장음표시 사용
351쪽
33 6 cursio II. De distinctione Vlaturum.
e. x. . r. numerans effectus Baptin bus rectificatur circa electiones m di mi, qui cum gratia tribuuntur, ait δ rum , alias non esset rectificatus sim. Huis additur nobilissimus omnium D ιω- pliciter i ad hoc mim requiritur , ut sum eomitatus, qua cum graria di-- si rectificatus non se tam circi finem, nitar infunduntur . sed etiam circa media . Nam finis , ut VIII. Ex hoe apparere incipit, sen- vidimus, per prava media vitiatur . tentiam nostram esse conformem ra- & vitiat voluntatem; ergo etiam i tioni Theologicae , sic. Datur poeni- ordine supernaturali non suffeti, ut tentia, quae est supernaturalis, S im homo per virtutes supernaturales
suci, & non est virtus Theologica, Theologicas rectificetur in ordine ad nee intellectualis, sed moralis; emo ultimum finem illius ordinis; nisi metiam dantur aliae virtutes morales su- Iiam per virtutes morales eiusdem oris
pernarurales, & in suis. Αnt. patet dines rectificetur in ordine ad media rex dictis . Si enim actus paenitentiae non enim rectificatur in ordine ad fi- est supernaturalis, de donum Spiritus nem, nisi ut per media assequibi Iem . sancti, talis etiam erit habitus,& XI. Respondent Contrarii primo. consequenter infusus : cum habitus na- Virtutes morales acquisitas posse exturalis , & aequisitus nostris actibus imperio virtutem Theologalium, ma- nequeat esse principium actus super- Nime caritatis, elevari ad rectificandas naturalis intrinsece . Cons. etiam prΟ- electiones etiam in ordine ad finem .hatur ex dictis. Non enim stat, quod supernaturalem et sicut in eo, qui fais
in virtutibus moralibus detur una or- cit eleemosynam ex caritate, impedinis supernaturalis , & non aliae . rium supernaturale caritatis movet cum omnes virtutes morales sint con- virtutem misericordiae ad dandam eis
nexae, & saltem ista virtus superna- leemosynam ob finem earitatis. turalis poenitentiae debeat dirigi 1 pru- XII. Respondent secundo . Ad reis dentia, non quidem naturali; qui ctificandas electiones in ordine superis virtus supernaturalis non potest diri- naturali susticere dona Spiritus Sancti,gi , prudentia naturali. quae correspondent virtutibus moraliis IX. Secunda ratio, qua utitur D.Th. bust ut donum sortitudinis virtuti 1. 63. a. 3. taliter proponitur. Id lartitudinis, donum pietatis iustitiae uni virtutes Theologicae in ordineis & religioni , donum eonsili pruden- ad finem supernaturalem, quod sunt tiae , donum timoris temperantiae,' prima naturalia principia in ordines quia timore Dei confisitur caro. naturali: sed, praeter principia natu- XIII. Sed contra primam, sie. Viris ratia , requiruntur habitus virtutum tutes acquisitae nec sunt in omnibus, moralium . quibus bene disponatur nec statim, sed tempore, ερ labor homo in ordine ad ea, quae sunt ad acquiruntur. atqui multi a vitiosa vi-
finem naturalem ; er8o, praeter virtu- ta per gratiam conversi , statim intates Theologi eas, dari debent virtutes heroicos virtutum moralium actus prois morales supernaturales, quibus bene ruperunt; ergo hos non per virtutes disponatur circa ea, quae sunt ad fi- morale, iam acquisitas, sed eum gra nem supernaturalem: hae autem esse tia inaesas elicuerunt. - Deinde ea debent virtutes morales supernatura- ritas non potest imponere modum suales insuta : quia, ut ait D. Thom. ibi et pernaturalem virtutibus acquisitis , Oportet , Ufectus essessis eaι sis, s prin- nisi media regulatione prudentiae , a-cipiis proportionatos; ergo &c. ctus earum ad finem caritatis impe
li non rectis eatur homo lassicienter prudentialem , & moralem supernatu per synderesim , & voluntatem finis; ralis ordinis imponere nequit; ergo sed etiam per virtutes acquisitas, quio requiritur prudentia supernaturalis in
352쪽
sita; ergo etiam aliae virtutes moraia Ies, quae invicem sunt connexa . -Τertio. Uel supernaturalis vita habet, intra suum ordinem serpernaturalem, lassicientia principia ad ordinandum supernaturaliter Omnes actiones humanae vitae, vel non Si non habet;
ergo insuffcientior est vita politica,& naturalis ordinis r haec enim habet sussicientia principia ad rectificationem suorum actuum , nempe virtutes morales acquisitas, vita autem supernaturalis caret illis: si vero habet; ergo iam dantur virtutes morales infusae . In eo ergo Ordine , in quo dantur actus, dari debent principia, E quibus connaturaliter eliciantur ;ergo cum dentur actus morales in Ordine supernaturali, debent dari in illo ordine virtutes, quae sint connaturalia eorum principiar sed haec non possunt esse immediate virtutes Theologicae . Quia ut docet D. Thomas hoea. 3. ad 1. Virtutes Theologica Iussieienter quidem nor ordinant in sinem fu-
pernaturalem , fecundiam quamdam iuia eboationem , quantum stitieetias ipsum Deum immediatὸ ; sed oportet, quod per alias virtutes in far perfiatur anima eirea alias res , in ordine tameo ad Deum. Nec virtutes morales acquisitae possunt esse connaturale , &immediatum actuum supernaturalium principium . Nam ut ait idem S. DOE . ibi ad 3. Vιrtus illorum prine Urorum
naturaIiter inditorum non se extendit uIrra proportionem naturat eis ideo in ο
dine ad finem supernaturalem indiget homo perfici per alia principia superad
sie. Dona Spiritus Sancti, esto dentur ad operandum in ordine supernaturaisti ; dantur tamen solum ad operanis dum modo extraordinario etiam in illo ordine et nec iuxta regulas humanas etiam supernaturales, sed juxta regulam, & mensuram divinam , &ex speciali in itinctu , iuxta illud Pauli ad Rom. g. v. et . Quicumque is ritu De aguntur, hi sunt filii Dei e
nee omnibus conseruntur; ergo, prae ter illa, dari debent in ordine superinnaturali principia ad operandum modo ordinario, quae omnibus conseranis tur e & ista erunt virtutes morales infusae.
