in ipsum medium , tanquam in ejus enfectum, & totam ejus bonitatem destruit.
XXIV. Replicabis. Si intentio boni finis minuit malitiam electionis;
ergo ex melioris finis intentione magis minuit str, ac tandem ex intentione finis optimi tota extinguetur: hoc autem est falsum ; cum electio rei malae nunquam possit esse hona, nisi adesset ignorantia invincibilis; ergo &c. Respondeo, neg. ultimam partem eonsequentiae . Quod enim malitia . medii pravi minuatur ex intentione finis boni , non provenit ex eo, quod medium pravum accipiat aliquem gr*dum bonitatis ex fine bono ; quod enim ρer se malum est, nulla ratione, aut circumstantia potest fieri honum: sed dicitur minui ejus malitia, partim quia minuitur voluntarium : partim quia habet unam ex prineIpalibus circumstantiis bonam. Unde etsi finis intentus si optimus ; quia tamen medium semper est malum, & voluntarie electum, nunquam tota eju1 ma
solutio eorum , qua militant eontra fe
cundam uertionem : tibi etiam osse
ditur , nullo bono sine Iieitum esse mentiri ι aut seipsum occidere svel alior auctoritate privata a
licitum, assumere malum medium ad bonum finem . Primo occurrunt exis νquibus Priscillianistae tuebantur, exemplis veterum Patriarcharum, & aliorum mendacia ob finem bonum prolata non esse peccata. Primo . Abraham, qui Genes. ro. ne Pharao MAbimelech abuterentur Sara uxore sua, dixit esse sororem suam: Sc tamen non peccavit, ut dicunt S. August. t. 12. eontra Faust. e. 34. ω 33. MS. Chrysost. Hom. s x. supeν Genes quia id seeit ad salvandam propriam vitam. Secundo. Iacob Genes a . mentitus est patri suo dicens, se esse pri
mogenitum eius Esau: qui iamen solum ob intentionem bonam excusari
potest; quia, scilicet, hoc dixit ad reportandam paternam benedictionem. Tertib. Obstetrices AEgyptiae mentitae sunt Pharaoni Exodi I. v. I9. dum dixerunt ei, mulieres Hae breas
obstetricandi scientiam habere , de
priusquam venirent ad eas, parere.'
lux tamen non peccarunt; quia ad alvandam vitam Hebraeoruin insantium hoc dixerunt, ideoque Deus eas
remuneratus est: Deus autem pro peccato punit, non praemiat. Quarto . Iudi in e. xx. multa mendacia protulit Holoferni: quae tamen ob bonum finem liberandi populum.
262쪽
in id. David pluries mentitus est.
S. Reg. c. 1 . v. 6. rogat Ionathan,
ut dicat Sauli , se prosectum in Bellilehem, quod tamen falsum erat. c. H. dicit ad Achimelech Sacerdotem , se missum secreto a Saule , quod
verum non erat. Et r. 27. ν. Io. Regi
Aeliis dicit, se irruisse contra meri diem Iudae; cum tamen aget et praedas de Amalecitis. Sextb . Eliseus 4. Reg. 6. v. I9. militibus a Rege Syriae ad eum comis prehendendum missis , ait: Non es haevia , neque ista es CiDiras s eosque se- fellit ducens in Samariam. Septi md. Tobiae s. v. x8. Ego sum inquit Angelusὶ Marias Anania misani filius.
Octavd. Amos r. I. v. 24. nega vit , se esse Prophetam , afferens se aris mentarium vellicantem Sycomoros. Et Michaeas c. a. v. II. Optat loqui mendacium. Nond. Paulus M. 23. v. s. ait,
se nescisse, illum eme lammum Pontificem, cui maledicebat; cum tamen sciret. XXVI. Respondendum est ad linguis Ia . Ad I. nego, Abraham fuisse menisti tum , cum dixit, Saram esse sororem suam: erat enim verh soror ex parte patris, quamvis non ex parte matris. Ait enim Gen xo. v. I x. Aliὰs autem, cr verὸ δενον mea es , filia parris mei , ω non mia matris mea: ω duxi eam in uxorem. Ita se excusavit Abraham coram Abimelech. Quod autem antea tacuit uxorem suam esse , non suit mentitus . Neque enim tali August. l. 12. contra Faustum c. 34.
utrum uxor ejus esset, in errogatus , non
esse respondit e sed chm ab eo quareretur, quid ei esset illa mulier, indicavit f
rorem , non negavit uxorem et taeuis alia
quid veri , non dixit aIiquid falsi. Quod dicit etiam L. eontra Mendae.
e. ro. & S. Thom. a. a. q. II o. a. 3.
