장음표시 사용
91쪽
tu. eriori . Semen tia interpretis. At Ioc error
Ica ira n5 eontrariantur nubis, sed sunt nobis similia.co parantur enim ad nos icut locus ad locarum, unde taetus noster no patitur a qualitatibus aeris, vel aque sed ab extraneis qualitati bus. Quod. n.sentitur de qualitatibus ia ibilibus in aere de in aqua,eil de ammixtione extraneorum corporum,ut ipse dicitiqui a licut ignis nunquam imitrii calorem tuum . ita nec aqua amittit suam qualitatem,sed quod aliqua do sentimus calidum, hoe est cx permixtione e x tranei. In hae a litem responsioneeli multiple et error. Primo quidem in hoc, quod dicit quod cor para nostra non patiuntur ati aere, vel aqua, quae sunt similia nobis.sicut loeus locato. Manis elium
est. n. quod corpora nostra sortiuntur locum naturale, ut de motum naturalem, ex natura elementi praed N, nancis. Noli ergo aliter coparantur ad locu . I ad colpora. D nrin eiura corpora nostra, u psa Heluenta locata ad elemeta localia. Elementa aut in suis extremitatibus se ali erant, vi patet per oli losophuin in primo meteororum: corpus ergo noli mi ab oc mentis natum est altera i i. item omne quod eii in potentia, natum vii pati ab eo,quod elt in adiu. Gi pol a autem nolira, cu in sint in quadam metietate confluuta, inter extremitates tangibilium qualitatum, quae sunt in elementis, habent te ad qualitates cie nenia res, ut pote la ad actum. Medium enim eli in potentia ad extrem i, ut intra dicetur. Manli lium est igitur, quod ιorpora nostra nara sunt immutari a qualitatibus elementorum, de sentire eas. Pc enit ergo hic error ex e ,quod nesciuit distinguere inter clementa, secundum quod sunt tibi in
uicem contra ita,& secundum quod sunt se continetia,& sibi limilia. ut locus locato. Dcencum est igitur, Uelementa posuist dupl citer conliderari. Vno modo secundum ques tates activas di passiuas,& sic contraria tur ad inuicem, de se immutat in suis extremis. Alica iliodo secundum formis lutiliantiales, quas consequuntur ex impressione corporis coelesiis. unde quanto eorpus es emcntale est propinquius corpori coelesti,tanto plus habet de forma. Et quia ad formam pertinet continere,& quod se habeat in ratide totius, inde e ii quod eorpus superius cetinet inferius, Λ comparatur ad ipsum, sicut totum ad partem diuitam,quae eli comparatio loci ad loeatum. Vnde de vis locantis de continentis de riuatur ad Hemcnta ex primo continenti,s.corpore cylcllo Et propter hoc locus re motus localis non attribuunt ut Uementis secundu qualitates activas de passiuas , sed consequuntur forma, substantiales elementorum. Alius ell etior in hoc quod dicit ip aqua de aer non alterantur.niti per admixtionem extranei. Mani fellum et h. .quo 1 aer de aqua lecundum partem sunt corruptibilia. rruptio autem de generat o in elametis po teli fieri sine mixtione, ta sequaturali elatione, ut patet in libro de Generatione. Vnde manifestu uti, quod adhuc- durante specie aquae, pote: i Hram uiam aqua a sua nMurali qualitate, absque admixtione extranei. Ignis aute, cum sit formarior, cit magis activus intcr HemEt a, Augomnia comparantur au ipsum,sicut materialia, ut di citur quarto meteororum. Vnde non est simile de iplo,
de de alijs. Dicendum eii igitur, quod quia aer de aquas uni facile mutabilia ab extranei, qualitatibus,& prscipue quando sunt modicae quantitatis, sicut accidit in aqua vel aere, quae sunt inter alia duo corpora se tangetia propter hoc non impeditur lenius laetus, quin per medium aerem S aquam sera pol,lt. Et minus euani impedit aer quam aqua, quia aer habet qualitates tangabiici parum sentibiles. unde si intcndant ut qualitates tangibiles aeris ves aquae, magis impeditur ta tus, vi pate cum aer vel aqua intensani frigiditatum vel caliditatem habuerint. Deinde cum dicit.
verso modo obiectu rapereis aer. Gustus quidem ra ram &ι ictu tangendo, teri autem eminus. at id profecto non Ο aba
mus. etio uti nomis id quod sonat, v. ibile, ac odo do discitαε rabile. erum haec quidem eminus, illa νου cominus sentiuntur. iapropter latet si per mediam astu percipia tui. Nam tensibilia cuncta pre metum seu titur, sed iniqua idi j m ii:et, vi 2 im ιs. Enimuer),spersis citi lim pellem, Pt prius etiam es dicta vi, positam circa
carnem ,sentimus smura tangibulla, ii um non unimaduertentes sic nos tum Hique katimnas, Di ncine in aere sentim tis, aqua. Nunc ene n υ der ar res ipfu tangibiles tangere nullum medium esse.
genda a j ratem a longe. Hoc a levi us ι est , sed durtimc mal per alteras it mri, ceti: Osoni te, in simile,= odulabile. sed alia quide n l l nae,atia νero a pro 3. Propter quod latet quod om a qu dem senti tibis per med. v tam bis latet. Et quassem, sicut di xim sprius, s perpellem sentirems o Ausa tuu ibili Inorantes quod prohibet smiliter dit que Dabere u es, sicut
O nanc cir in aqua cir in aere e Palamus enim nos nunc
ipsa tangere, O mhil esse med ti v. ostendit dissetentiam inter tactum &gustam, kalios seo sus. Et primo excludit qu id a n dii eren: sain a stimatam. Secundo ponit diaerentiam .eram .i Oi sed differt. l Dicit ergo pri no, quod ex q3o tactus hau et
med um extraneuin,considerandum e foti um Oinniusentiti lium sat similiter sensus, aut uiuoli ,rum diuerta mode.sicut esse in promptu videtur haec esse disse entia quo i pullus fle tactus sentiant, ex ea quo liminediate tangant,alij autem sensus sentiant 1 onge sua sensibilia non tangendo ipsa.Sed hoe verum non elt quod sic d gerat R. sed durum de molle, & alias quai ta es tangibiles seni imus p altera, .i.per media extranea, sicut .u obiecta aliorum sensuum, licui sonabila ,viii ite, de Odorabile.Sed illa sensit,ilia sunt a longe quandoque a sensu gustabile autem, Se tangibilia sunt de pro eon tantum quod mediu eli quasi imperce 'tinile propier paruitate D. N ideo medium latet. aniliaeuim seni ibi ita sentimus p medium extraneum, sed in guliabilibus de tangit,ilibus latet . quia, ileut prius dixi in f, ii per aliquam pellem nobis circumpositam , omnia tangi nilia ιcnt uitiust orato quod aliquid ellet yrohibens similiter nos haberemus ad sentien sum per medium, fac ut de nunc tios habemus senticii tes in aquata aure. Puta.
mus enim nunc quod tangamus sensibilia ipsa, Ne nitul sit medium . Deinde cum dicit. I nteres autem inter tang:bite, er ea qu.esonant , est Alia disseisi irra. Nara haec quide ΛDuti aus, medio in nos ae - tentia a quid Menter at tumidit a sentimus non a meia, obpa vacico ino messio motι, νιι fit cum qua piam per ci ea uesipere f.u. Non emin percussus ci eas percas: , asit,m: ambo mistinui percus, clypeus, atque m les.sedae fere tu ibile a Pisbilibus Gyso σιms: quonia Te. eo. ii illa quadem sensimus ex eo quod medium mouet altri id nos, tangιbri a vero noci a messio, sed Dad eum messio, scut per clypeum perculsas. Non enim clipeus pere sus prius p.reusat , sed i nul accidit νtraiue percut ι.ει luia salsa differentia, ponit veram,& dieit,qd ta sibilia disserunt a vili bilibus de sonatiuis,ex eo quod illa senti uilia sentimus per hoc, quo .l mouent mediu de ite uin medium mouet nos sed tangibili i lentimus p
medium ex traneum, aci quali moti a media cxtraneo,
sed una uic uni medio movemur a sentibiti . Sicut patet de eo, qui percutitur per clypeu. Non enim accidit sic,
o clypeus percussus percutiat, sed quia iam ut ae idit S. i ii upet Anima s a virum
92쪽
utrunque perci H.Hoe autem quod dicit ueI imul l noeit inteis gendum secundum Ordinem temporis tan- tum. quia etiam in vi lusimul mouetur mediu ab O necto.&iensus a me sto, sit enim visio sine successione .l 'erceptio auteni soni Ae odoris, cum successione all- qua ut in tu ro de Sentu de Sensato dicitur, scd hoc reserendum cst ad Ordinc in caula . in aliis enim lenimus, immutatio medij eli causa quod immutetur Senius, non autem in tactu. Nam in alijs sensibus medium est ex neces, ita te,in tactu, aut e quali per accidens, inqua tum accidit corpora se tangentia esse humectata.
