장음표시 사용
111쪽
sucrant ex circumcisione: quod quidem sa- cientes non deludebant alios, quia id prς- 1labant, non animo servandi legalia , sed propter causas alias, veluti si quis nunc ab- 1 lineret a sanguine, & sutacato, quia id suae sanitati adversaretur: S. Augustinus censebat e contra Apostolos ex animo servasu legalia, non tamen in illis posuilla spem sali itis, quasi ad salutem essent necessaria :& hoc quidem fecisse eos, Non mentiretis actu, sed e patieηris QDctu, nee simulationes laetae , sed eo asswηe m eri res e . Gua fiebat ut δε postolus I. ad Cor.9. diceret , Factus sum Iudaeis tamquam Iudaeus 1 ut Ju-λeas luerifacerem : Hoc est , inquit Augustinus Epist. tamquam aegrotus, qui mi-m rct, non cum se febres habere mentitur , sed cum aximo coηdolentis cogitat, quemadmodum sibi misi rari vellet, si irae aegrotaret :Nam utique Judaeus erat , mristianus autem factus , non Iudaeorum sacramenta retiaverat , quae convenienter ille popuIus , regitimorempore, quo oportebat, acceperat I Ideoque --.sceperat ea celebranda, cum iam esset Cissinoesus , ae doceret non esse pernicissa iis , qui ea vellent sicut 'a Parentibus per legem acceperant, custodire, etiam cum Cissio ex dii ηte non tamen in eis iam eresituerant
em salutis , quoniam per Dominum Iesum salus illa , quae illis sacramentis rivi aba
Tertio, S. Hieronymus existimabat quod Petrus in simulatione ista, qua dicitur coegisse Centes Iudaietare, non docentis impello, sed conservationis exemplo, inquit s. Ausust. quod , inquam , S. Petrus per
hanc inductionem non peccavit; quia socsaciebat ex motivo charitatis , ne scilicet Judaeis foret in scandalum. Sanctus autem Augustinus contra censebat peccasse S. Pe- Irum , venialiter tamen , propter scilicet partim discretam adhaesioncm parti Judae rum ad vitandum scilicet eorum scandalum. Hinc S. Hieron. S. Augustinum a sua sententia non multum discedere putavit , ita scribens, Nec multam interest inter meam, tuam sententiam; quia ego dico ,-Perrum, is, Paulum, rimare faelium Iudaeorum,
legis exercuisse , imo simulasse mandata : Tu
autem asseris eos fecisse clementer , non mentientis astu, ped compatientis affectu, dummodo illud constet , HI metu , vel misericordia res simulasse esse, quod non erant. suarto denique S. Hieron. existimabat , quod Paulus vere non reprehendit Petrum,
sed simulatorie tantum , ' sicut ipsemet pctrus dumtaxat simulatorie servabat Ieralia, ita quod sicut Petrus nolens scandali Zare Iudaeos, simulabat se lcgalia servare; sic Paulus ut non scand.iliZaret Centes, voluit Petrum arguere, vitibus signi ficaret se non probare , quod Petrus faciebat , sicque conventione , & pacto uterque fidelibus sibi commissis providebat: Petrus quidem Judaeis , Paulus vero GI
tilibus. S. autem August. e contra censebat Paulum vere reprehendisse Petrum , non autem smulatori ἡ : & licet Petrus venialiter peccaverit servando legalia , quia inde erat scandalo apud Gentiles , a quibus se substrahebat: l aulus tamen
non peccavit reprchendendo Petrum, quia ex elus reprehensione nullum scandalum
oriebatur . His ita praemissis , Re pondeo a. quod Apostoli legalia ficto,
atque simulato animo non observaverunt, imo nec observare potuerunt. Hujus responsi prior pars constat ex dictis ι & insuper probatur, quia nullum talis simulationis
extat argumentum in cripturis, imo contrarium colligitur ex eo, quini Paulus de
consilio Iamoi, & seniorum sanctificavit
se cum quatuor viris. Cujus quidem consilii motivum crat, ut ostenderet hoc ritu
Paulus se non docere dis ilionem a M se unde sub iciebat Iacobus , Et scieηt ora nes quoniam quae de te audierunt, false suηt: sιd sequeris Me ipse custodiens legem . Consiι-lium autem illud non fuit datum Paulo .
ut simulate tantum se cum viris quatuor
sanctificaret; sed ut se semctificaret simpliacitcr; Nam, inquit S. Augustinus epistola
Io. Si revera sic ea reprobaret , quemadmodum de illa auditum erat, O, ideo celebranda
suseiperet, ut actione simulata suam pset κ-
evitare senIentiam : non diceret Iaedrus, cymscient omnes: sed diceret, putabunt omnes,
quoniam, quae de te audieruηι , falsa sunt :praesertim quia in ipsis merose mis apostoli
iam decreurrant, ne quisquam Gentes cogeret ivdmare ψ nou autem decreverant ne quisequam tunc iudaeos iudariare probiberet . quam vis etiam ipsos iudaizare doctrina Cbristiana
Paret etiam secanda pars responsi: Id enim licite fieri non potest quod annexum haberet mendacium , irreligionem S scandalum: sed tria lige in simulata observatione legalium ab Apostolis reperta fuissent. Mendacium quidem, toti cs enim censitur quis meu-tiria
112쪽