ni christiano , ut ab infideli distincto, insunduntur virtutes, quibus possit
Deum auctorem supernaturalem cois
gnoscere, in eum sperare , & eum diis ligere . ergo eidem conferri debent vi tutes, quibus vitam suam , & operatio isnes modo ab infideli distincto possit in Deum finem supernaturalem dirigerer sed istae debent esse virtutes supernaaturales per se in suis; nam virtutes acquisitae per se non sunt virtutes christianae , sed philoiophi eae; neque per eas ab infideli secernitur, cum
etiam in infideli reperiri possint; ergo &c. . III.
istae morales infusae , essen. tialiter distinctae ab acquisitis, & donis Spiritus S. videntur ex una parte superfluae, & ex alia impossibiles et ergo &c. Ant. pro prima parte pro bant. Nam quidquid faciunt liae vi
tutes morales infusae, sacere possunt acquisitae sub imperio caritatis, vel dona Spiritus Sancti - Pro secunda etiam parie prob. Nam vel istae virtutes morales in suis sunt distinctae spe et ei ab aequisitis, vel non Si non; ergo nihil dicimus: quia sic non sunt aliae , quam virtutes acquisitae , per accidens in suis. Si specie distinguuntur, puta, temperantia insula ab acquiis sita, peto ἔ unde petitur haec specis ea distinctio 3 An quia temperantia insula ordinatur ad finem supernat uinralem , acquisita ad naturalem At hoc non variat speciem aelus ἔ qui non variat obieetum , quod est finis intrinsecus, finis operis, & specificans V v aelum,
353쪽
338 Quae ο IL De distinitione Virtutum.
actura ; sed solum variat ordinem ad
finem ultimum , qui est finis extrin. Deus . finis operantis, nec dat novam spectem. An quia temperantia infusa habet diversain maleriam , de objectum ab acquisita Ergo non erit virtus moralis : quia materia virtutis moralis consistit adaequale in passionibus, vel operationibus ad alterum.
que parte . Ad prob. pro prima parte , iam dictum est, virtutes morales insulas requiri; ut, sicut in ordine supernaturali , per virtutes Theologicas , rectificatur homo in ordine ad finem supernaturalem; ita in eoden
ordine, per Virtutes morales insulas, rectificetur circa media ad eum assequendum: quae virtutibus Theologi- eis sint per se annexae, & non solum per accidens; S ex intentione finis supernaturalis per se resultent; quod virtutibus acquisitis moralibus natu ratibus convenire non potest . Ad prob. secundae partis dico eum
morales infusas distingui specie essentiali ab aequisitis; nee solum differre
secundum ordinem ad ultimum finem, sed etiam secundum ordinem ad 'Opria objecta formaliter considerata. Tum quia , sub diversa rationis regula procedit virtus, puta , temperantia , Infusa, nempe , regula divina ; aequi-sta ver h lub regula humana. Hinc qui secundum regulam humanam rem perat a cibis, hoc facit per se, ad summum , ne impediat rationis actum et qui vero secundum regulam divinam temperat, id iacit, ut corpus castiget, & in servitutem redigat, ne animae contra divinam legem rebellet. Tum etiam, quia ad alium per fraordinatur virtus infusa , ae aequisita. Haec enim ex se servit ad ia- , ut quis revi E se habeat in foetetat humana ; illa, ut recth se habeat in societate Coelest ir ideoque licht circa idem objectum materiale , nempe, Pan
sones, versemur; ea tum tamen O
tecta formalia diversa sum. Hanc di.
stinctionem indieavit PauIus T. Gr. s.
v. s. Omnis autem, qui in agone eo
tendis , ab omnibur se abstinet ἰ er iIIFquidem , ut eorruptibilam eoronam aec piant i nos autem incorruptam i & v.
