장음표시 사용
81쪽
lire per liens,&sse utrimque est causa activa motus. Et quia in gine ratione soniti cesseell quod quaedam reli lii Ofiat ex rei alient a percussi, non omne quod verberat & ve beratur loliat si diudicium est prius . putasi obijc a tui acis dion fit tramis. ω ad hoc quod genereturionus, porter lioc quivi percutitur est e regula. re, ideli esse sic dispolitum , vi aer lubito dissiliat ex
eius resistentia: dc inoueatur,ta ex tali motu generetur sonus . Dcinde cum dicit.
Acutum di Atque dissereotiae nori , a fons manife is fieri,um tiis D. t. Nam νι absit e lumine non viduntur colores , sc
ita iunt. ncq e ac tu graueques,ae tono discernitur. x G. 86. Diserentia autem Ioantium , in Iono sicundum
ne tamine , sic neque sine si . o acutum σν e.
Determinat de disteremijs sonorum. Et circa hoc duo facit. Primo otienda quum o percipiantur. Miscundo quomodo imminentur, ibit Haec autem dicuntur. ι Dicit ergo pri uo, quod diuersae res sonantos
ciunt diuertoi tonos. Sed huiusmodi uti ferem iς sianantium, secundum quod natae iunt laccre diu ei sOI lvinos, non manis eliantur quando tonu, est in potentia, sed loluin quando lonu, cit in actu. b. cui enim non νιden tur colores sine lumine, lac non percipiuntur aculum di graue in rebus sona uulu, nisi fiat sonus in actu. De.
Hae aut a tangibilibus translatione dicuntur. Baec autem dicuntur secundum metapboram ab illis,
qμα ranuntur. Ostendit quomodo di sterentiae lonorum nominen . tur.l t circa hoc quatuor facit. Primo ostendit unde suis mantur nomina lonorum, & oicit,q uod lumuntur secundum metaphoram a qualitatibus tangiti libus. Manis ellum est enim quod acutum & gi aue inter quali ta-us tangibiles computantur. Secundo ibi. Quid si Ac τι n nq, te, Mu ram in breuι tempore fensuru
Ponit rationes nominum. Et dicit quod ille sonus acutus est, qui multum mouet sensum auditus i id pauco tempore, grauis autem sonus est,qui multo tempo-
en gitur idem eii acutumen velox , ne iue graue tardum i uedc it alter V quidem motus propter HA-
citat tam alternis auri m talis ob tarditatem. 2 eque tamen velox est acutum graue autem tardum
Sed it illius quae propcer Hlocitatem latis , motus, huius autem propter rardita em. Quia praedictae rationes videmur esse velocis, de tam di, velox cnim est quiad in paruo tempore multum mouctur,tardum quod in multo tempore, parum. Osten ἀdit qualiter se habet acutum & graue in sonis, ac veloxta tardum in motibus.& Dici , quod velox non est ide uod acutum nec graue in lonis est idem quod tardu, cui nec sonusί cuius duiurciuis sum graue de acutum est id An quod motus, cuius disterentiae sunt velox α
tardum ., u licui motus est causa soni, ita vclo c. tas inatus est caula soni acuti, & tarditas motus est causa sonigrauis. Ned hoc miciligenduin est,cum suo causatur ab uno motu,cum autem causavi rex pluribus motibus frequentia motuum eitcaula acuti loni,& tarditas elicausa grauis,ut dicit Boetius in musata. Vnde de choria da magis lenia, λcutius sonat, quia ex una percussione frequemi moucrur. Quarto 1bi.
Et multa esse viventηr acuto atque obtusio, qua uni
m ratu. uacut m q.: m tuas pungi obtus autem quasi pellit quia illud in Dueo, hoc in multo tem
que de sono , videm determinatum sit hae Daus. Et sidentur si linudinem habere circa Grecineum acuto Q habeti. Acutum.11. quas pungit, hebes quas pellit, propter id quod moue., hoc qMdcm ιn pauco, illud
autem in mulso. a re accidit hoc uidem velox, intadaut m tardam esse. hesono igitur sic determinatum sit. Assimilat disserentias scimum qualitatibus tari bibialibus a quibus nominamul. 6. dicit, quod ea, quae sun L circa tactum, habent similitudinem cum acuto de hebeti in sonis,quaa acutus quasi pungi auditum, eo quod in
pauco tempore mouet iplum, nebes autem quali pellit, quia in mul: O tempore mouet. unde unum eorum accidit cum velocitate motus, aliud cum tarditate. vltimo concludit quod lic de lono determinatum sit. LECTI OLXVIII. . . . T
ibus nam conueniat voci horae, & quomodo formet.
Vox tem mira quidam est animati. Nil enam . An mans
Postquam Philosophi ς deter niuauit de fama, hic
determinat de voce, quae eri species loni. Et diuiditur in parce, duas. in quatu pruna praemi ut quaedam, quae
sutit nec cluria ad umisitione v v. in iucunda dii init vocem, ibi liauare perculsio., Circa Pranium duo tacit. Primo Glteuditaquorum sit na re voce Secundo quidiit proprium,organum vocis, ita 1 Vox autem ionus,lcirca Primum duo facit. Primo, Dii uicinitabcre vincem est animato . Secundo itcniait 'uiarum animatorum, ibi TMulta autem animalui.= Dicit ergo primo quod vox eli quaedam species soni, cit enim ionia, auiis
mati, non aut cm quorumlibet,sed quorundam, vi pol patebat Nullum autem in animatum nabet vocem. ita si Iaten M. aliqua nda aliquod eoru dicatur h. bere vocem, v e it secundu limilitudinem, licui tibia, de lyra de huiusmodii nitrumen ta di atur habere vocem . Habe ut. n. cria. eorum ioni, in quibus at similantur u Oct. Quoru in pra- Ouidam somum est extentio. Manis est ueli enim quod in corpori- Τbus mammati, ex limplici perculi lone causa tui lianui: unde cum percussio Ilaum transeat, sonu ec creo tran-.tilibuti
ne acris ad vocalem arteriam, vi pOit cicetur: lua quIdcm percus, i O cocinuatur lecundu appetitiam animae. dc ideo vox extendi potest, di continuari. Illa igitur in
strumenta, de quibus dictum est,ex hoc ipso quod habent quandam commuitatem in suo sono, ita ni similitudinem vocis ecundu ui aulem,in quo albumlantur voci est melos, id eli eonsonanu bonus unim corporis inanimati, cum ex linrplici pei culsi e proueniat, valso is est, non habens in se diuertitate grauis, dc a cuia et unde in eo non eli coitionantia, qui ex eoru Proportione causatur. Sed vox diuertiti tur secundum graue de acutum, eo P percussi quae caulat voce, diuerlim αtu secundum appetitu animalis vocem emittentus. V de, cum in prsdictis inlitumentis dili incito sit glauis de acuti in sono, eorum sonus eli cum quada inclodia, ad similitudinum vocis. Tertium, in quo lianus horum mitium emotu habet similitudineuocissat locutio, idest
82쪽
Quae aerem et pirant voce habent. Tex. eo. 23. . e tu
interpretatio sonorum ad similitudinε locutionis. Manis e lium i st enim, quod humana locutio non est cominu a,unde ci in libro i , ae sicamentorum,Ora o, quae in voce prolemur, ponitur species quantitatis discretae. Dising i r enim istati. , per dictiones,& dictio per syllabas, & hoc accidit propter diuellasi percussiones acris ab an una. Et similiter lonus praeditiorum instrumentorum distinguitur lecundu in diuersas percussiones, utpote diuertarum chordarum,us diuersorum statuum, aut aliquorum huiusmodi. Deinde cum dicit. Atqui complura sunt an malium,qua non eliciunt vocem, υτ ea,quae sanguinis expertia uti D eorum,que sanguinem naia nI .putes. Atque id non absque ratιoners quadem onus motιo quaedam aeris est. Sed qui vocem dicuntur emitere, Pt acheloi 'auu pisces, bra b sone sonitam, vesati qua simati parte . multa autem au malium vocem non babent, ut qua
sunt sine sanguine, sanguinem habentiu pisces. Et hoc
rationabititeri siquιdem motussonus es. Sed quι dicuntur vocem habere,vt qui inacheloo, sonant b. a. hJs,aut quod inero huiusmori. Osterulit quorum animatorum lit habere vocem,&dicit quod etiam multa animalia sunt,quae non habent voce licui omnia earentia sanguine, quorum quatuor sunt genera, ut dicitur in lib. de Animalibus, s mollia, quae habent mollem carnem exteriuhut pulpi, de sepiae,& animalia mollis tests vi cancri, de animalia durae tostae, ut ostres,& animalia anuloli corporis ut apes,i Oris micae, de huiul modi. Nullu enim horum habet sanguinem neque vocem. Et limiliter etiam aliqua animaliuhabentium languinem non habent vocem, scilicet pisces. Et hoc rationabiliter accidit, quia lonus est quida motus aeris, ut supra dicium et . t tum smodi autem animalia non respirant acrem,&ideo non habent propriusonum, qui si vox. Sed quod aliqui pisces dicuntur habere vocem, sicut qui sunt in acheloo, quod eit propria nomen fluui, non habent proprie vocem, sed iaciunt quenda sonum cum branchijs, quibus expellunt aqua, di attrahunt aerem, aut aliquo alio instrumento. Deinde cum dicit. Vox autem sonus est arunnalis, o non quavis escis tur sine discrim me arte sed cum ahquo percuιι te aliquι γ in aliquo, quod quid est aer, jums vici 1ο- at,iure profecto vocem animatium eaIolum habebunt, qua suscipiunt aerem . Vox autem sonus ammatis est o non qualibet parte. Sed quon:am omne sonat verberantealiquo, a quid, O in aliquo joc autem est aer rationabiliter utiq; --cem habebunt haec sola, quaecunque suscipiunt acre . . Os endit quod sit organu vocis. Et circa hoc tria sacit.Primo ottendit quod idem eli Organum vocis de respirationis Secundo ottendit ad quid respiratio sit viilis ibi. IIam enim rei pirato. Tertio ottendit quid sit organum respirationi itii 3 organum autem. I Dicit ergo, quod quamuis vox sit sonus animalis, non tamen cuiuscunque partis animalis sonus cli vox. Ad quia ad generationem loni requiritur quod sit percussio alicuius ad aliquid, di in aliquo, quod est aer: rationabile est, quod illa ibia animata vocem habeant, quae aetem respirando su icipiunt,de ex eadem parte, unde respiram. Deinde cum dicit. iam enim ipsa natura, ut ad gustum, O locutionem
lorem . quod quidem est necessarium, O causam in alas
iam enim aere re irato utitur natura ad duo opera, sicut lingua, adgunum o locutιonem . Quorum quidem , gustus necessarius en, νnde pluribus ιnesi. Interpreta io autem est propter bene esse. Sic Iuritu, O ad calorem interiorem, quod est necessarium c causa autem in alus dicetur 9 ad vocem, ut sit bene . Dicit quod natura utitur aere respirato ad duo opera, sicut etiam utitur lingua ad gustum,& ad locutionem, quorum duorum, gutius est necessarius.elt enim dii cretiuus alimenti conuenientis. quo construatur animal,
& propter hoc pluribus animalibus neli. Sed interpretatio quae si per locutionem .eli ad bene esse. Et si in iliter aere respirato natura utitur ad mitigationem c Iloris naturalis,quod eli necessarium: de huius causa uiciae it in libro de te spiratione di expiratione: bc utietur ae re rcspirato ad formationem vocis, quod eli ad bene esse. Deinde cum dicit.