De nde cum dicit. Cam non omnιno autem vi aer, O aqua sese habent ad vis ini , D Mnv iς a i uni atque olfactamsi e caro ac tingua sise ad buiuidis m. s fui Miser iniem msiensius habere Dedentur. Atque nec ibi ius scolus. profecto, ncchic perceptios Asbet, eum inii rumentu
fensus a re sensibiti tantit, ut si quispia super extremu
ocati corpus posierit album. Ex quo etiam plane patet, mi in ea usensus ipsius,quo res percipiuntur tauιλ- Supr tis in us ese collocatam, ut d xιmus. Sic Mner hoc
'r' sensus fet, id porro, quod incae eras sensibus fieri s let. Sensibitium enim si ni ipsis ici mentιs ponantur Dasium tondit,ut pater, perceptio.At si super carne ponatur taugib:ledit, ut docet experientia sensus. Quare ι a caro medium est in tactu. Tra. 5. 36 smurno aditem videtur euro, ct tingua sicut aqua
ut si quis pona corpus album in oculi ricimum. sectare
O man fictima quod intus sir, tangibilis sensitiuum . sic
evim viii ie acc utit quod cir in alijs. Apposita enim Iu- per sic oi tam non sien iunt, super autem carnem poma sentiunt tua e .neaeum tritus es caro.
interminat de sensu tactus secundum veritatem. Fi rimo quin um ad medium. Secundo qii an tu ad qua-itatem organi .ihi Tangibile, quidem .i Tertio quantum ad cibicctum quod percipetur lentu. ibi. IAmplius aurem. Idicit ei in primo,quod ita videtur se Iaabere cam Ee lingua ad Giganu tensus, sicut se habet aer S aqua ad Oretanum visu, , auditus, ct Olfactus . in nullo enuntii tum sensuum potest fieri solus, si tangatur Organum . ut sit quis ponat aliquod corpus album in si perscie oculi, non v detur. Vnde inani felium eli quod organum sensitiuum in sensu tactus. lit intus. Siccnima cum hoc sensu, sicut No in ali P. Non enlui sentiunt animalia sentibi ia appolii a super organum senius. ni runt autem sensibilia p lita super carnem: quare niani felti m eli quod caro nocti Oiganum senius, sed medium. Dcinde cum dicit. obiecto ii A qhi ea tactu per 3.utur, quae corporis sint,vr cor
ram e menta distinguunt, caudum, frigidum se ni,
Tauibiles quidem igitur sunt dii eten: ero pari .eschniam quod corpus. fuco autem diserotias, rei sese
clim de quebus die L. G eii in hIs, hae de et mentis. Sens rium autem ι artim etnia tacitiuum, σε in quo sensus vocatus tactus,o promo, quod potetia buι modi pars est. Senniae enim pati quodda est. Quare faciens qzese ipsima fist,tade indβcιt, cum sit potetia. Vnce Dailitercati Texe iii ian. frigidum, aut durum, O molle non sent mitis dexcelletia tanqua sensu velut med etate quadam exrii E
erum ad virunque ipsorum alterum ultimorum. Et oporter, sicut debens dentare albam ct nigra m neatrum in rιmi habere actu, potentia vero ν runque, sic autem σιn ul's, O m actu, neque calidum, neqae fruitam. Oliendit quale sit organum tactus.de dicit , quod tagibiles qualitates sunt dii terentiae cor ris, iacundum quod cli corpus, .disterentiae, quibus elementa cisti xuntur ab muri e tu, l. calid. trig. lammu.oc sic. de quibus ἰlictum eli in his quae lunt de elementis, id cit in libro degeneratione de corrupti c. , laniicitia in cli autem, a. tri. quod organum tactus de in quo Pruno luna at ut iculus co m. . qui dicitur iactu ,,eli quaedani pars,quae cit m tentia inde. ad limoi qualitates . organum .n .iciatu, Patitur a senis si uili, quia lentare cit paci quodi ι m. unde icnlibile, quod eii ag cns lacu iptum cIle tale in actu, pr alc eii sensibile, cum ut in potcm ia ad hoc. Et p Op. ho organu intactus, non lenii I iit in qualit Alcm, iccundum quam eli in actu. Non enim sunt imus id, quod eli calicium,aut img clum. aurum, aut molle, liacundum illum mcdu,quo haec insunt organo tactus, scd scntimus cxcellcntias tangibilium, quali Organo tactu conlii ut O In aliqua meia icta te intur conti ria, rang bile, qualitate MLI propter hoc organum tactu, uiscurint cxtiem alangibilium: mediunt cium est discructuum cxtrun t um . potcli enim pati ab vitiaquccxtremui iam, Lia LP dum comparatur ad unum nauci in se rationcm ali Iiu licut Lepidum m comparationc ad calicium, eii irigidum, in compalatic I una ad irigi auuiscit calidum .vnde mecium patitur ob viroquς Atiemiarum, cum sic quodammodo utique contrarium. Et oportet quod iiciat organiam,quoia iac Ii i cilc albam ex nigru, neu irum ipsi rum naueat aciu, lis ut unque m - , dic cooc in modo maiihi inuola licet iam se tia at in sensu tactus, i ilicci organum, ncque ut caliduni, nc Us rigiduin aetu, tuo POL nua utrunque. Attici ta incn accidit hoc circa Iactuin,ac circa alio, lenius. N. ut in visu Organum visu scit in pote ima ad aliaum oc nigrum, denudatum a toto gcno e albi α nigriacii cnim peni-
poteli d nuclari a toto gcnere calidi oc trigidi numidici sicci.copcimur enim LX e lcn enli , quoi um hae sunt, i Opuae quatriat . Sed lic ut in potentia organum i eiu , ad sua obiecta inquam uincii medium inter clamitaria.Mediuina . est in potetra ad extruma. Et pro pice hoc quanto animai nauci mp cxionem magi, Icciu-ctam ad inculum, tanto nauer incitorem tactiam. Vnis de homo inter Oninia animalia cuni clioli, tactus, ut supra dictum et t. Deince cum uicit.
93쪽
ferentiam tangibilium habet,quale pastus est aer, exu
pere possunt. De siensium igitum νnoquoq; duirum sit hos modo, quasi figura. Te us . rem sicut νisibilis o Diuisibilis erat quo
m. Hi hi suraliter. De terminat de eo, quod percipitur per tactum.& dicit ιν licui cst visus quodammodo vili bilis de inuisibilis, de sicut ali j sensus sunt oppositoru auditus ioni, bc flent ij se tactus eli tangibilis dein tangibilis. Inrangi. bile autem dicitur dupliciter .aut illud, i, habet excelletiam ita P corrupit tensum, sicut ignis: au t illud, quod habet pacum de qualitate tangibili, sicut aer.Vtrunque i. m. 'te montagibile, quali male perceptibile sensu ta-etu. vltimo autem quali epilogando coeludit quodlii
Fus ῆ liter, '. .in Iu id an sumina dictum est de sensi, libus , secundi m vnu , quem '; sensum. De eis enim si' cialiter in libro de Sentu de Senlato determinatur.
