장음표시 사용
131쪽
aecia is s. quia pellens elongat a se id quod pellitur. Sta in tracta.
tu, id quod mouet est terra . ius motus quia trahens ad se movet id,quod trahitur. Et propter hoc oportet i Pprimum organum motus localis in animali, sit & ut principium motus, te ut tominu . Et ideo oportet in in eo sit aliquid manens. S tamen quod hinc incipiat motus, sicut apparet in motu cuculari.Nam corpus fg circulariter mouetur propter immobilitatem centri &Polorum non mutat totaliter locum initi sorte ratione, sed Fm totum manet in codeni loco secundum subiectum, partes autem variant locum sub ecto,& non ra- or ellor tione tantum, sic etiam est in omni motu cordis. Nam sanum cor in eadem parte corporis conlixum manet,sed mo- loces uetur secundum dilationem & coni frictionem,ut cau--R I set motum pulsus & tricius, de sic quodammodo est mobile, Se quodammodo quiescem. LECTIO XVI
- . . . Laeto an Nihil motivum sui jplius tale siue phantissa ostendit, hominem autem Lipssim mouere ratione particulari praetiea
O Nnino igitur, ut diximus Voc ut psius motiuum
e imaginatione non est.Omnas aurem maginat Io, aut ration si particeps, aut est sensim : atque
pu huius belluae participessunt. cx... sia omnino igitur, sicut praedictum est quantum appetitium animal, sic ipsius imum est. Appetι tuti autem non sine phantasia. Thantasia autem omnήs acit rationalis, aut sensibilis est. Hac igitur alia auimalia participant. Postquam Philosophus determinauit de principio. i motivo secundum localem motum in communi de se cundum te, nunc determinat de ipso, per comparationem ad diuersa genera animalium. Et circa hoc tria fa cit. primo Ossendit quid sit commune omnibus animalibus participanti bus motum.Secundo quomodo principium motivum inueniatur in animalibus imperiectis. Tertio ollendit quomodo hoc principium motus sit in animali periectissimo,quod eit homo, differenter ab alijs animalibus. ibi. t Sensibilis quidem .l Dicit ergo primo,quod Omne a minalia quatum est appetitiuum, sic est sutipsius moti uuin. Nam appetitus eli caula propria motus. Md appetitiuum non cit sine phantasia, T . - 48. quae est vel rationalis,vel sensibilis sensibili autem phatalia , alia animalia ab homine participant, non autem rationali phantasia. Considerandum autem cit, quod sicut supra dictum est, sicut sub intellectu phantaliam comprehendit, ita etiam Phantalum vique ad intest ctum extendit, sequens nominis rationem. Nam pli antastra apparitio quaedam est .apparet autem aliquid N iecundum sensain,&secundum rationem. Pliam alia etiahabet suam operationem in absent a sensibilium, ut ratio,& intcllectus. Deinde cum dicit., Im, cui in c'nsidera rem est etiam, quidnam sit id,
dia animi quod imperfecta animalia motu movet,quabus sectis in-lia mouean est tam in modo tactus. Loque inuestigandum est, si I istur. etiam insit imaginatio, cupidua σω. ecne. Etenim dolor,
atque voluptas his inesse videtur. ιodsi haec insunt, filii a im cupidit rem necessc en eisdem Die se. quonam pa-
νbant sil ipsi infant illa uisc. Consederatae M autem per Lims quia movens e triuibus se ijus tactus fuam in6:,νtram cotingat antasuis concupi sientiam inesse his, an non . Videtur enim tartitia Δ, tri*tιa laese . a ι autem bae, O concupiscentiam necesse . Phantasia autem quomodo viique inerat An sicut mouentur indeterminute, o haec insiunt quidem, indeterminate autem ιnsunt. tendit quid sit principium motus in animalibusim Persectis. Et dictatur animalia imperfecta, quibus inestiolum sensus tactus. Et dicit, quod conliderandum est quid moueat ea,virum scilicet in eis sit phantasia de
concupiscentia,ves non. Videtur autem, P in eis sit concupiscentia, quia in eis videtur esse istitia & trillitia. Re itrahunt enim se, cum ab aliquo nocivo tanguntur, de aperiunt se, & extendunt in illud, quod est eis conueniens, quod non fieret, nisi in e:s esset dolor de celecta. DO. Si haec auteni sunt in eis, necessari uiri eli quod in eis lit concupiscentia.Sed cum concupiscentia ex sensu fiat delectationis, sequitur P concupiscentia non sit line pluuialia. i istat ergo quaerendum, quomodo in eis sit phantasia. Et rei pondet quod sicut mouentur,ita incit liuiusmodi animalibus, de phantasia de concupiscentia. Mouentur autem non determinate,quali intendentia aliquem determinatum locum, in suo motu,sicut accidit in animalibus, quae mouentur motu Proccisi tuo,
quae imaginamur aliquid diltans,di illud concupis ne de ad illud mouentur. Sed huiusmodi animalia imperfecta non imaginantur aliquod distans,quia nihil imaginamur, nisi ad presentiam sensibilis. Sed cum laedun- Memeto eo tur, imaginantur illud ut nocium, de retrahunt,s e,dc ruu quet sucum desediantur, extendunt se super illud, de applicant N. 'ssi se ilἰ . Et lic in eis eli plia mali a vel concupiscentia inde μης terminata, inquantum imaginantur de concupiscunt aliquid ut conueniens, non autem ut hoc, aut illud, hic, aut ibi, sed habent confusam imaginationem, dc concupiscentia in . Deinde c uin dici t.
Imaginatio igitur siensitiva in ratione et Lim expertihus,uti diximus mimatibus meis. At deliberativa bis inea cratam, in quιbus ratio ines . Nam virum hoc agat, an hoc rationis iam opus, atque oscium est. Atque nece se eIt viro quodam metirι : maius enim pes Pr-tur . Quare pote, i Maumer plura Alpis ut sin tu' ii, Gii, bus sacer D tac est causa oe,cur non om F i gis .im eo gilirio ν:detur opinionem babere, quia eam quae es ex racio itu Minnucinat one non babet. t haec ιliam nimirum habe .uWa- te Hac tur. propter detiberatruum appetitus non habet. Sensibilis igitur phantasia, sicut dictum ess,er in alus animalibus inest. Deliberatiua autem rationatibus mei LVtrum inim aget hoc alit hoc am rationis eii opus: necesse est vim mensurare. Mainsearm imitatur. 2d re rex. cο. s . potest vatim ex pluribus phantasmatibnuacere. Et causa baec Hi, cur opimonem non putatur habere,quoniam cam quae exfi logi o non babet. Haec autem illam. Propter quod uiliberatι utim non habet appetιtuς.
Ollendit miod principium motivum sit in liominibus. Et circa hoc tria facit. Primo ostendit, quomodo principium mouens in hominibus est ratio deliberans. Secundo quomodo aliquando deliberatio rationis, per appetitum vincitur. ibi. IVincit autem .l Tertio ostendit quae ratio sit mouens, ibi. I iemiticum autem l Dicit ergo primo,quod phantasia sensibilis.vt ex dictis patet eli et in alijs animalibus,sed illa,quae cli per deliberationem, est tantum in rationalibus,quia considerare virum hoc sit agendum,aut hoc, quod eli deliberare, opus eli rationis.Et in tali consideratione necesse cli accipere aliquam unam regulam, vel rinem, vel aliquid huiusmodi, ad quod mensuretur quid sit magis asendum. Maniscitum est enim quod homo imitaturi idest desiderat, d,quod est magis in bonitate, di iis,quod est nullus:
132쪽
melius: melius autem semper diiudicamus aliqua mensura,& ideo oportet accipere aliquam mensura in deliberando quid magis sit agendum. Et hoc est medium, ex quo ratio practica syllogi ait quid sit eligendum. Vnde inam sellum eli. quod ratio deliberans potest ex pluribus phantasmatibus virum facere , scilicet ex tribus, quoium unum p rq cligitur alteri, de tertium est quali Gisura,quae prsete 'it Et haec eii causa,quare animalia non habent opinionem, licet habeant phantasiam, . . quia non illant uti syllogismo, per quem unum praeo; is iube tἰ g 0;-: ς Sςd deliberatio rationis habet illam lci H;. Q licet opinionem, alias non saceret ex pluribus phantismatibus unum. Et inde est, quo a appetitus inserio siqui sequitur phantasiam, non habet deliberationem, sed absque deliberatione mouetur ad cognoscendum, vel Irascensum, quia scilicet sequitur pliantasiam lentibilem. Deinde cum dicit.
Vinci r autem interdum appetitus, movetque volantatem, interdum haec illum, appetitus, In I aim appetitum, a tybaei a Sarain cum in commentia fit. Atquia semper superior Miais est princep;, moueἰque nazuca,quo sit, vitres iam motus esciant an.
Vincit autem et mouet ahquando appellius deliberatιonem Aliquando autem in aet et hunc illasicuti be-ra,appetitus appetitum,cum mcontinentia ιerat .seatura te emper quae ursum, pr.ncipatior e ,σ mouet,
ut tribus laticinitas Iam moueatur.
