장음표시 사용
71쪽
tile praeter princidia indiuiduanita, nisi tantum in intest ete inse- leou. Nee iam e intellectuselt falsus. dum apprehendit Duxi . . I in ira ivraim communem praeter principia indiuiduantia, sine quibus esse non poteli in rerum natura. Non enim Rii' apprehendit lim intellectus scilicet quod natura coni mudis sit linea rincipijs indiuiduantibus, sed apprehendit naturam communem non apprehendendo principia indiuiduamia de hic non es alium . Primum autem esset falsum, licui si ab homine albo separarem albedinem hoc modo, quod intellis erem eum non esse album, esset enim tunc apprehenso talia , ii autem liescpatari m albedinem ab homine , quod apprehende. rem hominem, nihil apprehendendo de albedine eius, non esset apprehensio falsa. Non enim exigitur ad veritatem apprehensionis,ut qui apprehendit rem aliqua apprehendat omnia,quet innant ei.Sic igitur intellectus autque filii tale abstrahit gentis 1 speciebus, inquatum intelligit naturam genetis no intelligendo disteremias.
Li similiter abltrahit speciem ab indiuiduis, insuatum intelligit naturam speciei, non intelligendo indiuidua- Ita principia. Sie igitur patet, quod naturae communi non potest alitibui intentio uniuersalitatis nili secundum elle quod habet in intellectu, lic enim solum, est unum demulcis , prout intelligitur praeter principia,
quibus unum in multa diuiditur. unde relinquitur, d, univcrsalia secundum quod sunt uniuersalia , non sunt nis an anima. ipsae autem naturae, quibus accidit intenco hie, e tro uniuersalualis, sunt in rebus .Et propter hoc, nomi- iiiii, cra. na communia significantia naturas ipsas, praedicantur ii h5, ninn de indiuiduis, non autem nomina significantia intenis aute in itici, tiones. Socrates enim eli homo, sed non est species, soci .estim quamus homo sit species. Deinde cum diciti
amem, υt sce, quI ι aetate, militarique arte, aptus
euasit ad militandum, siensitiuum Duliter se habere: at-
rum autem sit ipsa ἐν ciuersa, ' quo pacto diuersisunt, necesse es ipso pastore alteram aniliam propriss nominibus,ν i. ut . in aurem stinuistim po et ia tale et, quale Minus 1 c. si&le in actu,scutι Gimur. Patitur igitur. i. o eju nou si ier alpasMan ast simile, en tale , quale e i i Pud. Te . co. ε . Nunc Marcui tantum sit dis ritum, quod cum non simpliciter sit id quou potent ιa dicitur. d aliud quidems cur si dicimus. p criminoematitare, et riud aurem, sicut
tum est autem debis, quod alerea sunt, quo modo altera r mi iacesse est mo pati ,σ alterari, roqv pr prus nominibus. senstauum autem potemia tale est, quale tamam e Issensebilesicut dictum est. Patitur igitur
non simile exsens, pactim autem assimilatum est, o Altare, quale Elid. Recolligit quod dictum est de lentu. Et dici quod
nunc tantum sit dis linitum, quod mi simpliciter dicitur, quod eli in potentia ,sed simpliciter. Vno enim modo dicimus puerum polle militare,secundum potentia remotamia lici modo posse dicimus militare, quoniam iam cit in aetate perscci a, & hoc secundum potentiam propinquam. Et similiter te habet in seniit tuo. Dupliciter enim eii aliquis in potentia ad semiendum aliquid, ut iam dictum eii. Et licet non sint nomina polita, in quibus harum differentia potentiaru Oi datur,tamen ociet initiat uiu cit quod ille potentiae sunt alietae abiit uicem. Ad quomodo lint alterae. Et licet alterari re pati non p' Pi te cucatut aliquio, secundum quod exit de potentia secuda in actum, prout habens sensum sit actus cmiens. amen nec elle est uti hoc ipso, quod est pati.& alte rati, ae si essent nomina propria de conuenientiat quia sc ni itiuuum in potentia est lase , qtialecit in actu sensibile. Et propter hoc sequitur, quod secundum iis patitur a principio, non est limilis sensus lenitenti, ted secundum quod iam et tragum, est assimilatum sensibili,& est tale, quale est illud. Quod quia dili inguere nescierunt antiqui philosophi posuerunt seu lum si e compositum ex lentibilibus.
Primum de sensibilibus uniuscuiusque sensus dicendum esse proponit. De iii de sentibilia diuidit in tera;in lentibilia per accidens, di sentibilia per se, quorum alia propria. alia com munia iure sunt appella I a.
AT enim de unoquosne sensi, deinceps as sibi ὴhabuti
bus msque propcrdi ces, ta amus oportet. obiecto.
Atque pruta ipsa sin biba d stinguenda esse H Seni bile rei devitur. Sensebii e itaque trisa iam dicitur. Sensibilium pliciter. enim quadum per se, quaedam per accidens senti intur. Et allorum, rur1us alia sunt vacio cuiusque propria sensus,
alia communia ccinctis. Dicendum autem eIi secundum unumquemJue sese Tex. era. I.
sum, de Iensibilibur prima. dicitur autem sensibile tripliciter et quor duo quidem dicimo per si sentiri,
et num autem per accidens. Duorum autem allud quidem
Postquam ostendit Philosophu quomodo se habet
sensus ad lentibilia, incipii determinare de sentibili ,&sensu Et diuiditur in partes duas. In Prima parte determinat de sensibilibusan secunda de sensu,tbiIQuod autem uniuersaliter de iam ni tensu dee. I Prima diuiditur in duas partes. In prima dui inguit sensibilia propria ab alijs modis sensibilium. In secundu a determinat de sea sibilibus proprijs lecuta dum unumquemque leniam, ibi ICuius quidem est visus e. c.sCuca primum euosa
cit. Primo ponit diuitionem lenubilium.secundo expo . . init membra diuitionis, ibit Dico autem proprium quiadem decit Dicit et go pi imo,quod antequam determinetur de sensu quidnam sit, oportet primo dicere de sensibilibus lecundum unumquemque sensum , quia obiecta lunt praeuia potenti js. Sensibilia vero tribus modis dicuntur. Vno quidem modo per accidens, α duobus modis per se: quorum uno dicuntur seu libilia illa, quae propria sunt linguli, lentibus, alio modo di. cuntur sentibilia illa , quae communiter sentiuntur ab omnibus,quae lentiunt. Deinde cum urciti
Atque proprium Usensibiti dico, quo alios si sint i -.; i
ra uon potest, est circa quod error pera nequit. νt color prium sensire pella vises, simia audatus sapor gustus. Tactus -- , ile. tem plures d ferentias habet quidem: ιassicas tamen de
non decipitur. Visus erum non errat esse colorem, aut
citus esse num,m quid sit id, quod est ιnfectum colore, vel Miserat quidJonans. Hmus emovi lιtur Ie ibilia dicuntur uniuscuiusque propria sensu. Dico autem proprium quid , quod non contingit arutero Iessu sortiri, O circa quod non contingiι errare.vtvssius coloru, in audiusfoni,c guIias saporis: Tactus autem plures habet isterentιM. Seduninui jue sensus iudicat de his, en non cicipitur reque udua, quoniam .color, nequeaud tus, quoniam1 muset, Ied quid est eo Isratum, aut ubi, aut quidJonans. Huia ossi igitur dicuntur propria Hi ita, quesiensus obiecta. Exponit
72쪽
Expon t membra diuisionis . Et primo exponit quae sunt sensibilia propria. Et dicit, ui lcnsibile proprium est quod ita sentitur uno senili , quod non poteti alio
tensu lem iri.& circa quod non poteti errare sensus. it. cui visus proprie eit cognoscitiuus coloris, & auduus soni,& gustus humoris, id est saporis. sed tactus habet plures disserentias ppropriata, si i: cognoscit enim calidum& humidum, trigidum,& siccum, graue,& leue, di huiusmodi multa . Unusquisque autem horum sensuum iudicat de propriis sensibilibus, ta non decipitur
in eis,sicut visus non decipitur quod sit talis color, neque auditus decipitiare e sono . Sed circa sensibilia per accidens vel communia, decipiuntur sensus, sicut decipitur vilus, si velit iudicare homo per ipsum , quid est
coloratum,aut ubi lit. Et similiter decipitur quis, si v
li iudicare per auditum quid eli quod sonat. Haec igiatur sunt propria sentibilia uniuscuiusque sensus . S cundo ibi. Quῖd sensa communia verὸfint haec a B quies, onerus Uusae commu ra, mayuitudo. Talia namque nutus Iut ei oprias sio, domnibus communiastini. Etenim tactu, motus
quid si sibilis est,atque νι ι.
magnitudo. huiusmodi enim nulliusIensus sunt propria. sed eo unia omnibus, Tacta enixa Motus aliquissensi
bitis , νί.ι: per se isti: u sunt sensibilia haec.