ad 3. XXVII. Ad seeundum nego, Iacob vise me nitium, cum dixit patri et Ego sum primogenitus tuus Esau. Et
quia primogenita Esau iure illi deis bebantur; unde se dixit Esau non per sona , sed iuret sicut Ioannes Elias
erat spiritu, esto non persona, ut ait D. Greg. HomiI. r. in Evangelia r& ideo Christo a firmante , eum esse Eliam , Ioannes dicere potuit: No afum Elias; quia quod Christus assirmabat de spiritu, hoc Ioannes nega. bat de persona. Et quia Iacob non Ilteraliter Ioquebatur , sed tropice,
ac figuratE, ut sentit S. Aug. I. coninera Meudae. e. xo. citato dicens: Iacob autem quod matre fecit auctori , ut patrem faIlere videretur, s diligenister, cr fideliteν adtendatur , non enmendacium , sed m sterium. Figurabat
enim in seipso populum gentium, qui licEt tempore in fide posterior, erat tamen populo iudaico, esto majori figurato in Esau, in fide praeserendus; ut docet etiam S. Thomas
L. R. q. TIO. a. 3. ad 3. ubi etiam
hanc statuit regulam: Uuod in Seriaptura Sacra, ut August. dicis l. de Mendacio c. s. γ inducuntur aliquorum gesta , quasi exempIa perfecta virtutis , de quibus non es astimandum , 'eos fuiFfe mentitos et si qua tamen in eorum diactis appareant, qua mendaria videntur ἔinteIligendum est, ea figuraIiter, Θ pr phei ieὸ dicta esse. XXVIII. Ad tertium respondet
dacio , sed pro timore Dei, oe benevo lentia, ex qua protest mendarium . de signanter dieitur Exod. I. Et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit illis domos. Mendacium verὸ postea sequens non fuit meritorium . Et D. August. I. contra Mendac. c. is. Sed
quοι linquit scriptum es , bene Deum
feeisse eum Hebrais obseιrteibur , cse eum Raab merieunthina meretrice ; non ideo factum ea, quia mentita funι , sed quia in homines Dei misericordes fuerunt . Non est itaque in eis remunerata faliaeta , sed benevolentia ; benigniatas mentis , non iniquitas mentientis . Stetit enim mirum, absurdumque nouis
263쪽
248 Quaen. III. De actuum humanorum moralitate.
esset, si alis prius tempore eommissa ab
eis aliqua opera mala, Deus propter posteriora opera bona vellet ignoscere: ita mirandum non est, qu)d uno tem
pore in una eausa Deus utrum ust com
nieiens, ides , factum miseria orditer , factumque fallaeiter ὐ Θ bonum remuisneravit , γ propter boe bonum , malum illud ignovit. QMae D. Augustini doctrina est bene attendenda.
XXIX. Ad quartum di eo, vel ludith sui sie mentitam; sed in hoc non
audari. Vel ejus verba , si bene ab Holoferne perpensa sui sient, in aliquo sensu sui sse vera , sive liter ali, sive mystico . Utramque responsionem tradit D. Thomas citato loco ad 3.
his verbis: Quidam vera eommendanis tur in Seriptura , non propter perfectam virtutem , sed propter quamdam virtutis indolem a seiIicet , quia apparebat in eis aliquis laudabilis affectus, ex quo movebantur ad aliqua ιndebita Diaeienda : ω boe modo Iudith laudatur, non quia mentita es Holaferni ; sed propter affectam, quem habuit ad salutem populi , pro qua periculis se exposuit. Quamvis etiam diei possit, quὸd verba eius veritatem habenι secundiam aIiquem murteum intellectum. Ex quo colligitur , qudd si Iudith mentita suit ι ejus mendacia fuerunt levia , & ossi-eiosa in populi Israelitici salutem
XXX. Ad quintum dico, Davi-dem ossiciose fuisse mentitum . Neque enim praeiuditium sit sancti tat i viri, si aliquando in mendacium incidisseis
concedatur: ut enim consitetur ipsemet David Ps. II s. v. II. Omnis 5 mo mendax. Cui corrrespondet dictum I. Ioann. r. v. 8. Si dixerimur, quoniam peccatum non habemus, ipsi nos
sedarimus , ω veritas in nobis non es . Neque mendacium , quod narratur c. I. ex quo postea secula est eaedes Achimelech , & omnium Sacerdotum , ut legitur e. 11. v. i8. suit perniciosum; maximὸ eum David ipse o. ax.