Ostendit quomodo deliberatio rationis vincatur ab appetitu inferiori,&dicit quod appetitus infertur, qui
est line deliberatione, vinci t detinerationem, ee remo
uci hominem ab eo quod diliberauit. Aliquando cconllerso appetitus mouet apyetitum scilicet superior, qui est rationis diliberaniis, eum qui eli plo mali e seni ibilis,lic ut in corporibus coelellibus, sphaera superior in
taci inferiorem, quod accidit cum aliquis continens fueri . Continenti, enicia est per deliberationem rationis vincere passiones Et ille est naturalis ordo, ut superior appetitus moueat inferiorem,quia etiam in corporibus coelestibus naturaliter sphsia superior principalior est,& mouet inseri yrem, ita quod inferior mouetur tribus motib is localibus . Si cu sphaera Saturni mouetur dimotu diurni ,qui eli super polos mundi,& motu contrario,qui est super polos rodiaci & pix:er hoc motu proprio. Et similiter appetitus inferior, etsi aliquid
de motu proprio retineat, mouetur tamen naturali Ordine, motu appetitus iuperioris, & motu rationis deliberant s. Si autem econuerso accidit, quod appetitus superior transmoveatur ab ititeriori, hoc eli praeter ordinem naturalem. Vnde ec hoc iacit peccatum in moribus, sicut peccata lani tuo nitra in natura . Deinde cum dicit. Ea vero ratio, cuisicientsae tribuuntur,usu mouet Gedmanet. Cum autem aestis nationum ae ratιonum, alia si
uniuersalis , alia sngularas: alia namque dic t ome bo-xtim bonoribus esse adiiciendum, haec vero iacit est me bo. . num esse, hac iam opinio mouet, non ista mutier alis. l. ossi omi miΠpoti amba m cnt. e g. ιlla quiescens inagu,bac is mouet, autem non Diescens.
qua uniuer Scientificum autem non manet, sed manet. Quoniam
salis, aditem hoc quidem νmuersatis ea ιltimatio er ratio, alia I - 17 diei ὀ particularis. Haec quidem enmι dicit, quoa oro tet talem tale agere, bee autem quod hoc quidem est tale, ego ratis. Iam haec mouet opimo, non qua valuersatis , aut νtraque , sita haec quadem quiescens magis haec autem non.
Ostendit quae ratio sit mouens. Et primo sciendum est quod ratio tricula uua,quam appellat scientilicam, non mouet, ted in quiete est, quia nihil de imitando vel
fugiendo dicit, ut supra clictum cli. Ratio autem practica, quaedam cst uniuersalis,di quaedam particularis. Vniuerialis quidem, sicut quae dicit, quod oportet talem tale agere, licui filium honorare parentes. Ratio auteparticularis dicit quod hoc quidem cli tale, de ego talis, puta quod ego filius,& hunc honorem debeo nunc exhibere parenti. Haec autem iam opinio mouet non autem illa, quae eli uniuersalis. Aut Ii utraque mouet, illa quae cli uniuersalis, mouet ut causa prima de quiescens, Particularis vero ut causa proxima , de quodammodo motui applicata. Nam operationes & motus in particularibus sunt, unde oportet ad hoc quod motus sequatur,quod opinio uniuersalis,ad particularia applicetur. Et pi opter hoc etiam peccatum in actionibus accidisi und. meta quando opinio in particulari Operabili corrumpitur tu otiatur. Propter aliquam delectationem, vel propter aliquam aliam passionem, quae talem uniuertatem opinionem
Quodlibet vivens. quandiu uiuit,vegetatiuam animam ne eellario habere ostendit , non autem sensum,nisi pastiue , ut plantas, utroque autem modo animalia tantum sensum ha- .e,ac ex illis sensunt tactus, Sc gustus . qui levius nunt in re
cipiendis,non autem amittendo.
N Necesse est igitur, omne quod vivit, an amRe vegetati in
habet, nutraedi vim habere ab ortu generatione in o n bustis Vsque ad interitum corruptionemve suam. ς uc busea ecesse est enim omne quod est ortum, accre ιυvcm, satum, in decretionem habere, quae qui em, VI patet,
me tutione fierι nequeunt. 'ecesse est ιgitur νηι- ueri bis, qus accrescunt atque decrescunt , ιnsep
t sine alimento ese,imp sibile est. Nec se est igitur, messe vegetabilem potentiam in omnibus generabilibus, . coruptibilibus. Postquam Philosophus determinauit de singulis partibus amms, hic ollendit quomodo adinvicem ordiis nantur.Et primo ostendit,quod necesse est animi pamtem vegetabilem in omnibus viventibus inueniri. S
eundo ottendit quod sensitiva non est in omnibus, seclin aliquibus ibi. i Sensum autem non necesse. ι Dicit e go primo, ex his, quae supra de partibus animae de te minata lunt,concludem,quod omne,quod vivit,& per consequens quamcunque partem animae habes, necesseeli quod habeat animam vegetabilem a principio tuae generationis usque ad suam corruptionem. Ex quo in nuit hoc este in alatibus, quae generantur dc corrumputur intelligendum. Hoc alitem probat sic, quia necesse est ιν omne vivens quod generatur, habeat augmetum re tiatum de decrementum ea hec non possunt accidere sine alimento, quia tempore augmeti oportet quod plus de alimento, conue tabur , qua nivi iaciat ad coi seruationem praeexaltentis magnitudin is, tempore a u. tem status, qualiter, sed tempore diminutionis, minus Cum igitur uti alimento pertineat ad partem vegetabilem, necelle est quod haec pars animae sit in Omnibus viventibus,quae generantur de corrumpuntur.Et sic patet ordo istius partis animae ad alias partes animae, quia omnes aliae praesupponunt litam. Deinde cum dicit. At non in omnibus viventibus necesse est se sum esse. Etenim neque eapossunt tactum habere, quorum corpus
eii simplex, ius non sine materia formarum sunt fusis sensuvi '' privum
133쪽
q. icquam in rc sit ratιoue. . Sensum autem non nece se est omnιbus viventibus in-
' esse. eque enim ea, quorum si ivler corpus,con ιπι
habere tactum . Neque sine hoc po sibile es sextam animal, neque quaecunque non si Olciua specierum si
Ostendit quomodo se habeat pars sensitiva ad vi uentia. Et primo ostenditu, non eli in omnibus vi uel istibus. Secundo ostendit in quibus viventibus sit, ibi. Animal autem necesse. Dicit ergo primo quod no est necessarium quod omnia uiuentia habeant sensum . quia sensus tactus sine quo nullus alius potest esse, de per consequens neque aliquod animal ,euius ratio perii x. tex .eom. citur ex hoc quod habet sensum esse non potest in ali-Te. . a . quo corporei implici, quia organum sensus tactusn cesse et tesse in quadam medietate inter contraria, ut supra ostensum est: quod nulli corpori simplici comae nit,cum in corporibus limplicibus lint excellentiae qualitatum sensibilium . puta in igne excellentia calidi, in aqua, excellentia frigidi. Similiter etiam suaecunquae non sum susceptiua speciei uim sine materia , non habent sensum. Nam sensus cstsusceptiuus speeterum it ne materia, ut supra dictum est . Sunt autem quaedam viventia, scilicet Plante, quae sunt propinqua corpori- eo. tari bus simplicibus Pro PIer earum terret tenatem,& non' ' recipiunt species sensibilium', nisi per materialem immutationem . non ergo omnia vitientia habent sensum. Deinde cum dicit. Φ
Amniat aratem necesse est se mi habere , si nihilsi
Ani δἰ est mistia D: una. sitiὐersa, quaeratura conficiun . si tur, gratιa Innt alicuius,aut sunt casus eorum, quae alicuius caiisa Ount. Si igitur corpus, tuis rabet migra drendi, non baberet jensum,corrumperetur aue n0a ad suum proci seretur,perueniretque finem; quem quidem opus es, nati irae sonstat. suo numque pacto nutrzetur e Immobilibus enim ades nutrimen Am, eo in loco, ' vbι sunt or 4. quo mitri δ' N. si natura.' D. . Animal autem necesse rilsnsen habere, si nihil si a fra sitit iratura . P ropter at uni enim o mnia,quae sunt natura, AUIlκηι,aut coincide I asuvi eo vi , quaesu t' propter aliquid ..Sι Gitur omne proce uum corpus non habeς sensum, corrumctgr Iu e. ,. Et ad finem non Niqμς me: . qui est nMη- o s. Quomodo emmatitui e AIaaenti Ius demetri in in t , unde nutri
Ostendit quod omnia animalia habent sensum. Et circa hoc duci fici .lyrimo ostendit hoc de animalibus, uaembuentur mori proces auri. Sechndo limplicitere omnibus animalibus, 1 bi. y Atyerol. Circa primum duo facit .Primo Oliendit propolitum. Secun do excludit quoddam per quod posset fidae rationi obviariab .i Non pote it autem corpus .l Dicit ergo primo, quod necesse eliquod animal senium habeat. Ad quod probandum proponit primo ;quod natura nihil facit siu- . 1 ira.quia omnia,quae sunt in natura, lutat propter aliud, id est proueniunt ex Messitate eat his, qui propter aliquid sunt. Sicut natura iacit membra propter aliquas operationes.Sed ex hoc quod membra sunt etalis dispositionis. sequitur quod habeant aliqua accidentia, licui quod habeant pilolitates quasdam,vel colore=,vel co
ruptiones uar non lunt propter linem, ted magis proueniunt ex neces uale uiatina . Sic igitur, cum natura opercrurmpter aliquid, si res naturales non postmesciuem rc ad fiacm, quem natura intendit, client frustra. Sed natura fecit corpus processiu uum, id eli antiam iis,quod potast moueri motu processivo,sic organi
cum & dispositum, propter motum, de ut per motum ulterius prosequeretur alimentum, per quod conseruaretur in esse. Hoc autem non posset hilari non haberet sensum,quia non discerneret corruptibilia,quet possu ni ei obviare, desie corrumperetur, fle non perueniret ad sinem, quem natura intendit, ut scilicet conseruertur alimento, quod ex motu acquiritur. Quomodo enim alerentur, nisi quaererent alimentum per motum ι Nec Cap. Mest inllantia de animalibus immobilibus , quia animalibus manentibus, idest immobilibus existit adiunctum illud,unde nata sunt nutriri, unde non oportet quod a remotis quaerant. Manifestum eli igitur, quod ii corpora processiva non habetent sensum,non pollent consequi snem ad quem natura ordinauit. 8e ita essen frustra,quod eth in conueniens . Deinde cum dicit. Fieri autem nequit vi cordiorum quisquam n obolo,rtque ortum, rviam quidem habeat, discerneatemque mentemdensu autem Pacet. r inim non habebit ρ im animae, aut corpor, id psum metius erit: At n tri,idetur melius ese. Illa namque ob hoc non intelliget
mans. Idis autem non ob id ιpsum muri persistet. At
Ῥero neque corpus quicquam ingenitum an malum cieri
sum habere necesse est.'Ntillum igitur. t duximus ron mobile corpus habet an mam absque sensu. on potest utilem corpus habere quirim animam, Tex. ea. O intellectum d scretitium , sensum autem non habere, nonnim tuum exinens , generabile autem . e s Tero neque ingenediabile . utiare enim non habebit e e guremm amme messus, aut corpori. Nunc autem neutrum
est. Psaec quidem non magis interrigit. Hoe autem nihil erit magis propter illud. Nullum ergo habet animai cor ala . G. M. pus non manens sine sensu.