Exponit secundum membrum diuisionis dicens, quod communia sensibilia sunt illa quinque , molus quies, numerus, sigura, di magnitudo. Hse enim nullius sensus sunt propria , sed lunt communia omnibus. Quod non est lie intelligendum quasi omnia ista sint omnibIs com munia, sed quaedam horum, scilicet
num Prus, motus, de quies, lum ccimmunia omnibus
sensibus. I actus vero, & vis iis pcrcipiunt omnia quinque. sic igetur inaniscitum est quae sint sensibilia per se. Tertio ibi. Sesibile per Per accidens autem sensibile escitur, visi album Diale,&perae- ri fuli M. Pe arcidens ea hoc entitur, Fia albo ei dens disse' quo ea D:ur daccidit. 1 Dapropter nihil: Vefensas VR ' ab huius e messensibilabita patitur vi talia sunt. Eori a tem, Iu aper esentiuntur, illa it proprie siensibitia, γα propria fant , O ad qua abstantia μέcuiusque Rosius est apta.
ce sensus vibit patιtur a sensibiti, quatenYs tale eIl. Sensibiliam autem sicundam se ea proprie propria sensit bibasiunt , ad quae ubi otia tan scuiusquefensus en
Exponit tertium membru diuisionis, & dicit: quod secundum accidens lenii bile dicitur, ut si dicamus inlatarus, vel Socratcs est sensibile per accidens, quia aecla id perae odit ei et sectum . Hoe enim semitur per acciden eidem sen- quod Acidit ei, quod sciamur per te accidit autem albo,quod est sentibile per se quod sit latarus, unde Diam, cit sensi te per aceidens. Vnde nihil patitur sensus
ab hoc, inquantum huiusmodi. Quamuis autem senti bilia communia,& scnlibilia propria lint per se sensibibilia, tamen propria sensibilia sunt proprie per se sen. sibilia quin suo latia uniuscuiusque senius,& eius dissinitIO eii in hoc, quod eli aptum natum pati a tali sensi- Dubium. biu: -t M autem Uniuscuiusque potentiae consiliit in . habitudine ad proprium obiectum. Dubitatur autem hic dedit liniuione sentibilium communium, sensibilibus per accidens. Sicut enim sensibilia per accidens non apprcnenduntur, nisi inqu tum semiuilia propria apprehendutur sic nec sensibilia communia apprehenduntur,nili apprehendantur sensibilia propria: nunquacnim visus apprehendit magnitudinem,aut figuram, nisi inquantum apprehendit coloratum : videtur ergo quod sentibilia comunia sitnt etiam sentibilia per acci-ψuns. Dicunt igitur quidam, quod huius Nodi commu- R A., ni a lentibilia non sunt sensibilia per accideto , pr Oeter da , ui.
duas rationes: Primo quidem, quia huiusmodi lentibiistia communia sunt propria seni ui communi, licui sensibilia propria sunt propria lingulis lentibus. Λecun do,quia sentibilia propria non pollunt esse sine seii sibilibus communibus, possunt autem et e sine sensibilibus
per acciden, . Utraque autem responsio incompetens
est. Prima quidem,quia talium eit, quod ilia lensibilia Imprubii
communia sint propria obiecta sznlu, cnui munis. Da ptim in res,osus enim communis est quaedam potentia, ad quam ter uo in Com.
minamur immutationes omni uJensuum, ut intra pate L . 3.bu. Vnde impossibile cli quod sensus communis lia- I beat aliquod proprium Obicctum, quod non litobi e tum sensus proprii. Sed circa immutationes ipsassen. suum propriorii a tuis obiectis, habςt senius comunis aliquas DP rationes propria , quas sensus proprij liabere non polium. sicut quod percipit iplas immutatione sentuum, & disce init i liter sensibilia diuersorum se
suu in . Sentu editra communi percipimus, nos vivere, α discernimu, im ei senti uil. adiuersorum lensitum, sciliscet a bum de duicta praeterea, Dato quod scnlicillia communia essent proptia obiectas artas com .nonis, non excluderetur quin ellent per accidem icnuoilia, rcsPectu sensuum proprioiu.bi c. Iim agitur u ido nudi inus,
secundum quod habent habitudinem ad lanius proprios. nam potentia sculus communis nondum eli cie clarata . Quod autem eii Ooieci uni proprium alicuius in Ieriori, potentiae, contingit si per aectiles lentibile, ut pollea uicetur. Nec cli intrum, quia hoc quod cit Librix s. pei se sentibile, viri lcia luum exteriorii, cit per accidens Tex .co is .ientibile res petauali crius . lac ut dulce eli per accidens imprub xi visibile. Secunda etiam xatio non citcompetens. Non iςςu Hiἀr
enim scici ad id, quod citiensibile peraeciden ,,ut tu in ipVR '' 'Vid, quod cli Iubicctum sci sibilis qualitatis . lit per se
sui icctum eius, vel non por se. Nu lus.n .cliceret ignem, qui est proprium lubiectum caloris, esse per se senti bi le tata u. Et ideo aliter dicendum, quod lentire conlittit iii quodam patita alterari, ut supra uictum eli. Quicquid igitur lacu citferentiam in ipsa passione, vel alte. ratione lenius, habet per se habitudinem ad lentum ,α dicitur sensibile per se. auod autem nullam iacit disterentiam circa immutationem sensus, dicit ut sentibile per accidens. Vndect in litera uicit PhilosophuKquod a sentibus per accident,nillil patitur lenius, secundum
quod nuiuimodi. Disterentiam autem circa immuta
tione m leni us pol cli aliquid iacere dupliciter. Uno modo quantum ad ipsam lpeciem agentem, ta lic laciunt dii serentiam circa immutationem sensus sentibilia
per te, iecundum quo I hoc eli color, illud autem eii sonus, hoc autem cit album, illud vero nigrum. Ipsae enim species activorum in sentu aiau, lunt lentibilia propria, ad quae habet naturalem aptitudinem potentia sentiu-ua.cx propter hoc secundum aliqua inuaderentiam horum sensibilium diueluti cantur lenius. Quaedam vero alia iaciunt ditierentiam in uant mutatione seniuum, non quantum ad sp cciem agemis, sed quantum iam cum actionis. Qualitates cnim sensibiles mouent sensum curporaliter, Statualiter. Vnde aliter mouent se acundum quod sunt in maiori vel minori corpore, resecundum quod sunt in diuerso litu, scilicet vel propinquo, vel remoto, vel eodem, vel divorso. Et hoc mixto faciunt circa immutatio item sensuum diliet etiam sensibilia communia. Alanilesium et lenim ipsecundum Omnia naec quinque ciucri ilicatur ni agnitudo, vel situs
Et quia non nabzut ii ut udinem ad scatum, ut i pecies
73쪽
plicem exisit coditio. Cogitativa uis Rcipar
gitatiuae in homine aeaestimatiui in brutis &differentia
ctivorum, ideo secundum ea non diuersificamur potentiae sensititiae,sed remanent communia pluribus sentibus. Vilo igitur quomod dicantur per se sensibilia &communia di propria, rellat uidendum,qua ratione dicatur aliquid leni inde per accidens. Sciendum est igitur, quod ad hoc,quod aliquid lit sensibile per accidens
primo requi' u ut quod accidat et,quod per se est sens-bile,sicut accidit albo. esse hominem, & accidit ei'esse dulce.Secundo requir tur,qllod sit apprehensum 1 sentiente, si enim accidet et lenti Illi,quod lateret sentientem, non diceretur per acciclcns lentiri. portet igitur quod persec ignoscatur ab aliqua alia potentia cognoscit tua sentientis. Et hoc quidem ves est alius tensis, vaeli intellcctus, vel vis cogitativa, aut vis aestimativa. Dico autem quod est alius tensus, licui si dicamus. quod dulce est visibile per accidens inquatum dulce accidit albo,quod apprehenditur visu,& ipsum dulce per se cos noscitur ab alio sentu,scilicet a sui tu . Sed vi proprie loquamur hoc non est uniueis aliter sensibile per accidens, sed per accidens visibile, lentibile antem per se. Quod ergo sensu proprio non cognoscitur . si sit aliquid uniuersale, .ipprehenditur intellectu, non tamen omne,quod intellectu apprehendi poteli in te seni ibili, poteli dici sensibile pet accidens, sed ita tam quod a
occursiam rei tentatae apprehenditur intellectu . Sicut statim cum video aliquem loquentem, vel mouere seipsum apprehendo per intellectu, vitam eius, unde pol sum dicere quod video eum vivere.Si vero apprehendatur in singulari, ut puta cum video coloratu. precipi hunc hominem vel hoc animal, huiusmodi quidem apprehensio in homine fit per vim cogitaturam, quae dicitur etiam ratio particularis, eo quod est collativa intention m in uiuidualium , sicut ratio uniuersalix est collativa rationum uniuersalium . Nihilominus tamen haec vis est in parie sentiua , quia vis sensitiva in sui supremo participat aliquid de vi intellectiva in homine, in quo sensus intellectui coniungitur. In animali vero irrationali fit apprehensio intentionis indiuidua .lis per aetturiatinam naturalem, secundum quod ouis per auditu in vel visum cognostit filium,vel aliquid nurus modi. Differet iter tamen citra hoc se habet eogitatiua,& aettimatiui. Nam cogitati a apprehendit indiuiduum, ut exiitens sub natura Gntinui, quod contingitet,inquantum uni iur intestini uae, in eodem subieci ivnde cognoscit hunc hominem, prout eli hic homo& h Geligitum fimul est hoc lignum. Aestimatiua autem non appreliendit aliquod individuum,secundum quod eii si m natura communi, sed solum secundum φeli terminos, Sut principium aliculus actionis vel patia sonis, sicut ouit cognoscit hunc agntini, non inquan tum est iste agnus, sed inquantum est an ea lactabilis, de hanc uerisim', inquantum est ius cibus. Vnde alia' indiuidua ad quae lenon extendit eius actio vel palsa nullo modo apprehendit sua alii maliua naturali. Natu alis enim aettimatiua datur animalibus, ut per mori inentur in actiones proprias, et passiones, Prosequeri eas, vel fugiendas.
Quod colat sit propriu m obiectum viliis ae visibile per se: Quid Hemdsephanuniae lumen si exponit, de lumen ipsum
Vsas Utar visus est percis iures deIt visibilar
dem explicare ac d cere licet, nomine autem earet, atque idini maxum patebis , cum est e sp -
' cauu qautem est visio. hoc in visibilet visibile autem en color quidem, id, quod oratione quidem dicere
po ras, innominaeum autem eIi. IIanifestum autem erit, quod dicimus ubi longius erimo progres.