dicat filio Achimelech et Ego sum reus
omnium animarum patris tui . Etenim
mendae tum illud, & factum Davidis fuit quidem occasio illius caedis secutae, sed non causa et nec enim ipse spraevidere poterat, Saulem adeo sae. vam ultionem sumturum. Dixit tamen , se reum esse illius; quia sorte eognovit imprudentiam suam, qua, praesente Doeg t qui omnia postea nuntiavit Saulia induxit Achimelech adsbi concedenda omnia, quae petierat: eκ quo timebat, ne Saul occasonem sumsisset, Achimelech, & Omnes Saceris dotes interficiendi. XXXI. Ad Sextum dico, Eliseum dicentem militibus Regis Syriae: Non es bae via , neque isa es Civitas, verum dixisse. Quia fieri debet hie sensus e non est haec via, neque ista est Civitas, in qua inventuri estis Eliseum , quem quaeritis. Nam est 6 tune
Eliseo loquerentur, quia tamen cae citate percussi eum non videbant, proinsecto non ibi inveniebant; sed demum postea in Samaria viderunt, & inve
gelum verum dixisse. Quia enim loquebatur secundum similitudinem personae, quam assumserat, vere dicere poterat: ego sum , idest, gero personam Atariae filii Ananiae magni; scut qui gerit imaginem Caesaris, Cae. sar dici potest. XXXIII. Ad octavum dico, Amos verum dixisse, si verba eius rect E intelligantur . Ait enim : Non fiam Propheta , ω Aius Propώeta, idest: non sum Propheta ab utero, scut Ieremias; nec filius Prophetae, idest, educatione , & institutione praeparatus ad prophetandum et sed sum armentarius , id est ex armentario tulit me Dominus , ac secit Prophetam . Unde subdit
v. 13. Ει tuliι me Dominus e m Ρ- uerer gregem, oe dixit Dominus ad me : Vade Propheta ad popiatum meum Israel. Ita exponit D. Thomas 1. 1. . II 3. a. I. ad I. dicens: Amor auistem nega Pit, se esse Prophetam origine , quia scilicet non erat de genere Prophetarum . Unde, cor ibidem subdis et Nee
264쪽
stius Prophetae. -- Michaeas autem Ioquitur iecundam communem sensum vulgi; quasi diceret: utinam salsae iasent, quae dico, nec evenirent. Ita exponit S. Hieronymus in dictunia Cap. Utinam de meo sensu loquerer , Θ Sanctum Spiritum non aberem s ω inter Pseudopropberas potiys eomputatus , DIus perirem, ω non essent vera , quadiso .... Veram quia Propheta fum , ω Spiritu Dei loquor, γ' d divinitate
missus pradico veritatem Oe. Quibus non animus mentiendi, sed affectus compatiendi exprimitur. XXXIV. Ad Nonum. Sunt, qui illud nescire Pauli intelligant pro eo. dem, ac non probare: ac si diceret; ego non approbo, non habeo istum pro Principe Sacerdotum , utpote cuius Sacerdotium iam expiravit. Uerius tamen , & planius dici debet Paulum ne sei vici, istum Anania me Dis summum Sacerdotem. Iam enim a multis annis Hierosolymis absuerat Paulus; & neque tunc, nisi paucis diebus fuerat, & quidem aliis curis diis stractus: ut vere dicere potuerit, senescire, quis tunc summum gereret Sacerdotium . Maxime quia teste, Iosepho I. xo. Antiqv. e. g. tres dumtaxat menses hic Ananias Pontificatum administravit: nee Concilium illud, coram quo loquebatur, habebatur in Templa , aut in aedibus summi Sacerdotis , sed in aliqua domo privata; ut nec qui convenerant, distineti essent suis insignibus , locis, & ordinibus. mare Paulus benidi potuit existimare, eum, qui jusserat, ut os eius Percuteretur, esse quidem unum ex primariis Saceris dotibus . non vero summum illum sacerdotem, & iudicem, cui secundum
legem nemo poterat ma Iedicere. XXX v. Secundo objicies pro ea in dem . Salus corporis , & etiam animae ,& fides etiam justd potest mendacio
defendi. Simulare etiam fidem salsam eκ h no fine licitum asseritur 1 S. Hi ei
nymo in e. x. ad GaIat. his verbis: inilem vero simulationem , ω assumen. Tom. VII.
dolet exemplum et qui cism non potui tinterficere Sacerdotes Baal, nisi DAnxioset, velis Idolum colere, dicent. . . . . Er Did quando mutavit faelem Dan
eoram Abimelech. . . Nec mirum , quam
vir iustor bomines , tamen aliqua uinlare pro tempore , ob suam , ω aliorum salutem ι quuum ω ipse Dominus nos eraeon babens percatum , nec earnem pec eata , simulationem pereatricis earnis asesumserit cre. Et ratio eme potest: quia non Omnis error est peccatum; ergo gignere errorem in animo audientis, quod per mendacium fit, non semper est pec
XXXVI. Respondeo, neg. ant. Cum enim mendacium sit sua natura malum , velle mendacio impedire malum . vel procurare bonam; esset velle malum persequi malo, & sacere mala, ut veniant bona et quod reprobat S. Α gustinus , & detestatur Apostolus .