Excludit quoddam, per quod posset obuiari praedicte rationi. Posset enim aliquis dicere,quod corpus processivum potest peruenire ad finem intentum a natur discernendo corruptibilia per intellectum; etiam si n5 haberet sensum.Sed excludit hoe: dice quod corpus non exiliens mansuum , sed processivum, non potest habere animam, de intellectum discernentem nociva, ita quod non habeat sensum,neque si sit generabile.ne
quesiit in generabile. Et de gen crabili quidem osten- δε sum est. Nam viventia generabilia habentia intellectu ti
sunt tantum homines'. intellectus autem humanus sim
diget sensu, ut supra ostensum est.sed quod dici squod neque illud quoa est in generabile habet intellectum sine sensu, i videtur esse fallan secundum opinionem
Aristo.Nam corpora caelestia, ouae ponit esse animata, habent de partibus animae, intellectum. Non habent autem sensum,cum sint corpora uniformia, no habentiadisi incitonem in organis, quae requiruntur ad sensum. Vnde quidam sic exponunt ut ibi terminetur sentetia, -
ubi dicit 3 generabile autem, i vi sit sensus, G, nullum corpus non manens, potest habere intellectum sine sensu,dummodo sit generabile. Sed quod subdit. l At vero neque ingenerabile, est principium alterius lententiae, ac si dicat, quod hoc quod dictum eii de corpore generabili, non uese habet circa corpus in generabile, ut scilicet non possit habere istellectum sine sensu. Et hoc est quod subdit. I Quare enim non habcbit. lintelligendum est magis relative quam interrogatiue ut sitiensus, quod caula,quare corpus ingenerabile scilicet corpus celeste, non habet senium, licet habeat intellectum est illa, quia si habet et sensum, aut hoc esset ut exinde esset aliquid melius ammae corporis,aut ut exinde esset melius corpori intesti:sed neutrum horum est,quia anima corporis cilesiis no magis intelligeret per senium, quam sine sensu, intelligit enim per modum subitantiatum leparatarum ea,quae sunt secundum se intestigibialis. Neque
134쪽
lia.Nequeetiam corpus cies este magis possct conseruari in ella, propter sensum, qu)a noli eli possibile ipsum cortum p unde non 3ndiget sensu ad vitandum corrumpemia ud ad hunc sensum non adaptatur conclusio cosequens, i cilicet quod nullum corpus non manens,ideli non immobile, habet animam sine iensu. Nili sorte dicatur. quod haecci nclutio, non sequitur ex eo quod immedi He dictum est,icd ex eo quod primo fuit dictum. Quia igitur haec expositio extorta videtur, dicendum est,quod per corpus ingenerabile non intelligit cor
pus caeleste, sed corpora quorundam animalium aere rum, quae ponebant Platonici,nominantes ea dς mones
quos quidem Apule. platonicus sie diffinit. Daemones
sunt animalia corpore aerea, mente rationalia, animo
passiua, tempore auema. Et de huiusmodi animalium corporibus vult Philosophus ostendere, in non est porusibile quoa habeant intcllectum line senis, licut Platonici potuerunt, ut in: errogat iue legatur quod dicitur. ὀQuare enim non habebit i scilicet hiat ulmodi corpus
sensum.' d. Non eli huius rationem assignare. Si enim non habct, aut hoc eli propter bonum animae, aut propter bonum corporis. Sed neutrum horum, quia sine iensu neque anima eius intelligit melius. neque corpus magis conseruabitur. Et ex hoe statim directe sequitur conclusio, quam inducit quod nullum corpus mobile habens animam, reat sensu. Apparet autem hanc esse intentionem Aristo t. chocqiiod immediate subiungit, quod impossibile est aliquod corpus simplex esse corpus animalis. Deinde cum dicit.
Atquisissensim habet, necesse est ipsum vel simplex
corpus , vel misum esse . Sed fieri non pote,i xt sit smplex, non enim habebit tactum. At banc I sium in
At vero si habet si sum, necesse es corpus esse aut simplex, aut mistum. Nisibile uatem en esse s
plex . Tactum en non haberet . Eil autem necesse hunc habere. Ostendit quod sensus sit simpliciter necessarius omni animali. Et circa hoc duo Leit. Primo ostendit pro . positum. Secundo inducit quandam conclusionem ex dictis .ibi., Manisellum igitur quoniam necesse. I Circa primum duo facit. Primo proponit quod intendit. Secundo probat propositum .ibit Hoc autem ex his., Proponit autem duo, quoru m primum est quod si aliquod eorpus habet sensum , necesse eli quod vel sit simplex, via iiDilum Et impossibile eli quoa sit simplex, quia si
esset corpus simplex, non haberet tactum , quem qu dem sensum necesseeli omne animal habere, no Iesum animalia processiiua, sed etiam animalia imai obilia, luc ut ostendit si pra. Deinde cum dicit.
Quod quidem ex hisce perspicuum euadere poten
Ari mirari, ammai omne corso sit animatum: eoipusque ne habet seu Omne tangibilest: tangibile autem sit id, quod est Iossum iactuti bile tactae necesse es O annuatis corpus Um habeat sientiendi tangenuos habeat ipsim animal conservari. Ca reri namae sensu per alia quaedam externa sentiunt.
Odoratus, miuam, Usus,ac aviatus. Tangens autem n
fusum habeat ron poterit alia quidem fugere, alia autem capere. Quod si ita sit, fieri non potes,ut ipsum animal cons ruetur. TH. Q si. Hoc Gutem ex his manifestum. Quoniam enim animarcorpus ammatum est .corpus autem Omne tangibile: tangibile autem quod I sibi e tactu : necesse eo animalis corpus tactinum et Iedi debet saluari animal. Alu enim senius per altera sentiunt, τι es actus, visus Auditus, Tactitiam avitem nis babras j jum, non haec qvisim pote-
rit fugere, illa ratem Melere . si ver)baer, imprisibila est saluarι anima Probat propositum. Et primo, ν sensus tactus sit in
Cmnibus animalibus, lecundo quo a corpus animalis non possit esse corpui simplex.ibi , Quod autem Pol,l-bile. i Circa, primum duo facit, Primo Ottendit, quod necesse eli messe omnibus animalibus sensum tactus,lecundo quod alij sensus a tensu tactus non inlunt omnibus. ibi l Alij autem propter bonum dec.ICirca pruni duo lacu. Primo offendit, quod necc sic cli tarium in-ece omnibus animalibus. Secudo oliendit ille de gultu
ibi. i Propter quod di stultus.l Dicit ergo primo, quod
hoc,scilicet quod nec elle sit tactum inusse Omnivus animalibus,manifestum eli ex his,quae nunc diccntur. Animal enim est corpus animatum. Omne aulcm corpus, scilicet generabile de corruptibile, est tangibilla, oc di ii . . ico tangibile quod eit sentibile tactu. Corpora autem seu ia, quae iunt in generabilia I incorruptibilia, noni ui t tangi vilia. Non cum lant de natura clementorum, ut possim habere qualitates elementares,quv sunt qu Itates tangibi les, Sed omnia corpora corruptibilia nocesse est habere qualitates, cum lint ves et eluenta lim. plicia, vel cic elementis composita. Et ex doc cocludit, inod necesse est corpus animalis habere seni uin iaciussi debeat saluari corpus animalis . quia Mum cor Pu, animalis lit tangibile, idest habens tangibiles quiali iaces,destini liter corpora, qua iplum tangunt, immut ri poteli corpus animalis ab is, quae apium tangunt, naturali immutatione usque ad suam corruptioncm. Aliter a tem est de alij, lentibus quae iciatiunt pcr atra iucula, α non tangendo, licut Oliactu, vitus,ex auditus. Vnde illa sensibilia eum sint remota, non tangunt corru, a ui- malis, nec posiv nt alterare i plum ad corruptionem , licui tangibilia. Et ideo nili animal haberet leni anHa- eius, Per quem discerneret conuem ellua a corruptiuis, in On postat haec lugere,& illa accipere. d. ita non post et saluari animal. Necellarium es igitur ad salutem ansem alis, quod habe t senium tactus. Deinde cuiu dicit.
Quapropter o ipse gustus, quasi tactus est quidam. Omne ania
Est enim aim: tι sensus alimentum corpus est,quod thet Pi tactu percipitur. Sonus autem,ct color, odor non - ,
triun ,nee accretione decrerion uesaciunt. Quia ne
eesse es ipsum gustum, tactum que am esse, iuιa rei tansibilis ac nutritiuι est sensus. Hi igitur si us necessass sint animeti,atque peripicuum es fieri non posse, ut δες
animal absque tactu. Propter quod gunus est, sicut tactus quidam Al Tex. eo. O mentum autem, corpus tangi pelibile . Sonus autem, est color odor non alunt, neque actuuς augmentum, neque decrementum . Quare Cyg itum nec e est latium esse quenda quia tangιbitu . vegetatim unos est. Diquidem ιgitur necessae sunt animati. Quo man-st m quod non pisibile sine tactu animi esse. Osredit idem de gustu scilicet quod gustus est sicut i. o mi intactu, quidam . Est enim guitu alimentie quot cilicet insine hui discernuur alimentum, utrum sit cUnueniens vel non. lioritatua. Altinentum autem est quoddam corpus tangibile. Nuti itemino hoc γ eli calidum, humidum, frigidum.& siccum, Ex eisdem enim nutrimur, ex quibus 1 mus. Sed sonus, de color,& Odor nihil iaciun t ad alimentum, neque ad augmetum, ves ad decrementum.Sapor autem confert ad alimentum, inquantum est teque lacomplexion LSic igitur patet,quod gulius est quidam tactus.quia est sensus alicuius tagibilis Se veget ri tui, id
est nutriti ui. tali meti. Et sic patct, quod hi sensus neeensari j sunt animali. Ex quo etiam manifestum cit, quod imal non potest esse sine tactu. Deinde cum dicit.