iri, quoties assumit salsa signa ad insinuam quibus videntibus ea significabant se ideo dam falsam opinionem cum intentione sal- usurrare, non quasi nece tia essent salutilendi: atqui si Apostoli simulato animo ser- consequendae, sed ut cum honore deduce-vassent legalia , usurpassent falsa signa adirent ad tumulum Synagogam, neque det insinuandam falsam opinionem cum inten-istari sicut idololatria detestanda est, cum iutione fallendi: nam usi suissent legalibus,lla fieri ldius praeceperit, hane satanas per- ut persuaderent se per illa IFalia colere r istaserit: & quod ut tamquam necessaria non Iigiose , cum tamen non esum illis animusidebent appeti, ita neque damnari debent tali cultu Deum colendi: Ergo revera men- tam uam sacrilega. Non Gentilibus, quia titi sui sient. Fuisset pariter irreligio in ipsosillis tigniscabant se ideo honorem im-ndefacto: Tunc enim est irreliato, quando quis re Deo tali cultu, quia ipsi ex Judaeis assumassamit ritus falis religionis eo animo, ut Dii essent, apud quos non vigebat lex vetus, alii credant, se illam falsam religionem tam-sbona erat tum chim observabant , modo quam veram sellari: unde peccatum est con- mortua , sed non mortisera, ctime contra tra religionem sumere etiam signa distincti-icultus iὸolorum semper mortem inserat. va externa pseudoreligionis: Hinc pluri--I. quia ratio quare nunc non mi inter Maris es habentur, atque colun-ilicet innulato etiam animo servare legalia , tur a fidelibus; quia thus idolis noluerunt alia non potest afferri, nisi quod nunc sunt adolere : Hoc autem si animo simulato lici- mortifera et Ergo si tempore Apostolorum tum sui siet agere, non tamquam . Martyres ante divulgationem Evangelii fuerunt mo venerationem 3 sed tamquam homicidς con- tisera, ne quidem simulato animo Iicuit Α- temptum , atque maledictionem hominumxpostolis ea servare t securus, quia non licet Promerui sient; qu propter lib.2. Machab. Gentilismum simulare, quia est aliquid mor- ρ. 3. jure merito Eleazarus scnex cum ab iiserum : Ergo neque a pari licuit Apost amicis sollicitaretur, ut simulat et se man-Ilis Iudaismum mortiferum simulare ι Hanoducasse carnes porcinas, sicut Rex impe- autem rationem urget S. Augustinus epist. Taverat ut hoc facto a morte liberaretur, I9. Cur, inquit, mibimn licet disere
eneroso animo respondit, dicens 3 mitti lum Paulum,'ases rectae fidei Cbν ianos .e velle in infrenam : Non enim aetati m rae tunc ita vetera sacramenta pauIulum objerva
rignum es , inquit, fingere ι ut multi adu sis veraeiter commendare draui ' λ -ularen-scensium arbitrantes Eleatarum nonaginta an-itur illae Propisticae Νημatioηis Gyervationes norum transiisse ad vitam alienigenarum 3 o, a piissimis Hiribus custoditae, tamquam saeria 'opter meam simulationem , ἐν pro relis a DiaMica a posteris det Mae t iam enim modicum eorruptibilis vitae tempus decipianturi cum venisset sides, quae prius sis Abelmati O, Wr Mc ma am, atque execratisnem melinous renunciata, mst mortem, i rq recti senectuti e-quisam i Sed si Apostoli simul em Domini revelata es, amiserant tamquam to animo legalia mortifera servassent, aLivitam osscii sui, verumtamen Mut de uncta sumpsissent ritus falsae religionis eo animoicor necurrisum osciis deducenda erant ut alii crederent se illam salsam religionemIquodammodo ad sepulturam; nee simulat , sed tamquam veram suisIe sectatos. De scanda- re mὸ, non autem deserenda eontinuo , velio denique probaturi Is dat scandalum al- ιnimicorum obtrectationius tamquam eanum teli , qui confirmat illum suo exemplo in morDαι obiicienda . Pro nis nune quisiquis mali operatione, vel inducit alios exemplo circlianorum quamvis A ex Iudaeis , suo ad malum faciendum: Atqui si morti-isiter ea celebrare voluerat, tamquam sopitos sera erant legalia tempore Apostolorum ,scineres revem , non erat μιν deductor , vesante susticientem ipsius Evangelii evulgati Ibaiulus corporii , sed inpius sepultuma vi nem, Apostoli exemplo suo confirmasstat lator. Judaeos in observatione legalium, quς erat Dices cum S. Hieronymo : Legalia, is
mala, quandoquidem erat morti sera. Exem- aut bona erant, & salutem afferentia , is plo quoque suo provocasknt Gentiles tasse aut nono si salutem non afferunt, cur is milem observationcm, qui merito credidi Liscrvantur λ si autem observanda sunt, uti- ,, sent sibi ex religione usurpandum quod u-ique salutem aflerunt, maxime quς obier- is surpatum agnovissent ab Apostolis . Neque vata martyre, iaciunt: non umm Obser- ,, vero scandalum dederunt Apostoli quanao varentur, nisi salutem affarcnt; neque ,,
ex animo ea observaverunt. Non Iudaeis, enim inditisentia sunt inter bonum, & is Fragen Tisal. Tom. VI. H is m
113쪽
r ro Trab. IV. Disp. III. Art. II. Quaest. IV.