Ex his patet etiam , virtutes infusas non praecise differre ab aequisitis per hoc. quod illae immediate a Deo donantur a istae vero a nobis noli ras a. ctibus comparantur: quemadmodum visus, quem generat natura , S quem Deus caeco nato dedit. Nam, ut obis servat D. ThOm. a. q. laudato ad 3. oeulum eae, nati Deus fecit ad eiamdem actum , ad quem formanis tur alii oeuli fecundam nasuram . Oideo Dis eiusdem stetiei r eadem Maistio esset, si mur veIIer miraculose ea uia sare in homine virtutes, qua Irs aequi runtur ex actibus. Sed ita non est iis
XUIII. obi ieiunt secundb variis
modis. Primo. Harum virtutum inissulatum nulla datur in nobis experientia. Secund5. Non est assignabile earum subiectum. Nam hoc esse deberet appetitus sensitivus et hic autem eum sit potentia materialis . & corinorea regulatus ab imaginativa; sicutaec apprendere nequit rem spiritu ais Iem , multoque mimas supernaturalem:
ita nec ille potest appetere. Tertio. Des gnari non potest , in quibus reoperiantur. Non enim in omnibus bais
p tietatis lant . &justificatis: quia noa
omnes sentiunt moderationes passionum magis, qu&m anter nec aliquiis bus tantum ; cum enim omnibus inis undatur caritas, quae cum illis est connexa, non est ratio , cur aliquibus dentur, & non omnibus.
XIX. Respondeo ad primum, d virtutibus moralibus infusis dari in
nobis experientiam, qualem in hac viista habere possumus; sicut Dona Spiritus Sancti experimur: non quod semis
per eas experiamur , eam potius saepe eas non exerceamus . & aliquando circa
354쪽
eIrea earum actus disse ultates patiamur. Tum autem experimur, clam
inter ipsas recrudescentes passiones,& tentationum procellas, ad altius reώmedium coniugimus; puta, ad considerationem Inferni, severitatis iudiciorum Dei, vel amoris, quo Iesus pro nostra salute sustinuit Crucem rex qua timore confixi, vel amore ac censi passiones, & animi rebbelles motus quiescere, & temperari sentimus . Tunc planE in isto glorioso agone animus experitur supernatiiralitatem , &altitudinem motivi, sive in amando, sive in timendo; quo passiones hae-nat , &tentationes fugat. XX. Ad secundum respondeo, Virtutes morales insutas esse in eadem potentia, in qua sunt morales acquisitae: scilicet, si sint moderativae passonum , in appetitu sensitivo; si moderativae actuum voluntatis, in voluntate. Nec obest, quod imaginativa ,& appetitus hane supernaturalitatem non discernant; sed lassicit, ut appetitus sensitivus, tali virtute moderatus, subiiciatur prudentiar, &irationi supernaturali ei imperanti ad finem supernaturalem : eo sane modo, quo ap-setitus idem, moderatus virtute mora i naturali , subditur prudentiae, & rationi , naturali ad bonum honestum rad hoc enim dantur virtutes morales circa passiones, ut eas subiiciant rationi sive naturali, sive supernatura. li. Nec etiam obest, quod appetitus sensitivus sit corporeus, virtus autem illa sit spiritualis. Nam quemadmodum anima raionalis, etsi formaliter spiritualis, potest esse in corpore, ut illud evehat, & eo utatur ad operationes altiores; & vis productiva grariae potest esse in aqua Baptismi, eam elevando: ita virtutes morales, sive acquisitae, sive infusae possunt esse in appetitu sensitivo, ejus passiones moderando, & regulis prudentiae , sive a naturalis, sive supernaturalis subji ciendo a XXI. Ad tertium dico , praefatas
virtutes omnibus iustificatis simul cum
earitate insundi; quia sunt eum e connexae, sicut recta electio connexa est tum recta intentione finis. λω vero non omnes iusti fieati statim senistiant moderationem passionum, non .