135쪽
7,2' ae gu et caeterι siensus dioni sunt eratia, o demito ι. gestas necessi- neri non cui uis animalium sine Nilo discina: ne, sed cuι-
d ,νt graviendi necesse est, insint. in si constramri
' debeat usu iura tangendo. deminus etiam sentire*fim oportet. Quod quidem erit,si per externum seutire
merum post hoc pacto , ut a Gisibili quidem medium,
ab hoc autem ipsum patiatur c moueatur. Tra oo 6s. Alii autem propter boni , generi animalium iam
non cuicunque s d qa basiam,vt proce suo neces inesse Si enim debet saluari, non solum oportet tactum sntire, sed cir de latae. Hoc autem erit, si per mediis: sensitiuu
fuerit, eo quia illud quidem a sensibili patia ur, o mo
veatur nam autem ab illa. Ostendit quod alij sensus non insunt omnibus animalibus,sed quibusdam. Et circa hoc duo facit. Primo Ostendit propositum . Secundo manifestat quoddam quod dixerat.ibi. I sicut enim mouens. Dicit ergo primo, quod alij lenius scilicet visus, auditus & olfactus, convcniunt animali non propter necessitatem .sed propter bene esse. Sed necessarium est eos inesse non cuilibet generi animalium sed quibusdam . scilicet quς mouentur motu processivo: quia si debet huiusmodi animal laluari, non solum debet sentire id, quod ta it,sed debet leni ire id, quod eli a longe,quia ad aliquid te in tum mouetur. Hoc autem, scilicet quod sentiat aliquid a longe erit, si habeat sensus,qui sentiant per medium,co, quod medium patitur,ta mouetur a sentibili, sensus autem , medio , Et hoc oliendit consequenter cum dicit. Em, ut in motu ad locum accommodato fieri solet, cum per multa Gicitur. Primum namque mouens pellat
pellendoque saeit vi illud pellat id, quod deinceps post
illud est collocatum , sitque hoc pacto motus permedium. lique prιmum quidem pellit 2 non pellitur,vitimum autem pellitur non pellit. Messium vero pellitur,atque pellit. Et interdum plura sunt media, interae pauciora. sic in alteratione fieri solet .hoc excepto duntaxat id, inquam,qNod alterat,eodem in loco manere. Veluti si quiliam tu coram tinxerit, usique ad id mota est,
quequo tinxerit: Lapis autem non mouetur ... t aqua addictantiam longam . Aer aut m ad longiorem mouetur,
atque agιt, patitur, si naneat, sitque unius est non diserint, sis. Misis au propter o de reflexione melius est aerem a limis reeipie Iura,cοὶ oreque pati,quo laesit unus . Gautem seudo,no emit- in ipso leni P quam egredientem visionem stangi atque rete do dc quo pectι censere. Quocirca rursus hoc mouet Pson perιnde atque signum quod in ceram impri tur, transmittere tur Qque addinem. Sicut enim mouens fecundum locum, usque ad permutationem facit , O pellens alterum facit ut pellatur, crest per medium motu .Et primum quidem mouens depellit O nou depellitur, ultimum autem solum depellitur
non pellens, medum autem νtraque, autem multa media, sic in alteratione,praeter quam quod m inet in eodem loco id quod alterat. Vt si in ceram tinxerit Arquis, usque ad id mota est, usquequo tinxit. Lapis autem nih:l. Sed aqua et que procul. Aer autem ad plurimum mouetur, facit, o patitur,si maneat. musit. Vnde crde repercussione si metius, quam visum egredientem repercuti, aere pati a figura O colore usquequo sit unau. In leni orem e Ii unus, propter quod hic iterum Usummouebit, sicut Hique si in ceram sigillum ingrederetur que ad finem. Ostendit per simile in motu locali. Videmus enim quod movens secundum locum, sicit permutationem usque ad aliquem determinatum locum quia quod primo depellit, facit, ut illud depulsum, iterum depellat
aliud, & sic primum depcllens mouet tertium per me dium , &primum quidem mouens depellit. sed non depellitur,vltimum autem , ubi terminatur motus, de pellitur, sed non depellit. Medium autem habet vir unque scilicet quod depellit, de depelli tur, de contingit multa media esse talia. Et sicut hoc est in motu locali. ita contingit in alteratione, quod iit primum mouens& vltimum motum ,& medium quod lit mouens Scmotum Sed in hoc tamen differt, quod primum alteras manet tecundum locum dum alterat, quod non contingit dici de pellente. Et ponit exemptu in .licui si aliquis tangat ceram liquefactam, usque ad illum terminum mota ell,quousque per actionem caloris actio tangentis pertingit.Sed lapis, quia durus eli,no cli susceptiuus talis imprelsionis. In aqua autem talis actio mags proteditur procul, quam in cera. Seu adhuc aer,qui eit passibilior, in maxime remotum mouetur, de iacit ta patitur, ut medium existens, dummodo maneat Se sit unus vi lcilicet non interru in patur per aliquod obitaculum interpolitum.Et ideo circa repercussionem sensus, melius est dicere,quod aer patiatur a figura Se colore,quousque permanet unus Se continuu , quod cotinsit quido est lenis,& non interruptus, quam quod radis egredientes a visu repercutiantur a vilibili, ut Platonici potuerunt. Et ideo aer sic motus a figura de colore, mouebit visum, inquantum visibile im mutit toti, acrem usque ad visum. Et esset limi e de cera de ligillo, si figura tig illi imprimeretur in ceram vique ad ultimum terminum eius, sicut vili bile imprimit speciem tuam in in aerem usque ad visum.
Animalis earpus non esse simpliciter de natura alicuius part cularis elementi sensibilis, nec ede sne tensu,tactus, quem admodum esse poteli non exilientibus alijs sensibus.
animalisset simplex Deum dilua, aut alutam aut aereum. Nam nullus abus Iensus,absque ta- do potet .ctu haberι poten: Corpus ea vi an malis oviars, NI duiuest, vivi habet sentient taugendo. tera autem elementa praeter terram, instrumenta nos fieri possunt,atque omne tale per aliud sentiendo, sensum n nurum efficit, p er media. At tacitus in tangendo si sibilia sua consuit uuapropter er hoc nomine nun upatur, atque tametsi extera quoque sensuum murumΘta,tactu sentiunt, tameper atiud medium fientιunt. At ipse tactas per sei Musolus sentire videtur. Quibus escitur,ut nullum talium elementorum eo rasit animal. At ista neque terreum τδ li esse potest. Tactus enιm veluti mediocritas en omnium tangibilium, O inserunt erum ipsius non modo terrae di ferentiarum est susceptiuum sedecimi calidi fragiliue,
exterorumque omnium lagιbilium. Et ideo neque os boneque pilis , neque tatibus partibus vllis omnino sint mus,quia terreasunt. Hinc O plantae omnium sensuum Cur satis sunt culparet expertes, quia σ ipsae terreae sunt. At nullus d
absque tactu fieri non potes,ut alius quisquam sit sensus 'μ
Hurus autem instrumentum sensus neque terra est,neque 'exterorum Pilius elementorum.
Quod autem imp sibile sit, simplex esse animalis cor rex.c5. 66.
pra manifestum est .vico autem,pata igneum,aut acreum.
Sine tamι enim nullum alitas Iura esse polybile est. Cose pus enim tactivum ammatum omne Rcut dictu est. lia autem praeter terram Ansoria quidem vitque fient, omnia autem per alterum sentiendo faciunt sensiim , et per medium. Tactus autem est in tangeti ipsa: propter quoder habet hoc nomen. Et tamen ala sensus odia sentiunt, sed per altera. Hic autem videtur olus p r siet m. Qua 're huius -
136쪽
tre huiusmodi elementorem vultam νtique erit corus
an mistis . Neque itaque terr num. Omnium evim tangia
urtis.Τοῦ Ia terrea sint. Et plata ae ditiam ob hoc nullum habe iij j , iura terreaedium, sine autem tactu, nullum
possib: te es aliam esse . Hic acitem sis non est, neque
terrae, Hae vilius alias elimentor .
Postquam Philosophus ostendit quod tactus de necessitate ineli omnibus an : malibus, laic intendit Oilendere quod impolsibile sit corpus animalis esse simplex, puta quod sit igneum, vel aereum, sicut Platonici posuerunt quς dam animalii esse aerea. Hoc aute probat, quia nullum alium sensum contingit esse sine tactu. Oportet cnim omne animal liabete tactu , ut ostensum eli, & pcr consequens oportet quod omne corpus animatum , scilicet animalentibili, sit tale, ut per ipsum possit licii sensus tactus. Omnia autem elemeta preter terram, possum esse organa, vel media alioru sensuum, scilicctaei &aqua,eO Q, aer S aqua faciunt sentire perseelido tex. alterum, id est per medium. Sed tactus non fit per me- comme. 27' dium, scd in tangendo ipsa lensibilia, de ideo sic nominatur,quam urs de ab j sensus semiant quodammodo in tangcnd Nnon quidem immcdiate, ted per medium.