Postquam Philosophus distinxit propria sensibilia 1
communibus sensibilibus, Ac a sensibili us secundum accidens,hic determinat de proprijs sentibilibus se indum unumquemque sensum. Et primo de proprio sensibili visus. Secudo de lyri 'sentibili auditu ibi I Nuc autem primum de sono&c.l a eri io de proprio lentibili Olfactus, ibi I De odore autem&c. t Quarto deproprio sensibili gustus. ibit Gustabile autem eii dcc.i minio de proprio sensibili tactus, ibi i De tangibili autem, di tactu &c. lCirca primum duo facit. Primo determitanat de vili bilia,ecundo dicit, quomodo visibile videatur, ibi INune autem in tantum dec. t Circa primum duo lacit. Primo determinar quid eli vilibile, diuin- Euens visibile in duo. Secundo determinat de utroque vilibili,ibi l vitibile enim eli color &e.l Dicit ergo primo,quod cum dictuni lii, quod propria sensibili sunt quae unusquisque senius proprie percipit, illud sentibile cuius proprie perceptiuus eii visus, hoc est visibile. Sub visibili autem comprehenduntur duo.Nam vili bile est color,& est quoddam aliud, quod oratione quidem designati poteli, sed non habet proprium nomen sibi impositum . quod quide vili bile competit his, quae
videntur de nocte, licui sunt noctilucae, oc putredines quercuum, At huiusmodi, de quibus erit mandelium in processu huius tractatus , poliquam ingrcs,i lucrimus in cognitionem visibilis, ex cognitione coloris, quod
est manifestius viii bile. Deinde eu m dicit. Visibile uitur est color, hie autem est id, quod in eo, quod per se isibile G. Perse vero,non ratιonectu quia iust caris babet, ut sit visibile . Color aulem omnis motivius est eius, quod ea per j iculon alia, s id est iosius iratur seu propter non est visibile atque luce sedomus. t. cuiui ille color in lumiue Iane videtur. Quamobrem qui amis: ist in L en prius dicere declarateque oporcet.
Uisibile enim est color: b c autem ea, de quo visi&te per se praedicatur, secaridum se autem, non ratione, sed quoniam Discipso habet crisara ependi visibile. Omnis erum color motivus est eiusquod siecundum actum est diapbant, 'haee en ipsius nam ea niae ni bis est vimile ne lumine , sita vii ubi, sim j color per lumen similis est. Eu soner de 'tumine primo dicend m
interminat de utroque visibi: Et primo de colore,
secundo de eo, quod dixit esse vanominatum: abii Non autem omnia visibilia dic. t Circa primum duo iacit. Primo oli dit quomodo coris te habet ad hoc, visibilis. Secundo determinat de his, quae requirun ut ad hoc quod .color videatur bi i i igitur aliquid dia- manu in Sc.l Dicit ergo primo, quod cum color sit
roddam vili e .esse visibile. conuenit ei secundum': na color in eo quod est color,eii visibilis per se. Perse autem dupliciter dicitur . Vno enim modo dicitur
propolitio per se, cuius praedicatum cadit in distinitio ne subiecti, sicut ista:Homo est anima Eanimal enim cadit in dii initione hominis,& quia i quod est in diiunitione alicuius, est aliquo modo cauia eius, in his quae sunt per se, dic intut eraedicata esse causa subiecti. Alio modo dicitur ptopblitio per se, cuius econtrario subiectum ponitur indisinitione praedicati, sicut si dicatur,
nasus,eti limus, ut i numerus eli par, simum enim nihil aliud est,quam nasus curuus,&pai nihil aliud est,quam numerus medietatem habens. de in illi, subiectum est causa praedicati. Initiligendum est ergo,quod color est visibilis per se, hoc secundo med O de non primo. Nam
visibilitas est quidam palliollic ut limum eli pastio nasi. Et
x. m.6 7. Praedicata Non tamen ut passici eo
74쪽
icitia ad a, ii. Et hoc est quod dicit quod eolor iecundum se est vi rata i d lit ite non ratione ideli non ita quod visibile ponaturius Dor in eii dii linitione , sed quia in seipso habet causam, licui subiectum in te ipso habet causam Diutis .ed P pr p)istianis . QVod probat per hoc, quod omnis
color cit motivus diaphani lccundum actum' Di.1 Plianum a viein cit idem quod trans paren ut aer ves aqua,& hoc habit color de sui natura, quod polsit movcrcdiaphanum in actu. Ex hoc autem quod mouet dia-phanum in actu, eli vili bile: undet equitur quod color lecundum tuam naturam eii vili bilis. Et quia dia phamim non fit in actu nili perium cn: sequitur quod color non lit vili bilis line lumine. Et ideo antequam Olle. datur qualiter color videatur, dicendum elide lumine . Deinde cum dicit.
initii g; i. λ si igitur aliquid peritiorem. Perspicuum autem id
illa Iolidorum. Ni nem fecundum quod aqua,neque secundum =uod aero phanum ejictu quoniam est natura eade inbu viri que , In perpetuo superas corpore. Determinat de his line quibus color videri non Atin, scilicet diaptiano de lumine. Et diuidi mr in parto tres. Plinio Ostendit quid sit dias' ianuim Secundo de-tcrminat de lumine qLodeli eius eius ibid Lumen aut in est huius actus die. ἰTerito ostendit sitit, modo dia-phanum cli susceptiuum coloris, ibi. I Eit aut ei ιν col ris dec.I Dicit ergo primo,quod cum color sit motivus secundum suam naturam diapham , ncces Ie eit quod di phanum iis aliquid. Iisi autem diaphanum . quod non habct proprium colorem, ut lςcundum ii iiiii videri possisi sed est sulae piluum extranei colori , iccum dum que aliquo mi doeli vili bile. Huiusmodi autem duplianum est, licutaei de aqua multa corpora solida,ut lapides quidam,de vitrum. Licet autem alia acci-dcntia, quae conueniunt flementis de diem latis, conis ueniant eis secundi m Maturam vim ci torumdicut calidum de frigidum , de graue, Se leue, de alia hutium
es, tamen diaphinuus non maenit prNicetis ex natura sterihaut aquae, secundum quod nus ulmoci, ted conse Urit ut quandam naturam communem non solum a R,Sc aquae,quae sunt tot pnra corruptibi Isa, seu conue
icti etiam coelesti crispi .iluod eii Perpetuum, Sc in corruptibile. Manifestum est enim ab qua calatii a corppora clladia phana. Nbnctivi pol sinis videre istellasntas,quae sunt indictaua sphaera, mi is dii resipi ix planetarum essent trant parcies, vel diapi. an T. Sic ergo maniscitum est' i d diaphanum non est , UPHLIM
consequens naturam aeris,aut aquae, sed aliquat a communi arma naturam,o curius proprietate oportet cau sam diaphanitatis assignare, ut polleatapparebit. Dctio de cum dicit.
Ottendit quid lii lumen.& primo mani sellat veritatem. lecundo excIodit errorem. ibi. t Quod quidem igitur dec. I Dicti ergo primo, quod lumen cui acius dia Pliani,secundum ιν cli diaptianum. Mani fellatum est enim, quod neque aero eque aqua , neque aliquid ii tui modi cliadiu trans parens, nil aluerit illuminatum. Ipsum autem diophanum secundum te, cli in potentiarcspectu luminis, de lespectu tenebrae, quae est priuatio luminis, sicut maicria prima est ut potentia rei pectus Orniaeoc priliationis Lumen autem comparatur ad diaphanum, licui color ad corpus terminatum,quia vi u-que est actus de forma Iur lulce praui. Et propter hoc dici siquod lumen clt quasi quidam color diaphani, si cundum quod diaphanum est actu iactum diaphanum ab aliquo corpore lucinte, siue illud sit ignis, aut aliquid aliud lauiusmodi , siue aliquod corpus coelelle. Lile enim lucens actu de illuminatum , commune citigni de corpori coelelii, licut elle iliaphanum eli communc acri, ec aquae , de corpori coeteili . Deinde cum dicit.
diid igitur eii perspicuum diximus quid etiam tu Lumen ne-
cxcludit fallanippinionem de lumine. Et circa hoc
duoiacit . di imo Oitendit quini lumen non est corpus.1ecvhdo imp obat quandam solutioncm ad rationem
quandam, per quam Micit probari lumen non esse cor , pus. ibi. I Et non μας lini pes. I sca primum tria sa-, Zi. Primo ponit intentum de dicit, quoa cum diei uim sit quid est diaphanum, de quid lumen, manu elium et hquod hi tum,neque ςILignis, vi quidam diccbat. Ponent in tres specio i sis, milionein, iumam, delusueti: neque liquod corpus omnino, ne que aliquid dei lues ab aliquia corpore , sicut posuit Democritus, lumen ei Et quasdam illacisiones deflventes a corporibus lucidis.. scilicet atomos quosdam. Si essent aliqua defluentia Lcmptare, sequeres uriquod essent corpora vel aliquod . corpui,. dc hic nihil aliud est et lumen quam prasentia igori. aut alicuius lingi vim i corpori in diaphano. nihil ergo di fieri, licere quod lumen eli corpus aut quoaesi defluxus corporis. Secundo ibi .i r. ιι, Fieri namque non poteIt, Pt in eodem simi duo corporasimul. l I I a Z C l l o a as equea .po sibila otii Oxorporasim Min eodem esse.' Probat quod pro literat tali ratione. Impossibile
est duo corpora esse simul. li ergo audien eli cor sumpo sibile eii quoal φ .iit simul cum corpore diapliano, diac aux . ςii ullam: ergo lumen non est corpus, .se Tercio ibi. iiii,
Vtidetur aurem tenebru contrarium esse lumen. Attenebrae Frau. itio Iuni tatis habitus, atque ignu, Nel corporis idis .ibs Wia a per μή o. mare paret, huiusce
75쪽
is palam e Ii hu,do baio p. Ἀμntia i ven .e, i. Probat quod lumen sit sinui eum diaphano. Contrariorum enim est idem subicctum: lumen aut eiu&tenebra Ium contraria, lecundum modum quo priuatio de habitus eliquaedam cotrametas, ut dicitur in io.