Libro enim eontra Mendae. r. I. ar
guens eos, qui mendacio uti, ad dete-3endos haereticos , licitum esse afferebant: Quomodo igitur linquit menda-eio mendaeis rectὸ potero persequi in Θ Ialmeisio latrocinia , ω sacrilegio sacrilegia , ω adulterio fiant adviserias persequenda Si autem veritas Dei in
meo mendacio abundabit, nunquidnamor nos dicturi sumus: Faetamus mala, ut veniant bona Rom. 3. v. I. & S. quod vides quemadmodum detestetur apostolus . Quid es enim aliud, men tiamur , ut bareticos mendaees ad veri tatem adducamus, nisi: Faciamus mala , ut veniant bona aliquando bonum es mendarium , vel aliquando mendarium non es malum Cur ergo seriptum es t Psalm. s. N. 7. . . . . Perdes omnes qui loquuntur mendacium Non enim aliquos excepit , aut indesinite diaxit et Perdes loquentes mendacium I ut quo am , non omnes , intelligi sineret et sed tiniversalem sententiam protulit diaeens et Perdes Oinnes, qui loquuntur mendacium &c. XXXVII. Fateor, S. Hieronymum
265쪽
a so Quaest. III. De actuum humanorum moralitate.
super hoe S. Augustino fuisse eontrarium, de quo hla agere nostrum non est. Sossiciet benigna S. Thomae interis
Pretatio 1. a. q. m. a. I. ad 1. dicentis: Quὸd Hieronymus utitur Ia τὸ nomine simulatronis pro quaeumque =ctione . Commutatio autem faeiei David
minum in omni tempore. Simulationem veris Iehu non es neeesse excusaria peerato, vel mendacio ; quia maliis fuit, utpote ab Idololatria Ieroboam non
Needens . Commendatur tamen , ω temporaliter remuneratur a Deo, noupro simulatione , sed pro telo , quo de.
Et ibidem ad 4. distinguens, quando verE simulatio sit, & mendacium,& quando non , ait: Sicut aliquis verisbo mentitur, quanto significat, quos non es ; non autem quando tacet , quod est, quod aliquando Iieet: ita etiam mmulatio est, quando aliquis per exteri ra signa factorum , veI rerum , significat aliquid , quod non est ἰ non autem si aliquis pratermittat significare , quod est. Unde aliquis potest peeatum suum oecutatare absque ismulatione . Et fecundiam Boe intelligenaeum est, quod Hieron mur
secundum remedium post naufragium esspeeeatum abscondere, ne exinde aliis feandalum generetur.
XXXVIII. Neque ratio allata eviniscit oppositum . Omnis enim error voluntarie inditus peccatum est. Ideoque culpa vacare non potest, qui sciens, & volens inserit errorem , quamvis innoxium menti alterius a quod sa-c: unt, qui verbo, vel facto mentiuntur. An vero in Christiano apud infideles utente eorum vestibus , vel alio signo eis proprio, interveniat vera simulatio. aut mendacium facti; ostendemus Deo dantet in 1. 2. ubi ag mus de externa consessione fidei.
XXXIX. Tertio obiicies , licitum esse ex bono fine occidere alios, vel seipsum. Primb. Exodi 2. Moyses occidens aegyptium auctoritate plo-pria, Sc ex bona intentione Iiberandi
datur unicuique potestas occidendi Datrem , &amicum ob peccatum vituli. XL. Secundo . Iudieum r6. Samson columnas templi concutiens , se ipsum una eum Philisthaeis oecidit etdc lamen non peccavit, quia ex zelo Dei id se eit, ut Philisthaeos inimicos populi Dei occideret: unde ab Apo-
uolo Hebreor. II. vers. 32. enumera
tur inter Sanctos , qui per fidem vicerunt regna.
XLI. Idem narratur de S. Appollonia, quae in rogum se projecit. Et S. Ambros. I. 3. de Virginibus laudat Pelagiam, quae praecipitem se dedit in flumen, ne a persequente milite violaretur. inod etiam Eusebius I. 8.ma. e. t a. laudat in muliere Antiochena cum duabus filiabus . Qui od& secisse alias sanctas taminas, te minpore persecutionis, refert S. August.
XLII. Tertio . S. Hieronymus in c. I. Jonat: In persecutionibus linquit non licet propria perire manu, absque eo , ubi eastitas perisIitatur; ergo ad tuen dam eastitatem licet se occidere. XLIII. Respondeo, neg. ant. cum D. Τho. h. a. q. 64. a. 1. ω 4. Ad primum dico, qtiod , ut ait S. Stephanus M. T. v. 21. Moyses percussit
aegyptium fratri iniuriantem , quia se a Deo missum existimabat, ut per manus suas daret salutem fratribus suis. Ita S. August. Quast. in Εκod. t. a. f. a. tibi dubium excitans: an factum illud Moy sis ocidentis aegyptium omni no justificandum sit: Quod ideo sinquit non videtiar ; quia nullam adhue 'legitimam potestatem gerebat , nee ariseeptam divinitar, nee humana Deirta te ordi tam , resolvit: Tamen, sicut Stubanus dieit in Actibur Apostiolorum , putabat intelligere , fratres suor , quo ἀper eum Detis daret illis salutem : Me per boe testimonium videatur Moyses iam divinis kr admonitus t quod feraptura eo Ioeo taeet hoe au ere potuisse.