Nam sentibile tangit sensum per medium, sicin & per medium immutat ipsum. Solus autem sensus tactus in tangendo sensibile sciuit per seipsum, & non per aliquod rucesium. Ex quo manis elium est, quod corpus
animalis .icbet esse tale, vi peripium possit fieri tactus, non aute ut pcriptum possit fieri visus 5 auditu, quia hi sensus fiunt per medium extrinsecum. Et, quia corpus animalis Oporici cile tale , ut per ipsum fiat sensus tactus, impossibile e t quod ullum clementorum sit corpus animali, neque terra, perquam non lunt alio scnsus: neque alia et cmenta, per quaesiunt alijsensus. Cuius ratio cit, quia illud, pcr quod sit tactus,oportet esse medium inter qualitam tangibiles, ad hoc quod sit susceptiuum cirum, utpote in potentia exiliens ad eas, ut suseeudo te . pra ostensum est. Et hoc eli verum non solum respectu me qualitatum teri s. sede ita in omnium tangibilium qualitatum . in corpo libus aut in simplicrbus non inuenitur medium inter qualitates tangibile, , sed inuenitituripiat qualitates secundum extremitatem contrarietatis Ll inde manlicitum est, quod per nullum corpus sim-Plcx, ncc Pcr aliquid corporibus simplicibus vicinum, potest itera sensus tacius. Et id coossibus, de capillis, &ialibus partibus non sem tinus. quia superabundit incis quod terrae eli,& non reducuntur ad medium, pro
ut tactu, icquirit. Propter illain etiam rationem, plan
tae nullum liabent senium, quia habciat multum de terretiri, de sine tactu non eii possibile esie aliquem alium sensum , nec tactum fieri pol sibile per aliquod sim-pi cxclemenium.Sic ergo mam selium cli,quod nullum corpus simplex potest elle animatum anima sentibili. Deinde cum dicit. Id sol uir o HAEc ΡΠ uasimi, patet animalia necessario mora,cumpti uni eli., hoc flos D ta ius priuantur. Neque enim fieri potest
i m tantum sis minit Menta, nisi per accidens, ut si1imul cum sino pulseo ictusque fiat, o se a rebus quae νι-
dentur,atque ab Otimabus alia moueantur,que tactu corrumpunt. Iapor et iam hoc sane corrumpit, quo simul accidis Tyri u tangibi cesse.Exuperatio autem, taurab:
δει ,νt carias muri oru huiusmodi,ipsium interficiunt atque interimant animal. Eruperatio Ortissensi- Ipῖlio supebilis curupuis eois dest, it instrumentum, atque deua--i αἱ lat. Quare tan ibile exuperans, ipsum desimit th lib., V. Gum. - hoc siensu desinitam est animal. Sine namque 'tactu fieri non pos ut sit .vumal donli rauimus. Quamobrem exuperatio res coriau quae tactu percιpiunt xr, Non Diam instrunientum ipsius, νerum et lais animal ipsim interimunt, atque corrumprent, quia necesse e i animal
hanc flem habere. Iran festum igitur , quod necesse hoe siti priuata Te M .s . sensis animalia mori. seque.n.bfine possibile est habere L Vix supenon animal existens, neque cum sit animai,allum necesse est habere,praeter hunc. Et propter hoc quidem alia βα-
sibilia excellentiis non corrumpunt animal, ait color,
odor, sensus , se Gotan sensius urbi secundum accidens, puta si sinuat cuius no depulposia: lectus, a risis,
En Odsre alia moueatur,ruae latctu corrumunt, hamor autem, Iecundum quod accidit simul tactivum esse, sic corrumpit. Tangibilum autem excellentia,ut caud rum, et ei dorum, Er durorum, corrumpit an al. Omnis enim sensibilissupersimias corrumpit siensum. Quare . quod tangi potect, tactum. Hoc autem tactu, deter- Tex. c5.6rminatum est a ruere. Sine enim tactu mostratum est quod
impossibile est animui esse. Unde tangibilium excellentia non Dium corrumpunt si 'm, sed animal, quia arcesse et tum babere hunc animalia. Cocludit ex praedictis habitudinem sensuum ad ania.
malia. Et primo quantum ad tactum. Sccundo quantum ad alios sensus ibit Alios autem lensus. l Dicit ergo primo, quod cum necesse lit omne animal habere tactum ut ostensum eli, mani telium est quod solum per priuationem huius senius scilicet tactus, necesseelhanimalia mori. Hic enim sensus conuertitur cum animali, nec aliquid potest ipsuir, havere nisi sit animal, nec aliquid potest eile animal, nisi habeat hunc sensum. Et inde ulterius cocludit,quod sentibilia aliorum sensuum
ii lint excellentia o corrumpunt quidem singulos sensus, puta nimis fulgida corrumpunt visum, cie tortes IO- ni corrumpunt auditum, quia tamen corruptis his sentibus, potest animal remanere, horum excellentiae non corrumpunt animal nisi per accidens, inquantu scilicet
accidit aiat pati simul ab aliquibus tangibilibus corro pentibus, puta li simul cum sono sat depulsio Se ictus,
ut accidit in tonitruo, ex quo interdum animalia moriuntur. Et si militer ab his que videtur,aliqua moriuntur , non inquantum sunt visa, sed inquamum aerem inficiunt, ut dicitur de quitiusdam venenolis. Et limiliter intelligendum cli de odoribus, secudum quod cum malis odoribus interdum adiungitur corruptio aeris. Et ita etiam de sapore eit, quod potest corrumpere animal, non inquantum sapor est, sed inquantum sapori adiungitur aliqua qualitas tangibilis, puta quod talis sapor consequitur calorem excedentem vel frigusa,ed excellentia qualitatum tangibilum corrumpit animal per se,& non per accidens, quia omnis excellentia sensibilis eorrumpit sensum. Vnde dc quod tangi potest iaeli tangibile si fuerit excellens, corrumpit tactum.S cundum autem hunc sensum determinatur vita animalis, tandiu cnim durat animal, quandiu durat sensus meo.Oliensum est enim quod impossibile est esse sine tactu, unde manifestum est quod excellentiae tangibiliv.
non solum corrumpunt sensum tactus, sed etiam com rumpunt animal, inquantum hunc solum sensum necesse est inesse animali. Deinde cum dicit. Caeteros autem sensu animal habet, non risit sed dii eb c sit, i antea diximus Vi rem emis habet, , t ,ideat. p
Quoniam CZ in aere,o ιn aqua, er o no mpe picuo.Cut v iiii , degit.
137쪽
Gustus, Au degit. Guctum autem ob id, quod voluptate ascitur rat
- Et auditum ut aliquid significetur. Lingisam praeterea, sint. Ut I an alii id alti per ipsam significet.
io: mitem sensus habet animal , sicut rim est, non propter escoed propter bene, ut Pisum, quia in aere
Gu i ι Π,aute, habet propter det flabile in triste, ri fien
ditum autem νt signi laetur assiluid ipsi. Linguam a tem habet quatenus significet alιquid at eri. Oliendit qualiter se habeant alij senses ad animal,&dicit in aliis sensus habet animal, non propter necelsitatem sui esse, quia sine eis poteli esse,& viuere, sed propter bene esse . sicut visum habet, qui videt in aere, &in aqua, ut videat per aerem 6e aquam ea, quae procul. lum. Et non solum per aerem & aquam, sed etiam per quodcunqtaedia hanum, qilia et am per corpora caelestia videmus. C,ultum autem habet animal propter delectationem & tristitiam,quae est in cibo, ut sent: at delectationem in alimento,de lic concupiscat ipsum,&super t. 64. moueatur ad quaerendum i plum. Sed notandum est. γα iam . ex. supra posuit gustum necessarium animal hus,inquan v tum est tactus quidam alimenti , hie autem numerat ipsum inter sensus non necessarios nquantum elidi Dcretiuus saporurn, qui faciunt alime tum delectabile vestriste, ut accipiatur iacilius,uel res utetur. IEt quod dicitur de gustu intelligedum est de odorat quia pet Odoratum attrahuntur animalia ad ali mentum a remotis, licet etiam in hominibus sit alia species,& aba utilitas odoratus, ut in libro de Sensu de sensato dicitur. Auditus autem est in animili ad hoc,quod ei aliquid ligniscetur. Est enim necessarium quod conceptiones unius animalis alteri significentur, secundum quod unum animal iuuatur ex altero, ut patet marime in gegabdibus animalibus. in quibus genui educatur a generantibus. Et ideo oportet etiam quod animal habeat unguam,
per quam sonando, significet suas assectione salieri. Et haec dicta de anima ad praeiens sufficiant. commentariorum sancti Thomae. super tres libras
Acutissimae maestiones super tres libros de
Anima & S. I homae comment ata.