. eo. r. Meta. Mamielium cii autem, quod tene; ra eli quae Tex.eo 1 i. da in priuatio huius habitus scilicet luminis in diapha ho,di sic sub ccium tenebrae eli diaphanu: ergo dc praesentia dicti ii ibitus, scilicet lucis, est lumen, ergo lumeneli limul cum diaphano. Deinde cum dicit.
Atque non recte LM: Empedocles, si quis itidem
tenset lumen ferri, atque extent tandem inter terram. contineris,nosque idipsum latere. Hoc euim racionis mora egreditur, e ι Prat erea umturum tua anarent. In parua namque latio οι usfortasse L. c. et , Ita ab or: u Ars ad occasium t τι corporum tam curre, magua minuam profecto postulatι o. Et non retic sepedocles, neque se aliquis alio sie dixit aὐdferatu, lumen, O eatendatur tis medio teres et
continentu, uos autem lateat . Hoc enim est extracam,qua tu ra: Ioue, νοιtatem, cin extra ea quae ν deatur. Ia paruo rami spatio latere nos posset :Ab orι te autem in occidens latere, magna admodum quasi Io es. Reprobat quadam responsionem ad rationem quandam, quae potuit fieri contra ponentes lumen elle compus Poteli enim contra eos lic argui. Si lumen essct corpus,oportet quod illuminat o sit motus localis luminisue ueniens in diaphanum. Nullus aut e .n niolus localis cuiuscunque corporis, pote it esse subitus, liue in initanti .ergo illuminatio non est lubito sed luccessive. Cuius contrarium videmus,quia in eodem initati, in quo corpus lucidum praesentatur, illuminatur diaphanum t tum limul, de non pars eius poli partem. Non autem redie Empedo.neque q uiem que alius dixit, tu, scilicet i umen feratur motu locali, tanquam corpus, & cxtendatur successive in spacio, quod cit medium inter terra& continens, scilicet coelum, de quod illa lucccisio nos lateat, sed videatur nobis quod totum illuminetur simul de iubito. Hoc enim dictum est cistra veritatem, quae potest ratione percipi, quia ad illuminationem diapi iam nihil requiri tur,nisi direcia oppoliti O,absque
obitaculo medio, corporici illuminatis, ad illuminabile.
- Iterum eii contra id quod apparet. I)ollet enim dici Φluccessio motus localis patuo spacio lateat nos:sedc plateat nos successio in motu luminis . ab Oriente,vsque ad occidentem horizoniis nUltri, hoc habet magnam quaeitioncm, tanquam utilicile aut Omnino uti pota. tibiIe.
Quia vero hic agitur de natura luminis,& diapliani,
iurii in; ata & ncces iratς laminis ad vidcnuum,de his tribus coni pliarii .h. v d udum cit.Cisca naturam igitur luminis diuersi di-que 4 ride ucrium de Opinati sunt, quid in enim Opinat iuut Iu- dum neeessi men esse corpus, ut in litera dicitur. Ad quod dice tu
te digres- moti sunt ex quibusdam locu rionibus, quibus Utamur, . loquentes de lumine.Conlueuianus enuu dic te, lucia radius transit per aciem, quod reucrocratur, cui radi j. . se intersecant, quae iam nia .icientur Esse coc ris. Quae Opto p qui lem opimo itare non pot It, propIer rauones,quasis, in eo, Anii in latcra adducit, de plures alias iacile esset aud
pu, . cere. Non Lirim iacile esset alsignat e, quomodo nuiui lin probatio modi corpus per totum licini,pli aerium subito muli op Diio. plicaretur aut generarctur, vel LUIIupe letur, quocii, sola oppolitio corporis opaci eluci cauld caeliust Onis
huius corporis tu parte diaphani aliqua. Quod autem dicitur de motu luminis, aut reuet beratione ipsius, me. taptiorice dictum et , sicut et possumus dicere, color
pro dedit dum aliqua de nouo ealefiunt vel reucri erantur,cum habet obitaculum. Quidem vero alii dixerunt opinio po- P lux eli quaedam natura lpiritualis, argumentum lu- ne crum lumentes bin rebus intellectualibus, nomine luminis uti Mς' ς- uamur. dicimus enim in sutilianti js intellectualibus esse e quoddam lume intelligibile. Sed hoc etia in eii impiasse impiobatiosi bile. Impossibile est cnim l aliqua natura i Piritualis opinio.&intelligibilis cadatia apprehentione sensu sequi cum sit virtus corporea, non poteti esse cognoscit tuus, nili rerum corporalium. Si quis autem dicat P aliud eli l men spirituale ab eo quod sensus Percipit, non erat cum eo contendendum,dummodo hic habeat in lumen qIvisus percipit, non est natura spiritualis. Nihil enim
prohibet unum nomen imponi rebus quatumcunque Sem, . tu acti uersis.Quod autem lumine,& his quae ad visum per- est spirituatu en I, utamur in reous intellectualibus, conting tex lior Zelo nobilitate senius vitus, qui est spiritualior de subtilior eislox cet inter omnes sensus. Quod patet ex duobus.inimo qui o dem ex suo obtecto. Nam aliqua cadunt sub vilu,lecundum proprietates in quibus comunicant inscriora corpora cum coelellibum tactus autem eli peccepti triri proprietatu in , quae sunt propriae elemeritis icilicet casai, α uigidi .de limilium, gulius aut ein de Olfactus, proprietatuli quae competunt corporibus in illis secundu in diuersam rationem coin militonis calidi, ce frigidi, nurn adhoc sicci. Sonus autem causatur ex motu locali,qui etiam commvn:s cit corporibus coele libus,re interi ricius, licet species motus, quae caulat sonum, non competat corporibus clieiti aus secundum sententia Ari it. Vnde ex ipsa natura Ob ecti, apparet ιν vi ius cit altior intcr lenius, de auditus propinquior ei, de aus lenias magis temoti . Secundo apparet quod lenius visus ethspiritualior ex modo immutationis. Nam in quoli bet ali Osentu non elt immutatio spiritualis, tiae naturali'. Dico autem immutationem natu talem prout mmutati qualitas recipitur in patiente secundum elle naturae. naturalis iacui cum aliquid instigidatur vel calefit aut mouetur tu diecundum loc . m. Immutatio vero spiritualis eli secun 'l' cum quod species recipitur in organo lenius,aut in me 'se dio per mouum intentionis, re t Uu per modum natu ii, riuid. ratis fornaae. Non cnini sic recipitur specie, leui ibilis
in sentu fim illud elle, quod habet in re lentiolli. Pacet autem quod in tactu, oc gultu, qui eit tactu, quidam,
fit alteratio naturalis . calefit e tum de lalligi datur
aliquid , per contactum calidi, de frigidi, Icta sit
is mutatio spiritua is tantum . Similiter autem Nntia utatio odoris fit cum quadam iuinali evaporation immutatio aut tonsicu motu locali. Sed in immutati
ne vitus eli lota immutatio spiritualis . vi de patet, quod vi ius inter omnes sensias est spiritualior , Oe pollii une auditus cie pro ter hoc liic auo sentur lunt maximel pirituales, ta soli disciplinabiles, talis, quae ad opinio m eos pertinent, utimur in intellectualibus, &praeci Pue nentium lutiis, quae pertinent ad vilum. auidam vero dixerunt mennis esse quod lumen non eth nisi evidentia coloris. Sed hoc nisi euiden- .pQrte apparui esse salsum in nis, quae lucent denoete, ς loris. ec tamen eorum color occultatur . Alij vero dixe .
runt quod lux eit forma subitantialis solos, de lumen ''
defluens a luce hauet ella intentionale, sicut species colorum in aere . Vtrunque autem horum eli falsum. Primum quidem, quia nulla forma lubila .uialis est perlelcnlibi is , ita loto intellectu com P cliensibilis Opinio Dialest ii dicatur quod id, quod videtur in i Ole, non eli nentium a
lux, sed splendor, non erit contendendum uenornine, meetacto
dummodo hoc quod dictinus lucem, scilicet quod ex in m subiit V suapprehenditur , non lit forma subitantialis. Su. δ' cundum ctiam falsum cit, quia quae habent loluin et se a ''
intentionale, non iaciunt ciant mutati Oilem naturarunt, uia ui etiraaιι autem corporum coetellium trani mutant totam uoriali,
76쪽
natura inferiorem. dedi ei mus sicut corpora elementaria habent qualitatcs activa pir quas agunt, ita lux est qualitas activa corporis coelestis, per qua in agit,
dicit in tertia specie qualua Uiciit S calor.Sed in hoc
disi ei tὶ calor quia iux eli qualitas primi corporis alieram tuq io non habent eontrarium, Mnde nec lux concontiarim h loer,eatori autem est aliquid contrarium.
Et quia luci n hil est ci,ntrarium,in suo susceptibili non non p it ei hanere contrariam dis p. titionem, de propter nocivum passivum , scilicet diaptianu tempereth in ultima dispositu,ne ad tormam, S pi Opter hoc itatim alui minatur,noti autem calciaci bile ita tim caletit.
Ipsa igitur participatio vel assecti si os diaphan O.