Monnulla tradit, quae eo inmun aella vid tur omnibus senmus: videlicet,sensu ii esse receptiuum specletu in sine materia, propicr quid item sensibilium excellentiae sensus i pios rium paria & eur plantat minime sentia ne exponit, quaerit demum, ruin quippia in a lenii bili pati eontingat, quod sensu
De sensu in Oca': νuruersaliteraeci pede omni sensi opor
comuni .ien Era terdenssum, ii sua, id et e quodsensibiles sine ma i. i a terie formas si stipe potest et perinde atq; anu
s sint usique sensibias modo,ab eo quod habet colorem aut j Aa .rutfaporem. Sed non νt cum tuo ; i lorum dici inedia vi est tale, est ratwrie. Oportet autem viridi cliter de omni sensu accipere, quo fenso ei susceptri socciemin fine materia, N: cae ornati sine ferro et a ro, recipit Pta . Accipit te aureum , a::: aea ni fgnum, sed non :niuantum aurum, aut aer. similiter te ascis pnjascuiusque, ab habeate calor , t humorem,ot sinu u patitur, Ita non quantum minmquodq; illa uia escitur, scit inquauum tale eu exudam rationem. Postquam philosophus in parte praecedenti determi' nauit de sensibus secti adum unumque inq; tensum hic determinat de sensu. Et circa hoe tria facit. Primo ostedit ciuid sit sensus. Se eundo concludit Glutionem quar inda n quaellionum cx diffinitione sensus polita ibi. Manifestum autem ex his, Sc.: Tertio mouet quasdadubitationes circa palsionem a sensibilibus. ibi. I oubitabit autem .l Circa primum duo iacit. Primo ollen sit quid lit selisu LSecundociliendit quid lit organum sensus, ibi. TSe sitiuum autem. Dicit orgo primo, quod hoc portet accinere, uniuersaliter re communiter omnis tui inesse, quod sensus est susceptiuus lpecierum li-nE materia, licui caera recipit signum anuli sine ferro cicauro , d hoc videtur esse coe omni patienti. Omne.n. patiens recipit aliquid ab agente lecundu cl, eli agens. Agens autem agit per tuam formam,re non per sua materiam Omne igitur patiens recipit lorina linc materia. At hoc etiam ad senium apparet. non enim aer recipit ab igne agente, mat: riam eius, ted torni a. non igitur videtur lioepi oprium esse sensus, quod si receptiuus specierum line in ateria. Diceiadu igitur quod licet hoc sit omni patienti, quod recipiat sormam ab age ite, dilicietia tamen e tin modo recipiendi. Nasorma, lux in pa Duob' niritiente recipitur ba3ente, quandoque quidem licte an dii s filiadem modum ellandi in patiente, quem habet in agen- in materia te de hoc quidem contingit, quando patiens habet ean suscipit, ut idem dispositionem ad formam, qu1 liabet age , quodcunque. n. recipitur in altero, secundum modum reci. 'pientis recipitur. Vnde si eodem inodo dii dona turpa' ne i es tiens, sicut agens, eodem modo recipi ur torma in pa--α ij. tiente, sicut erat in agente de tunc non recipitur torma Eristite ι .sine materia. Licet enim illa Se eadem mat cria numeria, terpres. quae est agentis, non fiat patientis, si tamen quociam modo eadem,inquantum limitem dispotitionciri mat rialem ad tormam acquirit ei, quae erat in agente. Et hoc modo aer patitur ab igne, de quicquid pati iit pui sione naturali. Quandaque vero torma rec,p tui mpatiente secundum altu in modum est elidi . quam iit in agente,quia dispolitio materiali, patienti, ad reci .uendum, non est limili, dispositione materiali, quae est imagente. lit ideo forma recipitur in patieme line in a te Iia, inquatum patiens asili latura gemi suci: ud Lia i ,rmam,dc non secundum materiam. iit per hunc ni odii, lenius recipit formam sine materia, quia alterius mouiesse habet forma in tensu, re in re iensibili. Nam in re sentibili habet clle naturale, in lensu autem liabet elle intentionale de spirituale . Et ponitur conueniens xem plum de ligillo de caera. Non enim ea dein d: spolitio ei hcaer adlinaginem, quae erat in terris N auro. Et ideo lubiugit, quiad cara accipit lignum, id eli uti igine, siue figuram aurcasu, aut aeneam, sed non inquantat est aurum, aut aeri Antinuatur . n. caera aureo tigillo qua . ita vad imaginem,sed non quantum ad dii politione ni . ri. Et simili lci lentus patitur a lentibili nabeate colore, aut liuinorem .ia Porcii , aut sonum, ted nouinquatituunt: in quodq; itioru dic. tur, . non patitur a lapui e c. d.ν rato inquantum lapi,. .cque a nicite dulci inquantum,.
mel, quia in lentu non lic iiiiii is dii posivo ad sorinam,quc eit in subiectis illis, sud patitur ab eis, inquan cumhmolivet inquantum colocatu . nivci saporolu n, vel iecundu in rationem, .secundu in tormam. Albim a iurenim lentus iensibili secundula torma a, , icd non iucundum dispoiuione ni maicriae. Deinde viii dic:
e i mam: acob d est quaedam ratio potentiatae citi cs.
tauo quia .u quaeda erat, tuo casa paritur. Unia Meujωσι tutio esse reque Icinjus, magni:udo e t,I ta ea- io ptatam, p orentia ι2ι. . Determinat de organis sensus. Quiam .dixerat quod sensus eii lusceptiuus specierum liae materia, quod e intellectui conuenit. Pollet aliqua crevere,quod lentus non ellet potentia in corpore, sicut nec imcnectus. Et ideo ad hoc excludendum assignat ei orsanum, de diis cit,quod prunum seu litiuum, idest erimum Org in uinsensus est, in quo eli potentia nutus nodi, quae icili cest iu sceptiua spccieruin, unc materia. Organum enim lenius, cum potentia ipla, ut puta oculus. eit idem subiecto, ted esse aliud eit,quia ration e dilueri potentia a corpore. Potetia enim est quasi forma Orgaim, ut iupra tra Lect. Qitum et t. Et ideo tu odit quod magnitudo, I iacit Organum corporeu et ii quod senium patitur, i. quod eit i sceptiuuin sensus, sicut materia tormae. Non tameneli eadem ratio magni xuuiuis, de laniit tui line sensus,
94쪽
scit letitus Icli quaedam ratio, id est proportio, & formati potentia illius, scilicet magnitudinis . Deinde cum dicit. Pa et olim ex his, r sensibilium exuperationesse s Μ ι Urimvsta currun pu at si motus st: Nebe mea tor, ι ι Arumentituesta supere: vires, dissoluitur Cur ex l- rat: a.ι daa: emerat sensus. Disoluiturque perinde atq; se sibilet co .ccatus in Otιone, o vehementer fides Di itur. lentii in Et et 8 erea quam obcαι o G sentiu ut plantae, eur plantae tam sep :rtὸ atiquam habet anima cir ab ipsis tangibili non tenuit boti patiutur. Fr sunt eum cir calefiunt, ut patet. Nain tali, 3, 1 vitis causa est .mediocritatem non habere teque princi
si' pium tale visensibitiam sine materia sustipiant forma'
Te G. ii 3. M Mum autem ex bis , Opropter quid siensibita
excellentiae corrumpunt sensitiva. Sι nanoue fit for:ior βUtcιο motus statvr rarioloc audierat sensus. Sicutos, Vboniast tonus, percussis fortiter choro. Et propzer iii .d planta non nimni,h wentem quandam partEammatim, patientes a tangib. libus. Ex norue fige- sun , O calefiunt. Causa erum est non babere medietatem triae huiusnovi principium possibile recipere spemcιes PQ odium sed pati eum materιa. C., ε, es. Ex praesulsit sco, luditi solutionem quanda duoru qie n. sensibi D: sent quae ii&dicit, quod manifestu eii ex praedictis
let coitumis propter quid excellentia lensibilium corrumpat orgapa senium. na scnsu u.Oportet. n. in organis senti edi, ad hoc quod sentiatur,esset quamlam rationem l .i. proporti Unem,ut
dictu mei .Si ergo motus lentibilis fuerit fortio quin organum natu iu patu soluitur proportio, dc corrumpitur sensus qui consiliit in quadam proportione Organt,ut dictum cli. Et est limite, sicut cum aliquis sortiter perculit choreui soluti symphonia& tonus iniicii menti,qui in quada proportione colisin. Manifesta est et is ex praedictis ratio alterius quae itionis i propter quidlscilicet plantae non sentiunt, cum tamen habeant quanda at tem animae,dc patiantur 1 quibusdam lentibilibus, tangibilibus. Manis eitum eli enim quod calescunt de
inirigi dantu . Causa igitur,quare non sen tiunt cli quia non cil in eis illa proportio, quae requiritur ad sentiendum. Non enim habciat medetatem secundum complexionem inter tangibilia, qt. ae requiritur ad Orgati utatius,si ne quo nullus si ii sus esse poteti. 5c ideo non habent in te huiusmodi principium, quod potest recipere syccic,lline materia, Liens uni. Sed accidit ei pati clama: cria, Ic: licet secundum materialem transmutati nem. Ucinde cum dicit.
pro et sen' quia olfacere nequit:aut id a coiore, quod haud quaqua, si pars pos riderepote I,. in caeteris si miti Laodo .s i ,esti ' Dubitabit aut abluis si patiatur aliquid ab odore, ς ς' tui possibile est olfactisu Dabere: t a colore no possi, te v Iercis : uter imalis. Mouet quandam dubitationem circa passionem a sentibilibu , quia enim dixerat, quod plantae patiuntur a quibusdam sentibilibus. Primo ui ou et vlium ab aiij, sentibili bus aliquid pol it pati, quod non habet sensunt, pina ab odore, quod non habet Ollacium:aco' lore,quod no habet vi luima IOno,quod non habet auditum. Secudo ibi.