malum, scut Philolaphi disputant: b
is num est continentia, malum est luxuria; ,, inter utrum ue indifferens ambulare , se digerere alvi stercora, capitis naribus pur- ,, gamenta projicere, sputis rheumata lace- ,, re. Hoc nec bonum, nec malum est ,ri sive enim feceris, sive non seceris , necis justitiam habebis, nec injustitiam . O,
servare autem legis cςremonias, non po-
,, test esse indifferens, sed aut malum est, is aut bonum est: tu dicis bonum, ego aς,, sero malum, & malum non sollim his,
is qui ex Gentibus , sed de his , qui ex ,, Judaico populo crediderunt . In hocis c nisi fallor loco dum aliud vitas, in
is aliud devolveris. Dum enim metuis Poris phyrium blasphemantem in Hebionis in- is curris laqueos his qui credunt ex Judsis, ,, observandam legem esse decernentis. Respondet S. Augustinus Epist. I Q. Praecepta legalia statim post , Christi Domini
mortem potuisse dici nec bona, nec mala. is Cur autem, inquit, non dicam prςceptari tua veterum Sacramentorum nec bonais esse, quia non eis homines justificantur, is umbrae enim sunt prςnuntiantes gratiam, is qua iustificamur 3 nec tamen mala, quiari divinitus prςcepta sunt temporibuS, perri sonisque congruentia : cum me adjuvet
,, etiam Prophetica sententia, qua dicit Deusis se illi mpulo dedisse praecepta non bona: sorte enim propterea non dixit mala, sed ri tantum non bona , idest , non talia ut ,, illis homines boni fiant, aut sine illis
ni non fiant. Vellem me doceret beni- , , gna sinceritas tua, utrum simulate quis- ,, quam sanctus Orientalis, clim Romam
M venerit jejunet Sabbato, excepto illo die is Paschalis Vigiliae λ Quod si malum esseri dixerimus, non solum Romanam Eccleis fiam, sed etiam multa ei vicina, i&ali- ,, quanto remotiora damnabimus, ubi mosis idem tenetur, & manet. Si autem non - ,, junare Sabbato malum putaverimus, totis Ecclesias Orientis, & multo majorem oris bis Christiani Partem, qua temeritate cri- is minabimur λ Placet ne tibi, ut medium is quiddam esse dicamus, quod tamen ac- is ceptabile sit ei, qui hoc non simulato, sed , , Congruente societate absque observantias, seceris p Et tamen nihil inde legimus inis Canonicis libris prςceptum esse Christia- nis: Quanto matas illud malum dicere,, non audeo, quod Deum piaecepiste ipsa
ti Ciaistiana fide negare non possum: quia didici non eo iusificari, sed gratia Dei ,
per Iesum Christum Dominum nostrum Dico erg' circumcisionem praeputii, & o caetera hujusmodi priori populo per testa- ,,
mentum, quod vetus dicitur, divinitus is data ad significationem futurorum , quae is per Christum oportebat impleri, quibus ,, advenientibus remansisse illa Christianis olegenda tantum, ad intelligentiam prae- ,, mi' Prophetiae, non autem necessario is facienda, quasi adhuc expediandum es- isset, ut veniret fidei revolatio , quae his is sisnificabantur esse ventura. Sed quain is vis gentibus imponenda non essent, non istamen sic debuisse auferri . consuetudia isne Iudaeorum tamquam detestanda , at- ,sque damnanda. iansim proinde atque is paulatim fervente sana pra dicatione gi a- istiae Christi, qua sola nossent credentes ,,
se justificari, salvosque fieri , non illis is
umbris rerum antea suturarum , tunc is
jam venientium , atque praesentium, ut is in illorum Iudaeorum vocatione , quos is praesentia carnis Domini, & Apostolica ,,
tempora sic invenerant, Omnis illa actio ,, consumeretur, umbrarum hoc eis sust ciste ad commendationem, ut non tam- , ,
quam detestanda, & similis idololatriae ,,
vitaretur, ultra vero non haberet pro- ri
gressum tamquam vel ab illa salus esset, rivel sine illa esse non posset. Ouod pu- ,staverunt haeretici: qui dum vὼunt, & ,,
Judaei esse, & Christiani , nec Judaei , is
nec Christiani esse potuerunt quorum is sententiam mihi cavendam, quamvis in ,, ea nutiquam fuerim, tamen nevolen- istissime admonere dignatus es. ys In Me enim videtur S. Hieronumus S.Augustini mentem non fuisse assinuutus in prioribus Epistolis: ex eo enim , quod S. Augustinus assereret I salia fuisse licite surpata ab Apostolis; inde existimatb. Hieronymus, quod etiam vellet ea adhuc serelicita post susscientem Evangelii promulgationem 3 propterea quod tempus non determinaverat Α ugustinus quo licite fieri posset Legalium obscrvatio , ut ipsemet indicat Epis. I9. dicens: Fateor sane in eo, ,, quod Epistola continet mea, quod ideo is sacramenta Iudaeorum Paulus celebranda is susceperat, cum jam Christi esset Aeo- is stolus, doceret non esic perniciosa nis, is qui ea vellent sicut a parentibus ps r I ,,
sum acceperant custodite, mi rus me po- is
suille illo dumtaxat tem pore, quo primum is
114쪽
fidei gratia revelata, est, tunc enim hocm non erat perniciosum ι progressu vero is temporis erat perniciosum , nisi ill o ,, servationes ab hominibus Christianis desererentur: ne si tunc fierent, non diis scemeret, quod Deus populo suo peris Moysen praecepit ab eo , quod in tem ,, plis Daemoniorum spiritus immundus , ,, &c. Proinde potius culpanda est negliis gentia mea, quia hoc non addidi, quamis objurgatio tua . Quaeres 2. Aa Petrus verὸ Derit represen
a Pallo represensus . AFfirmo; idque probatur mimo ex 2. cap. aὸ Galatas, ubi S. Paulus ait :Cum autem venisset Ceptis Antisebiam, infaelem ei resiti, via represensibilis erat. Et posea: Cumis em, quia non recte ambularent ad veritatem clavetii, dixi CepMe-Ouibus quidem verbis praemiserat. I. cap. IVae autem scribo vobis, ecce raram Deo, quia non
mentire. Nam si verum est in Scriptura sacra nihil falsi contineri, verum est Petrum merito reprehensibilem fuisse , & vere a Paulo reprehensum. Unde Augustinus Epist. Ip. si Medierit Petrus , quod facere debuit, mentitus est Pausis, quia eum videris non ressi ingredientem ad veritatem Evantesii. suisquis
enim Deit , quod facere debet, rectὶ utiquom eis, εν ideo falpum de illa dieit, qui dicit eum non recte fecisse, quod eum invit farere debui,
se . si autem vertimueri u Pausis, verum N, quὀd Petrus non rem ingressiebatur ad veritatem Evangelii: Id ergo faciebat, quod facerenis debebat. Et si tale aliquid Paulus ipseJam fecerat . carreptum potius credam Coaseoli sui
correptissem non potuisse neIiligere, quam mendaciter aliquid in sua Epis. mfuisse: Et fiboenon in Epistola qualibet, quantὸ magis in ἰαla, in qua praelocutus ait: Quae autem scribo
vobis, ecce coram Deo quia non mentior.