Audio: it te etiam divina , per Moy sen
266쪽
sen data, unusquisque potuit peceatum humanitur decepta, sed ὀivinitur iussa ,
vituli in fratrem , & amicum vindi- non errantes, sed obedienter Sicut de ea re; unde citato loco dicitur et Hae Samsone aliud nobis fas ea non eredeia
dieit Dominus Deus Israel . . . . oecidat re . Cum autem Deus jubet, seque tu
unusquisque seatrem oec. inare Deus bere sinὸ ullis ambagibus intimat, quis potius per illos occidisse dicendus est, obedientiam in erimen voeet inquit D. Tho. a. 1. q. 64. a. 3. ad XLV. Ad tertium de S. Hieronyx. Ille enim, aliquid tacit, euius auis mi dicto, dubitant multi , eum in haectoritate sit, ut pater per Dion um xx. opinione fuisse. Sed verius est dicere, eap. Caelesis bierarcb. Et ideo, ut Au- eum locutum suisse, si id fiat ex in
rustinus dicit in I. de Civ. Dei se. 11. stinctu Dei. qui certius ademe solet, Non ipse occidit, qui minister iunia cum instat periculum eastitatis. Vel debet iubenti, sicut adminiculum gla- ly absque sumi ab ipso, non exesu sidius est utenti. Unde illi, qui Oeeide- ve, sed copulative; ut sensus sit, non
runt proximos, Θ amieor ex mandato licere perire propria manu, etsi ca-Dei , non hoc fecisse ipsi Didentur , sed stitas periclitetur , iuxta illud Cant.
potias ille, cujus auctoritate fecerunt. 4. absque eo, quod intrinseests Iatet.
stetit miles intersieit binem auctoria Quibus indicatur, sponsam esse totam ate Principis ; ω minister latronem auis pulchram non solum quoad oculos , mritate judicis. Haec D. Thomas. qui exterrius apparent, sed etiam quoad XLIV. Ad secundum dicit s. Th. ea , quae in triniecus latent. Iaudato loco a. s. ad 4. Quod Aut XLVI. Ut ut sit, certum est, nee August. dieit I. r. de Ciυit. Dei c. xx. servandae castitatis causa , proprio iu- Nec Samson aliter excusatur , quod stinctu , non divino, non licere se ocisseipsum cum hostibus ruina domus opis cidere. Ita S. August. laudato I. g. pressit; nisi quod latenter Spiritus Sanis de Civit. Dei c. ar. & a6. 1 quo exisctus hoc iusserat, qui per illum mi- cripsit S. Thom. a. h. g. 64. a. s. ad
racula iaciebat. Et eandem rationem 3. dicens: Non licet mulieri seipsam assignat de quibusdam sanctis foeminis, oecidere , ne ab alio corrumpatuν οῦ quia qua tempore persecutionir seipsas oeeideis non debet in se eommittere crime runt , quarum memoria in EeeIesia eo maximum , quod est fui ipsius oret ,
Iebratia . ut vites minus erimen alienum . Non eis
Quibus respondetur ad id, quod ad- nim es crimen mulieris per violentiam ditur de S. Apollonia , de Pelagia, & violata, si consensu non adra; quia mulieribus Antiochenis Ste. nimirum non inquinatur eorpus, nisi de consensu id secisse speciali Spiritus Sancti inis mentis, ut Lucia dixit, Constat autem ,stinctu . Ita S. August. I. r. de Civit. minus esse percatum ornieationem , Dei d. 26. his verbis : Sed quadam , im vel adulterium , quam bomicidium , quiunt , sancta 'mina tempore perseeu- pratipue sui ipsius , quod ea gravis rionis , ut infestatores sua pudieisia deis mum : quia sibi ipsi nocet , eui maxia
vitarent , in rapturum , atque necatuis mam dilectionem debet. Es etiam perum se fluυιum proiecerunt, eoque mois riculosissimum , quia non resat tempus , da defuncta sunt, earumque maruria ut per panitentiam expietur . Similiter in ea thoI1ea Eeelesia veneratione eelea nulli licet seipsum oecidere ob timorem , berrima frequentantur. Cui respondet: ne eo entiat in pereatum ἰ quia non De bis nihil temere audeo iudieare . . sunt facienda mala , ut veniant bona, Utrum enim EeeIesia aliquibus fide dia veI ut vitentur mala praρνι- minora .gnιν testificationibus, ut earum mems- ω minus terta. Intertum es enim ιriam sic bonoret, diυina persuaserit auia an aliquis in futurum eo entiat in pec-ctorita , nescio I ω fieri potes , ut ita earum. Potens es enim Deus hominem sis. Ωυιι si euim hoe feterunt , non qua eum oue rentatione superveniente itin
267쪽
2 3 α ciues. III. De actum humanorum moralitate
XLUII. Neque occisio sui ipsius,quocumque ex fine bono, est actus virtutis sortitudinis. Nam , ut docet idem S. Thomas citato loco ad s. ad for-ritudinem pertinet, quὸd aliquis ab alio mortem pati non refugiat, propteν bonum .irtutir; cr ut vitet peeeatum . Sed
quod aliquis sibi ipsi inferat mortem , ωι vitet mala poenalia , habet quidem quamdam speetem fortitutinis; propter suod quidam seipsos interfecerunt, an
mantes se fortiter agere , de quorum numero Raetias fuit x. Machab. I 4. non tamen es vera fortitudo, sed magis quadam moIIities animi non valen
νis , quos veι lex iusta generaliter, vel ipse fons iustitia Deus speetaliter occidi subet ; quisquis bominem , vel seipsum , vel quemIibet oeriderit, bomieidii erimino innectitur.