id est gratia cuiuis eIt ista pars. Omea,t g ηπε μ ν utilis, 'oici hac in parte plus habent caloris, tuam cate. a. Is prat uuis. rea locus, qui circa cor eis primus,reliratιone muris eget. Idcirco necessarium est, aerem ingredi re iratio
Ollendit quod sit organum respirationis: & dicit.
quod organum respirationis cit vocalis artei ia,quae citordinata ad pulmonem, ut ei deseruiat ad aeris attractionein. Aei enim necesse eit,ut recipiatur in pulna ne, quia animalia gres tua habent in hac palle plus de calore quam in alijs partibus. Pulmo enim colungitur cordi, in quo est plincipium caloiis naturalis, & id colocus, qui eli circa cor indiget r. spiratione ad refrigeri uisa caloris naturalis. Dicit aut eini locus primu ς Ives quia in primus post cor, pulm utpote ei vicinior, ve lquia cor cii prima pars animalis, & quantum ad gin rationem N quantum ad cauialitatem motus. de propter hoc necesse est ut aer ingrediatui ad pulmonem aures rigerium caloris naturalis coidis. Vel hoc quod Idicit, quia i in hac parte animalia pedibus graduntia habent plus caloris alij, i inteli gendum est ath, animalibus. Mamicitum e lieni in qu animalia habetia sanguinem habent plus de calore natura li, carentibus langu me. Et in genere habeatium languinem haue ut piuices minus de calore naturali. Et propter hoc anim lia calentia languine, de pisces non respira iit, v ia pradicium cit. Deinde cum dicit. auare vox est ictus aeris re biratione attram, qui quidem ab anima sit,ira, qua bu ιupart.bus collocaine, ' cum partem, quae surgulio Vpe. μι- rex. co. D. urare percuisio rejirati aeras o anima, qua est in his partibus, ad vocalem art GIam, Vox eji.
Ex prs missis, vocis definitioncm concludit. Et circa
hoc duo iacit. Primo ponitditi in mone in voc ,.becu. . do maniteliat eam. tui. i Non enim Omm,. ita .cu ergo primo, q uod quia vox cit tonus animau, I ex illa Pamte,'qua aerem respirat: omnis aucum lonu, eii ex his qua pereus, ione aeris, tequitur quod vox sit rcii. . rati perculsio aeris ad arteriau, vocallam , quae quia cinperculsio fit ab amina,quae est in ius partibu , idcit princi ser
83쪽
cipaliter in corde. Quamuis enim anima lit imoto corpore, ut ellior ma animalis, tamen vis eius motiua cit principaliter In co de . laa ur autem saee diiunitio per causam non enim vox eli percussio sed ianus ex percussone causatus. On enim omnis quiuis animalis unus vox est,uti di ximus. t enim utra ii Pasoni aesciatur: ' etiam νς thsentes efiiciant vocem , μου oportet νt animatumst i quod verberat oe aliqua cum imaginatione , Viae enim Jovus Pt m est renificativus , itar nanaem eius, inpii respiratione trahitur uti tu sis , sed hoc ferit aerem eum , pu en in gurgulione , ad 18sum . NAn enim omnis sonius animali υ- esl, sicati diximus. Ell enim ct lingua sonare, O sicut tusenter. Sed
oportet, animatura verberans, ct cum isag natione
aliqtia, significativus e in quidam Anius di vox, no. respirati aeris scut tussis Ged isto νerberat eum acrem
Manifestat praedictam dis nitionemn primo qua-
tu in ad hoc quod dixerat . quod perculsit, vocalis est ab anima. Secundo quantum ad hoc quod dixit, qu est acris respirati. ibii Signu in autem . t Pos ferat enim
tria in dii finitione voci Percutiens, L. a Pimam. Percus
sum cilicet aetem respiratum. Et ad quod fix percussislO,l.vocalem arteriam. tuorum tertium supti manifesta ueraliunde restabatqtiod duo priina manitellaret . Dicit e go primo quod sicut lupra dictum eis, non omnis lonu, animalis et vox.Contingit enim linguamu- cercali tuo sonos, qui tamcn non sunt voces, licui de tussientes faciunt sonum, qui tamen non est vox. Opoi tot enim ad hoc quod sit vox, quod vembrans aerem lit aliquid animatum, de cum imal ua'Ij me ad aliquid significandum. 9poitus duim quoa , uxi l. i. Ausquidam lignificans, ' I natus liter, vel ad phei; im, es propter hoc dictum est quod laui usi nodi herculsio et
ab animae. Operatione enim anima:ςs que cx imaginatione pro edunt et sic patet quod Xox non
eli percussio respirati aeci, icut accidi; In ius, . Sed id
cui principaliter attribuitur cassa generationis vim is, eli ait ima, quae utitur illo aere, scilicet i spirato, a verberandum aerem, qui in ariς i , ad ipsa n arici iam.
Rer ergo non est prio ei pale iii v qcisio maxione, seu anima, tuae utitur acre ut iis lirum edio ad voce u sor manuam. Deinde coin dicit. ses', es 2 S mu ictu en, nρη pone tu niumn edere vocem
retinens. amfe, i in autem ex curpi solvis r voce . Un enim habent guttur, Hauc autem Drtra' non baboc, quia non recipi in f aere , icque res iras: . Sed qui dicunt IPHeccaui: propter quam igitur c. rviam, a
oliendit aliam partem dii sinitionis, scilicet quod iv Qx iit percussio aerus respirari, de dicit, quod sigilum huiuscit duplex,unum. quia adimal non I teli lorida iare voce , ncque dum Mirahit acrem rus Pitando, neq; cum expellit expirando, ted dum retis et aerem, quia
dum rcianet, isto aere reten o de percutieme aerem exiit ei H cm in vocali arteria caulas motum ad tornaauO-
. nem vocis. Aliud signum est, pisces, no Labent vocem,
non e non babent guttvr,ideli vocalem arteria dc hane partem nun t abeus,nvia nota recipiunt aetem, neque respiraut . . a qui cui thoe, quod plices respirant. Peccὸnt .Quare au em pistes non respirant, alia ratio est pcriauci eoim Vicientiam , in qua consideranturi particula: ia accidentia animalium.
Quam Helle iit deo iserabili tractare dieit, euius naturaiecesucrentia ex saporum disterentiis patefacit , eoncludens quomodo odoratiuuat sit odorabilis pereeptiuus,& appositi.