tollit, quin eas habeant insulas habitu et sicut ex quo aliquis non se senistiat magis promtum ad actus fidei . spei, & earitatis, non tollit, quin habeat habitus dictarum virtutum sbi insulas . Addo, habitum tollere quidem dissicultatem intrinsecam, non extrinsecam , ortam ex impedimentis extrinsecis , maxim E ex contraria ha bituata consuetudine ; quae nonnisi peractus virtutis repetitos regulariter tollitur , de praesertim virtutis acquisitae. Unde D. Thom. Q I. un. de Virtui. a. IO. ad 2 s. Quia linquit d prine eipio virtus infusa non semper ita toti Ite sensum passionum , Huι virtus aequia Ma ; propter boc ὰ prineipio non it
deIectabiliter operatur. Non tamen boees contra rationem virtutis: quia quam
doque ad virtutem fuseis δεδ tristitis
operari, nec requirit- , quod deIectabiliter operetur , propter molestas, qua
XXII. Obiieiunt tertio. Si dantur
tales virtutes infusae, earum actus De
Juentati, vel augent habitum insuum praecedentem I vel producunt alium aequisitum ; vel nihil faciunt. XXIII..Respondeo, instantiam hanc
non solum militare contra virtutes insulas morales, sed etiam contra
Theologicas, & Dona Spiritus Sancti. que tamen dari de fide est et unde contra Adversarios eodem modo potest retorqueri. Missi S ergo variis Oopinionibus, dico, habitus superna tuis rates per frequentationem actuum au geri i ntensive r active quidem 1 Deo, dispositive tamen , & aliquando meriistorie , ex ipsis actibus frequentatis. Ita
D. ΤhOm. tin. de Viri. a. o. his verbis: Sicut virtuter aequisita augen sur ex actibus, per quos ea antur et ita virlmeo infusa augentur per actio emis,
355쪽
34o Quaesio III. De proprietatibus Virtutum.
Dei , ὰ quo ea antur . adlut autem nostri eomparantur ad augmentum e
ritatis , Θ virtutum infusarum , ut disponentes, sicut ad eari/atem a prinis eipio obtinendam: homo enim faeiens
quod in se est , prvarat se , ut a Deo
reeipiat earitatem. interias autem a
ctus nostri possunt esse meritorii respectu
augmenti earitatis , quia prasupponunt caritarem , qua est prineipium merendi r
eipio obtineat earitatem , quia meritum sinὸ earitate esse non potes . Et 1. 2. q.
s r. a. 4. ad 3. Mur inquit qui pro-
dueuntur ex habitu infuso, non ea antaIiquem babitum, sed eon'mant babia tum praex sentem : sicut medicinalia re- modia adbibita bomini fano , per naturam , non causant aliquam sanitatem, sed sanitatem prias habitam eorroborant δQuomodo autem actus frequentati corroborent habitus infusos, iam ex D. Thom. dictum est.
DUBIUM I. An Virtutes Morales consi. stant in Medio.
o. I. RUOI itur de Virtutibus gene Iiter. 1. Nier virtutis proprietates nulla
I est vulgatior , qu lim , qudd vi
tus debeat consistere in m dio. la verb, ex dictis. tria sunt genera virtutum aliae enim sunt m rates, aliae intellectuale , aliae Theois logicat; de omnibus istis seemo erit cum D. Thoma hac q. 64. II. Noto ergo , duplex medium di. stingui a Theologis in virtutibus, neminpe , medium rei, & medium rationis. Medium rei est illud , quod natura rei ita est determinatum, & fixum,
ut sit semper unum, te indivisibile;
nee varietur pro loco, tempore, &. persona. Medium vero rationis est illud , quod non est natura rei deteris minatum , fixum , & unum pro omnibus, pro omni tempore, loco, Seeircumstantiis; sed variatur, pro Io-- , tempore , & persona : & dicitur medium rationis , non quia in rebus
non sit; sed quia a prudentia , & ratione laxatur, & definitur pensatis omnibus, quae pensanda sunt. His positis.. III Dico prim d. Virtutes omne& m rates consistunt in medio. Ita D. Tho. hac g. 64. a. I. cuius ratione sic probatur . Bonum cuiuslibet rei habentis mensuram , seu regulam, in eo positum est, quod ita consormetur suae regu istae ; ut neque eam excedat, neque ab ea deficiat: se ut bonum in artificia. tis est , ut sequatur regulam artis , malum autem est , qudd ab ea deficiat: sed mensura, de regula virtutis moralis est ratio; ergo bonum virtutis moralis consistit in adaequatione ad regulam rationis , & qudd nec eam excedat, nec ab ea deficiate sublato autem excessii , & desectu remanet aequalitas , seu medium . IV. Confirmatur. Uirtus dicit ut
esse in medio, non solum quando ei media inter duo vitia, sicut liberalitas media est inter avaritiam, εe prodigalitatem ; sed etiam quando sic a tingit suum obiectum secundum regulas rationis rectae , ut nec eam ex cedat , nec ab ea deficiat: sed hoe modo omnes virtutes morales attin gunt suum objectum; ergo &c. V. Observat tamen S. Thomas , laudato loco ad feeundym , esse quasdam virtutes, quae licet videantur versa ri circa extrema, consistunt tamen in medio. Magnificentia enim , Semagnanimitas , si consideretur quanti as absoluta eius, in quod tendunt, versantur circa extremum , Se m xi 'mam et at nihilominus consistunt in medio rectae rationis, quia in illud extremum , εc maximum tendunt secundum regulam rectae rationis i idest, non
356쪽
non plus, nee minus, qu1m recta ratio postulet; nimirum , ubi oportet,& quando oportet, & propter quod oportet. Excessus autem, & proinde vitium laret, si in hoe maximum tenderetur plus, quam recta ratio dictet ; nempe, quando non oportet , vel ubi non oportet, vel propter quod non oportet a desectus vero, si tenderent in hoc maximum minus, quam rectae rationis regula dictat; id est, si tunc non tenderent, quando, vel ubi, vel propter quod oportet. Unde Philosophus dicit in 4. Et hic. c. 3. quod
magnanimus en quidem magnitudine extremus , eo autem , quὸd , ut oportet ,
3. em ratio ea de paupertate , ε
de virginitate , ac de magnanimitate . A inet enim virginitas ab omnibus venereis, s 'voluntaria paupertar ab
omnibias divitiis , propter quod oportet, cla feeuodam, quod oportet . idest , fecundiam mandatum Dei, or propter vitamaternam . Si autem hoc fiat secundisin quod non oportet , ides. feeundtim alia quam supernιtionem iII1cι tam , veι eistiam propter inanem gloriam ι erit fu perfluum . Si autem non fiat, quando oportet, HI fecundum qued oportet, es vitium per defectum ι Mι pater νn transgredientibus νοι um visa iniιatis, vel paupertatis .