Probatur secunia ι quia ille reprehens bilis
est, qui exemplo suo inducit alios ait faciendum id , ad quod non tenentur tanquam ad illud tenerentur , sicque illis est causa scandali: atqui Petrus exemplo suo gentes inducebat ad iudaizandum , quasi vero illud esset necessarium, quod tamen nec arium non fuisse illis, statutum fuerat in Concilio Apostolorum: nam res ita se habebat: Petrus cum Gentilibus Conversis ad fidem conversabatur , utens indifferenter cibis illorum , idque instinctu Spiritus sancti, qui dixerat, et: suod Deus
sanct vis, tu ne commune dixeris. Act. Io. Cum autem ad eum accessissent uostea Iudaei a Jacobo Zelantes pro legalious, su straxit se a Gentibus, seque ab eis segregavit, quia timebat Iudaeos istos, simulans
se in illorum sententia esle : exemplo illius Barnabas , canerique Iudaei, qui erant Antiochiae, discreverunt quoque se a Gentilibus in cibo. Tunc commoti sunt Gentiles , quas jugum legis ipsis imponeretur: unde Apostolus Petro , si tu eum Iudaeas fit gentiliter vivis, non Ddaici , quomodo gentes regis Iudaizare λ Non quidem imporio , sed suae conversationis exemplo . Hinc reprehensionis occasio , quia clim Petrus instructus esset a Deo de non discretione ciborum facienda , contrarium tamen simulabat: inde sequebatur scandalum Gentilium. Ob Dies r. Hoc contigit post acceptam
fratiam Spiritus sancti ab Apostolis die
ipso Pentecostes: ab eo vero tempore nullo modo peccaverunt Apostoli: Ergo falsum est , quod Petrus tunc fuerit reprehensibilis: nam reprehensibilis nemo est, nisi propter peccatum . Re pondeo, a die, qua acceperunt Ap stoli Spiritum sanctum, non amplius peccasse illos mortali peccato 3 quia suerunt
confirinati in gratiar caeterum peccasse venialiter , quia non fuerunt confirmati in bono. Peccatum vero S. Petri fuit venialeremersationis vitium non doctrinae, ut I quitur Tertullianus lib. a. contra Marci
nem cap.3. superstituo fimulast i , ex qua sequebatur gentidium beandalum. Obiicies a. Non est verisimile Paulum id
ex animo arguisse in Petro, quod ipse censuerat posse fieri legitimc , immo & socerat: sed Paulus ostensionis Iudaeorum metu observaverat legalia, factusque fuerat Judaeus Iudaeis & omnia omnibus, ut omnes lucrifaceret, sua igitur frente, inquit S. Hieron. qua audacia Paulus in altero reprebendat,
quia ipse commisit λ Hinc pr iserat, O M te vino Paule , qui in Petro re dis eras mulamum qua subtraxis se a tentibus propter metum Iudaeorum, qar a Iacobo venerant,
euν Timesbeum, Illium bominis gentilis , utique, ipsium gentilem, neque enim Iudaeus
erat, qui non erat eliseumribus, contra sentemtiam tuam eircumcidere egeris p Responde-
115쪽
- . si iram tibi ignoscis in circumcomne discipuli venientis ex vatibus, irosce is Petra praedecessori tuo, quod aliqva furit mera fissium Iudaeorum. Respondet S. August. non suisse parem utriusque Apostoli legalium observationem Nam, inquit, Petrus ita servavit mentientis
astu : Paulus vero compatiretis Uectu ; nam Paulus circumcidit Timotbeum , ne Iudaeis , i , raraxime cognationis eius maternae sic vi Mνeηtur , qui ex gentibus in Cl ristum erediderant, detestari circumcisionem, ut idololatria detestanda est: cum illam Deus feri praee*e-νit, baxe Satanas presuaserit: Titum or
pterea non circumcirit, ne occasionem ιraret
eis, qui fine pilaeireumcisione dicebant credo. res salvos esse ηοη posse , ad deceptuum gentium Me etiam Paulum sentire jaciarent . Itaque Paulus haec omnia praestitit compatientis affectu, ne scilicet Iud gis, aut gentibus foret in scandalum; Petrus vero non ita sed id praestitit, ut simularet se cum Judaeis Zelare legis, & legalium observantiam ι nam, inquit S. JhΟm. Q. Io3. art. q.
ad a. Non meravit Petrus in iac , quod ad rempus legalia observabat, quia Me ei licebaιranquam ex Iudaeis esηwrso ι sed merabat in Me , quod circa legalium observantiam adbiberet nimiam diligentiam , ne scandalitaret
Iuιοι , ita ut ex Me sequeretur scandalum
gentilium : at Paulus addebat moderatam chea legalia diligentiam, quia usurpabat tam tum illa , ut non videretur damnare Dragogam , sitque ut eamdem eum bonore sepeliret.
icieι 3. Inferior non potest licite superiorem arguere e sed Paulus erat ins xior Petro, qui Apostolorum princeps a Christo fuerat institutus , ut alios confirmaret, Ergo &C. Respondet S. August. Epistola 39. inserici- rem non pom quidem viperiorem arguere reprehensione, quae fiat per authoritatem, miserit: quae fiat libertate charitatis , negat. Verba ejus sunt, Ipse vero Petrus quod a Patio febat utiliter ubertate cbaritatis, san-M, ae benigna pietate Amilitatis aecepit, a
que sanctius, rarius exemplum 'steris prριuit, ut non aedurarentur , sicubi farte reai tramitem reliquissent , etiam a posterioribus corrigi, quam Paulur , quo consuentre aud rem etiam minores maioribus, pro desendenda Evangelica verisau salva fraterna ebaritate
resistere . Es laus itaque iustae libretatis in riviis, is, socta bumiuiatis in Peiro. Hoc sanὸ
exemplo milus Augustinus circa finem eis jusilem Epistolae, ita S. Hieron. precatur , Idemtidem rogo, ut me Meηter eorrigas, ubi mihi Me opus esse perspexeris ν quamquam evim secundum bonarum vocabula, quae iam Ecelestu us obtinuit , Eliseopatus presbyterio ma ars: tamen in m bis rebus Augustinus Herων-- miηον est, tiret etiam a minore quolibet non β refugienda, vel deduυηda correctis . Peter utrum ille qui reprehensus est a Paulo, suerit revera Petrus Apostolorum princeps : an alius quispiam , siquidem non
nominatur ibi Petrus, sed Cephas . Respondeo r. illum Cepham a Paulo reprehensum aliquibus videri unum esse ex a. discipulis . Ita censent Dorotheus in unoes , Ac Clemens Alexandrinus apud
Eusebium I. I. Blo. e. II. Eo autem sundamento nituntur, quod S. Lucas in Act. Apost. non reserat adventum Petri Anti chiam , in qua tamen civitate erat ille ,
qui reprehensus est a Paulo. Reum re a. Verius apparere illum Cepham a Paulo reprehentiam revera sui me Petrum Apostolorum principem; quia hic Cephas, qui reprehensus fuit, una , &Jacobus, & Ioannes , dicuntur ibidem es.le Ecclesiae columnae, & dedisse dexteras
Paulo, ac Barnabae: non videtur autem
alius a Petro Apostolorum principe adjungi Iacobo , & Joanni posse , ut cum eis
dicatur columna, qua maxime Ecclesia fulciebatur, subindenue verior apparet ali rum sanctorum Patrum sententia existimantium illum Cepham revera suisse Petrum Apostolorum principem .