XLvIII. Nee refert , quδd de Raetiadicatur lv. 4r. 41. Gladio se petit
Eligens nobilι ter mori , quam subditus fleri precatoribus. Quia est Λ ex tali motivo se occidere nobilius esset, secundum hominum opinionem; non tamen secundum veritatem , & sapientiam Dei. Unde S. August. Ep. 6 I. nunc mo4. ad Diale ilium de Rahiae facto loquens r Sotent i inquit in in litteris Gentilium ista laudari. In his autem minc babaoriam I b νῆι quamvis homo ipse fu vir laudatus a factum tamen eius nar ratum est , non laudatum . or judican-ἀum potius, quam imitandum . . . . Non ergo fuit so vir eIigenda mortis sapienι , sed ferenda humilitaris i aliens . Serip tum est , quoi noluerit nobiliter , & viriliter mori. Sed numquid i tro sapien-ιεν Nobiliter , scilieet, ne Iibertatem sui generas eaptivus amitteret: Viriliter autem , quod tantas vires animi habeis et , quibus idoneus esset , ut se ipse per
meret . . . . magna funt bac , nee tamen
bona. Quamvis autem aliqui Raziam excusare conentur; Augustinus tamen ad eum vituperandum pronior fuit,quim ad excusandum et quia tui conis stat Epist. citatast eius exemplo abutebantur Circumcelliones Donatistae ad suae haereseos, ae immanitatis deis
XLIX. Quar id obii ei es. Eodem p r cepto, quo quis prohibetur occidere seipsum, etiam prohibetur occidere alium et sed aliquando licet occidere alium; ergo & seipsum.
Confirmatur. Idem videtur, non conservare vitam propriani, & eam sibi auferre et sed interdum licet eam non conservare ἰ ergo &c. L. Respondetur , neg. consequo Quia occisio alterius, quandoque est conformis rectae rationi, ut cum fit auctoritate habentis in Republica potestatem et oecisio autem sui ipsius, seclusa Dei iussione , aut dispensatione , consormis rectae rationi esse non potest , cum nullus hominum possit ejus rei sacultatem concedere. Esto enim Respublica possit hominem morti adis dicere; praecipere tamen, ut seipsum interficiat, non potest , quia contra rationem est. Praecipere tamen potest, ut homo exponat vitam suam evidenti periculo mortis ob publicum bonum; quia parti praecipi potest, ut exponat se periculo pro salute totius: & subditus obediens non intenderet per se mortem sui, sed patriam ab evidenti periculo, & seipsum 1 morte sibi ab hostibus inserenda liberare. Hinc excusantur nautae , qui injecto
igne in pulverem tormentarium, ne
in hostium potestatem veniant, sese projiciunt in mare, quamvis cum magno vitae eericulo et quia tunc non intendunt sui interitum, sed potius seo, certi ssima morte ab hostibus inserenda eripere . Secus tamen esset, si iniecto pulvere manerent in navi: nam
id esset directe velle se occidere potius , quam hostium ludibriis se exponere, ut de Raetia diximus. Excusantur etiam milites, qui, ad evertendam hostium turrim, isne inji-
268쪽
ini ieiunt in pulverem tormentarium , esti eum evidenti vitae discriminerquia non hoc faciunt, ut se interiamant ; sed justissimam habentes causam, exponunt se periculo propter ut iis Iitatem Reipublicae. Excusantur etiam milites, qui conscendunt turres, aut muros hostium bellantium ; vel portas Civitatis e rum ingrediuntur primi, vel primi hostium telis sese objiciunt, etiam non jussi. Hoc enim non agunt, ut se interficiant, sed id agunt, unde mors eropria, ut plurimum sequitur; quod interdum licet, quodque etiam
secisse legitur Eleazarus r. Maeba b. e. 6. v. 46. ubi occidit elephantem , fimulaue cum eo suit occisus: qui proinde S. Ambrosio I. x. de Μ. e. 4 . laudatur , utpote ex Dei, ac Religionis zelo se exponens perieulo , ut populum liberaret; sorth etiam cogitans , se vel inde egressurum, antequam bestia caderet; vel ipsam in aliud latus casuram, seque incolumem
LI. Ad eonfirm. neso mai. absolute. Quamvis enim moraliter videatur esse idem, seipsum occidere , ac vita non conservare, quando quis potest, ac debet eam conservaret ideoque si
non conservet, peccet tamquam Occi
sor sui: non tamen est omnino idem , ita ut sicut in nullo casu licitum est se occidere; ita licitum non sit vitam propriam non conservare . Esto enim cuique praeceptum sit, ut propriam vitam servet, nec eam temere, vel Ievibus ex causis exponat; aliquando tamen , ut si honor Dei, vel salus proximi , aut Reipublicae postulet , po Turnus, imo icnemur , vi Iam perieulo exponere.