. I I. Resoisitu de Media Virtutum in
υ tes morales, quae sunt circa passiones, consistunt in medici rationis r iustitia vero cum suis partihus , in medio rei. Ita D. Thom. hac g. 64. a. a. Ubi notat, quod medium rationis aliquando coniungitur cum medio rei , aliquando autem non. Tunc coniungitur cum medio rei , quando taxatur 1 ratione per c parationem ad res. Tunc vero nou
eoniungitur, quando laxatur aratio ne secundum comparationem ad nos, nempe ad personam, aliasque circum stantias,
dium rationis praecish sumium est illud , quod 1 ratione taxatur; idest, non ex natura rerum, sed di ratione per comparationem ad personam, &cireum stantias: sed in hoc consistunt virtutes morales, quae sunt circa passiones et nam medium temperantiae non est eerta quantitas cibi omnibus accommodata I sed secundum prudentiam ratione variatur , secundum diversas personas diversae complexionis, & in eadem persona pro diversis temporiis bus , & circumstantiis ; ergo &c. IX Huius egregiam similitudinem affert S. August. t. de Quantitate An ma e. 26. ubi virtutem dicit esse aequalitatem quamdam vitae rationi undique consentientem. Ita ut, sicut totus circulus aequaliter se habet ad medium , nempe , centrum k sie virtus ad suum medium, quod est ratio: adeo ut ex nulla parte aliquid maius, vel minus eveniat. Quo eodem exeminplo usus fuerat Aristoteles x. Ethis. e. v. ubi ait, quod sicut ei reuli medium deprehendere, non cujuslibet,
sed scientis solummodo est e se quoque, & irasci, & dare pecuniam, Msumtus sacere cuiuslibet est, & faeia Ie . At eui , de quantum, & quomodo oporteat haec sacere, non cujuslibet, neque saei te est .X. Idem explicat D. Bernardus Iib. τώ de Consideratione r. 8. loquens de . sortitudine, his verbis : Vides, fortitudiniν matrem esse prudentiam et nee foristis udinem , sed temeritatem esse quemIibet aufuin, quem non parturivit prude tia . Hac item es , qua inter voluptates , eis nerusitates media , quasi quadam arbitra ferins , utrimque tertis imitibur
disterminat sines ; sis assignans , ε prabens quod far est: illis, quod nimis
est , demens; ω sie ex alterutro tertiam formant vi taetem , quam dicunt temperastiam . Nempe intemperantem ipsarens
357쪽
r 1 Quasio III. De proprietatibus minutum .
consideratio censet tἀm eum , eu ne
celsariis pertinaciter demit, quὰm qui indulget superflui3. Quibus rationis medium, in quo virtutis ementia conia
istit, a prudentia praefigi docet, quam
proinde matrem virtutum vocat. XI. Secunda verb pars probatur.
Nam justitia habet sacere aequalitatem rei ad rem ; cum justitia sit circa operationes, quae in rebus exterioribus consistunt, in quibus rectum debet institui simpliciter , & non relath ad
personam, vel circumstantias et cutis cumque enim reddatur mutuum , vel solvatur rei emiae pretium , aut re
sit uatur ablatum, live pauperi, sive diviti, sive parvo , sive magno , medium iustitiae servatur: si mutuanti decem reddantur decem; si pro re em-ra , quae valet viginti, solvantur viginti, si pro centum ablatis, solvantur
centum ἱ ergo &c. XII. Nota tamen, hanc aequalitatem esse duplicem: unam, scilicet, quantitatis ad quantitatem , seu tanti pro tanto; & hane facit iustitia commutativa et alteram proportionis ad proportionem ἔ & haec servatur 1 iustitia distributiva , quae non dat omnibus aequaliter, sed unicuique secundum
suam conditioncm. & meritum: ita ut tantum proportionaliter recipiat miles, quantum Tribunus, ut tribunus e vel si habenti erga Rempublicam meritum ut octo , dentur centum ἱ habenti vero meritum ut quatuor , dentur quinquaginta. Unde servat aequalitatem rei exterioris ad personam exteriorem , ut docet D. Thom. L. 2.