ἱκod si odorabilest odoris quid in odoratum agit,
c 'bas Fui a Fat Iatur eorum quae, te repas M , nisi h li triuu et dit muri jMoaque ejiseagitiuum. N : Si aute olfactibile est odoroia H id facιt olfactum, odar facit avare que Miueunt olfactica babere,non possint pari ab Odore. Eadem aut est rario G ιa alas, neque possibi bum usi inruantum ναιmquodq; sensitiuum est . Inducit duas rationes ad ostendendum,ql non. quarum prima talis eth . Quia proprium olfactita lis est sacereo factum: or autem est ollactibile: ergo, si aliquid
facit ollactum Dei t per odorem. Vel secundum aliamittera,odor tacit olfactum. Propria igitur actio Odoris, inquatum Odor,eii quod facit Olfactum, siue sacere Ex quo lhquitur,quod suscipiens actionem odoris,in quatum odor habet sensum olfactus,no potest pati ab ore,& eadem ratio videtur de aliis,quod no tu quorumcunque, posse pati Mensibilibus, sed solum habentium senium . Secundam rationem ponit cum dicit. Id ita esse patere potest Ohoc etiam pacto. am ne que lumen tenebre, neque us, neque odor in corp ra quicquam agit. Sed ea nimirum , in quibus sunt i Ela . Aerent , qui ct eum tonitruoscindit ligam. simul autem manifestum est et sic . Neque enim ιμ- TORii men, et tenebra, neque sonus, neque odor qiucquamst ci: in eorpara , sed ea in quibus fiunt, H aer, quι en cum tonitruo,scindix tignum. Et dicit,quod hoc quod pri ma ratio concludit, manistit u eli per expecimetum.quia lumen, de tenebra,&odor, de sonu nullum effectum iaciunt in corpora lea sibilia nisi sorte per accidens,inouantum corpora dia Mila n uiuimodi qualitates,aliquid agus. sicut aes, qui queli tonitruum, scindit lignum. Lignu enim patitur noua lono perie loquendo,led ab aere moto. lettio ibi.
o istendit aliter esse de qualitatibus tangibilibus,&dieii qJltangibilia & hu morol.ida potes iaciunt quedam cilicium in lentibilibus.Sed hoc intelli edum est de saporibus, non inquantum sapores sum, sed in uantum gultabile eli quoddam tangibile,de gultus est quidam tactu Si enim corpora iniensibilia non paterentur a qualitatibus tangibit: bus, non esset ponere a quo
paterentur, dc alterarent ut corpora in animata . Nam tangibiba sunt qualitates active, de passi urelement rum, lacunaum quas accidit uniuerialiter alteratio in
corporibus. Quarto ibi. Quid igitur, agunt ne o sensibilia Harat ut νid tur ιon omne corpus ab odare patiouoq; poteIi, ea,
qua patiuntur en uls Uacaut ἀπ' non manent, ut aer.
Olet enim ipse, tant m auiuid passκs. Ergone illa fac iunic Aut non omne corpio HIN M. erui invum ab odore, est fono e patientia indeterminata σquae non mami Pt aer. Fatet enim sicut patiens abluid.
Ollendit etiam quod alia sensibilia agunt in quasdares inanimatas, licet non in omnes,dicensi ergo ne, de illa I. Uentibilia alia,faciunt aliquem effectum,de ollaciuin res inanimatas i quasi dicat sic. Sed tamen non omne corpus passivum eli ab odore, de sono, licui omne corpus pal si uu m eis a calore, te fragore sed ab illis sensibit bus pati possunt sola corpora indeterminari, de quae non manent, ut aer dc aqua, quae sunt humida de non bener determinabilia termino proprio. Et quod aer pol sit pati ab odore mamiellum est, quia aer latet. sicut aliquid patiens ab odore. Alia litera habet I feret lquia, scilicet mediantibus alijs sentibilibus deseruntur species ad senium . Ratio autem huius diuersitatis est, quia qualitates tangibiles sunt causae aliorum sentibilium, de ideo lint plus de virtute activa, de pollunt agere
95쪽
agere in qu cunque corpora. sed alia sens bilia,quae habem minus de virtute aetitia, non pollunt agere,nisi in corpora valde sensibilia .Et similis etiam ratio elide luce corporum ccelestium, quae alterant inferiora corpora. Quinto ibi.
aesides ades Ol ore qu de , praerer Uip η aliquid inquam patiata: enisi olfacere quod Intιpe es. De autem passiis, cito sensibilis M. uti id git eli odorare praeserpati aliquid. .at odorare sentire est. or aut est patiens hoc mox sensibitis fit. soluit rationem suprapositam dices, quod si aliquid
patitur ab odore,quod non odorat, quid est Odi, rare, nisi pati aliquid ab odore Et respondet,quod odorare, cst si ea liquid pati ab odore,quod sentiat odorem . Aerautem non sic patitur, ut sentiat, quia non habet potentiam sensitivam sed sic patitur,ut sit sensibilis, inquantum, scilicet cu medium insensu.
LIBER II LCum expositione S. Thomae.
Praeter quinque lenius externos,nullum esse alium sensum extrinsecum animalibus necessa tium ostendit.
Ensum autem nullam alium esse prster hos quinque, idest visum, inquam au ditum , odoratumgustum, o tactum, ex hisce profecto, quae nunc deinceps dicemus,credere quiliam potes . V . d Qem non si sensus alius prster qui Neroco autem hos Pilum, auditum,' actum, gu-itum , tactum, ex his credet aliquis. Hic incipit I iber tertius apud fraecos.Et satis rati nabiliter. Ex hinc.n. Atili.id inqui redum ce intellectu accedit .Fuerunt.n. aliqui. Qui posuerunt sensum de intellectum esse idem. Manisellum eli autem, quod intellectus non eli aliquid de sensious exterioribus,de quibus iam dictum cli. in eo quod non coactatur ad una genus lensibilium copnoscendum. unde restat inquisitio, utrum in parte sensitiva sit aliqua alia potentia collos citiua, ut ex hoc possit accipi vitum intellectus liti quo modo senius. Diuiditur ergo pars iliam partes tres. In prima inquirit, an sit aliquis alius sensus, prster quinque sensus exterioris, de quibus iam dictum et t. In secunda ostendit quod intellectus & sensus nullo modo sunt idem. ibi. i Quoniam autem duabus . t In tertia ollensis,quod intellectus non fit sensus, determinat de parte animae in tellectiva, ibi. I De parte autem animae. Prima diuiditur in duas partes. In prima ostendit quod non est alius sensus proprius, pr ster quinque iam uictos. In secunda oltcndit praeter tensus proprios, esse sensum communem. ibi . t Quoniam autem lentimus. I Circa primum duo lacu. Primo ostendit quod non iit a ius sensus, praeter quinque. Secundo ottendit qua reli: nt plures,ta non unus iantum ibi. i Inquirit autem. loro primum duo facit, primo Oiicndit P non sit altu, scutus P sier quinque,qui lit cognoscitiuu, sinropriorum . Secundo ostendit quod non elicit alius scnsus, praeter quinq;, cuius obiectum sunt sensibilia communia, ibit At vero neq; I Circa primu utittali rarione. Quicunque habet aliquod organu sculus, perqe nata sunt cognosci aliqua sensibilia, cognos it Omnia illa lensibilia, per organum illud : sed animalia periecta habet Omnia orsana lentus: et g. cognoscunt omnia lentibilia.Cum igitur non habeant niti qumque sensus, non crit alius rei pectu propriorum sentibilium, praeter quinque sensus. Circa hanc rationem hoc modo procedit. t rimo proponit Quod intendit, dicens, lex nis, quae sequuntur, potest aliquis sui hcienter ad credendum moueri ouod non sit sensus, prεter quinq; iam dictos. Secundo ibi.