Lume, qu)d Voeat uel me. Et si fit secudum ieetam lineam ad cor- Radiv - pus lucidum, voca ori adiu, ., i aut m cauictus cxrcuer P 9 sq' ratione rati ii ad corpus lucia .iu , vocatur iplendor. Irumen au m, commui ieeli ad omne na ctiacium lucis Cur quae fa in diaphan .Hi igitur vis rictica naturami uminis, de
Orpora tu facit apparet ratio. quare qua dam corpora sunt lucida ei da ii. t.q- actu,qi .eptin diaph in quaedam opaca. Nam cum lux
di diapha lita. ualitas primi alterantis, quod uti maxime pQ sectu 3 quς dirinale in corpor bu , illa corpora qu e tum maxi-d- QP - in ei malia de nobiliora sunt luc daa tu, qu Aau exupro p i qua his sunt recept ualuminis , sunt uia pliana , quae aiuem sunt maxime materialia, neque habent lumen in tui natura, ne aue sunt luminis r ccc puua, lunt Opaca. Qv d patet in i plis elementis. Nam ignis habet luce in sui natura, licet eius lux no appareat nobis, nιli mnat ut a aliena propter densitatem. Aer autem , ta aquaqoa sunt minu, sol malia sunt diapbana, terra autem Vnde e usς quae eli maxime materiali ,eit Opaca. Circa te ilium v c
turn p rim to Liendum eli, quod quidam dixerunt, quod iumpi Vi ἰὸ haa neccssarium est ad videndum ex parte ipsiu, color S. Ut
Obinio sal cunt enim quod color non habet virtutem, ut moueatia. diaphan ulli,nili per lumcn. Et huius lignudicum,quia ille qui eri in obscuro,videt ea quae sunt in lumine, ted non e conuerso. Rationem etiam ad hoc adduc ut, quia oportet quod cum visus sit unus, quod viliuile non sit it per rationem unam, qDod non inet, licoloresciper te vili bili non per viri utum lunianis, de ii cm lumeris di bi iis citet per se viti bale. Sed hoc cli manifeste cotta id quod
nete mina Aristo .luc dicit. i&quod habet in se causam essendi vitio veritatis sibile. Vnde secundum sententiam Atili. dicendum est quod lumen necelsarium eli ad viden cum, non ex parte coloris eo quod faciat colore, esse ociu, quo, quinia, tantum dicunt esse in potetra,cum sunt in tori bras, iudex parte diaphani, in tuai tum lacu ipsum ui se in actu, Vt m litet adicitur. Et ad huius cui dentiam, conliderandum cit, quod omnis forma inquantum nutulinodi, eliprincipium agendi uoi si iniiciunde cum color iis quaedam formi ex se habet quod causet sui limit nuduiem in medio. Sed tamen tetendum cst quod dii ferentia ei t
quae est perfecte virtutis in agendo, non lotum potuit inducere suam lamilitudinem in tuo lutccptibili. sed potclt etiam uisponere pauen , vi sit proprium eiust ulceptiuum, quoia quicem non pol cit iacete, .cu lucrit imperiecis vιi tutis. Dicendum cil igitur quod vir tu, colori, in agenuo est 1 persecta rci pectu virtutis lumi-Quideolor. n n. Nam color nihil aliud cit,quam lux quaedam quida modo obiculaia ex admixtione corporis Uuaci. Vnde non habe. virtutem, ut iaciat medium in uia dispositione , quia lit sulceptiuu m coloris, quod lainen po- teli lac e re lux pura. Ex quo etiam patet quod cum lux sit quodammodo subitantia coloris . ad eandem natu- Iam reduci. ur Omne visibilc, nec Oportet quod color per lumen extrinsecum nat actu visibile. Quod autem colore, illuit mali. ab eo, qui cit in Obscuro videantur, coringit ex eo,quod etiam medium illuminatur, quantum 1 vincit ad immutationem iptius.
Ploptium visibile in lumine, S: perspicuo videri de in debi
inlutauiaa, quainuis Latia nonnulla ua tenebria videantur ostendit.
AT Fe coloris quidem id ea si eptiuior,quod co
lore vacat, sons autem, id quod1 .uo. Vacat aure
colore persucuum V .an cir musorte , vel id , quod vix tamdem videtur, quale id esse videtur, quia tenebris ei as Lim, atque tale est ipsιm, patet,
Est autem coloris susceptiuum, quod sine colore pses Tex. . i.
autem absonum. Sine colore autem GD mi, O i ii solle, aut quod vix videt, vi quod tenebrosian e .H- ιιι 1movi auton diapbanum quidem est, non cum seu actu viqia Med cum potentia. Eadem enim natura qua uolue quid in tenebra,quandoque autem ι m a Cl.
Postquam Philosophus ostedit superius quid est color, & quid diaphanum,& quid lumen. Hic Olledit, quomodo diaphanu in se habeat ad colores, Maruleliu est autem ex praernilsis,quod diasthanu in cit susceptiuum colori 1:eli cui m color motibus diaphani, ut iupra dictu in est Quod autem cli sus. eptiuum coloris,oportet eise sine colore, sicut quod eli susceptiuum sem, o pomtei esse sitae sonomihil enim recipit,quod iam het, de sic patet quod diaphanum,opor te. esse ii ne coicite. Cum autem corpora sint vili bilia per suos colores, sequitur quod di apta anum secundu terpluiniit in uisio de. Quia vcio eadem cli pOtcntia cognoscit tua opponi lium equitur,quod visu qui coguoscit luce, c. gnol cat ex tenebram .Licet igitur dia Plianum tecudum secareat colore,& lumine,quorvinuli tui ccpciuum, cic lic lecundum se vili bile non lit, co modo quo lunt v, tibiba, lucida de colorata, tamen poteli dici vili bile, licui vid detur tenebrosum,quod vix videtur. Diaphanu igitur cit huiuimodi, i.tenebrosum, cum non eli actu diaph num, sed in potentia tantum. Eadem .n.natura eli subieci uni quandoque qui dein tenebrarum, quandiaque autem lumnis. Et sic diaphanum carens lumine, quod ei
accidit dum eli in potentia diaphanum OPorcet, quod
vero non uniuersa visibilia n lumine sunt visibi Na
liuded tum vim cuiu)que proprius color . Non ira lunt in lu- nanque in luminc quidem non νιdentur, in tenebris aut e m ine vis biescium sensam,ut ca,quae apparent ignea, at ue olen- Α' .dent. Haec autem nomιue carent uno , ut fungPU, cornu , ta iri,p is tum capita , squama, oculi, I d nudius bora proprius deatur. color νιdecur: atque quam ob c jam istac νι uia sistatia ratio est. Non omia aut risibilia sunt in lumine, sed Dium Tex. ara.
ricuiusque proprius color. Quaedam.n.ιn lumne quidem non νι dentur u tenebris autem μι-tIensum, Hqua ignea videntur, O lucentia. Plan atitem uomenata junt haec νnoinomine, H quercus putredo cornu, capita
puὶium, o squamae, oc uti. Seu nullius horum videtur proprius color ropter quam igitur coram haec riden
Quia iam determinatum est decolore, quod videtur in luniine, determinat de alio vili bili, quod supra dixit esse in nominatum. Et dicit quod non omnia sunt visibilia in lumine, sed solum proprius color uniuscuiusque
eorporis in lumine vili bilis esitiquaeda in enim non vindentur, in lumineaed in tenebri . sicut animalia, qui in tenebris videntvr ignita, dc lucetia, haec lunt multa ednon tabcnt unum nomen corum unci sicut putredinesqucrcuum.
77쪽
quercuum,& aliquod cornu alicuius animalis & capita quorunciam plicium, & iqua in q, & oculi quorundamantinalium. Sed licet ilia vidcantu on tenc bris, nullius . . . tamen horum proprius color in tenebris videtur. Vident ergo ilia in tenebris.& i i lumine., sol in tenebris, ut lucencla, in lumine autem, ut colorata . Sed propter quam causam licvideantur in tenebris lucentia, alia ratio et t.Non enim hie inducitur hoc, nisi quasi per accicens, ad Ottendcndum comparationem visibilis ad lu- Quare quae men .Vidctur autem visibilitatis eorum in tenebris i edani lucida esse ratio, quia huiusmodi ex sua compositione habent in tenebris aliquid lucis, inquantum lucidum ignis,& diaphanc aevi de- ut νες tis.& a qui non est totaliter in eis comprehensum per D in tu opaeum tetrae.Sed quia modicum habent d*luce,eorulux ad praesentiam maioris . luminis Occultatur, Vnde in lumine non videntur, ut lucentia , sed ut colorata tantum. Lux autem eorum propter sui debilitatem non pote it diaphanum persecte i educere in actum secundum quod natum cli moueri a color unde sub corum luce,nec eorum color, nec alterum videtur, sed solum lux ipso m . Lux enim cum sit ei licacior ad mouendum dici phanum,quam color,& magis vili bilis, cum inciri im m utatione diapliani videri potest. Deinde cum dicit.
et dine tantum patet cinquam, quia in lumine vide-νur.e se colorem,quo circa sine tu ne non videtur. haec est. i. sane eotoris ratio, egie inquam eius motivum, quod
est per ριcuuin adi,.Atius aut e perspιcui umen ea, ut id a imus. Id ita esse, ex eo tanquam 8 man eno signo patere potest. Um si quispiam id quod habet colorem, super ipsum usum pGuerat tonsane videbit. Sed color quidem mouet perspicuum,νt aerem ab hoc autem, cumsit continuus densus instrumentum mouetur. Tex. G. νε. Nunc aut intantum manifestum est quoniam quod quidem in lumine videtur, colorem esse, unde non ridetur sne lamine, hoc enim erat ipse colori esse, moti messe secundum actum diapbam achu autem Laphani lumen est. Signum autem huius manifestum. Siquis enim ponat habens colorem super ipsum visi , non Nidebitur. Sed color mouet diapbanum,puta aerem. db hoc auremiam continuo exi Ilente, mouetur quod sensicιuum est. ostendit quomodo color perueniat ad visum .Et ciri' '' i e, hoe duo facit. Primo ostendit quid eth necessarium extis i iasi ad hoc, quod Usus moueatur a colore. Secundo olte ιο. dit aliquid sim te, quod est neces larium in alij, sensibilibus ibi. Eadem autem ratio.Circa primum ouo facit. Primo determinat veritatem . Secundo excludit erro
rem ibi. Non enim bene hocii Dicit ergo primo, quod per supradicta, ni autum manii eltu in iit, quod illud, invidetur in tu in me elleolor,&quod sine lumine videri non poteti: quia,ut supra dictum ell, hoc eli de ratione loris quod sit motivum diaphani, quod quidem fit per lumen, q uod est actus diaphani, de ideo line lumine color videri non potest Cuius lignum est:quia si aliquis
ponat corpus coloratum super organum vitus, non videbitur,quia non est ibi diaphanum in actu, quod moueatur a colore. Nam & si pupilla sit quoddam diaphanum, non tamen erit diaphanum in actu,si superponatu sibi corpus coloratum.Oportet autem, quod color moueat diaphanum in actu, puta aerem vel aliquid huiusmodi, & ab hoc mouetur seni uiuum, id eli oiganuvisus, sicut a torpore sibi continuato. Corpora enim non se immutant, nisi se tangant. Deinde cum dicit. Non rati in hoc loco recte sint ire videtur Democritus.