XIII. Nota etiam , qudd lichi iustitia eκ sua speciali ratione respiciat medium rei, quia non aliud praecise
attendit , quam aequalitatem, sive quantitatis, sive proportionis; ex generali tamen ratione virtutis moralis respicit etiam medium rationis: cum quicumque virtutis actus debeat per prudentiam , ac rectam rationem regu
lari. Unde qui non redderet debitum suo tempore, & loco, vel non debita intentione , satissaeeret quidem praecepto; sed non saceret actum tuis stitiae. In hoc ergo iustitia ab aliis virtutibus moralibus differt , quoa istae eonsistunt in medio rationis tanistum: illa verd in medio rei, & raistionis simule quia virtus debet non solum facere bonum, sed bene. Unis de si quis redderet gladium furioso,
aut ei, quem sciret usurum ad occidendum alium, bonum sareret, quia. aequalitatem poneret, sed non bene; quia non secundum prudentiam, ac
dio rei. in materia iustitiae , sive sit per desectum, sive per excelsum , sit semper peccatum Respondeo, qudd vel loquimur de iustitia commutativa, vel distributiova. Si de priori sermo sit; recessus 1 medio, per desectum, ut si qui debet
decem , solvat tantum sex , semper est peccatum, quia non ponit aequalita tem t recessus autem a medio per exiseetam , potest non esse peccatum , sed virtus; ut si debens decem , ex liberais litate det duodecim et potest vel besse peccatum aliquando non iniustitiae, sed alterius vitii; ut si debens decem, daret centum, poDt esse virium pro digalitatis, aliquando etiam iniustiistiae, ut si redderet, quando, & ubi non debet: ut si redderet gladium surioso, aut uxori redderet debitum in loco publico . Si vero de posteriori loquamur , nempe, de distributiva in ordine ad praemia, vel vindieativa
in ordine ad poenas; invenitur peccatum non solum in desectu , ut si praemium, vel poena detur insta propor tionem meriti, vel demeriti r sed etiam per excessum; ut si praemium detur ultra meritum, maximὰ inconis eursu plurium digniorum; vel si eκ-eedatur in irroganda poena modus supinplicii, vel quantum ad quantitatem, vel qualitatem poenae, peccatum erit in utroque casu contra iustitiam .
lectuales in suo genere consistunt in medio.
358쪽
med Io. Ita D. Thom. hae . 64 a 3. ia ver4 , ut supra diximus, viria tutes intellectuales aliae sunt speeulaiativae . aliae practicae ; de speculativis
prob. Virtutes, quarum obiectum m diat inter duo extrema , nempe, inter excessum , se desectum , consistit in . medio : sed obiectum virtutum iniel lectualium specula lavarum est verum in se , quod mediat inter excelsum ,& desectum ; qui sunt duo extrema , quibu, laeditur veritas, sive affirmando pluiquam res habet, sive minusquam habet ; sive negando quod habet, aut ivi m indo quod non habet; ergo Sec. Unde D. Thom hac: Sre 1gr-tur tinquit . bonum virtutis intellectua- Iis speculati Da eon it in quodam meiadio , per eonformitatem ad ipsam rem ;seeundism quod dicit esse , quod est , vel non esse , quod non est , in quo ratio rae. νi eoujsiι. EMegus autem es ferundum a1firmationem fatfam , per quam dieitur esse , quod non es ; defectus autem ae cipituν fecundum negationem falsam , per quam dicitur, non ege , quod est . XVI. De practicis item probatur. Nam virtutes intellectitates practicae sunt, vel ars , vel prudentiar sed utraque concernit materiam respicien rem aliquam mensuram , cu regulatio. nem , aqua potest recedere. vel per excessum , vel defectum ; ergo utraque consistit in medio. Minor probatur. Ars enim suas habet regulas, secundum quas si artificium fiat, benE , Sevirtuose fit; & a quibus si recedatur , sive per excessum , sive per desectum , vitium est arteiacti. Prudentia ipsa e ii, quae praescribit medium aliis vi tutibus moralibus, quod est consormi las ad appetitum rectum ; a quo declinari potest , iam per excelsum , quam per desectum : si per defectum , erit imprudentia, si per excessum rein cedatur, erit astutia. ergo & prudentia in medio consistit. XUII. Dico quarto. Uirtutes Theo- Iogicae per se non consistunt in medio , sed solum per accidens. & ex parte nostri. Ita S. Thamas hic a. 4. Priar pars prob. Mensura, & regula virtuistis Theolosi eae per se est ipse Deus in se; fidei quidem, ut est ψeritas diis vina , spei, ut summh potens , & pius,
caritatis autem , ut summis bonus rsed talis regula est mensura excedens omnem humanam facultatem; nunquam enim homo potest diligere Deisum , quantum diligi debet, nec tanis tum credere . aut sperare in ipsunia, quantum debet; ergo bonum harum virtutum non consistit in medio, sed tanto est melius, quanto magis aec ditur ad summum. Posterior etiam pars prob. Nam etsi non possim iis serri in Deum , qua tum debemus ; debemus tamen in idisum serri, sive credendo , sive sp rando, sive amando νuxta mensuram conditionis nostrae et ita scilieet, ut non credamus , nec amemus , nisi ea,& iis fine , ac modo , quae , & quibus
e venit nos credere, & amare et ne
que etiam speremus, nisi ea, quae conditioni nos rae conveniunt, alio quin erit excessus, vel desectus. Sicut docet D. Thom. ibi d. ad 3. Spes est media inter praesutntionem . &des peraraonem , & fides Catholi ea inter contrarias haereses , non per compar tionem ad Deum , sed per compara intionem ad nos ; qui vel speramus , quod conditioni nostrae non congruit, vel quod congruit, non speramus ; vel quod
credendum non credimus, aut credi mus, quod credendum non est.