DE Odore veroo odi rabili, neque bene, atquc ab hisce, qua dicta sunt, disie uexe, determinare epostamus. Mn enam licus patet, quale quid
sit odor, thouo,ve lumen,vel color. curua: ea aesi, nos habere bane siensium exactum, seu Inscrιorem co-phιrium animalium sensis. Item: e. nanque homo o 1acit c vibit odorabilium percipeta absis; aescre, vel voluptate propterea quod si as Distrumentam huiusce noe ιι exastum atque perficiam. Atque conjectari uis etiyatιons tam animalium ea AEtuae duros oculos habent , MIen: Pec qiores Pinu eorum participem diser tias,
nisi ten . e, contra loque ipsiua, quam homin genus,
De odore autem, P. o Maoili, minEs bene determinabile . d. Iis. Non otis miti ei lim ebi piale quid sit odia. dicut sonus,aus v sibile mi lumen. Ha .ru emes, quia sensum hune non habemas certum seu peiorem t Manimalibus. Prahe emm odorat homo, σ mhilod γα odorabilium, sine latituer tristitia tanquam none istente septo est,quo Ioniis res. υtionabile est ratem
sicut Ofirres oculis colores; Bitire,o non per manis
Didis δ' Et se asserentias Alorum nisi terrentium, O
M l liquam Philosophus drierminauit de visibili, de
audibili in tirtio dctcrminat de odorabili. Et diuiditur in parita duas.la .prima determinat de odorabili ut sic: in secunda uc erminat de Odorabili secundum ini inmutat tensum olfactus ibi. I iill autem olsa eius. Circa primum duo facit. Primo deterinurat de Odorab: lilecundum se . in secunda ue non Ou Ora ulli secundum quod odoratu perficaur.ibii Adhuc aut έ Circa pri- pium duo iacit. l ramo ostendit disti cultatem deterinis nandi de odotabili. Secundo Oliendit quomodo acci. Pι Mur cognitio odor bilium. bi. i videtur enim di analqgiὸ4Dacit ergo pria O QUO .s non ita bene daerimnari puleiid odore, Ec odora it tu ut de praedictis leti tibi ou cilicet audibili, de vili trali, quia tion manis
sium eii nos is, quid sit Odor, licui quid eli sonus aut ui 'ii' le, M lumen, vel aliquid duiusmodi Etti ius aus in at signat, quia lenium Odolatus non habemus bonum , luti'ci picaciter α per cellitudine cogi Olcatliau obieciu, tal habemus eu peiore. multis aliis animalibus. Cuius rat Oeli, quia, cum in lira len-
caul/tur cx calido cie Jicco, ita ad bonitatem instrume-q Odor cus exigitur victoria calidi ec sicci . Homo autem liab cicerctarum, in cuius. vicino potitum ea nitrucientum Oli actus, maius iamnibus alis animalibus secus dum propol tioncm Lia corporis, ut lyhilolophus dicit in libro de animalibus unde, cum cerebrum iit hunilaum de u gidu in se consideratum, impeditur in homi ac bonitas olfactus.de propter hoc mite odorat hori P nittit odorabilium percipit, ni ii quod est secundum ala quam excellentiam inducens celectationem , aut contrarium: quod coiingit propter senium, qui nocii perspicax ad ceruuadinauita ducernendum de suo obiecto.
84쪽
obiecto. Vnde rationabile es , quod hominum genus sie se habeat ad percipiedos odores, sicut te habent an iis
malia habentia duros oculos, ut loculis, de quidam pi-Lc, ad p.rcipi edos colores: quos, propter debilitat cinvisus,ex ineptitudine organi, non Peipiunt nila in quadam excellcntia, prout ex eis ingeritur eis aliquis ter
ror, vel cius contrarium. Deinde cum dicit. De rid, ei. Similiter a te rationem Abire videtur odoratus ad
nx ne graii' exactior gusium habemus, qua odυra um, ex eo, νι aquam odis ς λής, qμidum quem quid sensum homo exa, a lux . Ho θέλ-m babct.m cae cris nanquefensibus vehementer mohet exa a calens animatibus Iuperatur in tacta lue caeteris ometu ri tactu. ivbus excellentius percipit. Quapropter prudentissi-Μ llcs car- mum' mlum . Indictum autem es in hominum I
νbi ris ' ' nere ob hoc ι frumentumsensus, ingeniosos esse, heise tesue, ' non ob aliud quicquamn . Q u namque aut duri
carue,vsunt inepti mente. Qui vero sunt molles carne,
ηsunt ιMeuios menteque dextri . Vιdetur en:m olfit sanalogiam habere adgu- sum, simitu er species humorum cum bis,quae sunt odoris. sed certiorem habemus gustum, propter ιd quod se se quidam tactus endaunc aut sensum habet Domo cerrex. s . ti,MAm. In et 's . n. deficit ab Minatibus multis. Secundam aurem ta L Jonge excellentius, certiusque quam caetera animalia iud cat: unde er prudente'imum animatium est Sigam aute in genere bominum secundam
sensum hanc,mgeminos ese,. non regeniosos secundum
Ossedit quomodo innotescant nobis differetiς odorum ait circa hoc duo sacit. I limo ostendit, quod disterent ae odorum novi, innotet unt per comparatio auaddit se tenuas laporum. Secundo Oliendit quomodo rei pondem diiserenuae odorum diu crentiis iapor uin. Ibi .l Elt aute iacui humor.ἱ Dicit ergo priano,quod se-sus Oliactus in ioinme videtur habere quandam coia uenientiam oc Propol tionem ad gultum, similiter spe- cies num orum, iueit saporum au lpecies odoris. Vnu
quodque a uicin ignotum cognoscuui Rer id quod ei tmagis manis citum. Vnde cuni spec es laporum lint nobis ivaxime manile uisi pectos ovorum, quae sunt nobis agiliat. dc habcut alnimatem ad specie, saporum, suo eorum limilitudine a nobis cognOlcuntur. Species autem saporum luni nobis manticiis, quia leti sum gustus habet homo certiorem quam alia animalia, quia Suitu, cli tactus quia am: iactum autem haciet certit, unualij, animis livia, ilicet in alijstensious dciiciat a quibus Gain .miualibus.Sunt enim quaedam animalia, quae melius vident aucuum,dc Oliactu liquam noιno, ieci nomia secuduiu tactu tu, uitilium dilidrc in coici unc cognis Douis ab δlijs animalitius. Dde,quia homo havet Opiimum tactum, loquitur quod ut prudentissimu in Omnium aliorum animalium . Et iii genere hominum cxiunt u tactus accipimus quod aliqui ingenioli lunt .vclniau ingeaioli. 5e non secudum aliquem alium senium. Qui cnim habent duram carni na, ec per consequcn, nabunt malum iactum, sunt inepti secundum nimiem: qui ves O lunt molles.carne, de per conicquen, oiani ta-Cbiect. Gu, dum bene apti mente. Vnde etiam alia animal a An bonitas habciai duriores carnet,qua homo. Sed videtur, quiadi 'i ita apta tu aia luc mis magis respondcant bonitati visu, qui uua ii ta tactu :quia visuscit spiritualior lenius de plu- citi, i akb rcs uinei cnua, Ierum demostrat. Sed dicendum cli, sui. ' quou duplica ex caula, bosuta, mentis leti'Onuci boni istati lactus. Prima ratio cli,quod incius cit tundamen- uui Omnium aliorum sciatuum. manu et tu eli .n. quod
.rganum lactuo distunditur per tutu corPus,oc quoslibet instrumetum euius. unque sensus est etiam in liramentum tactus, de ill .id, ex q uo aliquid dicitur e Iesei sitiuum,eli sensus tantis.Vnde ex hoc quod aliquis ua het meliorem tactum, sequitur quod timplicit hanet meliorem l ensitivam natura, Sc per consequens, quod sit melioris intillectus. Nam boni as sensus est disposurio ad lbonitatem intellectus. Ex hoc autem,quod aliquis habet meliorem auditum, vel meliorem vi tu ira, nos equitur quod sit melius sensitivus, vel melioris sensit tuae lim pliciter, ted solum secundum quid. Alia ratio est, quia bonitas tactus cons tritur bonitatem complexionas, siue temperantiae Cum enim initrumcntum .ia- U de In
eius non possit esse denudatum a genere tangibilium Hux. qualitatum, eo quod est ex elementisco inpolitu, oposia sex. 112. et quod sit in potentia ad extrema saltem per noc, cil ' est medium interea. Ad bonam aut cin complexione corporis sequitur nobilitas anime : quia omni, immaeli Sportionata suae mater ue. Vnde sequitur, quod qui sunt boni tactus, sunt nob lioris ammae ct perspicacioris mentis. Vae t it ut autem iterum, cum tactus tu certit simus lentuum: quare species Odotum denominantur magis a speciebus sapirum, quam a qualitati austangibilibus. Et dicendum, quid odor, Se sapor causentur ex determinata Loinmixta One qualitatum cle. mentarium, di ideo species odoris magis correspondet speciebus saporis, qua in limplicibus qualitatio as tangibilibui. Deinde cum clicit.
Ut aut saporum, alius dulcis, alius est amarus, sico odorum quosdam dulces, quosdam appellamus amaros. Verum quaedam odorem Dabent saporemque si lis
ratιonu, dulcem, inquam Taporem, dulcem sese odorem quadam contra. 5 .mιιιέ et Cr acer est, P acerbas, odor,
M acutus , pinguu. Nw qvι odores non mi, v ι ὐ-ximus manvidit, perinde atque sapores, ideo η .na odorum deducta sunt a saporians per similitudinem rerum.