De lege Evangelica.LEgem Evangelicam pluribus gloriae titulis illustrem, quibus supra Mosaicam
celebratur nemo est , qui nesciat. Primὸ namque a SS.PP. Lex mva appellatur, juxta illud Apostoli a. ad Corint.s. Hetera transierunt, ecce omniafacta sunt nova. Unde Chry- st. ibidem ait: Rerum vices iam mutatae sunt, ut is anima nova, is corpus novum, γ n umoratioris genus, is pollicitationes nσω, ω δε-
flamentum, vita, i mosa, is usis , i
ut uno verbo scam, omnia n a. Cui concinit Gregorius Homit .aa. in Evangelia Novus, in quit , bomo venit in mundum, nma praecepta
116쪽
tatem ensit amisatis suae . Quod utique complectatur esses ira , quibusve praecet ipse Cnristus confirmavit dum Apostolos lentiis effulgeat.
alloquens Ioan. I 3. ait: Μandatum novum
do vobis, quae licet de mandato amoris spe- QUAESTIO PRIMA.cialiter dicta fuerint, merito tamen ad totam legem Evangelicam extenduntur; quae Aa , qualem novam legem Cissus lasti, in hoc a veteri securnitur, quod illa timo- tuerit. ris, haec amoris lex sit. Nam, inquit Α gusi. l. adversus Adimantum c. 37. Ree si Totandum I. Eam fuisse Haeresiarcharum
brevissima, vertissima disserentia duorum i posterioris hujus saeculi impiam , &Testamentorum ι timor, is amor, quod uti-Jdsurdam sententiam , ut assererent Chrique S. Paulus observaverat ad Rom.8. scri- stum Dominum non esse verum legislat bens , Non aere is θιritum servitum D rem, nec eum novam aliquam legem con-νum in timore, sed accepistis spiritum adoptio-adidisse, sed soli im a lege veteri nos liberasinis Niorum, in quo Hamamus Abia Pater , se. Ita sensit Luti erus L. delibertate Christi qui est spiritus allectioms , ut idem Paulus na, ubi ait: Nulissere, nulla lege homini Cbria dicit a. ad Tim. I. stiam opus cst: cum per fiam si liber ab omni secundo eadem lex , Evangeliea appella- lege. Eumdem errorem evulgavit Calvinus, tur 3 quia, ut ait Author peris imperfecti nam exponens illud Apostoli ad Galat. Mia in Matth. Evangelium est bonum nuntium : sit Deus Filium suum factum ex mutiere , fa-
bona autem bominiἷus nuntiantur, quando pro-actum sub lege, ut eos, qvi sub lege erant, reis mittitur eis beatitudo Melisu, peccatorum ν adimeret yc. sic exclar aer omiserabilem, i missio, a tio suorum; mortuorum resurrectis, quit, s Operniciosam errorem 'μ immortalis vita, Mereditas regni causis, posi eantium raristum novum legislatorem . sua fissio gloriae sempiternae , societas angelorum , veterem legem abrogaverit, ut novam Cis δω- communicatio spiristis,instaternitas cir inis omnibus legem imponeret. μη Dis Moriasiis, paternitas Dei. H corium, Mut ipsie dixit. Non misit Deus
Iertio interdum aepellatur lex Mei adisilium suum in mundum, ut judicet mu Rom8. propter videlicet maior expres-sdum , sed ut salvetur mundus per ipsum .sonem, & determinaeonem mysteriorum malis Aes: Ego, inquit, non iudico quem Dei, de articulorum fidei erga sanctamiquam. Non babuit preseri Cbristus id operis, Trinitatem, Verbi incarnationem &c. Un- ae muneris, ut nevam institueret legem , sed ut de Christus Dominus Apostolos alloquens ab hominum cervicibus servile ιEua legis Jutum Marci. q. ajebat; Hobis datum est Noe -- auferret. me illia est, quod Paulus clamat , seria regηi Dei, illis autem, qur foras sunt,sDeum misisse filium suum factum sub lege, ut
omnia in parabolis fiant, ut vi dotes videant, eos, qui sub lege erant, redimeret. Mori non videant: aucentes audiant, vero novitii TMolui, divino adversantes eο non intelligant. Et idem Christus Dominusilis, pro Liberatore Legislatorem, quinosin
Joan. I s. ipsis pariter Apostolis dicebat ἰirissimam tradaι servitutem , suscipiendum δε-
Hos autem vixi amicus, quia omnia quiserum- cent. Hujus autem male feriati capitis utque audivi a Patre meo , nota scι Nobis . vesaniam compescamus evidentius , Vocatur etiam leκ spiritur vitae ad Rom.8. Notandum et . Duo maximc esse legis cujus-
seu lex gratiae ; nam gratia est spiritus vi-slibet munia; nempe dirigere, de praecipere . tae nostrae , vel vita spiritus nostri 3 imo dirigit, inquam , creaturam rationalem adsolet interdum Evangelica lex, grasia sim- finem sibi congruum per media conveniempliciter appellari, juxta illud Joati. I. Lexitia , quae piaescribit, dum ad bonum stim per Μυsem data es, gratia, on veritaι perstat, & revocat ab eo, quod inhonestum, Iesum C stum facta est : de idco Pauluss& malum est: praecipi autem quς judicat ad Calat. s. ducit : Non estis sub lege, stales se nccessaria; ut finis ille honestus, &d sis vrana . bitus possit obtineri . Concedunt quidem
De hac autem Evangelica lege nonnul-shaeretici Novum 4 estamentum hab. re qui-Ia hic occurrunt resolvenda. Primum, an, dem rabionem legis directius, ipsaque quadraec qualiter Christus novam legem institue-ire quod Regius v atcs ait, Lex Dominι --- Iit. secundum, quanta, & qualia haec nO- culata, convertens animaν. testimonιum Dele,
va lex habeat praecepta . Tertium, quo lsapientiam pro ηι parvulis. Est enim immantista rarat. Tom. VI. H 3 calati
117쪽
II 4 Traef. IV. Disp. III. Art. m. Quae M.