comunctum quo quidem tangen:es scistiamus ea bibat actu, etia per quod eminur non tangentes Οιcimus. Id 9ero duplex est spatium simplex aer,inqua, QR ai a. Res autem ita sese habere videtur ,νt sese ibi. a pG adiuerssa genere, per unum medium senti Miror, ni celsi iasit, eum quis jus iii strumentum habeat tale, sensit mamictorum esse. ut si ex aere sensius sit infrumentum, Er aer si medium in colore mittendo refouo . Quod se Puum id ue per plura media sicutiatur, Ut color per aere', atque aquam,haec enim utraque perspis sunt, i qm aDterum tantam habet ipsorum denti et nimirum id, quod per νtrunque sentiri pυ:e se. Si enim eius omitis,cu: ia es ensius tactu ni ac sin
passiones , tactu nobis sensibiles j cuta. Necesse es bi dicit aliquis siensius . ortu Aquod nobis de cere. Et quacuq; quide ιν tuentes sentimus, a se ij bihafunt quem habemus. Ediaecunq; vero per media, noιρ a tangentes piscibus incet uallis: daco autem, ut aere aqua r habent acilem c ut fper νnum, plura j
sibilia existentia altera abzn cm genere , necesse . habentem huiusmodi sensiurium , νοῦ rorumque sensitι-uin esse, vis ex aere est odorium, en aer medium fons, coloris. Si νero plura eiusdemsint vi coloris, ciraero aqua,νtraque enim di Dana, . quod alterum , ipsorum en habens sola mentiet id, Pod per νrraq; aut quod ab ambobus. Ostendit primam propositionem rationis inductae, scilicet hanc quod animal habens aliquod organu sensus, cognoscit omnia scnsibilia , quς possunt sentiri per illud organum. Et hoc quidem mam sellat ex scii tu tactus, eo quod manifestum est quot sunt qualitates tangibiles. Dictum enim est supra, quod qualitates tangi biles lunt disseientiae corporis clementati, inquantum huiusmodi,quae quidem mamielis sunt ex his, quae determinata sunt ex elementis. unde manifestum nobis potest esse,quod nos senti mus Omnes qualitates tangi biles. Et ex hoc concludit per simile in ali s. quod si habemus aliquod organum, quod habemus tensum illorum sensibilium,quae nata sunt cognosci per illud organu.Hoc est ergo quod dicit,qd si nos habemus lentum.
Oi: seni ibit s.cuιus tactus cliPceptiuus, apparet ιν spassiones tangibiles inquantum liui ulmoui a nob: s se iiiiuntur, necesse cli uniuersaliter dicere ir ii discit nouisai quis sensus aliquoria leui ibi liu, 9, deiiciat nobis
96쪽
aliquod organum, quo nata sunt cognosci illa sensi,
tiarquia, si nabe imis Org anum, cognoscimus sensi allia. It hoe ii, uniuerialiter dictum eli, mani sest it exempl is can. io per singula. iEt primo quantum ad ea, quae copia Osciliatur ahniue medio extraneo Et hoc est quod dicit quod qua cuia tu .P nos lentimus , tangentes, id citatisque medio extraneo, polluni sentit i per organu tacitis , sub quo natali gitur gulius, quem habemus . Sed c rea illa sensibilia, quae seni mus per media exti an ea, quae sunt simplicia corpora, scilicet aer S aqua,& non sentimus ea tangendo. illa ite se habent ut dicam,videlicet, si ii per unum organum plura sensibilia diuersat' cnere ad inuicem sentiri possunt, necesse est quod qui labet huiusmodi organum sentiat vir unque genus. s ut a quod si ab iud organum est ex aere,& aer poteli immutari a colore & sono. equitur cin qui habet huiusmodi ora inum, potest & sonum,& colorem percipere.Si vero e conuel so, plura organa sunt lusceptiua ciusdem sensibilis icut aer 5 aqv i. quorum viruque est diaphanuria, sunt perceptiua coloris, sequitur cin animal hal es
aliquod horum potest percipere quod est pcrceptibile per utrunque,sicut per inedia laut ab ambobus i licuiati instrumentis. Quod ideo dieit quia in sentiti a qui
sentiunt per medium extraneum, organa sunt consorinia meo ij, . Has autem canditione, ideo posuit, quia idem sensibile sentitur ab aliquo animali per aquam,&ab aliquo per aerem, licui patet de odore. I ertio ibuta ex hisce duobus sis bis tantiis, hausimn eumonsi iii ef , acre atque atra . Heu in papilla ex
quae ab or- a Ida, a stas ex aere,od raro ex horino altero constar sani, lumi- Igu:s . r. aut nullius e i tu ira menti, aut communis
Terra et eam, aut nulltius est :nstrum te, a re ιn tactu M tatae commixta. Quo circa restat, vallum se Uur instrum invi esse, praetor aerem atque aqua .H:c autem: unu It aanc ammarum babea: . b is igitur au malo
quae sunt perfecta, non imperfecta, nec membris carta, omnes sensus tabentur . Etenim tau Ἀ-b cute oculos habere videtur. atque si is illum aliud corpres est prae
nullas profecto descit sensus.
Tex.co.iao. si si iam autem ex duobis his seu trursilum unt, ex aere a tua. P 'Ea quidem Laetus, auit ira vero aeris,ofa tus autem horis alterius s. uisis autem, aut nullius e thaut con unis oMu. s. Ni lemmyae calor ensi iam est. Terra vero aut I.as e Marat in tactu maxime nascetur. nilo rei aluitur iugum esse se tisi
rex cu 1 31. Muci u extra aerem, atuam H M autem nunc quaedam
habent anι malia. Omnes igitur sensus habentur a non im- - pers ctis , neque orbatis . νι detur enim O talpa sub
V i ' pelle babens oeulos. ure si n,n alterum ab Iasa est c. rpus, opaso,quae nullius est eorum, tuae sunt ore corporum, que νltius utique deficiet sea us. Poni i secundam propositionem cum sua manifestitione, scilicet ιν Omnia organa sentiendi habentur ab animalibus potectis. Dicit ergo, in organa semiandinata sunt conliare ex solis ducauus simplicium corporum, i cilicet in aere de aqua, quia illa sunt magis passibilia, uec hoc requirit conditio organi sensus, ut iacile immutetur a lentibili. In puellii enim eli, aqua quin per sic humo em aqueu ui in pupilla exilietem, recipi L O uius c. speciem vili bii, , In organo aut cin auditus est aer, victatua ... supradicium cst. Olfactus autem in quibusdam a tiri buitur aeri, in qui bi d am aqua . ut supra dictu eli ignis autem secundum se nulliys senius organu in eii, quia ign:s eii maxime activus, de minime passivus. Sed Fm Participationcm tuae qualitatis cli comunis omuibus
sentibus. Nihil enim est sensitiuuum sine calore, sicut
nec vilicias, cuna nihil semiat, nisi vivetis. Terra vcro pura, nullius sensus eii Orgalium, inquantum iptum Org nuin,cii sensitiuum, seis per comini itioncm appropriatur tactui, quia Urg in una tartus oportet elici neu lecOplex natum, ut iup a linum cli, & per coniequens Opo tet ca sit compoli uni ex omnibus es ementis. Vnde relinquitur, i nullum orginum sensus eii, praeter aerem re aquam. Haec autem organa acris N aqv e, habent quacisam an inialia, scilicet animalia pe. iccia. Vnde concludit,l omnia organa lensus habemur ab ani malibris non impersectis iocundum suam naturam, licui sunt m perlucta an tiaratra immobilia, que habent lum tactum. Et animalinus inoa orbatis. dcit non carentibus aliquo sensu,ex aliqua causa in natural , sicut homines caeci vel surdi . Vnde ac talpa, quae elidia gen cre perfectorum arani aliu .n, videtur habere Oculos, sub pelle, vias imitetur tu O gencri. Mis proptcr ii M. quod conuertatur tuo terra , non ivit ei nec ellarius visus, &terra, li haberet Oculos discoopertos eius oculos Olacn- cieret. I rocedit aurern i aec ratio, vi manifeste apparet, ex determinat O numero elementor uin, ex quo Proba uii quod organas ei suum, qui sunt por inedia exterio ra sunt per aer cin cic aquam lolum. Et iterum ex dcterminatione pas,ionum elem ntorum, quς sunt qualita tes tangibile, . unde per ea, ii notum quod omncs qua-lualc, tangibile, cognosci inus. Et ideo concludit pnullus seni dcucit nobis, nisi aliquis dicere velit quoalit aliquod corpus cleme male, Praeter quatuor elementa .de quod iunt au e passion S, quae poliunt taci a d scorni, quς non aliquorum coistorum ive exul Entiu n. denom, notos um. Et hoc videtur in conueniens. Vnde re l. nquitur quod lint quinque sensus tantam, qui an Obi, habemur. Deinde cum dicit.