Hi autem sicut humor jie quide dulcis,ille vero ama Tex.co. 9smasic et odores sunt. Sed atra quidem habent propor. ιο ε de ει'
tem in acer , o aucterus, . acutus, pinguis est odor : sed, sicut diximus,propter id quod uou miatrum man cisti sunt odoresso: humores, ab Dis acceperunt πυ- mira secundum similitudinem , erum. Duli Is enim a crο-co,er melle, acer autem a thymo, bum ovi. Eode modo emin ait s.
Oltendit quomodo species odoris correspondent
speciebus saporis :& dicis,quod licut humor . iacti sapor,quidam eli dulcis,dc quidam ainarus, sic etiam de
oviares uiliis guuntur., cuiate nullin et t. quoa qui iam De genera- habent proportionalem Odorem dc saporem,l. acii em tione iaP Odorem, de culcem saporem,quata ainucio per contra xv rium L suavem saporem, di non suaucat Uuorem, vel econuerso.Culus ratio eli, quia lapor consiliu in humi R eoaqueo aliqualiter digesto, Odor aut cin conii iiii in sacco aereo, aliqualiter contempcrato. Conti tigit a
tem quandoque utranque lubitantiam, L Iubi lem auream , de aqueam gi Olbiorem, secundum debitam proportionem committam in ta sic est tuavita, laporis de Ocoris . Si vero lit debita proportio In uno oc non in altero,erit in uno suauitahoc in alio non. Et licut dictu eli de dulci,de amaro, quae sunt extrema tu saporiou, , quae transieruntur ad odores,ita cliam de acetosumee .
austerum,ides illipticum,aut ponticum,ci acutum, ac pingue odoribus attribuunt via,ed licet non semper momia uo corret pondean L Odoro saporibus, tamen, u-
85쪽
cut dixi, propter l, quod odores non sunt inultum m feli , icut f ip ,res,accei erunt nomina odoro a lap Dbus, lecudii in simii tudinem rerum, quia . ut in Flu Iibus, dotes respondent poribus. DDicis enim odor, se lapiar c utatur a croco ed melle. Acci autem a thy- ci ci a limibbiis. l. t similiter de aliss odoribusta saporibus. Dcinde cum dicit.
uiribile, k suum, sciat odoratus Ut odorabius at, ne inodorabilis. supra, t. 7 t. Inodor nem et ιιm multipla Lee daritur . nam et id, d. pl. -ςOp quod omnino caret ouore, neqLe νnquam odorem habere
lui ouiecti rabilis. on cd irabile autem , abad qti idem secandtim ppo. suo :o,quod omni ι, impossibile en habere odorem, aliud νe- b Gi . r. p.rriti. n habens, ae p. auum, Diali per alitem non gustabιle ocιtur. Ollandit etiam quomodo non odorabilia odoratu percipi uncur, di dicit quod ite ut auditus est audibilis, de non audibilis,& visus eli visibili , de non visibilis, cusit eadem potentia cognoscit ua Oppositorum , de priuatio non cognosca tur nisi per hanitum, ii militer olla reus cli odor ibili ,de non odorabilis. Sed non odorabile dicitur dupliciter. Aut quod omnino non potest habere odorem, licui corpora simplicia. Aut quod habet Iarum de Udote, a Pt malum odolem Et limiliter intel
Quo pacto limniitetur sensus olfactus ab odorabili no modo in noni imbus , s d in alii, animalibus, di de ipsius instrumenti odoratus compolitione.
Medium in m. It autem olfactus etiam per medium, aut aerem, odoratu est in aut aquam. Etenim animatium,ea, quae ιn aquis δε MD--q-- gunt,υι domar odorem sentire,iam babent ιa, quam non baoeatia anga n . Sicut er ea quae versantur in aere. Lorum nanque nonnulla, odorem es menti percι pilius minus , peiguntque ad iss m. To. G yy. Est autem ' olfactus er m G, ut aerem ut aqua. Et nunq; aqua ιca PIdeatur odor sin: ire. S eliter au
quae in aere. Etenim horum quae G a longe occurrui ad ahmerarum, ius ab ocore mouetitur.
Postquam philosophus determinauit de odorabili,
determinatae immutat one d Oratus ab ipso . Et pii-mia quantum ad medium. Secundo quantum ad Orga num ictilus. ibi. ii ii autem odor siccν. Circa primum di Otacit. Primia ollendit quid sit mcd um uali iumen. ti Odoia us. cundo inouet quandam quae litonem circa ecterminata ibi ivnde dubiun ψέ Dicit cruo primo, quoia sensus olfacius immutatur ab odorabili pir mcdium, scilicet acrem, aut aquam. Et quod aer sit me-cium ita ollaci uini amicile apparet, quia nos per aerem oramus unde Oportuit nianifestat e aquam csse me-cium in olfactu.Quod quidem Ostendit pcr hoc quod anim. lia aquatica odorem sentiunt non totum illa quε habent sangui ncm, ted citam illa quε languine carent, sicut Ec aaiii. alia. suae vluuiit in auc. Quod apparet ex hoc, quod quacam eorum de lons in quo vena ut ad alinicia um.quod non posset esse nisi insuantum proum cantur ab odOicilicut Patri de vult tuus, qui in multis diebus dicu tur ad eadauera conuenire. Quo autem Quomod O 'Or ad tam remota spatia dinundatur uuli latio eli. odor adipSciendum itaq; eii quos a potu ille omnes lenius quo- - dam pellici tactu. Diccbant enim oportere Mod sensus iciali bile contingat ad hoc quod ieiatiatur. Aliter taxnenaitimabant hoc accidere in visu, 3c in alijssens hub. Diccbant enim,quod ex visu cgreaicbantur lineae visualc, progico te rii, usq; ad rem uitatu, dc ex earum contactu vili bile vidcbatur. In alis, aut cm L nlibus dicebasiliquod emouet lotin libile perueniebat ad sei: sum. Et quod in tactu de gVliu hoc niani felle videtur accia dcte. Nam tangibilc S gustabile quodam citiuactu sentiuntur, in auultu, etiam dem videtur inb.Nam aer motu, vique ad auci tun pc rtingit . Circa olfactum etiam tuom csse uicebant .l onebant. n.quod a corpore Od rabili resoluatur quaeua tu mali se uaporatu, aetiis hic cium odoris,oc pervcniebat usque ad l olum Udaci . aula .r .liuili, diu crsitatis haec cile videtur, quia antiqui non ponebant nc c praci Picoantal,quid de im-Diutatione spirituali mes ij, seu solum de immuta .ione iraturali. in ali , autem sentibus apparet quaedam in nautatio naturalis in medio, sed non in visu. AIa in seliu est Lmm,quid soni & odotes ecie rutur pervcn. Oh vclimpcdiuntur, colores autem nullo modo. Man icitum cit c lain,quod contrariorum colorum species per ca- dc in partem ae iis delerunt ad visum, ita ut cum unus videt album, alius nigrum si inulex stes in code aete de eodem aere ut Eie, pcia medio. Quod quidem in talaciano accivit. Nam contrarij odoro et in medio te impepedirem ueniuntur. Et ideo uon perc: pientc, immucationcni,qua me diu in immutatur a vii, biti posuerunt quod visus deferiur usq; ad rem vitam . Sed quia 'rc
Picbam immutationem, qua medium immutatu ab
alij, icialibus, credcbant quod alia lentibilia det arctur ad leni uin . Sed manifeltum eli quod in hoc olli ciu nopoicit accidere. cu enim odor cadaucri, viqiid qD1 gcnta milliaria velamplius a vultu tibu lcnt alue , imis pol ibile csse liquod at qua corporali euaporatio cacia ueris vique a a tantum spatium uitiuod ciccur, Praeci- De duolui Piac Lumici, libile immutet medium undique lecti iaciu hae imnis calluci iii illaiulam, nili impediai ui. Non a uiciniuiliis xatione macerct ad occupandum tantum spacium, etiam si totum
si diluer immutatum. Et ideo dicendum cit, quoa ab Vtrum i odorabilirc solui quia ciu po eiu ia malis eua ratio, cius sit. Uquae tamenn m pc tingit usq; ad terminum, ubi odor : .' percipitur,lcaini mutatur medium spirituisti, , lira uoti e iquam dicia evaporatio pei lingere pol sit Quod auἰς in iantibus.lpiritualis immutatio lita vitio li magis quam a si op t. 73. lentibili uui, ratio eli: quia visibilo qualitates inlunt corruptib: libus corporibus, secundu in quod comm nlcant cum coi pol iuu, incor suptibilibu ,....uo habentcsse tot malius de nob lius,qu Lia reliqua lenti ilia, quae sunt propria corruptibvium corporum. Dcinde cum dicit. ἱλuo circa dubitat. onem hic locus habere videtur , secuntia diuidems uter olfaciunt ramo vero respirans, non resperans autem, sedspirans, aut de ιnens Ip.rat Gnon odacit, neque evianas neque cominus, neq. .es Di irsu narιbus ιntus remotencem posieramus. Atquescit u
quidem non peri mn injurumento IPMas res inafenjupercipiendo ponatur, commune omnibus est. S ea non hentιr ime regri ratιone, proprzum hominum esse Udecur, quod quidem experientia late patet. sinuare ea, quas. Iuιms expertιMunt um non respirent, sensum queu praeter eos sensius qua dicuntur, atium habent.