An Bonitas, & Malitia actus Exterioris a voluntatis actu pendeat, & quid ad illam addat ps. I. Resolvitur prior Pars. I. omine voluntatis actus eum
l, intelligimus, qui alias mis
eari solet actus voluntatis internus; qui nimirum a voluntate immediate exit, & ab ea elicitur tanquam actus proprius eius. Nomine vero actus exterioris intelligimus omnem alium actum, qui ab alia quidem , qilim a voluntatis potentia elicitur ἔ ab ipsa tamen voluntate imis peratur e ut sic etiam actus intellectus, quamvis non sit extra hominem , ut nec sensibilis; computetur tamen inter
actus exteriores , inquant stm est exteris nus voluntati, hoc est, non proprius voluntatis, nec ab ea elicitus. II. Notat tamen D. Tho. hac T. 2. . 1 . a. I. in actu exteriori duplicem considerari bonitatem . vel malitiam . Unam ex genere suo. & secum
dum ipsi debitas ei reumstantias: sicut dare eleemosynam, servatis debitis circumstantiis, est bonum. Alteram ex ordine ad finem r sic dare eleemosynam , quod ex suo genere bonum est, si fiat ex fine inanis gloriae , malum est . III Di eo prim d. Bonitas, vel mali istia , quam habet actus exterior ex ordine ad finem, tota pendet , voluntate et ea verti, quam habet ex genere suo, vel obiecto, & circumstantiis , seu ex objecto benE, vel male
circumstantiato, non pendet ex voluntate, sed ex conformitate , vel di L formitate ad rationem. Ita D. Tho. hae q. xo. a. a. Prior pars prob. Oris
dinare in finem proprium est volunta-
269쪽
as 4 cuas. III. De actuum humanorum mora I tate
ss, cujus obiectum est finis, & euius est , ad finem actus aliarum potentia
rum imperare; ergo bonitatem, vel malitiam, quam habent exteriores ainctus ex ordine ad finem, totam accipiunt a voluntate.
ut docet D. Tho. hac a. r. esto bOnitas, vel malitia, quam habet actus exterior ex fine , per prius sit in voluntate ; bonitas tamen, quam habet ex objecto, sicut & malitia, per prius est in actu exteriori: quatenus ipse ex specie sua est conformis, vel difformis rectae rationi, & postea convenit voluntati, inquantum voluntas fertur in ipsum . In tantum enim v luntas dandi eleemosynam est bona , quia dare eleemosy nam , ex specie sua, est conforme rationi : & intantum voluntas furandi est mala , quia surari ex genere suo est ditarme rationi, non E contra. V. His non obstat, si dicas. Et iam bonitas, & malitia, quae est ex fini, dependet a ratione. Nam sicut dare eleemosynam est bonum , quia consor- me rectae rationi; & surari est malum, quia rectae rationi difforme: ita dare eleemosynam propter Christum est bonum , quia conforme rectae rationi ; & surari ad maechandum est malum, quia rationi difforme - Nam eiusmodi bonitas, ex fine, vel malitia , est d pendeat ex ratione tamquam exprima, seu remota regula ; pendet ta men voluntate tanquam ii proxima regula : ipsa enim est , quae immediath ordinat operationem ad talem finem , & ordinando facit bonam, vel malam ex fine. VI. Advertit tamen S. Doctor hoc a. i. quod cum ad hoc , qu bd aliquid sit malum , lassiciat unus singularis defectus; ad hoc autem, qu bd sit simpliciter bonum, non sufficiat unum singulare bonum, sed requiratur inie-gritas bonitatis: quia malum eri quocumque desectu , Donum vero ex inistegra causa. Proptereae, ut actus exterior sit bonus, non sufficit, ut volunt risit bona, vel ex obiecto volsato, vel ex intentione finis; sed necessiarib requiritur, ut si bona, &ex objecto benE circumstantiato, Metiam ex intentione finis r ut verosit malus, lassicit, ut voluntas sit mala , vel ex intentione finis, vel ex objecto , sive seeundum se , sive ob aliis cuius necessiariae circumstantiae desectum . malo. Unde quamvis dare eleemosynam sit bonum ex objecto; si tamen fiat, vel de alieno, vel de proprio quidem, sed ob inanem gloriam, actus est simpliciter malus: & smiliter quando aliquis bonum quidem finem intendit, sed per malum medium ;velut, si propter eleemosynam faciendam furetur, actus exterior est ma lus a VII. Sed dices. Matth. 7. U. 18. ait Christus: Non potes arbor bonα malos fructur Deero , neque arbor mata
bonos fructus facere et sed per arborem intelligitur voluntas, & per fructum opus, iuxta August. I. r. eontra Ju Iian. e. 8. ergo non potest esse, quod voluntas interior si bona, & actus exterior malus, aut E contra . - ΕΛ vel maxime, quia secundum eundem