in hoc proaxnio com rehenduntur duae lectiones Libri
O M o R v M honorabilium .i Iste libet diuiditur in prooemium, detractatum. Tradiatus. ibit Principium autequaestionis .i Prooemium diuiditur in
tres parte .Nam primo riaddit auditorem docilem . Secundo beneuolum. Tertio attentum. Docilem reddit pretmittendo ordinem dedistinctionem tractatus, beneuolum ollendendo utilitatem scientiae, at telum ostendenri; M, eon dii culi Lem. Pro quo notandum est v, sex con esu iusio. siones sunt in hoc prooemio quarum pruna est, id illa scient ia est melior de honorabilior cancris partibus Philosophie naturalis. Qus probatur unica ratione sic.Γla scientia di esse nobilior quia vel est de nobilioribus vel quia est de certioribus cae: eris partibus philosophiae naturatri, ergo&c. Maior probatur. Primo quod ea de nobilioribus,quia illa sci i conliderat de ala rationali que est n o allior ceteris tormis naturalibus, ecudo quod de certioribus,quia quilibet experitur haberein se a iam . ergo&c. Ex hac compositione inferuntur quatuor corol Corollari
laria, quorum primu est ut infert philosoplia, in textu
videlicet i prationabit te i scietia de aia eth prior. Cuius ro est, quia notali Ora sunt priora, ted per compositi num praecedentem icientia ilia est nobilior caeteris partibus philosophie naturalis.ergo&c. Elicii secundo U, Secundo. aliqua latenti ad tesse nobilior alia propter duo, videliscet propter nobilitatem lubiecit, siue rei coli dera , τὸ propter certitudinem considerat Atum. Elicitur tertia, ut omnis scientia est de munero bonorum cuius ro eli, quia bonum Sc periecium idem sunt,sed scientia qu elibet est perfectio a m m ς rationalis, ergo quaelibet ic cn Quitia. tia eii de numero bonorum. Elicitur quarto Pomm , icientia speculativa est de numero honorum honorabilium, cuius ro est , quia bonum honelium cst id quod appctitur propter se,de non propter aliquid, ted quelibet scientia speculativa appetit ut DP se,ut patet a prooemio Meta. ergo quelibet lata beculatiua eli denumero boi Drxi hora orabit v. Ex quo sequitur qs nulla
scientia.practi caeli denumero bonoru honorabilium cum non acquiratur Ppletan, sed tam e bene est de numero bociorum lauda lium. Pro cuius ampliori deci ratione notandum cli quod oonum Ut de de bonuin lau Bonum tri eabile, dctaonctium, lic inter se diiserunt,quia oonu uti Piς .le di,quod qWaeritur pP aliud tam bonum vcro honestue ii id quod quaeritur propter se, bonum laudabile eitia quoa quari trux propter se de propter alius. Contra prςdiciam coclusionem primo arguitur sic contra iuppolatu in. De eo quod no eit, nou cit si ieria, du se', ii. sed ala non cit, sed uxigis eli id quo aliqCia pii, erg de misit scidii
anima non inscia. Drsterea. inni,scia seqvriuriuuin tia, Se eo e-oniectu iii sicut ei fectus suam cim: ladanimal praecedit ris prior deicientiam, crgo de an una non p. testet teleta tiar quam priliaritior. de lumecto fascem. Praeterea Arguitur contra primam conciulion On. Nain illaicientia est non ora altior queeit cui tior, i cu q is est ne i a. eii certior ilia, ergo no ei inobilios icu honorabilior cstcris scient ij. Praeterea. Arguitur contra coroillarium. ,cia libi phy.praeceuit scietiam de aia, ergo sequitur quod ii a scianoaeli prior teris partibus philosopie natura lib. I i εterea Arguit
contra probatione malosisviam forma corporum coelestium eii nobilior ala, cum virtus eius aci plura te extedat quam ita ronat s. ergo sequiturqd anima non citnobilior citeris formis natura imas. A a primu dicenduin de eo quod nullo mo cit,iasii cit icta saltem politi uatii de eo quod eli in rerum nitura, licet non sit id quod
proprie est, bene eli icia. unde licet aia non tu id quod proprie eli, est in id quo ab quia et t. Sed hae rationem
nititur deliruere Ioanale lana u. tali rone. Ens proprie dictum diuid aut in actum de potentia, seu acius ociam sandunusina idem fuit ergo forma eli proprie ens,de per conle- tepugi taquens aia culili Orma erit proprie ens. 1ed ro Reccat per lallacia squi uocati Ottis. N im aliquid potetidiclens
proprie dupliciter. Vno mo id quod no cli ens per accidens, de illo in O quslibet sorma bene cit proprie ens.
Allo mo po: eitat quid dici proprie ens, i. quod per se ει proprie iubi istit, di isto mo nulla io mi eit Proprie
cns, niti lorie aia ronalis qui per se subiistit subiti tentia incompleta,ut intra patebit. Ad findi ceduin in animaronalis poteti duplicitet coliderari. Vno mo s. n tuum elib,& ut O mo praeecdit omnem sciam. Alio in o sn
ici,& et illo modo bene praecedit ictam ordine cognitionis,& ut obiectum praec it habitu. Ad tertiuiti dicendum i , ista uia non eli nobilior Oiuus aliis sciet ijs, sed eit nobilior Oibus a iij, lc eajsnatu. alibus. Ad quartum dicendum is uiam sciam esse priorem pol in ciligi duplicitur,vel o .dine pecte tionis, de siccit prior omnibu , partibus Rientis naturalis, vel ordine cognitionis,de lac solum eli prior scaecijs de animatis, qvia com-
138쪽
munior. Ad quintum dictaum in licet forma corporuc flestium sit nobilior extensiue u anima rationalis, inime liue anima ronalis est nobilior re digii or. Cuius ratio et t. quia ala ronalis capax est maioris dignitatis qua Num scien corpora coelestia .ergo dec.c.irca pecdentia adhuc dubi
ta ni tatur virum scien ita de ala sit una numero. Et arguitur
si R- ω non duabu . ronibus Ioan .de Iand. Nam diuersarum' φς ' coclus ciniim numero distinctaru non potest esse unus habitus nil mero, vi patet cle te, sed in libris de ala sunt diuersae conclusiones nu mero dillinctς,eUo in eis no est una scientia numero. Praeterea. diuersis phalasmatibus non pol fieri una impressio numero, sicut ex diuersis color ibus non potest fieri una coloratio in numero,
sed eorum quς traduntur in scientia de ali sunt diuersa phantasmata, ergo idem ql prius. Ad illud dubium p prone, praediti as, praedictus doctor concludit esse dicendum G, hec scientia non eli una numero. Sed pheterones nillil c ocludunt. Nam duplex potest esse distinctio
conclutionum. Q 1edaeit distincti O matcrialis, qua distinctione lio causat ut distinctio scientis. Alia eli dillineti olom alis eu illa ex duplex.Quaedam est F ni formas natural cs. Alia est sin diuersas rones cognoscibilitatis, aqua quidem diltinctione, causatur distinctio scientiae. Licet crgo in librisue aia tint diueri e conclutiones distinctae numero, primo de secundo modis, conueniunt in in una ratione cognoscibilitatis, un de eis potest esse una scientia numero. Adsm dicendum ν non eli similitudo de pliatasmatibus ad intellectu, Se ae coloribus per respectum ad viluni quantum ad imprcssione, quia phalasmata nori sunt obiectu intcllectus, licui colores sunt obiectum visus. Via licet ex diuersis coloribus sint diuersae imples,ione , in ex ciuersis pliatasmatibus Potest elle una scientia numero.Secundo dubitatur unum illa scientia sit una unitate specifica, de arguitur no, duabus ronibus eiusdem. Nam diuersarum conclusionum specie disi inctarum non potesse unus habitiis specificus, cum distinetio specifica obiector u caulet distinctionem specificam liabitu u, sed in hac scientia sunt diuersae conclusiones specie distinctae, ergo&c. Praecerea. Scientia idem est v, 1 pecies intelligibilis, sed olum consideratorum in hac scientia non eii una species intelligibilis, ergo eorum non eli una scientia specifica. Dicendum o ista scient 1a est una unitate specilica, cuius ratioeli,quia Oium illorum quae conueniunt in una ratione formali cognoscibit: tatis eit una scietia unitate specifica. bed Oi i qiis considetatur in hac scientia coueniunt
m una rone formali c6siderationi ergo &c. Ad prii nudice dum, sicut dictum est ad piimum pcedentis dubi j. Ad F m dicendum negando maiore,quia species intelligibilis dissert realiter ab ipsa scietia, sicut ca ab effectu.
Dubitatur tertio virum hec scientia lit una tm unitate
generica de arguitur qd sic, rone praediisti opinatoris, gula illa scietia est tm una unitate generio, cuius obietum est ina unum unitate generis, ted obiectum huius. scientiae, Lamma est unu ni unitate generica vel analogica, ergo Sc. Dicendum qd licet Obiectum huius scientiae sit unu unitate analogica loquendo de unitate nat rati, est in v nurn unitate specifica loquendo de unitate gnoscibilitatis, vn non oportet qd illa scientia liis tum una unitate generi . Vel diccndiam qdumta sanaloniae obiecti sutricit ad unitatem specificam scicntiae. Q3. Num Dubitatur quarto virum corpus aiatum iit subiectueor ut ani- huius icientiae, arguitur qd sic, quia illuci eit lubiectum malu sit su- sub cuius rone formali ola considerantur, sed quacun-b 'VN hu que eonsideratur m liac scia coli derantur ut corpus ni 1us icicuae , reducibile ad ipsum ergo&c. Dicendum qdari: ma est subiectu huius iciae, α non corpus animal u. Cuius ro cit quia illud est iubiectu cuius principia, Parto, dc palita ri li unLs, i er Philolophu quarto Areta. Seu in hac scientia quaerimus paries, principia,& palsione ita operat iunci iplius ais,crgo tae. Ad ronem dubijdr negando consequentiam, quia non consideratur in hac scientia partes de passiones corporis animati inquitum limoi sed inquantum fluunt ab ipsa aia. Secunda Seeuttilconesulio eli illa. Illa scientia est utilis ad oes alias par- clusio.
tes philosophiae,de probatur. Illa scientia est utilis ad eqteras scientias sine qui ills scientiae no possunt adipisci, sed sine hic scientia nulla alia pati tu plutosoplitae natu .rali spissertim potest adip sei. ergo Sc. Probatio minoris, quia ol, pars philosophiae vel est naturai s vel motabs, vel mathematica vel metaphisica, vel ronalis, sed sine aia de potentiis eius non pol haberi scient in moralis, cum virtutes de quibus coli derat, sint subiectivae in retent ijsaiς. Similiter nec mathematica,nec metaph.