86쪽
Te .cia. a. o ut dinomo autem respirans odorat, non resipιras autem,sa exp:rans,uat retinens spuritura ron odorat, neq; a iose,neque a prope, neques m nabum intus apponatar. Et hoc quidem in ipso organo positi in quos citurunseas brie esse, omne bus conmune est, sed ne reqb ratione non satire proprium eΠ hominum . M 1 ellum tem est reus tib .s . inuare sanguinem non habentia quoaram non respirant, a tertim utique quendams sora Dalent, prae er eos, Da d aι sunt. Mouet dubitationem circa praedicta. Et primo obiicit ad unam putem. secundo ad aliam. ibi. sed impol sibile est.l Tertio soluit ibi .videtur amem .l Dicit erso primo, quod cu etiam aqua ica odorEt per aquam, ciuDium vidctur, si Omnia limiliter odorent, quasi habentia eυndem sensum. Et videtur quod non, quia .homo odorat dum attrahit aerem respirando,quando autem non respirat attrahando aerem, sed emittendo ipsum, xpirat,aut retinet spiritum, non odorat, neqtie deton
se, neque de prope, etiam si poneretur odorabile intus in nato. Sed hoc quod sentibile politum supra sensum non sentiatur, comune est omni hus alijs sensibus, vel animalibus. Sed quod Mot non sentiatur line respiratione hoc cli ptoprium hominibus. Et hoc manifestum est lituis enta revolvetii.Vnde,cum animalia nia hahcntia sanguinem, non respirent, videtur quod haheant, alium l. nsum praeter ossa iura,& altoc sensus,4 uidicii sum in homine. Deinde cuin dicit.
. At ιdem esse non potest: quippecti odorem percipiat, sensis G rer tara muti quam orae olentis, o actum ne contro tersa eu. T raeterea a vehementibus O ipsa corrumpι v dentur odoribus, a quibus, homo corrumpitur,vebit lim: nis sulphuris o simitium. Necesse di igii r ipsa Olfuere ron respirantia lamen. Tex.e5. D. impo libue e bis quidem odorem sentiunt. Odoratilis en seres uor mali odoramenti, er bona odoramen ιι MIuctas est. Amplatis uiatem, o corrumpi videntur a forti bas odorιbus u γιbses homo corrumpitur,ut asphaliodulphure, ct huiusnodi. olfactum qti idem igitur habere necessarium,etι- non respiramia.
Obiicit in contrarium duabus rationibus. Prima ratio est . quia sensus distinguuntur secundum sentitiis a. unde cum sensus olfacitis, sit sensus odorabilis, boni. di mali odoramenti.S hoc communiter sentiatur tam ab homine, quam animalibus aliis non respirantibus, sequitur quod idem sensus olfactus sit in homine, &in alijs animalibus. Alia ratio est,quia eiusdem sensus,cadem sunt corruptiua, non enim visus patitur aliquida sonas, neque auditus a coloribus. Sed sensus animaliu . non respirantium videmur corrumpi a grauibus Odoribus de excellentibus, ex quibus sensus hominis co rumpitur,s. ati asyli alto,quod est quaedam conlectio exsuccis herbarum, & a sulphure,& ab huiusmodi . ergo alia habent sensum olfactus,sicut homo,licet non restirent. Deinde cum dicit.
αλ .hii, Atque huius reser entum sensus in homine,perinde
utei iens ,- videtve o vos mento isserre latium an antrum, a Dubolsaci ' que οι uti diserat ab eorum oculis animatium, quae duros in homi oeultis L ent. NU unam trum, ea qua molies oculos
tali bur' basent palpebras Us M , NHsepem, tegmen habent,
tet. At ea quae durorum sunt mesorum ubii Dabent profecto tale. Sed illaco re s eo νι det,qua in perspicuosunt. Sic igitur er in rumetum olfactus inhiuce quulem qua
bet velarum, quod cum respiraut perιtur,vcms,meati braue istentis. Et idcιrco quae respirant non olfaciunt m aqua i necesse et entiu ofaciunt respirando: at id inquam facere nequeunt. Videtur autem in hooinibus di jerre hoc sensorium Tex. eo. io ab res,qua ardorum animatium sicut oculi ab iis,quae durorum oculorumjunt. Hι enim habet phragma sicut Velamen,palpebras, quas aliquιs non mouens nei te retrahens, non videt. Fortia tem oculis nihil huiusmody babeu:sed mox videt,quae fiunt in diaphano. Sic igitur O. O .rnum odoratus , at s quidem sine opoculo ea ini ut oculus,alvs Nerὐ aerem recipien ibus, habere, cooperimetum, quod respirantibus discoopertzur, ampliatis υe-nιs . potu. M propter boc respirantia non odorant m aqua. mel anum enim est ea odorem patι respirando ,
hoc autem Iesere in humido ι Usιbile ei. Soluit quisbonem, quia ista diuersia, in modo respirandi, non est ex diuersitate sensus sed ex diuersa di
spositione organi. Organum enim olfactus in hom ne disteri ab organis aliorum aluinalium, sicut oculi hominum di is erunt ab Oculis duris quorundam animalium. Oculi enim hominum habent quoddam phragma, r. pannum ad cooperiendum .palpebras,unde homo no pote it videre nisi quodam motu palpebrae retrahatur, quod non accidit in animalibus liabentibus duros oculos, sed ita cim vident ea quarum species fiunt in diaphano. Ita etiam di in animalious non respirantibu ,, Orga. Dum odoratus eii sine operculo, sed in animalibu, respirantibus habet quod dani cooperculum, quod Oportet aperim, ampliaris potis per ici piratione. La ideo animalia respirantia non Orant in aqua. quia oportet patiamur ala Odore, respirando quod non potest lieri in aqua. Diaude cum dicit. Es utilem odor, feci sciat humi sapor. Ipsam vero De organora irum .am ossa uias es potentia tare. O satius, O
Es autem odor, mei, Lat hiamur hami. Odis ruituti : V r: temensimum, potentia buti inses es tuis. - . Determinat de instrumento olfactus, & dieit quod
odor fundatur in sicco , sicut sapi ,r in humido. Orga num autem Odoratus oportet esse in potentia ad Od rem, di ad siccum,sicut organum visus est in polentia ad calores & ad lucem.
Gustabile non percipi pei medium extraneum, sed coniuniactum, dicur deiplius item inurumenti gulius qualitate, di de saporum diueleatus agit .
GV stabile a tem est,q oddam tangibile inq; haec De Gustu.es Gaba, νt ipsium non sit ensioue per mea a corpus extranem. Ne , cuiau Iactus tris medio percipit. Enimuero corpus etιμι ι in quo, . quam in materia, est ipsi: por, q/igo percipιιur , Dumιiam eri, quod es t Porte quoddam. Gusta Ale aia:em es quoddam tangibile, hoc esse T. c.. xoro quare non sit ensibile per messium extraneum corpus. elue enim ta ius. Et corpus, in quo es Dumor, quodens, stabile, es in buim sicut ιn Materia. Hoc aucem quiddam rangibile.
Postquam Philosophus determinauit de visibili &aud initi,& oli ac tibili, hic quarto determittat de gustabili. Et diuid tur in partes duas. In prima determinat degustabilim communi.In secunda de speciebus gulta bi m. i.saporis. ibi. i Species autem. ICuca primum tria facit. Priano inquit it an gustabile percipiatur per mini tu,
Secundo ollendit quid percipiatur p gustu, quia qui iabile, di non gultabit ibi. t Sicut autem. t Tertio quale
87쪽
r. . t s. sicut autem visista visibilis est, inuisibilis, is nebra aute invisibitis est, iudicat autem Cr ipsam νοῦ : adhuc autem o valde splendidi est etenim hoc inui bile eis, alio autem modo, quam tenebra: Similiter autem OauditusAmque, silentu, quorum aliud non audibile, O migui som, sicut ν:sius est splendidi. Sicut enim paruus Anus inaudibitis quodammodo , sic magnus , violentus. Inuisibile autem, aliud quidem omnino dicitur, sicut O metas impossibile, aliud autem quamuι saptum natum ron habet risi prauescut quod sine pessibus est,in sine gradu dicitur. Sic autem gustus , labitisq; ,er non DIAGιlis. Ioc autem esto aruum mi prauum habens humorem aut eor ptiuum gustus. Videtur aut
prιncipium esse, potabile ' non potabιle . Gustus enim quidam ambo. sed hoc qui iem ut paruum corruptiuusus M. ιllud autem secreni naturam. est autem commane tactas , Psius, potabile. I . G. ar. - Ollcndit quid percipiatur per gustum.& dicit quod sicut elide visu,& auditu, sic eth de gustu . Visus enim cognoscit visibile,& inuisibile vi supra dictum est. In
uili bile enim eli tenebra de qua visus iudicat. Et limiliter illud, quod est valdelplendidum,vi sol, dicitur inuisibile.led alio modo quam tenebra. Nam tenebra dicitur inuisibile propter delectum luminis, spledidum autem propter abundantiam corrumpentis sensum. Et similiter audi ius est aud bilis, scilicet soni:de non audibilis, ut silent ij, quod est priuatio soni,& etiam non audibilis, id est soni mali audibilis, qui vel propter sui ex-eellentiam corrumpit sensum, vel propter lui paruitatem, non sufficienter sensum immutat. Sic etiam est in omnibus, que secundum potentiam & impotentiam
dicuntur. Nam impossibile dicitur in omnibus, aut quod non habet quod natum est habere, a ut quod praue habet. Sicut non gressibile dicitur animal & quod penitus caret pedibus, de quod est claudum, aut debile pedibusa, imiliter autem & gustus & guliabilis, & nonsultabilis. Non gustabile autem dicitur duplicitem qε aut parum habet de sapore,aut malum saporem,aut nimis violantum ad corrumpendum sensum .Et qui agu-a r stabile est humidum aqueum, quod est potabile, nocesi principium saporis,lei licet humidum aqueum, videtur, quod potabile di non potabile sit principium eorum quae gustu percipiuntur. Gustus enim percipit ambo,sed unum ut prauum & corruptiuum sensus, scilicet non potabile, aliud autem ut convcniens secundunaturam,scilicet potabile. Sicut autem gultabile percipitur gultu, prout gustus est quidam sensus discretusa tactu, ita potabile di non potabile, percipitura gustu prout guttus est quidam tactus. Nam potabile eli commune & tactus di gulius. Tactus, quidem inquantum eii humidum, gustus autem, inquatum et thumidum sarorabile Ammiel tu est ergo,quod delectationes quae sunt in cibi di potibus, inquantum sunt se sibilia,& potabilia. pertinent ad gulium inquantum eli actus quidam,ut dicitur ii .s Ethicorum. Deinde cum dicit.