DURIUM . II. An Virtutes Morales sint invicem neu cessario connexae st. I. aliqua supponuntNν . I. E irtutibus moralibus sero mo est, non de intellectuavi. Iibus; has Enim non esse imvlcem conneκas , manifestum est et elimum sine altera possit reperiri ; us
359쪽
344 Quaesis III. De proprietatUur Rrtutum:
scientia snh prudentia, vel artes s nescientia. mia , ut ait D. Tho. hac r.
a. q. 63. R. I. ad 3. Virautes intella. suales sunt circa diversas materias, adrnvicem non ordanatas si sietit paι et lata
diversis scientiis , ω artibus . Neque etiam de virtutibus Theologi eis. Esto enim , ut docet idem S. Din. a. s. earitas sinh fide , & spe nullo modo esse possit ; quia sicut aliquis non
posset eum aιι quo amicitiam 5abere , si discrederet , vel desperaret, se posse babere aliquam societatem , vel familiarem eonversationem cum ipso: ita alia quis non potest habere amicitiam ad
Deum , qua es coratas ι nisi fidem babeat , per quam eredat hujusmodi Deietatem , ω conversationem hominis eum
Deo , Θ Deret , se ad bane foetesarem pertinere. Attamen fidem , & spem posse esse fine caritate, docet a. 4. &est dogma fidei sancitum in Trident. Sess. 6. Can. 18. Si quis dixerit, amissa per peccatum gratia , simul cr fidem.
semper amitti , aut fidem , qua rema-Met , non esse veram fidem , licλι novi At vise .... anat bema sit. mare de
virtutibus moralibus dubium superest. II. Quia tamen virtutes morales, ex dictis, aliae sunt acquisitae, aliae per se insula; suppono , virtutes mois rates per se insulas , saltem in statu perfecto , esse invicem necessarid connexas . Tum ciuia simul omnes insunduntur quoad habitum, una cui gratia. Tum quia recta intentio circa finem superna ruralem , quae habetur per caritatem , nequit stare sne recta electione mediorum superna luis ratium , quae habetur per virtutes morales insulas e ciun enim earitas sit
amor essicax omnia ad Deum ordinans, exigit, ut Omnia media et: gantur, ut Ordinata ad ipsum . De virtutibus ergo
moralibus acquis lis quaestio piocedet. III. Circa quod nolo cum D. Tho. hac g. 63. a. t. quod cum virtutes acquisitae morales accipi possint, vel in statu perfecto, pro habitu inclinania te in bonum opus bene agendum,
vel in statu imperfecto, pro quadam inclinatione ad opus aliquod de genere bonorum faciendum, sive talis inclinatio insit nobis a natura , sive
ex assuetudine z concedunt omnes virtutes impersectas non esse neeessario connexas; cum videamus , aliis quem ex naturali complexione, vel ex aliqua consuetudine, esse promtum ad opera liberalitatis, qui tamen non est promptus ad opera castitatis. Ioiis tur de virtutibus moralibus persectis sermo est e an invicem sint connexae. Qiiod esto Scotus neget, assirmant tamen eum S. Thom. communiter Theologias. I I.