Aug. I. r. Retras. e. 9. nonni si voluntate peccatur: & in tantum actus dieitur bonus, vel malus, inquantum est voluntarius; ergo bonum, & malum exterioris actus totum sumitur
ex voluntate. VIII. Respondeo tamen eum D. Thahoc a. 2. ad I. nomine arboris ho-nae , vel malae intelligi quidem voluntatem , sicut, & nomine fructus operationem externam: sed voluntas bona simpliciter accipienda est seeundis mqu)d habet bonitatem ex actu volito , ω ex sine intento Similiter verum
est , quod voluntate peccatur : sed , inquit S. Doct. ad 1., Non foliam ali
quis voluntate peerat, quando vult ma
ιum finem , sed etiam quando vult malum actum . Et ad 3. dicit, qu bd voluntarium dieitur , non solum actus interior voluntatis, sed etiam actus exterioret , prout . voluntate imperantur. Unde
270쪽
si actus imperatus ex sua speeie sit malus, malitiam transfundit in voluntatem r & si , esto in sua specie bonus ,
i voluntate tamen ordinetur ad malum finem , voluntas malitiam transia fundit in actum. - Unde nota , quddactus externus comparatur ad volun
talem, ut prior, & ut posterior . Ut prior quidem , quatenus est intentus, ac volitus: & u si bonus, facit ex hac parte voluntatem bonam , si vero
malus, iacit eam totaliter malam . Ut posterior verb, quatenus in executiois
ne ponitur; sic enim est effectus voluntatis e & 1 voluntate bona , nempe ad bonum finem imperante, est bonus , malus autem, si a voluntate ad malum finem ordinetur. Quae doctrina est D. Thom. hac g. 1O. a. I. ad
r. ad x. Θ 3. . II. Resolvitur posterior Pars. IX. Λ Nie resolutionem observan-LA. dum est ex D. Τho m. hic a. 3. actum internum voluntatis, & externum quandoque habere eandem bonitatem, vel malitiam, quandoqui non . Bonitas enim , & malitia actus interioris, & exterioris invicem Ordinantur. Contingit autem in his, qua Ad aliud ordinantur , qu d a Iiquid ea Bonum ex hoe folism , quδd ad aIlud or-ἀinatur: sicut potio amaνa ex boe Dioos bona , v d ea fanativa : unde non est aIta bonitas sanitatis, 2 potionis,feae una eadem . Quandoque vero ii Iud , quod ad aliud ordinatuν, habet in se utiquam rationem boni , etiam prater ordinem ad aliud bonum : sPων medicina faρονομ babet rationem boniae Iec rabilis, ρνater hoe, quod est fanativa. X. Iride concludit: Ωuῖd quando actus exterior es bonus , vel malus δε- Iom eA ordine ad Dem ; tuno es omisnino e rim bonisar, sis malitia a rusvo Iu ιμιο , qua per se respicit finem ,εω actus σκteriori3 , qui respieit sinem
mediante actu voluntatis . Cum autem actus exterior habet bonitatem , veI mais
Iisiam feeundum se . scilicet, fecundum
materiam, vel cireumflantiam g tune
bonitas exterioris actus es una , ω bonitas voluntatit, qua es ex sine , est a- Iia. Ita tamen quod, bonitar sinis ex
lantate νedundat in actum exteri rem a cr bonitas materia, Θ et eum flantiarum redundat in actum volunt
iis , Ilaus iam δι num est. His ex D. Τhoma suppositis, XI. Dico secund5. Si loquamur de bonitate, & malitia, quam actus exinterior habet ex fine, ad quem a voluntate ordinatur; actus exterior non
addit aliquid ad bonitatem , vel malitiam actus interioris. Ita D. Thom. hic a. 4. Probo . Nam , ex mox dictis , actus exterior bonus, vel malus ex fine, est bonus eadem bonitate, vel malus malitia eadem , qua bonus , vel malus est actus voluntatis, eκ quo
bonitatem, vel malitiam accipit. Notat tamen D. Thomas eodem a. 4. Et in a. dis. 4O. q. t. a. 3. quod cum
dicitur, actum exteriorem nihil bonitatis addere, debet intelligi, si voluntas aequaliter intensa sit: Nam inquiti
quidam actus sunt delectabiter , in quibus voluntas non potest esse ita intensa ante actum , sicut es in actu, ut patet
in actu fornicationis. de non aqua
liter demeretur , qui vult fornicari , ω qui actu fornieatur: quia voluntas non potes esse adeo perfecta ante actum, siaetit est in actu. Quidam vero actursunt di ilas, in quibus Doluntas remittit aer in actu e Θ sn istis voluntas potest esse magir perfecta a me actum ,
XII. Dico terti d. Si loquamur de bonitate, de malitia, quam actus, exinterior habet ex objecto suis circumis stantiis affecto ; sic actus exterior adiadit ad bonitatem, vel malitiam actus interni, netrape , consummationem , &eomplementum: quia in actu externo bonitas, vel malitia actus interni quas terminatur , & Consummatur. Ita