At vero cum gustabilesit hii dum necesse est, ct ιn-Cap. I - Πrumentumsensus ipsius neque humidum esse actu, neq; De O g Π etiam humectari ιio possu, buniadumq; euadcre. ἐμφ' Patitur en maliquid guttus ab ipso gustabiti ea, nimiru '' ratioue quaginabiles. Necesse eii igitur instrum tum gi flus,potentia quιdem humidum esse,bumeliarι aut actu. Ita autem humectari,ut eius conservetur humectatur,o ratio.
Quoniam autem humidum quidem en iustabile reces τ' ς. si est luserium ipsius, neque humidum esse actu, neq; ιmpo bile fieri bumidum. Patitur enim aliquid gestus aginabiti secundum quod Iu labile est. Necessarium energo humectataem esse qu9d possibile buMectari s Matu,
non h .missi mautem gustativum sensorium. Ostendit quale debeat esse instrumentum gustus. Et primo ponit veritatem. Secundo manifestatem per signum, ibi.l Signum autem.l Dicit ergo primo, quod quia illud,quod eli cultabile, oportet esse humidum αsa Porosum, neccile eli Organum gustus, neque esse ii midum actu,neque saporosum secundum lcipllim,neque esse tale quod non possit lieti humidum , licut instrumentu in visus est,q uod non habet colorem, sed elisusceptiuum color is. Et hoe ideo est, quia gutius patitur aliquid agullabili secundum quod est gullabile. sicut quilibet sensus a sensibili. VnJe cum gustabile in quantum gustabile sit humidum, necesse eli quod O ganum guttus,inquantum est iam passum. lu liuine tatum,& tamen saluatur in sua natura,vi lit gustari uum, ideli potens gustare, cum possibile eii humectari, non tamen est humidum actu. Deinde cum dicit. Signum autem es,linguam neque eum est valdesicca,
humidi primi, perinde atq; si e praegus auerit quisp. avebementem acremue sapore deitae alivdgustet, vim aegrotantibussit,quibus cuncta νIdentur amara, quia lingua Antiuat lati isti state referta. SUnum autem neque siccam existent linguam sentire. teque multum humiam. Hic enim tactussi pranι Dumnti, sicut cum aliquis νι ante guJl ιtforicu humare gustet alterum, ' νt laborantibus amara omnia videntur,propter id, quod ungua plena Imiusmodi buriud tale sentit. Glendit quod dixerat per lignum dicens, quod siagnum praelictorum est, quod neque litigua exilietis sicca poteli sentire,neq; ltens multum huin ida, quia cum exillit valde liuini da a praecedente dominante numiditate istinea tactus deices is praecedonii, ii umididi non superuenientis, sicut cum aliquis anta sui taue rit aliquem fortem laporem, pollua u gutiet alocru m, non percipiet ipsum, quia avnuc mali et lenius primi humoris in lingua. Et ii militer lavorantibas, i. te orici tantibus,omnia videtur ei te amara, pi opter noc quod sentiunt per linguam pleuam numiuitate huiulmiau , ' scilicet choleta quae eli amara. Deruae cum divit. Species autem saporum itasese habent, quemadmota T.c5. io s.colorum. Duste nanquestamarum contrariasim v.a . sunt. Haeret autem dulcι qutilam ρι ue, amaro autem Ialsum. At inter Dac co Iocantur, acre, acerbum, -- dum atque acutum. Hae nanq; fere disserentia maerati resesaporum. Quare gustus Osdem in trum Ium tia 6iι
quod es potentia tare, Psiaoire autem id, quod ι nam actu facere potest. Species autem bumorum, sicut O in Gloribus=nplices qAidem contrariae uni, secat dulce et amarum. Da- 'bitae aurem sunt eum hac quidem pingue, eum illa ν δ
statum media autem humorum acre in ausi rum, poticum Et acutum. Fere enim hae ν den ut ese buanot. ιηι
disseretie. Quares latiuum es potentia buιAsiuod . Gucta te autem et i factivum acta huius. Determinat de speciebus laporum, Sc dicit, quod
sicut in coloribus limplices colores lunt contraria. ut arbum nigro, lic in laporibus limpliccs sunt contrarii, ut dulce di amarum. 3pecies autem laeiatum nabi is, iuuit immediate consequentes simplicti, species sunt pingue,quod i equitur dulce, S lalsum, quodl u. tur amarum. Med a autem horum Iuut acci Olum S aut tum
88쪽
Adba, autem septem species saporum sere videntur
reduci omlics aliae Conlidcrandum est autem circa has species, quod quamuis sapores causemur, calido ac friti ido dc humido dc sicco,N contraria sunt,qui maxime istant, non tamen secundum maximam distantiam calidi de trigidi, S: humidi 5c sicci attenditur contrarietas in speciebus iamri 1m,led lecundum ordinem ad gustum, pri, ut natus csi immurari a sapore, vel cum horis rCre, vel cum suauitate . Vnde non est necessarium, quod dulce et amarum sit maxime vel calidum, vel frigidum,vel humidum, vel liccum, sed maxime se ha-bcat in tali dispositioni per quam comparatur ad sensum gullus. I e generatione autem lapoium in libro de Sensu de S; nlato aeterminatur. Ultimo autem concludit quod gutiatiuum, idest sensus gustus, vel Orga num eius est in potentia ad laporem de species eius, gus labile autem eli, quod potest i educere ipsum de Pin
Inquirit num sensus tactus sit unus vel plures , & soluit quod silures sunt, quaerit etiam quid sit med uni ui se ulu Ἀ-ccus,nuua caris, vel aliquid aliud proportionale.