At ver neques fas instrumentum quicyram pro
Ita pollet aliquis dicere, ut est aliquis alius sentas
crata Olcitiuus letitio ilium communium t ex ludit hoc tali ratione. Quicquid cognosciturabunos eata, vi proprium lentio ite cius, non cognoscitur ab abjs senti as, nisi per accidens: scd sensibiba communia non seu tuatur per accidens a o aliquo sensuum, sed palea pluristius Atilio illa igitur communia non tum proprie obiecta alicui assenta, . Circa rationem hanc, hoc modo procedit. Primo pona conclutionem dicen, quod non potest esse aliquod proprium organum lenius, cogia icitiuum communium semictili uin,quae ieiuimus νn quoque sciasu pei s de non pcr acciden ,, quae sunt m tus.oc status, oeci Secundo ibi. Omma enim haec jacie m9:useatimas, Etenim magnitudo motu eatitur: quare G Iigara quia zcum sesura, quaedam in vitudo it: ι quod quiescit , ex eo quia
libus proprys. Unus uisue nainiue Aeasus ν rubentit. Quare patet fieri non po je, νι commau uim cuius uesic
proprius jensus. Haec extra omnia mota sentimus,ut magnitudinem mota, quare guram. Magnitudo enim quaedam σΩ ra e i. Quiescens autem ex eo quod non mouetari qu.ncrcis ν ro u gatione conti. ι: proprηs . V siluisque mim Nnain entit ea as. Quare mari fessu u e , laodi s
97쪽
lti' ibit, quod illa s. nsibilia communia sentiatur per se, non iecundum accidens. Quaecunque enim lentiuntur per hoc quod immutant sensum, lentiu tur per se de non secundum accidens. Nam hoe est per se sentire pati ai quid a scnsibili. Sed omnia haec ientibilia, per immutationem quandam sentiuntur. Iit hoc eli quos dicit. quod hςcomma sentimus I motu, id est quadam immutatione. Manis et tum cli enim quod magnitudo immutat sensum cum sit subiectum qualitatis senii , ilis
puta coloris aut saporis, ta qualitates non agunt linei uis subitatis. Ex quo apparet, quod liguram etiam cognoscimus cum quadam immutatione,quia sigura elialiquid magnitudinis, quia consiliit in conterimnati ne magnitudmis .Eit enim figura qua termino, vel ternam is continetur,ut dicitur in i . Euclidis. Maniscitum cli etiam ui quies comprehendi tur ex motu, sicut tenebra per luce Lit enim quies psiliatio motus. Numeruse iam cognoscitur per negationem continui, quod et h. magnu uo .Numerus eniat terum sentibilium. ex diuisione continui causatur, unde de proprietates numeri per proprietates continui cognoscuntur. Quia enim continuum diuisibile est in infinitum, re numerusia Tex m. ys. Infinitum .rcscere potest, ut Patet ex I. Playii. Manli α ερ. lium etiam quod unuquisque senius per se cognoscitvn n, ut immutatus ab uno obiecto. Vnde manifestum eis, quod illa sensibilia com munia lentiuntur per se, de non p.r accidens. Vnde ex hoc concluditur, quod impossibile cit esse proprium tensum alicurus horum. 1 emo ibi.
. Si enim esset perinde tunc fieret, atque nunc visu dul
autem I si ilia, seriosi per accidens aster ulterius
tem est, quomam a borum Ooenies exi initis sensim,
o deere, Iuod ambo sint ν n. Propter quod Er decipitur, quod sit rab: cana , choleram opimazur e se. - Oliendit quod li sentiretur proprie ab aliquo sensu, quod e leni lentio ilia per accides. Et hoc elt quod dicit quod sic esset de sentibilibus comunicius, ii citent propria o lecta alicuius sensus, licui mic est,quod visu senta inus ualce. Hoc en in est, quia nos habemus se nium viati .ique .scilicet albi,dc dulcis. Et ideo, quando com Caunc in virum, id id, quod zit unius lcnius, per te co-cnoscitur ab illo sensit, per accidens autem ab alio. ideo videndo album per se. videmus dulce per accidens. Si autem non lit se aii, te proprie aliquo sentu, nunquam hoc erit ut sentiatur per accides ab aliquo alio sensu cxci incidentia duorum sentuum, vel sensibilium in idein sed omnino seeundum acciden, lentibile eit,ut supra dictum eii, licui filium Cleonis secundum accidens sentimus non quia filius Cleonis est. sed quia albus cui accidit else filium Cleonis, hoc autem, scilicet cile talium Cleon .non ita eli sentibile visu per accidens, quod lit aliquo alio l ensu sensibile P se,sicut erat de dulcil Communium autem sentibilium habemus lentum communem non secundum accidens, fide it communia lentibilia coni muniter sentium ur adiuersis sentibus per se, de non secundum accidens. Vnde sequitur, quo a no iii
aliquis propri us lenius eorum, quia tunc non sentircismus ea per se alijs lentibus, sed sent iremus ea per accidens, sicut s eiicimus titium Cleonis. Sentiunt enim sensus propria senti ilia ad inuicet in secundum aecidens, ut puta visus sentibile auditu .de e conuerso. Non coim vIias cognoicit lenit ite auditas, neque auditus lentibile visus,fecundum quod ipsa sunt, quia visas nihil patiturao audibili, nec auditus a vilibili 1 Sed secun .lam quod hi unus sensus, i id cli una selisitio secundum actum, ut ita loquar, in eode in sensibili. Et dico cundem lentum actu ,ex eo quos simul ii: a tio utriusque sensus,respectu eius leni sensibilis, licui cholera liniat percipitur, per gullum quod tit amara, de per visu in quod lit rutai cunda,ta ideo itati in ad aspectum rubi aliudicamus ali quid elle amarum. Non cli autem aliquis alius sensus cuius Proprium iit cognoscere, quod aluum Se amarum tum unum. Haec enim viaitas non eli niti per accidens de quod cli per accidens tantum, non potet te de Obicetum alicuius potentiae. Et ideo quia vi ius no percipit illud, quod cligultus, niti per accidens, lucquenter . . in talibus d Ecipitur senius, ociudicamus quod ualiquid iit rube uim quod lit cholera. Dcinde cum dicit.
at aeret ratem aliivis, cuius m gratia plai es cu ,
jDat, malifestumjacit quod aliua quaddam Pa.Gn PDdque Usyram est. Inquirit causam pluralitatis sensuum . Et hoc est etidani colitequens speciem totam, A m talious at,ignanda eii caula finalis, ut Pnuosophus docet in ultimo degenerationς animalium. Secus autem de accidentibus indiuidui, quorum alii gnanda eli rati. e arte inat tir, vel agentis,unde denical signat caula mi inalem. Dicit ergo P, aliquis poteti quaerere, cuius causi hibemus
Plures icti suS,oc non unum tantuin. E cit lia leonii , ad noc,ut nos non lateant ea, quae coni Huamur ad iculi-bilia propria, te sunt colu munia uiueriis lenti adiciu licui motas,& magnitudo ac numerus. Ni et mn eii et ιο- tu, lenius visus, cilini ple colori Hantuin tu, oc color ocmagnitudo se consequamur, quia iam ut Luin colore
98쪽
immutatur sensus a magnitudine, inter colorem non postemus discernere, de magnitudinem, sed viderentur
esse idem. ed ncc quia magnHudo sentii ut alio lensu, quam isu, color autem non hoc ipsum mani sellat nobis quod aliud eli color, ct magnitudo. Et simile est de
alij sensimilibus conanimi lius. Potest autem de haec ra-As, striathie tio assignari distinctionis sensuv.Manile iiii m eit enim cautam di- quod cuin Lotentia dicatur ad obiectum,Oportet is estinctionis eundia incluseretitiam odilectorum, diues incentur P senouum .ientiae sensitiuae. Obieetum autem sentibile est, prout eli immittatiuum lenius, unde iecundum diuersa genera immutationum sensus sensibili, oportet ellidi, ueri Ilcnsus. Immutatur autem sens us a lensibili, Uno modo percolacium δε liccli senius tactus, qui est discretiuu, eorum, ex quibus constat animal.& sensus gustus, oui est perceptiuus qualitatum, qua designant conuenici tiam nutrimenti, quo conseruatur corpus animalis . Alio modo immutatur sensus per medium. Ethaee quidem immutatio, aut eth cum alteratione sentibilis,& sic Odor immutat sent uni cum aliqua resolutiύ- ne odorab iis . Aut cum aliquo motu locali, & sic immittat sonus. Aut absque immutatione sensibili, sed persolm immutationem Ipiritualem medij , α organi, de lic immutat color.