relata; clim nihil pravum, aut suadeat, aut
Permittat convertens animas, quod nedum externos hominum motus, sed internos etiam, intimosque animi sensus regat: testim nium fidele, quod nulli errori Α, noxia sit: sapientiam praestaηs parvulis , quod hominems :b nativae lcgis Mosaicae, & aurora, velut adhuc ccecutientem divina fidei luce illustret, & ad aeternam beatitudinem vocet, ac promoveat. An autem Evangelica lex etiam sit praeceptiva , 8e fidelibus aliqua mandata sub peccato , & interminatione aeternae damnationis fidelibus praescribat , controversia est hic determinanda . Notandum quod etsi nova lex ea rati ne dici possit a mundi exordio instituta , quatenus quotquot justi suerunt ad Novuma estamentum spectabant, nec nisi per gratias intuitu meritorum Claristi concestas justificati fuerint . ut significat Apostolus Primae ad Corintb. IO. ubi patribus veteris I cstamenti ait, Omnes eumMm potum spiri. em biberunt, bibebant autem de spiritabo sequente eos petra . Petra autem erat Cbristus. Quocirca idem ad Hebraeos 33. dicit Cissus beri, boaee, in saecula; Hoc est licet Christus apparuerit tantum in medio temporum, nihilominus omnes cujusvis teri poris iustos sua fidei luce illustravit, & gratia ditavit. Licet, inquam , hac ratione Evangelica lex censcii possit ab initio condita, tamen certum est ipsam nonnisi per Christum fuisse in medio temporum institutam, & promulgatam, tum quantum ad sua praecepta , tium respective ad gratiam Spiritus sancti , necnon & beneficiorum abundantiam. Cur autem ante id tempus non incςpetit, triplex proserri potest ratio. Primo, quia gratia non debuit abundanter dari antea quam impedimentum peccati ab
humano genere tolleretur, consummatarc-
demptione per Christum : Unde Joan. 7. ηdum erat spiritus datus, quia nondum erat Iesus glorificatus. Et Roman. 8. Deus Atium suum mistens in similituinem carnis peccati ,
de peccato. damnavit precatum in carne, ut
Joseatra legis impleretur in nobis. Secundo, quia quod est . persectum non debuit dari ab initio, sed prius quod est imperfectum tamquam dispositivum ad illud. Et hic est ratio Apostoli ad Galat. 3. Lex Paeaeagrius xi ster fiat in cirim, ut eκ de iustificemur .
scitio quia lex nova est lex gratiae : de ideo oportuit primo , quod homo relinque. xctur Libi in statu veteris legis, ut in peccatum cadendo suam infirmitatem enn scens, recognosceret se gratia indigere :& hanc rationem assignat Apostolus ad Rom. s. dicens Lex autem subintravis, ut abundaret delictum: ubi autem abundavit d lictum , superab ηdavit gratia.
CMstus Dominus revera iUituit -- Legem, non solum directivam, sed etiam
praeceptruam . Haec est de fide contra haereticos . Probatur primo variis Scripturae testimoniis, quibus in veteri Testamento Mesesias promittitur venturus ut i islator, de novae legis conditor . Sic Ieremiae 3 I. Ecce dies venient, dicit Dominus,infriam domui Israre, domui Iuda faedus novum , OQ. dabo legem meam in visceribus earem . Quae verba de Christo, ejusque scedere, fle lege dicta esse interpretatur Apostolus ad Hebraeos 8.& o. item Isaiae a. sic dicitur: Et erit in novissmis diebus praeparatus mons domu Domini in vertice montium , fluent ad eum omneι gentes, is, ibunt populι multi, is dicent: Venite, Θ abrendamus ad montem Domini, is
ad ismum Dei Iacob, ω doeebit nos viassuas, , ambulabimus in semitis eius: quia de Sion exibit lex, is verbum Domini de Ierusalem . Quae de Messia, ejusque lege dicta esse, ex
ipso textu manifestum est. Et cap. R. de eo dem Messia, sic ait: Dominui Jurix nester, Dominus legi er nester, Dominus Rex noster , ipse samabit nos . Idem constat ex Novo Icstamento; nam Christus passim loquitur de sua lege: Ioan . Iq. Mandata mea servate. Joan. ita si praecepta mea servaverisit , manebitis in duectisne mea. Matth. 28. Doc te eos servare omnia quaecumque mandavi v
bis. Et Paulus I. ad Coriti t. p. Eris qui Melere erant, factussum tanquam me lege essem, cum Me lege μι non essem, sed in lue essem Cbristi. Et ad Hebraeos a. confert inter se Christum, & Moysem, Zc tanquam duos legislatores, alterum Veteris, alterum N vi Testamenti s & ait: Si transtras,res legis a Moyse datae punisi sunt, multo magis transgressores legis a Cisim puniendos esse . ina-
propter merito I ridentinum Sest 6. O- non. 2I. sic pronuntiat: si quis dixerit Griastum Iesum a Deo bominibus datum fuisse ut Redemptorem, cui fiant , non etiam ut L gιslatorem , cin obediant, aηatbema fit . Probatur insuper haec veritas ratione. Ad providentiam , dc prudentem administra
118쪽