potest adipisci sine intellectu possib li qui est pars alae,
Hec et scientia naturalis,cum ala sit plincipium animatorum,de quibus maior pars philosophie naturalis co- siderat, eigo die. Contra hanc conclutione arguitur sic. Bonum utile & hon et tum ad inuice distinguuntur. Scallia scietia elide numero bonoru honorabilium, ut per primam conclusionem, patet, icquitur ergo qd ipsa noest bonum utile. Praeterea. Ista qritur stratia lui ipsius, cum si t lcientia speculatiua,ergo non cit utilis, palci sequesa, quia utile ur quod quaeritur Pp aliud de non propter se, ut supra concessum eis. Praetcrea. Multi habentcUgnitioncm moralium, qu in non habent scientia de
aia,ergo sine ista Lientia potest haberi scietia morali de Pcr consequens non erit util:s ad acquisitione scientiae moralis. Ad primum dicendum qi vi num utile de bonum honeltum no distinguuntur tempe sar rem , sed fim rationem. Vnde unum S: idem pol dici bonum honestum de utile diuersis ronibus. IEt per hoc patet solutio adsm . Ad tertium diccndum, P licet aliqui habeat cognitionem impct sectam de conius ani moraliu,
in line ista scientia est imposs: bile lite eorum cognitio τε A, nem persectam de completam. Terita cc nouit . Prius elusio conliderandum est de ala quantum ad eius subitaliam, si q atum ad eius acciuentia. Haec conclutio probatur labrone . Subliantia piaecedit accidens cognitionc αd innitione, ut patet 7. Meta. ergo prius conii dei andueli de ala quantum ad substantiam eius, a quan um ad accidentia eius.Ex hac conclusione patet ordo dice do- Quaestrum in hac scientia. Contra hanc conclutione arguitur dium sic. Illud qdiacat ad cognitionem alturius, pitu, debet ' η ς conliderari, sed accidentia alae maximam parte conterunt ad cognoscendum qiquideli eius, ut infra concedit Philo. ergo sequitur P prius consideranduin e it de ui. accidentibu , iplius aiae qua in desubitantia eius, Praeterea. Innata eli nobis via de c. Sed operatione, oc aetus ipsius ale sun t notiores ipsa anima, ut et infra concedit
Philo .ergo idem qlerius. Ad primum dicendum θduplex est ordo cognitionis, videlicet cognitionis de . terminais, & ordo cognitionis confulae, licet ergo operationes de actus aiae sint priora de notiora ordine cO-gnitionis confusae, in ipsa anima est notior etia quoad nos ipsis accidetibus ordine cognitionis determ natae. ou Et per hoc patet solutio ad F m. Quarta cocius scien eiuliotia libri de ala est de numero difficillimorum. Haec co clusio probatur lic Illaicientia eli de numero difficillimorum on qua mouetur difficillimae difficultates, ergo dec. Pro declaratione minoris considerandu et tu, ip ta ait potest dupliciter considerari.Vno modo quamu addi itinitionem de eius quid itatem. Alio mo quantum ad Operationes de passiones. Si pruno mo, lic potest dupliciter considerari. Vno modo utum ad modii diis mcndi,sic de ea mouetur una qo, quae est talis, utrum dii imnitio debeat dari coponendo, vel diuide do, vel demonstrado. Alio modo pol considerari aia quantum ad c qui ad diffinitioncm Ptinent, de hoc tr: pliciter, vel quatum ad subitantiam ous,vel citum ad partes liue pote-tias eius, vel quantum ad quae cadum in diis natione eiusAt primo modo,sic mouetur octo qbno.Quarum prima
139쪽
prina a eli, utrum ala sit lubitantia vel quantitas. Secunda est , sit lit subitantia ut tu sit actus vel potentia. I crtia est, si lit actus ut tu sit substatia silmplex vel compolita, Quarta vir u sit suba impar tibilis vel partibili Quinta, vir u lit una ala fim speciem vel plures.Sexta, si lint plures, vim differant genere vel n6.Septuna,vtru diffinitio alae iit diis nitio spEi subaltern vel specialissitns. Oeta. ua, vir u sit una quaeda cois diuinitio tin. vel cuiuslibet aiς propria de specialis ro. Si secundo mo conlideretura a quantum ad eius partes liue potentias, sic oriuntur tres dii siculiates. Pruna eit, utru vegetatiuu, sentiti uu, de intellectivum, lint diuersae alae vel partes potentiales eius.Secunda, si lint diuersae potεtiae, utrum prius opertet quatere actus quam potentias. Tertia, si prius Oportet quεrere actus, vir u Oportet prius quaerere potentasqu1m actus & potentias. Si aut consideretur ala quantii ad ea quae adiuuat diuinitione eius, sic de ea mouet una dubitatio,viru accidentia, quae magna Parie conferunt
ad cognoscendu quod quid eli,debeant poni iti distinitione ipsius ale vel non .Si aut conlideretur quantu ad eius palsiones & operationes , sic mouet de ea una dis ficultas. Vtru oe, operationes alae & passiones eius lint propriet ipsi alae an coes toti coluncto. Vel aliquq Pprie& aliquν coef.Cranti deradum eit ulterius ut Platonici ponebant aiam esse substantiam separatam de uniuertalem ut de ea eii et scia va clarius infra patebit. Qua opi- nicinem excludit Philosophus in litera dicens ui uniuertile,s.separatum,aut nil elt,aut polletius eli singularibus qualiter et hoc intelligatur infra patebit. Ciantra p. . dicta lic primo arguitur, illud quod experimur innO-
his, est certissimum, de facillimae cognitionis: sed alam experimur in nobis,ergo sequitur in ala non est difficillimς, sed iacillimae cognitionis. Pr terea illud,quod estatae prς lens per sua essentia, facile cognoscitur ab ipsa, sed ala est tibi praesens per suam essentia, ergo sequitur I seipsa faciliter cognoscitur. Preterea. Stata esset difficillimi coanitionis, vel ergo dissicultas illa proueniret ex partem cognitae,vel ex parte rei cognoscentis, non pri mu, cum ala lit immaterialis de in actu, nec Fm,eu mQuom do an iniam excedat saeuitatem sui jplius. Ad primum dicendum Olicet id qd expetimur in nobis iit iacillimae I ,him, cognitionis quatum ad an est, vel quia eli, non in quanipta erin tum ad quid est,& per hoc patet solutio ad Em. Sed tristat. ad cognoscedum qualiter ala seipiam cognoscat quai
tum ad an eli,de quid eli, notandum diligenter fim Doctorem lanctum in de vetitateqo. I .argu. 8. p. P de anima Dilumus habere duplicem cognitionem,uia et
cet cognitionem an est, & cognitionem quid est si loquamur de Coinitione alae quantum ad an est, hoc est dupliciter. vel loquendo de cognitione aetuali, vel nabituali, si primo tuo. ii cognoscit se per suas operati nes, si lem: Mo mcti, se aia cognoscit seipsam per tuam egentiam. lla eb.n. ν eit tibi praesens per suam ellentia,
apta nataeeli exire in suum actum.Si vero loquamur de cognitione alae quantumaci quideli. Hoc eu duplici ter, ves quantum ad apprelientionem , vel quantum adiudicium de re prchenia. Si primo mo, sic anima cognoscit seipsam per similitudines, licui de alias rcscii secundo modo, sic ala cognoscit te ipsam intuedo immutabacm velitatem Fin quod eius similite do elt expresiasa in anima nostra. Ex quibus elicitur latum a cognouit seipsam aliquando per actus suos, aliquando peressentiam suam, aliquando per species intelligibiles,aliquanti O per intuitum primae veritatis. Aufim dicedum cy dissicultas ista prouenit ex parte ipsius ammae, quia non cadit sub sensu, ca quo scientia noltra ortu hauet nisi per accidcns. Circa prscedentia dubitatur primo. v ium . ni um uniuersalia lini Pialteriora singularious ut dicit. i. se iii hici 'nil ibplius. i targuitur Primo Pno. Nam prinia
taphy. ergo unitier alia sunt priora. Praeterea. Id, θ'quo- . non conuertitur subsiliendi conlequentia cit prius, ut eatet in ris paratis, ita uniuersalia sunt limoircspectit singularium, eNO dcc Dicendum is uniuersale puteit duplicitet conliderari, in P dicit lantius taedior in lectione prima. Vno modo F. plubiacet intelloni uni
uertalitatis. Alio modosin propriam eius naturam. Si
Primo mo sic uniuersale aut nil eli, aut est pol te ius lingularibus, ut dicit Pluto sopiu, o Si secundo modo lieeli prius. singularibus saltem sm ronem c ut voluerunt duoargumeta dubij. Proculus ampliori declaratione notandum est v, multiplex eli uniuei sale, videlicet uniuertate logicum, uniuertate phyli. uniueriale mathematicum, de uniuersale meta. Vniuersale logicii cit post rius singularibus,de vocatur uniuersale poli re, Sed uniuersale phy. & mathematicum eli' prius lingularibus, de vocatur uniuersale in re, ted diiseren .er, quia uniae sale pliylicu est in re, i.in materia lentibili ted uniuersale malliematicu est in re, i. m materia intelligibili, unde materia sentibilis eli suo. taluia luuiecta qualitatibus activis de palsiuis. Materia intelligibilis est lucillantia quata sine limoi qualitatibus,Similiter uniuersale metaph. eit prius lingularibus, de dr uniuersale ante rem, quod est duplex, videlicet uniuersale ante rem naturat m,dc natura, de tempore timui. Vniuers ile ante rem natura tm eli uniue sale conlideratum in suis principiis quid itati uic.Sed uniuersale ante te natura, de tempore simul, elt uniuersale conlideratum sm ιγ nabet elle in mente prim scaule. Dubitatur secundo visu accidentia od di, magnam partem colerant ad cognoscendu quod quid Nisaeei deueit. Et arguitur primo P no, quia eadem sunt principia iraeonseiat essendi e cognolcendi, sed accidetiano sunt principia ad eognitis essendi quid itatis lubitantiae, ergo nolunt principia co Lem quod gnoscendi ipsius lubitatiq. Pisterea subitantia eli prin- quid est. cipiu cognosceiadi accidentia, ut patet septimo meta. crgo accidentia non sunt principiu ad cognoscendum
iu altantiam, patet conlequet tia, quia ide .ion pol elle