DE tangibili autem O tactu eade ratio est. Nam si sit tacti s no vnus sensus, sita plures,necese est ea, qua tacta percipiuntur, plura sensibitia
6.. Dubitati mem autem ine locus habere ridetur. bitabit autem non iniuria quotam, utrum pluressint raictius, an unus tau Ium. Et de instrumento tactra Pid tandirum, utrum ipsa caro, id, quod in caeteru simile est carni an ita novsit, did pudem ipsum sit stino huiusce mestim , ιονιι mentum autem ipsius primam aliud
Ru boc quidem c, t mediam , primum autem stultuum at ad iuiddam est intus. Poli quam determinati it Philosophus e sensibilibus
secundum alios sciasus, hic determinat ultimo de senti. bili secundum laetum . quia tactus inter alios sensus via detur esse minus spiritualis, licet sit omnium aliorum
sensuum fundamentum. Dividitur autem haec pars in duas partes. In primi celet minat quasdam dubitationes circa senium taetus. In secunda ostendit veritatem circa hunc senium ibi. 1 Omnino autem videtur. lGrca primum duo facit. Piuno inouet qua tiones. Secundo determinat eas.ibi. Omnis ei enim sensus. I Dicit ergo
primo. quod quantum ad ea, de quibus inquirendum est, eadem ratio est, liue loquamur de tantibili, siue de tactu. auod enim dicatur de uno Dportet dici de altero: quia si tactus non est unus sensus, sed plures, necesse eit quod tangibilia non sint v nu in genus senii b:lium, sed plura Ideo autem hoc dicit, quia intentio sua est primo determinare de sensibilibus, pollinodum determinabit de sensu Quia vero in his,quae circa tangibile & tactum dicenda iunx cu calentia in laetusquestiones m ucbit propter hoc quod commodius possunt pertractari quaestiones istae circa tactum quam si ni Oueantur circa tangibile, idcirco hanc excusationem praemittit ostendens,quod non rescrt utrum de tactu ves tangibili loquamur. Mouet ergo duas qu sui Ones circa tactum de tangibit auarum pruna talis est. Ultum sint plures senius tactus, an unus tantum. Secunda dubitatio est
quid est sensitiuum id est organum sentiendi in tactu, utrum scilicet caro sit organum tentus tactus in anim libus habentibus carnem , quae sunt animalia habentia sanguinein Δ in alijNquq carent sanguine aliquid propor sonabiliter responciens carni. Aut non enita, sed caro quidem di illud quod proportionabiliter ei reipodet en medium in lentu tactus. Sed primum organum sensus tactus est aliqui a intrinsectan circa cor , ut dici tur in liuro de Scias u & Sensato. Duinde cum dicit. Omnis enam sensas virtus eretrarietatis es ridetur, ut Ps.s,albi, nigraquc, auditus,acuti, IOAisque : suscis alius,atiae meri. At in tangibit. plures insunt contrari ecate Nipatet. euei enim calidum, rigiduvi, humidum,siccum,molle,stru O cita modi acia. Omis etenim se sius νmus contrarietatis σὲ vid tur, vi risis alia oe nigri, auditus grauis utι, I , ius amari dulcis . In tangibile aut ira i aut contrarietato, G catidum, rigidum, humidum,siccum, urum, nolle , aliorum quaecunque sint hara modi Determinat praemissas dubitasiones. Et primo primam. Secundo lecundam. ibi ., Vtrum auten ima primum tria facit. Primo osteiid in quod non est unus lensus tactus, ted pluras. Sccudo soluit politam rationem. 1bi l Habet autem lolutioncm.I Tertio improuat lolutionem .ibi. ista quod sit. IKario autem , qua .n primo ponit talII cit . Omnis cm.n unus sensus viciei ut esse ius col. trarietatis, licui visus albi de m ri, auditus
grauis de acuti,gutius amari oc dulcis. Ned in tangibili, quoa eli obiectum tactus lunt mulcae cor uarietates, scilicet calidum de trigidum humidum de laccum, tauruct molle,cie quaedam alia huiusmodi, ut graue, dc leue, di acutum de helaus de linulta, ergo tactus non eu vuus
sentus, ted plures. Deinde cum dicit. Sed es vii detur ad hanc dubitatιonem quaedam fol
Habet aut em solutionem quandam ad hanc ob itatis i , quod in ali 1ssensioauunt e Ontrarietat et plures. V Ni in voce non solum ac men Era Minu, sed, magna
tu ,σία. a ras, lenitas, serit a vocis o pitii Matia. Sant . circa colorem cloerentiae huiusimο-di ultera. Ponit quandam apparentem solutionem ad praedi ctam dubitationem, dc dicit, quoa aliquis pia teli li o resolutionem ad praedictam dubita tonem Pei hoc, Pin alijs lentibus videmur eue plures cotrari taces, licue in auditu. Nam circa vocem audibilcm non solum potest attendi contrarietas acuti ec grauis, ted etiam magnitudo de ea ruitas vocis .de leuitas ct a peritas eius, de
aliqua alia limilia. Et similiter circa colore possunt in
ueniri aliquae aliae dicterentis praeter contrarietatem aubi de nigri, sicut quod aliquis color est intensus di alius remissius, aliquis pulcher, de aliquis turpis, de tamen per hoc non tollitur, quinauditus sit unus icniustasia militer visus . Vnde multiplex contrari elu tangibilium non videtur impedire , quum inus Luctus iit unus sensus. Deinde cum dicit. Verum qui iram sir unum obiecisi tactur, sicut unum est auditui sis nus, non es mam catum Nidetur.
Excludit positam solutionem , & dicit, P omnium
contrarietatum,quae sunt circa audibilia, eit unum su-
biectum, scilicet tonus de similiter color circa visibilia.
89쪽
Sed non potest inueniri aliquid unum , quod sit commune subiectum omnium contrarietatum, quae sunt circa iansibilia, & propter hoc non videtur esse unum genu tangib lium unde neque unus sensus tacius. Ad euidem iam autem eorum, quae hic dicuntur conlid rare Oportet, quod diit in cito potcntiarum de obieet rump oportionabilis eit . Vnde cum unus lenius sit una pol cntia, oportet quod ei tensibile correspondens sit virum genus. Ostensam eli autem in Io. Metaph. Ο in uno et nere est una prima contrarietas. Vnde opor tet quod circa obierium unius sensus, attenditur tanis tum Una prima contrarietas Et ideo hic dicit Philos sophus, quod vitiis tensus est unius contrarietatis. POL sunt tameit uno renei e esse plures cotrarietates itPl imam, vel per modum sub diuisi. inis, sicut in genere cor Otum prima conararietas est animati de inanimati. Et quia animatu in corpus diuiditur per sensibit &intensibile . . eviter ius sensibile per rationale de irr Vonale multi Pitcantur contrarietate in generc c rporis. Vel sunt plures eoru rarietates unius generis per acci dens iacui in xenere cot poris est contrarietas albi, α nigra,& secudum omnia qus corpori accidere possum. D per hunc modum Ducit urendum est,quod circa sis num de vocem praeter contrarietatem grauis& acuti, quae est per se, tum aliae Otrarietates quali per accides Iogenere autem tangi nilium sunt plures primae con trat letales per se,quae tamen omnes quod aliam Uie ducuntur ad unum subiectum, & quodammodo non: poteli enim uno modo accipi subiectum conti arieta- is ipsum genu quod comparatur ad differenti s contrarias. cui potentia ad actum. Alio modo poteli a Cipi sub cetum contra tactatum lubitantia, que eit iubiectum generis, cuius lunt contrarietate . sicut ii diis
camus quod corpus coloratum est subiectum albi de nigri. Si igitur laquam ut de subiecto, quod est genus, manifestum elt quod n6 est idem subiectum omnium qualitatum tangibilium. Si autem loquamur de lubi ei 'quae est subitantia, unum subiectumeit omnium eorum, scilicet corpus pertinens ad substantia anim iis . Vnde insta dieit i ii iosophus, quod tangibiles qualitates sunt corporis secundum quod eli corpus, quibus, scilicet elementa corporis distinguuntur ab iuulcem. Horum enim est sensus tactus discretiuus,quae ad consilentiam corporis animatis pertinet. Vnde formaliter loquendo de se naum rationem sensus iactus noesi v nu, senius,ied plures , Suorcoto autem eli unus. Deinde cum dicit. Huius autem virum instiumentum tactus intus sit,
pon carnem. non sit, Ad statim sit ipsa caro, id non effemnam videtur tam n, inquam, issico fieri. cum res tactu percr uende ra guntur. Et olim si quis nunc circa Ornm ADtilem pellem exteriderit, deunde rem tactu percipiendia tetigerit , sensus Iiatim simittiter fiet, edi tamen in illa pelle tactus.mstrumentum non est .
nuod si copulata fureit, νelocius vi patet, sinsuspemeeptio siet. Vtrimi autem est sensiti uim intus, aut non ,sed mox iro, nullu- νι detur esesi Euni fieri sensum simul cum
tactu. Etenim nunc si aliquid circa carnem extenderit ut
pellem faciem: similiter I mox tactum insinuat, Crtamen con stat quod non est in hoc sensitiuum . Sι autemo connaturale fuerit, cui νt De pertinget sensus. Pertractat secundi.q. Et circa hoc duo facit. Primo
docet veritatem Secundo concludit quoddam, quod pertinet ad inani sellationem primae quaellionis. ibi.
Propter quod is is pars.lcirca primum lciendum cit, quod pos t alicui videri, quod caro esset organum sentiendi secunduva tactum hac r tione, quia statim ad
iactum carnis sentimus tangibilia. Dicit ergo cludendum hanc rationem, quod ad iudicii uli ' Π
trum organum tactus lit intus, vel non, sed stati m. 'sit organum tactus, non videtur esse lauiciens Ia γ hoc.quod simul cum caro tangitur sit sensus tang),L 'idest sentitur, quia&nuncti aliquis supra carne ' ex tendet et aliquam pelliculam aut telam subtilem ita , ad tactum ipsius quod luper extenderetur carni lenti' retur tangibile . Sed tamen conliae quod organum sensus tactus non esset in illa pelle hi perextensi. Et iterum mani sellum est, quod si ii a pellis luperextenta cferet con naturalis hominicitius peream se II iretur. Vnde licet ad tactum carnis que eli homini connatu ratis, itati in tangibile sentiatur.non tamen sequitur Ocaro ut organum tactus,sed qu quoddam messium connaturale. Deinde cum cicit.