tionem suprentii restis, ac summi Pontificis pertinet leges condere, quibus & regnum Pacate, tranquilleque regatur, &subsistat,& desitus Deo cultus impendatur: at Chrisus fuit Ecclesiae summus Pontifex, totiusque mundi supremus Monarcha: Ergo utroque titulo etiam legislator esse. & leges serre debuit. Major constat: nullum enim regnum, nullave communitas perseeta , cuvilis, aut Ecclesiastica potest une certis legibus convenienter gubernari, & stabiliter conservari, atque ad finem sibi propositum efficaciter dirigi, ut experientia notum est. Minor vero constat ex iosa Scriptura sacra,
quae Christum Regem csth profitetur simul
ac summum Pontificem. Regem, inquam, sic Psal. a. David in Messiae persona vaticinans ait: autem constitvrus sum Rex ab
eo super Sion montem sanctum ejus, raedicans praceptum eius. Quae verba de Cnristo interpretatur Apost. ad Hebraeos I. & Lucae I. Angelus virgini Mariae incarnationer' Verbi divini in ipsa faciendam ait: Dabisim mmixus Deus sedem David patris Hus ,
regηabiι ιn domo Iacob in aeternum. Fuit pariter pontifex, ut constat ex Psal. I . qui
totus est de Messia, ut ipsemet Christus exposuit Matth. 22. De ipso itaque dicitur Tu
es Sacerdos in aetereum secundum ordinem ΜΗ-ebi euecb. uuod etiam specialiter de Christoditium esse amrmat Apost. ad Hebraeos S.& cap. q. prilis dixerat: Habentes ergo Pontificem magnum , qui penetravit eaeus, I um Filium Dea. Clim igitur Christus Eccletiam instituerit ut novum regnum spiritale, cujus ipse Rex simul , de summus Pontifex
est, ii buit leges instituere, quibus rite administrari, de ad finem propositum, nempe salutem aeternam promoveri possit. Quapropter merito Concit. Trid. Lutheri ac Calvini errorem proscribens, ita statuit Sess6. can. I9. si quis dixerit nihil prse pium esse in Evangelio prcter fidem, eatera eis se indinentia, neque praecepta, neque probia Mia, sed libera: aut decem praecepta xibil per tinere ad C fiaηos, anatbema sit. Objiciuηt I. Haeretici, Novum Testamen tum in hoc , etcri opponitur, quod quivere sub novo sunt , non sunt sub lege , sed sub gratia: unde Joan. I. Dex per Μον'mdata gratia autem, is meritas per IdumCbrisium facta es : Ergo Moyses fuit equiadem legislator, non autem Christus , qui nullam legem statuit ; sed solum Fratiam , di sustificationem nobis promeruit. Net' eosequentiam 3 & ad antecedens dico; ideo gratiam dici per Christum factam,
legem vero datam per Moysem; non quod Cnristus nullam legem tulerit, sed quod non dederit legem nudam sine ulla gratia, ut Moyses dederat Iudaeis legem, quς jubebat , non iuvabat , minabatur , non opitulabatur, Ianguores ostendebat, non sanabat: Christus autem dedit nobis legem eam gratiae , id est , legem praecipientein quae facienda sunt , de subministrantem auxilia, quibus sant. Obiiciunt a. Illud Apost. ad Rom. s. Non
estis sub lege sed sub gratia. Nec non & illud ad Calat. s. si spiritu ducimini non estis sub lege ι Sed fideles ducuntur spiritu; subindeque non sunt sub lcge. Re tondeo, Apostolum illis verbis sermonem facere de lege Mosaica, cui legem gratiae opponit in eo , quod praecipiebat, de
non iuvabat: secus eli a uicin delege Evangelica, quae gratiam confert, qua interius iuvamur ad servandum quae praecipit, vel, ut inquit S. August. I. de continentia c. 3.
Non sumus sub lege bonum quidem Jubente, non tamen danter se umus sub gratia , quae idquod lex iubet, faciem nos amare, mi tiberis imperare . Ad alterum autem Pauli contexintum, dico eum pariter loqui de lege M saica, quam tota illa Epistola ostendit non
amplius vigere: nam cap.q. ait, Dicite mi
bi , qui bis lege vultis esse, legem non legistis pis c. Et cap. 3. Lex Paedagogus ημν Riι in Cissis, ut ex fide ius cemur. At ubi venit fides, iam non sumus Iub Paedagogo . Igitur
censet Apostolus , quod licci fideles t neantur ad vitanda peccata, non tamen ad id tenentur vi legis Mosaicae, sed virtute legis naturalis, & legis Evangelicae conserentis spiritum gratiae .
OF iciunt 3. IIIud et . ad Cor. 3. Ubi stiriatus Domini, ibi libertar scilicet ab obligatione legis ι sed fideles nabent iritum Domini; Nam, inquit Apost. ηοη aecepsis spiaritum servitutis iterum in timore, sed aecepistis spuitum ad timis Ninum , lyc. Quapropter Novum restamentum ad Galat. 3.& Jacobi I. vocatur Lm libertatis: Ergo Adeles nulli legi subjiciuntur . Res Meo Apostolum per legem libertatis intelligere exemptionem a lege Mosaica, quς ciat lex cogens, & terrens, accusans, Ecdamnans, a quare vera liberantur,
qui spiritu Christi ducuntur, tametsi sub lege Evangelica degant. uapropter per an-
119쪽
II 6 Tract. IV. Disp. III. Art. III. Qtiaest. II.