prius de posterius respectu eiusde. Dicendu quod accidentia conserte ad cognolcendu qi quid est ipsius substantiae poteli intelligi dupliciter, vel a priori de fim naturam vel a posteriori de quo ad nos, ii primo mo,sc accidentia non conterunt ad cognoscendum qd quid elit ubi tantis,sed magis econueri ut voluerut argumenta dubi jo ii secundo modo lic accidentia cianierunt ad
cognoscendum qd quid eli lubitatiς ut hic vult Philosophus. Et per hoc patet lolutio ad argumenta dubii. Dubitatur tertio ut tu lit aliqua opetatio aiε line corpore. Et ur quod non, quia si eiset a. iqua operatio aiε line corpore, maxime ellet intelliger e, ted hoc non, quia dicere aiam intelligere, elt dicere ea texere vel si late. Ite secundo, quia intelligere non line pliantasmatious, vepat et in tertio nutu ,, sed pnanta sinata no sunt line compore, ergo intelligereno cit sine corpore. Dicendi Φoperatio alae puteit dupliciter indigere corpore vidicit hie Doctor sanctus vel tanu ooiecto oci nitro simul, licui videre, audire, de limosives tanquam obiectom,omnes operati oves alae comunctς quia non loquitur de leparata indigent corpore aliquo illorum m. . corum non tia indiget co Oes utroque ino quia operationes stillitiuae ais, cp vegetatiuae indigent eo Utroque modo, operationes vero animae intellectivae indigenteo altero modo tin, videlicet tanquam ciuiecto de non liquam insita organico. Et per hoc patet solutio ad argumenta dubi j.Quinta conclutio, quae tangitur ibidui uentur aut de animae palsiones de I cit ilia quod quae- minis endam lunt pa siones ala tm de quaeaam non lunt animet clusio. Im, sed totius coniuncti.quae probatur tali rone phil lopni. oriane id, ad quod Operatur complectio corporis, non citatum ae tin, sed et corporis, de pet consequens co iuncti, sed ad passione, ais operatur complexiO ωγρο is, quia aliqui adueniente aliquo maximo vel arduo
140쪽
non t mcat ncetrassantur, at qui vcro pro minimo timent & trillatur. ergo quedam passiones a te non sunt
Sexta ton nim v tm,sed et corporis.Sexta coclusio qus tangitur,clai Q ibi. I Propter hoc Zec. l est illa. Constiteratio de anima
pertinet ad naturalem Pirilosophum.que probatur talirone Philolopbi. passio. includunt in earum disti niti nibus ea, quorum sunt passiones,sed pas,iones ais non lunt solum anims, sed et corporis, ut patet pcrpscedetem conclusione in ,ergo in earum distinitionibus ponilur corpu3.Sed omne corpus de materia pertinet ad cosidi ratione naturale. ergo de illae pasMones pertinet ad considerat op ε naturale. Et quia ad eande coliderationem pertinet subiectum &palsiones eius.ergo cum ala sit subiectum illaru passionum vel saltem coniunctum ratione ais sequitur cν conlideratio ale pertinet ad Phiou,ss;.. lalaphum naturalem.Contra hic conclusionem argui Na in mi tur sic. Ad eandem conliderat: oncm pertinet totum Nesis de eo s. quaelibe t pars subicet tua, seu aia rationalis quς est pars defatione subiectiva alae, non pertinet ad Philosophum naturalenatu. iis . scis potius ad Meta.ergo nee aia. Prob mia minoris,quia surins , qtiae Perticet ad cosi delatione naturalem luntsi, rnas ex illeses in materia, sed aia rationalis cu lit parspei se subsistens, non eii torma existens in materia, cuexiliere in alio diit inguatur contra exiliere per se. Praeterea. lo non cad i ludi conlideratione naturali .cui non competit passio subiecti naturalis,scd passi O cntis m bilis , videlicet corruptibi tas non competit alae rati
na lucu ipsa sit incorruptibilis, ergo dcc. Praeterca. Ad eadem scientiam pertinet eonlideratio iubiecti de passionum ut iam concestum est supra,sed a iquae actiones depalsioncs ais pertinet ad meta. de ad moralem Philos thiam. ergo &c. Ad primum dicendum Patarat lona. is poteli considerari dupliciter. Vno modo ut forma. Alio modo ut per se existens&separabibs 1 corpore. Licet ergo ipsa at i secundo modo conliderata non pertineat ad consideratione naturalem. si in consideretur primo sic subiacet considerationi naturali. Ad probationem minoris dicendu v anima rationalem comunis
et am per se existere potest intelligi dupliciter.Vno inoquod per lecxillat exilientia copleta alio mo qJ per se existat existetia incompleta. Ac hoc duplicitet, vel quia existit per se ita quod no existat in aliquo, vel existat
θ se, ita u, no accipiat cxilientiam ab aliquo, licet ergo anima rationalis existat pet te existentia in completa, in exiliit in alio. sicut forma in matcria ta aquam coicans suum esse materis.Ad sin diccndum ιν licet ala rationalis quantum ad eius ellentiam & qdamu ad eius supremam portionem sit incorruptibilis, in quantu ad operationes & pas,iones sensitivas eius,de vegetatium est corruptib iis . Ad teri ludiccndum quod pa,siones alae diu cilis roni biis considerantur a naturali ac bacta. Ad naturalem. pertinent sm quod subiacet motui de trasemutationi. Ad metae vcro rone entis. Ad moralem finquod sunt principia bene vel male vivendi .ltu operanseptima eo di. Vltima conclusio. Dilhuitiosormarum naturalium. ivβψ similitei de passionum, in qua non ponitur materia est insufficiens. Haec coclusio probatui tali rcines in Philosophum. Nam omnis forma,quae habet esse in materia determ ma a si in eius diffinitione no ponatur materia, talis dis sinitio erit insufficiens, sed quslibet forma naturalis cu suis passionibus habet esse in materia determinata, ergo di caetera. Probatio inaioris quia distinuiolasticiens exprimit ronem diffinitia prima potetia viaque adultunu actum, sed forma habens este in materia. z. . ceterminata non potest persecte explicari line materia ergo Se caetera. Pro declaratione huius sciendum finDociorem sanctum, de Philosophum in praesenti passu in cuplex est di innitioriusdam est definit siqvs apprehendit solum formam. alia definitio naturalis:& talis
est cuplex quaedam est impersecta, quae, Lapprchendit materiam, de alia est pellecta, quae appreheudit maioriam, de formam simul. Prima dicit formalistrii. Secunca materialis tantum . Tertia miteriali sociormalis u-
da dr conclusio.tertia dicitur tota demonii ratio. Exemplum primae , domus est cooperimentum protegens nos a frigore. Exemplum secundae, ut domus eli cooperimentum compositum ex lapidibus. de lignis. Exemplum ter ae, ut domus est operimentum compositum ex l gnis de lapidibus protegens nos i. igore. Ex praedictis elicitur quod definitici logica de rebus naturalibus eii insufficiens. similiter quod di finitii; quae datur
per materiam,dc formam,dr magis naturalis,quam illa quae datur per materiam titi .cuius ratio est, quia forma eii magis natura,quam materia, ut patet 2. ΡΛy.tra a. I. cap.2. Conliderandu est ulterius fim eosden ubi s pra quod physicus, mathematicus, de metarii uersimode considerant ea quae ad rationem animae pertinent.
Nam phy. considera de sensibdibus in quod sunt coiuncta materiae sensibili. Mathematicus vero im quod sunt abstracta I materia sensibili fim rationem,comu cia tamen eis secundum csse, do licet substantia quanta, de qua conliderat mathcmaticus, sit sentiti lis fim esse,nian in conliderat cari fim quod huius modi. Meta di: vero conliderat de praedictis sin quod sunt abiit actatam a materia sensibili quam amiteria intelligibili,a
cipiendo ly intelligibile. id est phantalia bile, id est Friquod Plilotophus intellectum phantaliam nominat. Contra praedictam couclusionem arguitur sic.Materia
non cli principium cognoscendi,cum ut in pura potentia. ergo non est principium definiendi, 'u a Principira inii ci
definienda habent notificare definitum. l rq terca. Da les definientes sunt priores toto , sed materia non est
prior forma vi patet . incta. rgo Ac caetera. Praeterea.
Partes definientes debent praea eari de ecfinito incoquod quid,ut patet per Philoloptium. 2 Metaph. dc ι. ileaed materia non potest piae dicari de forma cum
habeat rationem partis de non totius. ergo & celcra. Pisterea Secundum coem Philosophorum sente. Nam paries definientes sunt formae, sed materia uon est io ma , ergo maletia non poteli esse pars definition:s Ad , primu dicendum qi materia pol tripliciter coli de rati m Britoneum in hoe pagia. Vno modo in leo a sol te, fim scilicet ιν est indifferens ad omnes formas nati rates generabilium dc corruptibilium. cic ilio inodo, cuni sit in pura potentia,no potest esse principium definiendi ut voluit argumentum. Alio modo potest coatiderari materia smis, subiaceat qualitatibus sensibi liabus actu.& illo modo et non potest esse pars detii rationis, quia accidentia definitione non ingrediuntur nisi- fortitan a polleriori circii locutione . 1 eruo mo potest considerari fim ordinem ad sermam determinatam,ad quam sequuntur ipsae qualitates lensibiles, Sc i lio in materia eli principium cognoscendi, de per consequesuefiniendi. Ad Im dicendum ui duplices sum partes rei sensibilis , namqusdam sunt partes formales ac tales prsced ut definitum, aliae sunt mater tales. de tale, tu .it cluplices. Qurda lunt indiuiduales, de tale, non praecedunt definitum . alis sunt cora, de tale, pricedum d finitum.ordine lutem cognitionis, licet ii Oia ordine naturS. Ad tertiudicendum cui partes di finitionis sunt indupli. i uria.nam qusdam iunt quq pomitur in Obliquoqusdam in recto .Elε. n. quet ponuntur in recto, suppinnunt formam totius de praedicantur de delinito in recto,aliae vero partes supponunt partem rei & prsdicantur de diffinito in o liquo . Materia aut non ponitur indifinitione sormς in recto sed potius in obliquo. Vade ratio non sequitur. Et per hoc patet solutio ad eici.