uapropter talis pars corporis peri x sese bG re , ..d rvidetur, atques circunfissus aer comunci is esset nobis, ac copulatus. Tunc enim Puo quodam instrument' pro- fel Io numincolorem, odorem viderem rhmire s quidem videret; r esse Gnir ιει ut f. s. aut tus,amque olfactus. Nunc autem quia siciunctum est id, per quod sunt motus, patet instrumesea G n d. . a sensuran, esse diuers . In tactu autem ad Vs u a vertitet , Fieri crum nequii , Hex aere, ni ai a corpo animatam tantummodo consiet et quippe cum Dudum quoddam esse oporteat . Restat igitur, νί ex his atque terra sit mixtum, qualecit ipsa caro, o ιd, quod τὰ ipsit ubi t. uuare necesse eu i sim corpra copulatuis medim esse inter in inmure a ipsius tactus,qres ipsis
tangibiles, per quod sunt ipse sensiu, qui quidem sunt
P popter quod talis pars corporis videt r sic se babe' rii. o. ia,
re, sicut si circulariter nobis adunatus esse aer. V idere revim uno quodam seni: red Duam odorem circolorem, O vn s quid sensus esse auditus er vij. olfactur. Nune autem quomim deterωι tam est per
quod unt mores, manifesta int praei a sensitiva altera esse . ia tactu aut hoc quἰdem nunc im ni fer rite iit Ilum est. Ex aere quidam enim aut alua imposuile es constare animatum corpus. Oportet enιm firmum esse . Relinquitur autem mixtam ex terra, ex his ebe νt .
vult caro O proportionale. Quare necessarium cst est corpus esse quod mediam est tal ι adunatum, per quod fant sensus cum Di plures. Concludit quoddam, quod valet ad manifestati nem Prim g qu sitionis,de dicit,quod quia caro est licui
medium connaturale in sensu tactus , videtur quod haec pars corporis ite se habeat ad sensum tactus, licui si aer,qui est circa nos,esset con naturalis nobis. Vider tur n. tunc quod aer ille esset organum in visu, auditu, α olfactu, quamuis sit medium, S ita videremur uno organo sentire sonum , dc odorem & colorem,& per consequens viideretur esse unu sensus audi tus, vitus,&Oliaetus.Sed nune quia medium, per quod fiunt motus diciorum iansibilium, est ideterm matum, t. distinctum a nobis, manifestum est quod non est organum. Et item manifestum est, quod diuersa sunt organa trium sensuum dictorum δε per consequens quod sunt diuersi sensu LSed in tactu hoc non eli manis ultum, quia medium est connaturale nobis. Et huius diuertisatis r nem as,ignat . Aer enim de aqua, quae lunt media ali rum lentuum, non possunte: te conaturalia nobis. quiar inpossioris est ui ex aere puro,& ex aqua pura coli stat
90쪽
sed olum termino at eno.Corpus ast animatum oportet esse firmum , de in se terminatum: unde oportet quod sit mixtum ex tei ra,N aere, di aqua licui vult se
habere . id est sicut exieti caro in animalibus habentibus carne es illud qd proportionale est , in animalibus non hanentibus carne. Et sic illud corpus, quod est medium in tactu.s caro, potest esse adunatum, id est naturaliter unitum tactio, ita quod per ipsum sicut peris medium connaturale, fiant plutes sensus tactus. Deinde cum dicit. Ita cat utilem pliares esse tactus isse, qur in linguae sectit. a, eadem in purae, omnes res tangibiles , est saporem etia sentit si Cittir O taetere partes carnissentirent saporem, unus idemque tunc serius videretur
esse profecto, pullus O tactus. Nunc autem quia non fiteonuerso duo diuers sensus esse censentur, Tao. ii x. Demuirat autem quod plures sint s qui in lingua ea
tactus. omnia enim tangibilia sent i, secundura eandem partem,o humorem .sιquidem igitur O alia carosent ιret humorem,videretur tinus O ιdem essesensus gustus, O luctus. 'Nunc aut cmsunt duo, propter id,quod non
Ponit quoddam aliud ad idem manifestandum : 3e dicit. quod hoc idem demonstratur per hoc, quod in lin 'gua sunt plures iactu .sentimus enim plinguam C m nia tangibilia,quae sentimus per alias paries corporis, S ulterius per ipsam sentimus humorem l. i. saporem', quem non sentimus per aliquam aliam partem corporis Si autem alia caro sentiret saporem, non discerneremus inter gustum di tactum, sicut nunc non discerni mus inter tactum, qui est discretiuus calidi & frigidi, Aetactum qui est discletivus humidi & sicci. Sed nune apparet,quod gustus di tactus sunt duo sensus, quia non
conti et tuntur ad inuicem nona .per qua ncunque par
tem sit sensus tactu fit & gustus. Ratio aut quare non pcr quan cunquc partem tit gustus,pcr eana sit tactus, est quia sapores non sunt qualitates clementorum, ex quibus corpus animalis constat unde nec pei tinent ad consilientiam animalis, licui qualitates tangibilo.
Quaerit num tactu, & gustus sentiant per medium extra. neum.& ollendii quod lic, disterenter tamen ab alii, tensibu , earnem etiam non organum tactus , sed medium potius ellerohat, quod demum in debita eam politione tangibilitio qua-tatu ra tactu, ipse co11siliat, Et quutu id tangibilium sit peleeptiuus declaratr
' quit, ut ea corpora esic inutuo roganι, inter qua corpus esiquod Medιum intercessit, banti mi; non est hae compare μα humectata cu nece se es vel a e 1 e. vel aquam habere,im hera potes , ut corpM tariat co usin aquam. Etemm ne se est, cum extrema nou sui c-ca, in medio aqua melle, qua repleta sunt ii a extrema.
ese, aut habere aluam . 1 ua νσυ tanguntur adi ι-
com in aqua, msi sicca extrema simi , necesse est aquam habere mediam qua repleta sint vitin . . Si autemboei verum , impi iti eis ad PM corpus tangere
aliud in aquaia. Eodem autem modo est ia a re M.
Si niliter enim se habet aer ad ea quae sant in ipso, Graqua, ad ea qua sunt iri aqua. Latet autem magis nos, si cut GP ea quae sunt .n aqua, animatia, si breγnectatum tangit humediatum
Olfenso ci, in sensu tactus requiritur mediu conna turale, hic inquirit Philosophus virum requiratur in eo medium extraneu . Et circa hoc duo iacit. Primo ostendit o tactus non fit sine medio extraneo. Secundo ostedit in quo differat tactus di gustus ab alijs sensious,qui
per medium extraneum sentium. ibi. I Vtrum igitur. l Dicit ergo primo, quod circa rarium potest aliquis dubitare uula uin, scilicet habeat medium extraneum, cum ollentum sit quod habeat medium conia naturale. Et ista dubitatio procedit si omne corpus habet prosundum quod est tertia dimensio. Maniseiastum est enim omne corpus tres dimentiones habere, scilicet longitudinem, latitudinem & profunduatem. Ex quo sequitur, quod inter quaecunque corpora est aliquod corpus medium,ipla non tangunt semulcem immediate. Distant enim abinuicem, ex quo aliqua dimentio est inter ea, manifestum eli etia in quod vuι-eimque est medium humidum,vel humectatum, Oportet esse aliquod corpus. Hunaiditas enim cum sit qualitas quaedam, non cli nili in subiccto corpore. Aut igitur inest alteri corpori secundum seiplum de tunc est humidum licut aqua , aut habet humillitatem secundum aliquod corpus sicii adueniens,dc lacuscitur humectatum, ex hoc quod habet aquam in luperti c. taatu vel in si perficieti profundo. Et hoc est quoa dicit,
quod necesse iii omne corpus humida ira, vestiuaiectatum , cilc aquam, aut habere aqtiam . . lamiel tum est autem,quod corpora, quae tanguntur in aqua adinvicein, licetisse eli quod naueant inter se aquam medium, qua repleta sunt ultima eorum, nili torte dicatur quod lint sicca in aqua exilientia, quod eit imp8lsibile. N cesse est enim,quod ea,quae in aqua sunt, lint humectata, ita quod habeam aquam in tu pertici & iac relinquitur, quod inter duo tangentia te in aqua, sit aqua in dium . Et ii hoc veru n. eli, sequitur, quod impossibi te iit, quod aliquod corpus tangat aliuo in aqua imm diate . Et sit niliter eodem modo te habet de aere, qui est humidus naturaliter, sicut N aqua. Similiter eni ui se habet aut ad humectanda ea, quae sunt in acre, lacut habet aqua ad hu in ectanda ea quae lunt in aqua . Sed -- gri latet nos de aere quod ii nedium, quam de aqua, propter hoc,quod coiit inues unius in acre,ci hc imperceptibilitcr innaeret nobis. Et itini litet animalia, quα sunt in aqua, latet, ii duo corpora humectata per aqua, tangant, quia enim continue iunt in aqua, non percia piunt aquam, quae cli inter ipsa, de corpora tangentia. Lil autem&alia ratio, quare magis latet nos uela ere, quam de aqua, quia aer eli subtilior,de minus sensu pe ceptibilis . Relinquitur ergo quod temper quando tangimus aliquid est medium inter nos di res contractas, aer vel aqua.Sed dubitatio hic accidit. Oportet enim Dubia in
illud quod eli medium in aliquo lentu, et se denudatum aet& iqua a qualitatibus sentibilibus lecundum illum lentum, ii- poliis taec ut Saphanum ii ullum habet colorem. Manifestum est si ura autem quod aer de aqua habent tangibiles qualitates, ςRi non igitur mediantibus eis potest hei i senius tactus. Respondet autem au hoc Averr. quo' nus non pati- mura puro aere, vel aqua. Nihil a . patitur nisi a tuo Auer. contrario lacundum principium Panionis, aer aute αoqua