qui qu:d putat, si medium θαι iam vacuum fiat inormicam et ι διψώι coelo, macie perfecieq; viderι. Et emm ιΔ iera non potest. Visio nanquefit, patiente aliquid fensi: tuo at ut patiatur ab ipso colore, qui videtur, 'exι neqἰut . Restat igitur ut a medio. Quare nec see In aliquod esse meta Duer colorem ipsium σνsum. Quod si id vacuum fiat non modo non exacte , sed neque quιcquam omnino videtur. Quam igitur ob causim necesse est in luna ne colorem WΔHι, diramus. Non erum bene hoc μιρ Democritus o natur, si es Texaesi. set vacuum messium, pers'cι νtique exacte, si for '
quidsenstruo sit ipsum videret. Ab ipso iItur, qui videt,
colore impo sibile est. Relinquitur autem quod a messio. uuare necesse es aliquod eo e medram. Vacuo autem sacto non aliquid certe, edo λιο mbιl ridebitur. Pr pter quam igitur causam, colore necesse es in lumine videri dictum es. Excludit errorem dicες, non benedixit Democritus,qui opinatus fuit, a, si medium, quod est inter rem visam,& oculum,ellet vacuum, P pollet aliquid quantum unque patuum videri per quantamcunque distantia. puta li forinica esset in coelo. Sed hoc eli impossibile, oporici enim ad hoc,quod aliquid videatur,in organum vitus patiatur a vi tibili.Ultensum cit autem quod non patitur ab ipso vilicilli immediate, quia vili bile luper politum Oculo non videtur. Relinquitur ergo, qgoporteat organum visus patia visibili per aliquod meatu necelle est ergo esse aliquod medium inter visibile de visum. Si autem eli vacuum, nihil eli medium, qs posset immutare,& immulari. Relinquitur ergo,quodli ellet vacuum,omnino nihil videretur. Incidit aut in hane opinionem Democritus,quia putabat, quod causa quare diliantia impedit visionem alicuius resilit per medium quod rellii it immutationi viii bili,si oz autemeli salsum. Non. diaphanum hab t coirarietatem ad lumen Fei colorem,sodest in v tima dit politione adeorum receptionem. cuius lignum eli quod lubito immutatur a lumine, vel coloie. Caul autem,qui redii tantia Quare dἰsta impediat visum et quia omne corpus videtur suo quo dam angulo cuiusdam trianguli,vel magis pyramidis, προμε υcuius balis est in te vita,& angulus est in Oculo videli . Neque dii fert quantum ad hoc, utrum visus fiat extra. mittendo, ita quod lineae conclud cntes imagulum vel Piram Idem, lint lineae uduales progredientcs a vi tu ad rem visam,vel econvcrso fiat, dummodo v. tu, li.sub praedicta figura trianguli,vel pyramidis. Quod ideo necesseelt, quia cum re, vila tu maior quantitate, quam Pupilla, oportet quod proporrionalit ei diminuendo.
Proueniat immutatio visibilis, vIque ad villain. Manil
itum cli autem,quod quato latera trianguli vel piramidis sunt longiora dummodo sit eadem batis, tacito angulus et immur.& ideo quant O , remotiori videtur, minus vidctur,& tanta poteti cile dii tantia, quod Omnino non videatur. Deinue cum dicit.
At ignis in virisque plane νidetur. in tenebris, inqua atque ιλι lumine. I d aure necessario accidit. Ipsum enim pervicuum ab hoc perspicuum t.
Ignas autem in virvi ne υιdetur, GP in tenebras,ta' in lamine,cr boc ex necesitate. Diaphans erum ab hoc di
pbanum sit . Ostendit quomodo videatur ignis, & lucida corpora, ct dicit, Quod videntur non solum in lumine, sicut colorata, ed etiam in tenebris, licut illa, cle quibus lu-tra dixit. Et hoc ex necessitate contingi liquia ignis ha et tantum de lumine, quod Poteli diaphanum omnibno facere in actu,ita ut α ipluin,& alia videant usi. Nec est tantum debile lumen eius,quod ad praetentiam maioris luminis obubretur, sicut accidit in his, quae sunt
dicta lupra. Deinde cum dicit. b. 4 ho. super Λnima si a Ladem
78쪽
besus ab a- so Sia sit non est de sono .Nam in corpore sonante non est itanus . niti in potentia. In medio autem quod movev x --st tu rex pereussione corporis lonantis, fit sonus in actu.
Et propter hoc dicitur in sonus in actu eli medii de auditus, non autem subiccti lonabilis. Deinde cum dicit. Quomodo Fit autem actu sinus alicuius per ad aliquid er in fiat lonus oc aliquo . Ictus ei lenem qua simum escit ipsim: quapro- Η bψ' p er fieri Onpotest ut si unam sit corpuMonu esciatur . aut ne cum H d sit triquod verberat, aliud quod verberatur. Quare id, quod sonat,ad aliquodsi at, sine
autem latrone nunquam efficitur ictus.
Tex. G. 78. Fit aurem qui secundum acturi fures semper alicuius ad aliqu in aliquo.Percussio enim est faciens. Vnde impossibile est, cum sit unum ierisonum . Asterum
i enim eIt verberans, quod verberatur. a re sonans id aliquidsonat . Tangit e vim aliqvid. Cum luem ictu tangιtur donat. Ictus autem non trisne motu.
Ostendit quomodo sonus sat in actu. Et circa hoc
duo iacit. Primo ostendit, quot concurrunt ad hoc γ. senus constituatur in actu. Secudo ollendit,qualia cile Oporicat, ibi Sicut autem diximus. l Dicit ergo primo.u, ad hoc ιν sonus fiat in actu, oporteat tria cocurrere,
Ita enim semper alicuius, di ad aliquid Sc in aliquo, &ideo si sit unum tantum, non poteli sonum iacere. Et huius ratio eli,siue signum, quia percus do est causa s ni, Opori et igitur esse aliquid id in percuties, de aliquid percussum. Et propter hoc dicit, tu, sonus est alicuius ad aliquid Ii d est percutientis ad percussum. Oportet enim quod illud,quod sacit sonum, tangat aliquid, α
cum tetagerit luo ictu , generetur tunc sonus. laus autem percutientis, non sit sine motu locali: motus autelocalis non est sine medio. Vnde relinquitur,u, oportet
elle medium,ad hoc θ fiat sonus in actu. Et hoc est, qd dictum est, ν oportet esse sonum n6 solum alicuius, de ad aliquid .sed etiam in aliquo. Deinde cum dicit. Que ne o Azque Ut ι Δαι mus,non quorumuis ictus corporiandinant ea Lli ne ullo discrimine us en . Nullum erum escit fontim,
da, leni , si ρercussa fuerit lana, sed fs,Gr quaecunque sunt sema, coς v vilis eune u es quidem, quia corpus est lene: conca VcVῖ' ' r is quia per reflexionem, complures post primit esciunt
ictus, qui pecum non p σι aer motus, ac Hι rarus eXιre. Sicut autem diaeimua, non tuorumlibet ιιIus sonas est
mιllum enim sciunt sinum pili orsi percutiantur diu as,
Ae id est sis quaecunque leaia, concaua unt. Aes quidem, quo-lida corpo mum lene est. Comaua autem ex reperculsoue Iaciunt Eos ictus poIi ρrim in potentι exire, quod motu est. Oilen litqi alia oportet eilaea, quae requiruntur ad soni generationem. Et primo Ostendit, qualia oportet esse perci tiem, de percussum . Secundo quale oportetella medium,ibi. Amplius autem. I Dicit ergo Primo, ιν licui pra dictum est, sonus nolit ex percussione quorumcuque cci Poru. Ductum et .n .supra in pili.&spongiae, de huiusmodi mollia non habet potentiam sonandi,unde nullum lonum faciut,et ii percutiantur. Cuius ratio est,quia mollia cedunt percutienti, unde ex perculsione non extruditur aer, ut sic in eo possit formari sonus ex ictu percutientis,oc resistentia percussi . Sed ii huiusmodi mollia comprimatur, ut aliquam duritie habeant,dc re uitant percutiEti, sequitur sonus, licet sis.
nus turdus.Sed aes,& corpora lenia, di concaua,sua periseussione iaciunt sonum, Necesseeli enim ui illa ,ex quorum pei cessione sonus redditur,lint dura, ut aer extrudatur,quae quidem mirusio eli causa generationis sonil equi litur etia, sint lenia, ut lit a crvnus, licut infra dicetur.Concaua autem etia perculia,bene reddunt smnum, quia in eis intus aer concluditur. Et cu illuc,quod
primo motum est, non possit statim exire, percuuialium aerem , desie ex repercussione fiunt multi icti ig& multiplicatur sonus. Et propter hoc etiam illa,que in sui compositione habent aerem uene dii politum,
sunt bene sonora, sicut aes,de argentum, In quorum aut
compositione aer non bene se liabet, non sunt bene i nora,licut plumbum, de alia huiusmodi, quae sunt m gis ieculenta 6c terretiria. Deinde cum dicit. Praeterea au itur quid onus O in aere, e in aqua. χο medioe At vero nec aer est authosoni, nec aquasta opus est,νt inter se si solidorum corporum,.rtque ad acrem ictu: Di iue per me Muod quidem tum si, cum aer percussurpe anet,neque. diu aetem. di funditur. una roptere si cito νGementerque percutiaturJonat. Opus eji erum,H percutientis motus, si1fusionem prevem at aerιs, perariae atq; si cumulis, aut aceria arenae,cum fertur velociter, qu piam νerberet. Amplius audit ur in aere, oe in aqua, sed minus in co. 78.
aqua. Non est autem n: proprius aer, neque aqua sed oportet Iosedorumpere oram fierι ad IA icem c , ad
cera. Hoc autems permaneat percussus aer, non dissoluui: νndes velociter ci fortiter percutiatur, sonat. oportet enim prs occupare motum ferientis , siacturam acris, sicut si congregationem aut cumulum lapillorum percutiat aliquis latum velociter.