Resolutio Dubii . IV. Ico. Uirtutes morales in egea perfecto ita sunt connexae, ut qui una caret, nullam persecte haheat. Ita sentiunt Patres. Ambrosus' ' buc, e. 6. Connexa sinquit
lisin sibi sunt, eonea tenaraque virtu res s ut qui unam Babeat, pIures habere videatur. Et I. r. de o iis e. 27.
ubi statuit omnium virtutum sontem esse prudentiam , concludit: Liquet etiatur , has , or reliquar eognatas sibi esse
S. August. lib. 6. de Trinit. cap. 4. ait : Src enim υιrtutes , qua sunt in
animo humano , quamvis alio , atque
alio modo singula intelligantur , nulIomodo separantur ad invιeem; ut quia eumque fuerint aquater , verbi grat/a , in fort1tudrne , aquatas sint O pruden-tra , O temperantia , cs' susilia . Et
Epist. 29. nunc I 67. σου Hieron. c. A.
post quam asseruit, hanc de inseparabit Hale virtutum omnibus Philosophis placu ille sententiam , subjungit: Cenδhane persuadent , qui rinam virtutem habuerat, babere omnes , ω omnes deesse, eui una defuerit , quod prudentia nee ignava , nec injusta , nee intemperant
potest esse ; nam δε aliquid borum fuerit,
prudentia non erit . . . . Ita ubi ver
360쪽
ubi autem alsa defiant, veνa ἐIIa nones, etiamsi aliquomodo similit esse videatur. Et paul6 post id probat exemis
plo Catilinae, qui, Θ Hi, ω suis
magna pestitus fortitudine videbatur. Sed hae fortitudo prudenr non erat s ma Ia enim pro bonis eligebat r temperans non erat; eorruptelis enim turpissimis sadabatur: iusta non erat ; nam contra patriam eoniuraverat. Eι ideo nee foris
ritudo erat: sed duritia sibi, ut stultor
falleret, nomen fortitudinis imponebat. Unde & Aristot. l. 1. MaSnorum mO
dentia virtutes sunt , neque prudentiata absque residuis virtutibus perfecta . Ve-νhm invicem sese eoadiu Pant, eomitanis res prudentiam . Et Tullius in h. Tuficulan. quas. ait et Si unam virtutem confessus es , te non habere, nullam necessa es , te habiturum . U. Accedunt S. Hieronimus in Va-ia c. I s. ubi postquam dixit, quod sicut cythara non emittit sonum cominpositum , si una chorda rupta suerit: ita nec Propheta poterit melos dulce resonare, si una in eo virtus desuerit ; addite Philosophorum quoque
sententia est, harere virtutes : Θ ApοηοIiDeobi c. i. ut eui una defueriι, hute omnes deesse virtutes . Quae repetit in eap. 36. dicens: unam iusit iam fecerit, eunctas virtutes implesse dieatur, qua invicem se sequuntur , ω sibi barent; ut , qui unam habuerit, ominnes habeat, 2 qui una earverit, cun
D. Gregorius item nostram ager-tionem expresSE docet I. Q. Moral. e. i. his verbis: Una itaque virtus sinὸ aliis aut omnino nulla est, aut imperisfecta . Ut enim , Aut quibusdam visum est , de primis quatuor virtutibus loquar , prudentia , temperantia , fortitu.
ἀine , atque iustitia , tantis prefecta sunt
singula , quanto vicissim sibimet eo unis cta . Disiuncta autem perfecta esse nequaquam possunt ; quia nee prudentia vera es , qua ius a , temperans, e r fortis non es et nec perfecta temperantia ,
qua fortir , iusta , . prudens non es:
nee fortitudo istegra , qua prudens , temperans, Θ justa non est: nee veνa iustitia , qua pru enr, fortis, σν remperans non es.
UI. Ex his ergo Patrum dictis si e conficio rationem , qua utitur D. Tho.
hac q. 63. a. I. Persecta vir Ius mois
ratis pendet a persecta prudentia: at qui prudentia persecta esse non potest
sinE consortio omnium virtutum m aralium; ergo. Maj. videtur certa. Nam virtus moralis, ut dictum est,
eonsistit in medio; hoc autem medium praefigi debet a prudentia. Rursus et virtus moralis est habitus electivus, id est, faciens electionem rectam et recta autem electio dependet 1 consilio, judicio, & imperio recto, qui sunt ctus prudentiae. Minor ver b suadetur. Persectus prudentiae flatus exigit, ut facile, Npromte possit homo elicere actus prudentiae, cum voluerit: sed non potest facile , & promte hoe sacere, nisi adiniat aliae virtutes morales; ergo &c. Min. probatur. Ad consilium, & judicium rectum prae requiritur recta intentio; unde judicium de mediis, sicut & imperium , ad malum finem, non est a prudentia, sed ab astutia, vel alio vitio prudentiae opposito: sed sacere rectam intentionem finis pertinet ad Omnes virtutes morales; quaelibet enim illarum habet rectificare appetitum circa finem , & materiam propriam . ergo non potest homo faciliter &c. VII. Ab hae ratione conatur se extricare Scotus, duplicem distinguendo prudentiam, unam partialem, a. liam iotalem. Partialem vocat eam, quae non est respectu omnium agibilium , sed concernentium unam tantum materiam, pula, ciborum , aut vene reorum: totalem vero, quae respicit
omnia agibilia. Unde concessa maioride priori prudentia, eam negat de secunda. Imo existimat , non dari prudentiam totalem, sed tot esse prudentias specie diversas , quot sunt vir Iutes morales. & unamquamque ha-