Praeter visum,qui est proprius sensus , dari aliam potentia Husdem generis , quae eii perceptiua actu, visionis , ostendit. deinde quod sensus x sensi a de limul fialit sc corrumpant uicorrumpi demum lensus ipsos excellet in sensibilium probat.
sus, propriu , prs ter quinque, processit ad inquire dum, utrum sit at qua potentia sensitiva communis his quinque lenimus. Et hoc quidem inuestigat ex quibusdam actionibu , Quae non videntur alicuius sensus proprie esse, sed videntur exigere aliam potentiam sentiti uam Comunem. Huiusmodi autem actiones lunt duae. V eli secundum quod nos percipimus actioncs propriorum sensuum puta quod sentimus nos videre,& audire
Alia cit secundum quod discernimus inter sentio uia propria diveriorum sentirum , puta quod aliud sit e ulce,oc aliud album. Primo ergo inquirit cui sit attribuenda prima litium ranionum . Secundo cui sit attribueniada iocunda,ibi. Vnusquisque quidem igitur. Circa Primum tria facit. P. imo mouet quillionem dicens.Qu niam sentimus, Quod videmus, oc timiliter semimus,
quod audimus, se lic de unoquoque sentibilio, necessarium eit aut per visum lentire , quod ipse visus videt, aut per aliam virtutem,& sic de alijs sentibus. Secundo
obi jcit ad utranque partem ibi. Arsiatio sensa , tum id sensus erit O ipsius visus. Cretiam coloris subiectι. Quare νei duo sensius eiusdem eri ut ubiecti,velfici amsentici ipse.
S: autem altero,artit ipsum erat fas τι det, aut alterum
fi d idem se jus erit vij v subistis coloris, quare, aurcto erit emerunt orat ιdem eI I cm. Et primo inducit . ad Ollendendum, cy visus videat se videre,duas rationes. Quarum prima talis eli. Si ho mo lentit se videte altero sensu, quam vi tu, aut hoc erit, quia illo alio sensu homo vidct color cm, aut omnino alio sensu vidci colorem, scutat vilionem coloris , ic qui uir, quod unus di idem crit Iunius locundum actum apprehensimis ipsius visionis & subiecti coloris.
Quare tequiturali cri in duorum.quia, li ille lenius,qui sentiet vitionem cie colorem, tu alis, sensus a visit, oportebit quod duo ictas iis sint umus subiecti . scilicet coloris. Aut ii iste sensu , , quo sentimus vitionem & colore, eli idem cum lentu visus , sequitur quod sit idem eiusdem, id eii quod vul , iit sensus lui jplius, quod a pia acita pio negabatur. Di, et e veto. v ille ait cr lcnsus, quo Wx-ς. x qui Sicntit levidere, non sciviat colorem, cilcmnino irraticinabile: quia si non cognoiceret color cm,nopos set cogooscere quid est et videre,cum videre nihil aliud tit, quaan sc nurectiliarem . Sccundam rationem P
Praeterea si alius sit sensus, qui percipit ipsi. vi
Quae talis ei LSi scns s visus, id est visionis, quo, scilicet sentimus nos videre, sit alter a visu, iterum qu aerendum eli de illo sensu:vtrurn, icilicet ille sensus sentiat se sentire: de si non , oportebit qua rere tertium senium, qui lentiat illum sciati re. Aut igitur hoc procedit in inti nitum,quod eii unpos, ibile, cum i in pol ibile sit compleri ad 'onem, quae dependet abaci ionibus inlitutis, neque etiam unius rei possintelle poei in incinitae 1 aut Oportebit 0, deueniatur ad aliquem leni v m, qui iit iudex sui jplius. d est pt rcipiat te lentire. Eadem ergo ratione poterat ncri in pruno tensu, ut scilicet visus lentimi evidere. Non eli ergo alius sensu,, qui percipiat coliarem , oc quι perci Fiu vilion m colori, . Ueinde cum dicat.
. t hic oritur dubitatio. Om si visu quid sentire,
Obijcit ad partem contrariam. Et quia primae rati
nes aliqualiter concludunt ucrum, ii xc ratio pei modum dubitationis proponitur, undeta eam ita uit. Et h
tem visu, nihil ei taliud quam vivere: ergo via i , nos videre. Sed nihil videtur, misi color tantum,aut nabens colorem. Si igitur aliqui, videt ic, quo a iii vidcia, sequitur quod prianum videns, quod scc undo luit visum, sit habens colorem, quod videtur inconuemcns. Nam dictum eit supra, Quod visus, cum iit susceptiuus coloris, eli absque colore. Dcinde cum Gicit Patet igιtur ron unum idipsi esse, sentire, inquam visa. N m cum non videmus, renebras σ lumen ris albe musciΘd non eodem, υt DLet Odo. Manifestum 11itur, quon am non est v m om no, Te o. iit. visi sentare. Et namque cum Mon videmus, rufa non discernivius tenebr.ω er lumen Ied non sim liter. Soluit tertio pr, positam dubitationem duo bis modis .primo concludcias ex praedictis, P sentire visu multipliciter dicitur.Oaenium cit enim lupra, γ visu sentimus nos vidcre . item olientum est, quod visu non sen- visutimus nili color m. Sentire crgo vilia duPlicit Erclicitur te dure - no modo, lecundum quod visu scat in uI nos videre. t.
99쪽
Alio modo, cum visu videmus colorem. Et quod visa sentire dicatur mum Plic 'cr, apparet ex hoe, quod allia quando dicimur sentire visu. cum vitus praesentialiter immutatur a visibili, scilicet colore. Aliquando autem discernimus visu,& tenebras, Ic lumen etiam, cum non videmus, per immutationem, scilicet ab exteriori sensibili. d non similiter dicitur utroque modo, visu sen-A' itus tire. Redit ergo ita utim ad hoc quos actio visus potest Vpi considerari, vel lecundum quod cossiit in immutatione ore ani θ sensibili ex criori de ite non sentitur nisi color. Vnde lita actione, visus non videt se videre. Alia est actio vi Ius secundum quam, poli immutationem org ni,iudicat de ipsa percepcione organi a sentibili etiam abeunte senti hili,de lic visus non videt solum colorem, vel sentit, ted etia vitionem coloris. Deinde cum dicit. Praeterea id sim etiam quod videt, colore quodam modo delibatum est. Inti meatum enim uniuscui que
sensus. suis sensibile sine niatem susuit. Mi diximus.
Quo circa sensibitibus ipsis motu Gunt insensuum m-frinuentis fensas. mraginationes.Atquι operatio rei sensibilis atq; e sensus, a gurdem et eadem est. At ea-rtim ratio mota eadem est. Dico autem sonum actu π au duum actu. t erum vi Is qui auritum habet, non audiat.
O id qAod habet δε--- ms personet. Sed eum operatur tal,quod audire potest. Osna: id, quod sonum esficere ps: est,tum simul fit θ' aud itis acta, . sonus et a
actu.quorum alterum qui si amauit ι me alac. umsi vationem rise, non incongrue dicere potest. Amptas autem O videns , tanJuam colaratum est.