Ostendit quale sit medium, in quo generatur sonu
& dicit, si mediu, in quo sonus aua itur, est aer, se aqua, sed minus audit in aqua, quam in aere, unde p Opi ijsslinum mediu tam in generatione soni, quam in auai tu, cit aer. Et quia medium, in quolibet sensu,qualitatio ussenti blibus secundum illum tensum caret,ul p. usu omnes recipere, manii elium est,'neque aer, ne'ue 4 qua
habent proprium sonorum, seu necessarium eit ad lolii generat Iouem, in aere vel aqua,Valiqua corpora fi ma vel solida, di dura percutian. ieinuicem , 5e percutiant aerem. Quod autem limul fiat percussio lolidoruad mulcem,de per consequen, sonu, de ad aera, contingit cum aer in sua integritate manet, ut pol sit percuti, de non diuid Hur ante percussionem. Et propter hoc ψidemus,u, si aliquid tardo motu tangit alterum, non facit sonum,quia prius recedit aer, cic dissoluitur, quam contactus solidorum corporum fiat. Sed si percussio sit velox & sortis, luctit sonus. ua ad hoc niit sonus, opo ite is motus percutietas prs uenia diuitionem aeris,ut aer adhuc adunatus sine collectus percuti polsit.&meolonus gene ari. Et eli simile, licui cum aliquid velociter sertur, percutere potest aceruum lapidum antequam dissoluat usiquod no contingit si tarde moueatur.Et pro p er hoc etiam,quado aliquid velociter temtur in ipso aere, facit sonum ex suo motu, quia ipse aer adhue adunatus,se habet in ratione percus, i, de non lolum medij. Deinde cum dicit. Fit autem ecbo Jomtu Linquam,is, qua post sonum resultat cura aer sinus νηπι, ob vas vel locumquι ten-- uai.
nasut ipsum,atque dissolui probi it, inde rui ut, νelutι
Eibo autem sit, ci ab aere uno facto propter vas ' Gdete mans,Er prohibens dissunt, iterum aer repetu-tur,sicut si bacia. Determinat de secuda generatione soni,quae sit per Echo gene-
reuerberalionem,qui quidem sonus vocatur Echo. llai ratio. mo ergo dcterminat q u omodo generet. Secundo ostedit quomodo diuersi licet in sui generatione,ibi I Videtur aute mi Considera dum cst autem circa prunum i
generatio soni in aere conlequit motum aeris, ut dictu et t. Si autem cotingit de Immutatione aeris apud gen
rationem soni, sicut de immutatione aqus, cu aliquid in aquam proijcitur. Manilesium est. n. fiunt quaedareorationes in circuitu aquae percussae. Quae quidem
79쪽
circa locum per si Ionis sunsparine, P motus est soristis. in remotis autem gurationcs sunt magnae & motus Elegans e5- debuior. I and cm in Oriis totaliter evanescit, de gyra paratio. Dones cellani Si autem antequa motus cesscsigurationes illae ab quoci obstaculum inueniant, fit motus gyra tionis in contrai tum,& tanto vehemetius, quanto propinquius sunt primi percussioni . , ic igitur in teli genis dum i li,u, ad perci s Monem corporum sonatium, aer Ingyium mouetur de sonus undique dissundu ur. Et in v cin qli de gyrationes suiu minores , scd motus ... so tior unde si nu, loi laus percipitur. In remotis aut Esuratione, lunt maiores, ct motus debilior,& sonus Obscuri sauditur.Tandem autem deficit totum.Si aut in. cquam huiusmodi gy rationes ec liciant, halicuerberatio aetas lic mori , de sonum deferentis ad aliquod corpus, gyrationes reucrtentur in contrarium, de lic au. ditur sonus qua ii cxadueiso. Et hec vocat Echo. Quod praecipue iit, quando illud oblians, ad quod repeta cui itu aer motus,cli aliquod corpus co cauum .quali quoddam vas deic rminans, dc conclusens at re in sua unitate di id co prohibensi Pium diuidi.Tunc.n. ille aer licvnitus de commotus,qura oo plateit ulterius motum proicia dcre, propter cor pias tillans, percutit iterum aere, a quo pei cutici, cur,. fit motu, in contrarium. Sicut
accidit cuinali qu 1 pro icit pilam , quae hic sphaeraer, de inueni cns obli acutu icti Orculit. Dcinde cu dicit., ibur autem:ati fui usse ι η υ ,su non emper clarus escitur . Umer mIcno, perι . de atque ια ιαμ ne l. Iumen ea jemper refraniae uria in uni non feret tamen ubiquedra essent extra locum eam lenta , quo rau 1 SOIupve .uit. Vetum n an itasemper restan
bra ex ra locum a S cII. A mesia dic m. S ed nou sic e. cutitur scut ab aqua aut acie, aar er ab aliquo alio lonium, Ni νmbram facta P,qua tot ucn determ. nam M. Ollendit quomodo diu cisi node si Echo. 5c dicit,u, videtur te in per fieri licit . ita non semper si certa, id cit inani lcste percepti nil s. Et ii, coli dit Persi Mile. Dicit enim Paccidit D. sono, licut in tu nunc. Lumen enim semper iepcicut tui, sed qua doquc qui de elimanifesta r percu sto tum nas, quandoque autem non. Manifesta qui de eit reperculsio luminis quando repercutitur ab aliquo corpore tui ido, itaque cum quadam es tritate fit lumini, repercussio, ii initi modo primae lun in is emission . immanifesta autem cli reperculs olu . minis, qn repercutitur ab aliquo corpore . paco , quia huiusmo Ii reperculsio fit sine claritate, de radiorum emis, Ione. Nili. n.accar P ribus opacis fieret repercus, lorad Orum Solis,noniici ci lumen peiurus, id eit in qualibet parte aeris su perior is hemisphaiij, ted voiquc est et tenebra extra Sole, d est cxcrali ca, auqua dilecte per. ueniunt radij solaris. Non in lucre per cum ui lumen a corpor,hus opacis, sicut ab aqua, vel aere, aut aliquod enumero lenium corporum, Sc t cribrum,1 quibus iit i e perci isto cum claritat de radioru cinissione . Et ideo quia reperculs O,quae tit a corporibus opacis, non cit lim diste percus, ioni, quae sit a corporibus ivlgidis, reperculsio, quae fit a corporis opacis iacis tenebram , id est umbram cx ilia part ubi ceterminatur lumen manifestum, quod eli ex directa emissicine radioru lolarium. Similiter autem,quando repercus, io loni sit ad corpus concauum n quo natus eli multa plicari sonus. st Iccho certa id eii mamic lie compte helibilis. Quando autem ad alia corpora fit reuerritatio soni, quae nolunt nata
Quo motio sat s mus in med o aere uno sc continuo ex istinti,quod in aute item sit aer aedificatus Sc immobilis ut fiat audi us probat, quae etiam demum ea usa si soni, si illius diff)rentias A acuti de grauis ex si in ilitudine ad qualitates trunci. biles declarata
RE Ie autem a veteribus, audiendi vacuo tribu
tur alictorii as. nam aer vac uum esse videtur . Is - autem eii, qui audire facit cum continuus unusque fuerit agitatus. Veram quia Ditis est, non pers nat. nisi id quod est percussan sit lene. Tum enim νmas ipse simul ob planitiem famevadit. Lenis namque cor- . . . . lporu planum est νnum. Id Catur um escit, quodm
uel usque ad .ruditum contιnuatione acrem unum.
Vacuum autem recte icitur proprium autendi. Via Tex. G. tidetur enim esse vacuum aer. Hic autem ess faciens odire cum m ueatur continulis γ νωs. Sed propter id, quod
stagilis est lim Lot. si lene sit quod percutitur, tunc
autem unus si . S. lenim propter planum. unum enim si lenis plani m. Sohat uam est igitur id, quodmoti A m Texae. ities unius aeris,coni. itate usique ad auo um.
Post qua Philosophus determinauit de generatione soni, hic determin it de immutatione sensius a sono. Et primo quantum ad immutatione med j. Secundo quatum ad immuta timem in lirumenti .ibi fauditus aute. Dicit ergo primo, ut quia medii ii' sono cli aer, recte dicitur a quibusdam, xy vacuum est proprium sensui auditu ,quia videtur eis, P vacuulit aer, Aer autem facit
audi te sonum, cu moueat, cx utens unus, dc continuus,
ut in eo possit lor mari sonus. Et quia ait hoc, u, formetur sonu ,necessaria est unitas, Se continuitas aeri, ideo non fit sonus, nisi sonabile,quod percutitur, si lene. O Lene quilnc enim est cuius una pars notu perentne tal eri. Aspe. Aiperiri; rum aut cuius una pars alicu i supereminei.Vnde mani- ου
ieitu est, a superficies lenis corporis eli limpliciter una Et propter hoc. aer propter unitate plani, id eli sup γficiei iit unus,& limul exiit in . Si autem corpus non sit lene, sed asperum, tunc lupo scio non eli una.Eliquis aereti frangibili id est facile diuisio it s. sequitur Pelia
m iri sonus. Sic igitur patet, llud est sonans tantum, id est faciens lonum, quod movet aerum unum, continuum exilientem a se vici ue ad auditum. Sic ergo patet, quod illi,qui dicunt, vacuum eii prostrium sensui auditus, dicunt aliquid recte:quia esse proprium auditus competit acri,quem vacuum esse dicunt. Non autem dicunt recte quantum ad hoc quod plenum aere dicunt cile vacuum. Deinde cum dicit. Meti autem audituι quidem insitus aer, atque cum De Orgia aud. u. Diaeresium externus aer mouetur , . inter- -- nus mouetur, ac agitatur. Quapropἰ er animal non omniauit ex parte, ne iis quouis aer pertransit oe penetrar: quippe cum an malum non habeat aerem ubique, quo
Auditus autem connaturalis est aeri, propter id autem quod in aere est moto exteriora, ' qui intus est, mouetur. Prop. er quod non ubique audit anImal, neque ubique pertransit aer . n enim νbique habet aerem mouenda pars, animatum dic ut pupilla humi M.
Deferminat de immutatione auditus a sono,quantuad ipsum organu lentus auditus. Et circa hoc tria facit. Primo Oliendri. 23 aer appropriatur Organo auditu .Secundo ostendit,qualis sit aer,qui copetit organo audi ius, ibi I l et te quidem igitur.l Tertio ollendit,quom do auditus ini peditur, vel no impeditur ex impedimento organi, ibit Propicr hoc autem & aqua .l Dicit ergo
primo, P auditus collaturales est aeri, ita ip sicut hum, dum
80쪽
dum aqueum conuenit instrumento vitus, ita aer conuenit in lirumento auditus Et hoc ideo, quia si attribuatur aer Initrumento auditus, sequitur id, eadem palsioso' erit in aere exterius moto & in acre qui mouetur
inius,& eli initrumentum auditus. Et ideo anima non audit in qualibet parte sui corporis, neque aer sonans generat sonum, siue penetrat quacunque partem cora ornanimati, quia animatum non habet in qualibet sui parte aerem, ut quaelibet pars eius possit esse mouen. da a sono, lac ut et animatum habet humidum aqueum
nubis qς, sed in quadam parte determinata icilicet in pupilla. Deinde cum dicit.
Iu i itur are vacat exsesino, quia facile di tergi-
tu .ard asti rar. Verum cum prohibetur dat odit, in iisti an ipsius ebi sonus. At si aere,qui in auribus est collocatus,intus est conditum, visit immobilis, atque hue, exactesentiat Hiberentias omnes. T . G. I. Tres igitur insonabulis aes,propter id, quod si citestae ibitis est ore cerit. Cum vero prohibeaturia Iasere,. , huius di motus, sonus es. Hic autem est in auribus
. iii diu ad catur ιubo ut i nobilis sit, quatenum exactesen-r at ounus digerentiaa mota s. Os eii dii qualis sit aer,qui appropriatur instrumen- to auultu, . Et dicit,quod cum omne habens sonum sit aptum natum relastere percutienti: manifestum est, in
aer perseuon habet sonum, eo u, de se nim eli natum' resiliete percutienti,sed facillime cedit. Prohibet enim cessio eius, siue di illuxus ab aliquo corpore solido, &ideo cum hoc accidit, molus aeris reddit sonum. Dictu est enim, si ad generatione soni, oportet fieri per Diionem duorum lolidorum ad inuicem,& ad aete , Sed aeriqui est comisturalis aviti tuu eli aedificatus I id est firmiter dispositus in auribus, cum hac proprietate Psit immobilis , ad hoc quod animal pol sit lentire per
certitudinem Omnes diuerestia motus Sicut enim humidum aqueu quod est iri pupilla, caret Omni col re t possit cognoscere omnes colurum diuerentias, ita oportet quod a tr.qui est intra lympanum auris, carcat omni motu, ad hoc quod Possit discernes Omnes lonOrum dinere auata Deinde cum dic M
Afri, ea rea P. νοροῦ hoc aut nava audimus quoniam non dia impedit ingreditu ad tueum eminu alem aerem sed neque in audi rem propcee rest innes ετ a. Qini autem hoc recidat; non audit. Neque si mentua ta Met. Sicari neque tum .a et idemus, cxm ea pelluί suae pupillam tegit, morbo quo
ollendit quomodo impeψἰatur auditus ςx impedimento Organi. Ponit utem duo impedimenta, secu dum duo. qiuae dixit uole necessaria ad organum audi tus .inorum prunum sit si sis ibi acr.Secundum cli, in ille aer iit immobilis. Primum ergo impedimentum elio hoc, in ipse aer corrumpitur. Et ideo ex p aedictis manis cliu cii, p in aqua abditus sit ita dutaxat, 2 aquano' ingred ad ipsum 'staturalem erem, quem dixit avitica tu esse in auribus, ted neque etiam in au re ingrediatur, quoc hq possibile est proptorrrilexi ucs,quq prohibent introitum aquae iis aurem. Sca cum hoc acciditio aqua. san gruisit mr ad naturale ' aerum, non audit animal proh ter corruptionem aeris, qui elinecessarius ad audiendum.Sicut etiam, ii corruit ea dur
. ditur visio. Et non latum ex corruptione aeris impedi tur auditus, sed etiam i si meningat id est pellis circundans aerem, aut aliqua pars coniuncta laboret, fidest infirmet, licui visio impeditur, si impediatur pellas eu- pilis, quae continet humorem aqueum pupillae . auida autem libri habent ιν in aqua non audimus. Quod est contra illud quod diciem est, paudimus in aeredem aqua, ct contra illud quod Philosophus dicit in libro de His .animal tu, ιγ animalia audiunt in aqua. Licet enim
aqua non ingrediatur ad interiorem acrem, tamen Poteli eum comovete, erile imprimere in ipsum speciem l Aeeudum putein impedimentu auditus. ponit ibi. i. . memm signum id est audien d , vel non audiendι. .rotum ammor j emper personat, perinde ac cornu. Semperemm ter insitus motu suo quodam in auribus agitatur. I erum ipse simus ahenus est, Min proprius. Et pr
pit ea Vereres vacuo nos,inquiunt,audire, ac pers- Ic,quia acie mus eo, quod deter natum aerem habet.b ed signum est autenssi, aut non , fonare, semper au- Tex. m. 8 irem,sicut cor . Semper enim quodam proprio motu aer Auer aedi mouetur in auribus, sed us extraneas, o non proprio. Et propter hoc dicunt nos audire vacuo, omim tui imperati quia audimus habente determinatum aerem. auditum.
Et hoc impedimentum prouenit ex hoc, in aer,qui est in auribus,non eli immobilis.vnde dicit,qg signum per quod potest discerni, ut tu aliquis sit boni auditus, vel non, cit quod sem per audiat tinnitu in in auribus,
di lonum. licui auditur cum apponitur cornu ad aures, propter motum aeris in cornu Cum enim hoc accidit, homo non est boni auditus, quia aer in auribus sic a dientis tinnitum, seni per mouetur quodam proprio motu Sed ab instrumento auditus, sonus debet elle exi. traneus,de non proprius, sicut in lirumentum visus in cipit extraneum colorem, V non trabes eroprium. Si autem haberet proprium, impedireέur vilio. Eiii militer si aer, qui eli in auribus h at proprium motum &lυ num, impeditur auditus. Quia igitur auditus fit per aerem, propter hoc aliqui credentes aerem esse vacuum. Odicunt nos audire vacuo dc sonanti,quia, s. pars qua audimu , habet aerem determinatum, id est imumbi te dit tinctum ab aere exteriori Deinde cum dicit. 'sed ,trum horum duorasonei verberans, an id quod ver eratur'. t constat vir mue sonare nodo autem Auerso. Son .is n. -tio est eiur, qu eo mota moueri potest quo mo turea, quae resilmo: a corporibμ leuibus. Quid si in cum qui piampercu i . Nec omve quυduis tam verbera eiena sonitum,quam verberansdonum escit, uti diximus. Non causi.
enim cyt patet son s efficitur, si acus feriat acumdὸdopur est, ut id, quod Verber-rurit planum, qudsmul aeri de resibat, totusue concilitatur. Utrum autem fonet, erbeiam, ' quod verberatur, rex. c.. D an utrunque, modo aut Hl ero. Est enim Dins motus possibulis moueri hoc modo, quo quidem altant ιa alea bus cum ad quis ea tra er t. Non igitursicut dictici est, omne Aonat, quod verberatur, in ν berans,νtsi ob clatur Min armota oporici quod per titur, planum lene. regulare esse t aer subito odibat, moueatur. Mouet quaestionem circa generationem soni.virum causa activa soni sit verbans, aut quod verberatur . Et determinat quod utruqueeli caula, ted alio ac alio modO.quia. n. cOI equitur lonu 1 motum necesse eit quod licui aliquid eit causa activa motu ta aliquid est cau sa aci tua lom. nerat aut sonus, ex motu,quo aliquid Pe cui entes, propter relistentiam pcrcussi, retilli,eo, Lmodo quo saltantia, ideli resilientia mouetur a leu1bus de duris de cum aliquistea traxeriti, ideli tortiter impulerit , blanuellum eii igitur, quod primum perculaeas mouet es iterum percussum , inquantum iacit reli-