Unumquodque enim isitiuumsus ept est sensibilissine materi r . Vnde Θ' abeun ib. usensibolidas insunt sensus, er mantasia, auibus sentiant. Sensibilis autem actas ct sensus idem e t. o unus. se autem Usorum non idem. Dira cute ut sonus secundan actum, O auditus secundum actam. Contingit enim auditum habentia non inire, o habens sionum non se res at . cum autem operetur poteus aridire, Osonet potens fionare, tunc si eundum actum auditus simia sit, o fecundum actumsi nus . Quorum dicet alituis hoc quidem auditionem esse,
Ponit aliam solutionem. quae quidem necessaria est, eo quod color habet duplex esse, unum naturale in re sentibili, aliud leirituale, in sensu . Secundum ergo pri mum esse coloris, processit prima solutio. Haec autem lecunda procedit quantum ad secunuum esse coloris. rea hinc solutionem tria secit. Primo ponit soluti nem.Seeundo prob it quoddam,quod in solutione supposuerat, ibi. i Si igitur est motus. t Tertio ex hac solutione ostendit etiam quarundam aliarum quaeitionum solutionem, ibi.lauoniam autem unus. I Dicit ergo primo. Quod, cum soluta sit prima dubitatio, sult mendo quod videns non sit coloratum, amplius potest solui dicendo,qui d videns est ean qua in coloratum, quia in videte est similitudo coloris,unde vides eli lutule colorato. Vnde illa potentia,quae videt aliquem esse videntem non est extra genus potenti ε vilium Et quod videns litquodammodo coloratum, probat per ea, quae supra ditia sum, quia unumquodque organum sensus elit ulce-Metuo tex. Ptiuum speciei sensibilis line materia, ut dictum eli. Et inum. iii. ilia eli ratio,quare abeuntibus sentibilibus, fiunt in n. bis sensatione de phantas te, id eli apparitione,, secundum quas aliquo modo sentiunt animalia. Et sic patet, quod videns est tanquam coloratum, inquantum iubet similitudinem coloris. Et non solum videns est tanqua' coloratu, Ne innite colorato, sed etiam arius curii libet
lentus,cu vitus, de idem iuuiecto cum actu lenti uilis, ita ratione non cit unus. Et dico actum lentu licui auditu
secundum actum, de actum sensibilis, sicut iouum i cundum actum. Non enim semper sunt inam , quia
contingit habentia auditum non audite. ex lxabens s num non semper sonare. Sed eum potens audire hau et suam operationem.& poes sonare habet sonare, tunc simul fit sonus secundum actum, qui vocatur sonatio de audi ius lecundum actum, qui vocatur auditio.Cumisitur visus percipiat sensibile & acium eius, de videns sit linule sentibili, di actus videmis sit idem subiecto, cum actu sunt tollis, licet non ratione,relinquitur quod
eiusdem virtutis eii, videte colorem, de immutatι nem, quae cst a colore, de visum in actu. cla vilionem eius. Potentia ergo illa,ctua videmus nos videre, non et textranea a potentia vis tua, sed differt ratione ab ipsa. Deinde cum dicit. Id uodsi motus,cr actio atquepaso in eo est, quod patItur,a iue mouetur, necesse eu er sonum . auditum alia m auditu, im es potentia esse. sentis namiue. o Mentis lue opera ιο in ipso patιentes δώΨιtur, atque m
te es, sed in eo, quod patitur m eri ius sensibitis actio
uens maera. Sonarιuι ιgitur actus ruisonus,atitsi ζιο est..Audituia aucim, aut auritus, aut auditio est. Dupliciter erum auditas, duplaciter sonus. Eadem autem rh
quidem est nominatum cst , is sonatιo, auditio. In quibusdam autem no nominarum es alteri . Visio en vicitur νfas actio, qua verὐ en coloris, non nominata est. Et Iustati uisusa:io est,humoris autem non nomι
Probat quod supposuerat, scilicet quod unus de id εsit adius sentibilis re sentientis, sed ratione diti eran ex .sque ad te. his, quae lunt Oilenta. in I. Phyli. lui enim ollentum cit, comme. t. quod tu motu hquam actio,vel p.ssio sum in cis, quod agitur,is est in mobili de patiente. Mam sellum est a te quod auditus patitur a sono.vi de necelle eu, quod tam sonus secundum acium,qui dicitur tonatio, quam auditus seeundum actum,qui dicitur auditio, lit in co, quod est secundum potentiam,scilicet in organo audi-
te, de non m agente,de mouente. Et ilia eit ratio,quare non est necellarium,quod Omile mouens ui oueatur.in qu uque enim est incitus,illud mouetur. vade, ii in tus de actio,quae cit quidam motus,eliet in moueme.sequeretur, quod movens moueretur. Et licut dictum est in s. Phyiic. quod aditio ac pas,miunt unus a aus lu- To. ed.ac. biecto,ita dis ieiunt ratione, prout actio lignatur, ut Te pr. q. ab agente, palsio autem,ut in patiet e. ita lupra dixi , lidem eli actus lenticidis ac sentienus subie aci, sed nota ratione. Acius igitur sonatiui,vel loni eli iouatio, ausitivi autem actus eii auditio. Dupliciter entin uicitura liditus, di sonu scilicet lecundum actum e. Iecundum potentiam. Et quod de auditu oc sono victu tu cri. O-cem ratione se hadet in alus icialibusta sutilio ilium. Νι- cut enun actio de passio est in pati c, dc non m a un- te, ut
100쪽
tam a reo sensibilis, quam aetus sentiti ui, et in lenimiatio, ut Pu subiecto. Sed in quibusdam se nubilibus di sen siti ri,ncm natus est utrius .iue actus, de icnlibi Iri. o sonaco, A sensi tui, ut auditio. in qui bi .idam auic unum t/ntum nom natum est, scilicet actus sentituri. Visio enim dicitur actus visus, leua tus coloris non elin. minatus. Et gustus, id cit gustatio eii actuugii ita tua,lc d actus sapi iris non est nominatu, apud Graecos. ta inde cum dicit.
II se eum ita sint,atque unus a Ius rei si sibilis, fiensiti quesit, rua'nuis diuersis habeat rationes. sicuti i---s rece te en simul corrumpantur,si. que sim o ita r: dotus re onus qui huc modo dicuntur, sopor uι-dem, et sta cate aqu simi uter. At ea quae Luntur potentia, non hanc ipsam profom nec Sirio fabeunt
pi, uari se dictum reditum, petum: er humorem
igitur alia similiter. Dicta autem sic.ιn ima potanti avi, non uere se. 'Ex praunita solutione procedit ad demonstrandum
veritatem duarum quellionum . quarum prima eii, utrum sensu mentibilia simul corrumpantur Se sauum tur in Ad huius ergo solutionem dicit, quod quia actus sensibilis A sentit tui ei ivnus subiecto, ted dulc- runt ratione, ut dictum est , necet secti quod auditus dictus secunda in actum . de sonus dictus secundum
amaria, limul saluentur&corrumpantur,& lim liter
Sed si dicantur secundu potentia non neces te cli,quod simul corrumpantur Sc saluent)rr. Ex hac autem ratione excludit opinionem antiquorum naturalium,ioi.
n recte igitur priores naturales Philae 'imila
re Sed prio es Philosophi, hae non bene dicebant nihil ροι uantes neque anain, neque nigrum esse sitare visu, neque t umorem sines tu. Sic quidem euom dicebaut re DR aatem nen recte. Duplicitet e .m dicto sensu Q sensibili, tu Pidem sietundum potentiam ilis ver8sicundam acta n his qua dem accιiut quod riuum est, fita inar te; is non acutit. Sed in simpl. cιter ducebant, de dictis
non 'implecti . Dicens, quod priores naturales non bene dicebant in hoc,quia opinabantur nihil esse album, aut nigrum, nisi quando videtur, neque laporem esse, nisi quand poliatur, deli militit deal js sensibilibus. de sensibus.
lit quia non credebant esse alia entia, nisi sentibilia, ne- que aliam virtutem cognosciti uim,nili lcntum,credebant quod totum eite,di veritas rerum ellet iii apparere. Et ex hoc deducebantur ad credendum contradictoria limul esse vera, Propter libe quod diuersi contradietoria opinantur. ι aicebant autem quodammo eo recte, de quodammodo non. Cum cnDin dupliciterclicatur tentu, di lentibile, scilicit sc cundu in pia tecta in
A secundum actum, de sensu , ct sensibili secundumacium accidit quod ipsi dicebant, quod non eli seni ibile tine lentu. Non aut Lm hoc vcium cst de te ulu α icnsibili se nil iam potentiam. Sed ipsi loquc bantur simplicii , id eli line dii linctione , deni, , quae cicuui ur
dam es ratio. duocirca sensibilium ea, qua L; cre ratia, quaeque impia Arsint, Pracatum , via itala , veric m. cum rea 'utur ad ratione in ea as scit . O D.
stionis, quare,scilicet quaedam sensibilia corrumpantscnsum , se quaedam dc lectant , de dicit quod cum sγmpnoma, tu cit vox consbnans & proportionata sit 'vox quaedam, A vox quodam modo sit idem quod auditus de sym' ioma iit quaedam proportio , nec cile eis quod auditus tu qu eda n proportio. Et quia qua li- , t P opolito corrumpitur per supera o undantiam . ideo ocellens se ut bile corrumpit tensum , sicut quod
est cxcclienter graue, re a uium corrumpit auditum. Et excellen, si porosit ii corrumpit gustu in. Et sortiter ivlgiclum .es Ous cirum coirii in pituitum . Et ostis Odor corrumpit Oli actam, qua ii tensus tit quaere anxpro Orcio. , a ii plura len Odia deducuntur ad proportiona a n inutionem, iliciuntur uesectabili 1, ii cui in sapor tuus, quando aliquid secundum debitam proportionem rit aut acutum, aut dulce aut, latium . tune cuim sunt Ona uino delectabilia. Et omne, quod eit milium, est ia agis .icleetabile, quam quod eli limplex, lic ut syna phonia, quam vox acuta tantum, vel grauis tantum. Et in tactu, quod eli compotitum ex calcia cilla ill, dc irig daod . Sensus entin te lectatur in proportiona. is, licut in tibi um libus, eo quo a tensus clipr pollio quaedam.Sed execllcntia corrumpit tanIum.Ucli alieni coniri ilat ipsum.
Dari unum queniam cia auae .n scatum praeter proprios Mex ictu as oti ait, qui ducernit dilicientia, aliti uilium unius ex plurium leuiuum.