nexum divinitus auxilium , sit ut fideles sponte, & liberaliter , & spiritu faciantea, quae lex imperat: unde potius videntur esse supra legem, quam sub lege , ut exponit S. Chrysost. in illa verba I. ad Timoth. I. I isto non es lexposita. Hinc S. Auziisl. in Psalm. i. circa versum secundum. Ii stur, inquit, non est sub ris; quia in lege Domini est voluntas ejus. sui enim in lege est, steundilm legem agitur ; ille ery libercst, iste servus, Ambrosius lib. 3. Oftic. cap. s. Lea: iso non es posita , sed imusto , quia iustus legem babet mentis suae, , aequitatis ,
ae psithae suae normam . Obsiciunt q. Lex nova vocatur Evangelium , eo quod vitam aeterna in promittat sub conditione fidei solius , cum c contrario lex vetus eam non promitterct , nisi sub conditione observationis mandatorum, juxta illud EZech. 2o. sui secerit ea, vivet in illis . Respondeo legcm Evangelicam vocari Evangelium synecdochice, non quia vitam arte inam promittit sub conditione fidei solius; scd quia, ut supra diximus cum autho re operis imperfecti in Matth. Evangelium
stinum nuntium s bona autem bominibus nun-riantur, quando promittitur eis beatitudo caele- sis, peccatorum remissio, adoptiosiorum, mortuorum resurrecti, immortalii vita. Hereditas
regηi caelestis, possessis gloriae sempiternae, societas Angelorum, communicatio spiritus, fraternitas cir i, is, paternitas Dei. Haec autem promistio, Sc constitutio authentica praemii est lex, & pars totius legis E-Vangelicae , sicut comminatio, & constitutio authentica poenae est lex poenalis. Petes in quo igitur eis at libertas CMisiana a
Respondeo; Non consistere in eo , quod simus liberi ab observantia praeceptorum Dei , sed primo , in libertate a servitute peccati, de morte, iuxta illud Joan. 8. Omnis qui facit precatum, servus est precati: si ergo vos Filius liberaverit, vere liberi eritis. Et ad Rom. f. taberati a peccato, servi facti sis iustitiae . Secundo , in libertate a jugo legis caeremonialis , & judicialis Iudaeorum: ad Galat.q. svomoso iterum cou- vertimini ad infirma , O, egena elemento ,
quihus denuo servire vultis Θ sertio , in libertate a dominio, & reatu legis etiam naturalis. Ad Rom. 6. Non esis sub lege , sed sub gratia. a. ad Cor.3. ubi spiritus D misi, os libertas.
sualiter nova lex praeseripta fuerit, quae
Notandum I. In nova lege duo esse potissimi im distinguenda . Unum qui dem primarium, & principale, nemPe Spiritus sancti gratiam, quae Christi fidelibus
conceditur, Qua nempe iustificantur, Ze ex animo implent, quae sibi ad vitam er- nam consequendam praescribuntur , juxta illud Apost. ad Rom. 8. Lex spiritus visae iuCbrim Iesu liberavit me a tur mecati , mortis . Haec autem gratia abiindantissimc nobis per Christum concesssa est, siquidem de eius plenitudine omnes nos accepimus,& charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanetum, qui datus est nobis . Miud autem est secundarium , minus yrincipale , qualia sunt ea omnia , quae disponunt ad gratiam, aut ejus usum spectant . Quaeritur ergo , an utrumque fuerit scriptis exaratum, vel cordibus nostris divinitus inscriptum. NManaum a. Tria posse cogitari Praecepta legis Evangelicae : nempe caeremonialia . Moralia, & Pidei di Praerepta caeremo ηiatia legis Evangelicae vocantur ca , quae pertinent ad sacramenta, & ad sacrificium Eucharistiae, ad sacerdotium , & jurisdicti nem Ecclesiasticam, cultumque Dei exter num . Cujusmodi est illud de baptismo , Nisi quis renatus fuerit ex aqua , O, virilia sancto, &C. Joan. 2. S illud de Eucharistia: Nisi manducaveritis earnem filii hominis. Ioan . o. & de Sacramento Poenitentiae 3 suorum
remiIeritis peccata, remittuntur eis
2o. & de sacrificio Eucharistico: me facite
in meam commemorationem. Ad moralsa vero spectant ea omnia praecepta, quae ad mores probe instituendos Chiistus praescripsit,
maxime vero praecepta Decalogi, quae Innodavit, dum dixit Matth. I9. Ii vis ad vitam ingredi, serva mandata . Ad praecepta autem fidei pertinent ea omnia, quς fidem, vel suscipi cndam, vel servandam, vel prinfitendam spectant. Sic Marci I s. sui cre-ἀderit, baptizatus fuerit, samur erit, qui
vero non crediaerit, condemnabitur .
Notandam 3. Inter hic tripi icis generis pro cepta hoc discrimen esse statuentam , quod Μoralia clim sint iuris naturalis, non su runt a Christo instituta, sed tantum expli
120쪽
cata I & vindicata ab erroribus, quibus ex hominum malitia fucrant involuta. Sacramentalia vero, & ctremonialia instituta sunt a Christo, ut essint loco veterum, quae ab ipso abrogata sunt. Praecepta vero dei de novo instituta non sunt, scd tantum ex implicitis facta fuerunt magis clara ; ita
ut nunc explicite mystcria quaedam credere teneamur, quae in lege veteri dumtaxat implicite credebantur: cujusmodi sunt nativitas, passio, & mors Christi, quae a Judaeis obscure credebantur, sed expresse creduntur a Christianis. His praesuppositis duo sunt determinanda. Primum quidem, an Evangelica lex fuerit per se primo scripta, tam quoad id, quod principaliter importat, nempe gratiam, &Charitatem, qua movemur, & incitamur ad bene operandum, quam quo. d praecepta , S: regulas benc operandi. secundum, an congruc tau istus Dominus tria genera praeceptorum, moralium, cςremonialium,
T Ex Evaeteliea in eo differt a Μos,ira, quod . non fuerit primo, sper μαν auctore tuo CZUM scretis tradita; ista viva voce denuntiata exterius, is interius per illuminationem Spiritus sancti, gratiae abundantiam alte hominum cordibus inscripta. Probatur haec veritas primo quidem ex illo Jerem. 3I. ubi Deus de novo s*dere a se incundo dicit. Dabo legem meam in visceribus eorum ,-in cordibus eorum seribam eam. Quapropter Apostolus a. ad Cor. 23. fideles alloquens ait, Epistola sis Cisisti minia strata a nobis, scripta non atramento, sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, sed in rabulis credis earnalibus: Ubi Iheopnilae . ex hoc loco Pauli Novi Testamenti insertyrscellentiam: Iax, inquit, atramento scribebatur. Evangelium nobis per visitum scriptum est, quanto igitur intervallo spiritus ab atramento distat, G eor a lapii: taηto ty, n vum a lege discrepat, Onc. Ipsi concordat S. Rugust. lib. de stiritu, & littera cap. II. cujus verba haec sunt 3 Ibi in tabulis lapideis digitus Dei operatus bis in cordibus bmmanis . Ibi lex extrinsecus posita est, qua iniusti terrerentur: bis intrinsecus data es, qua justificarentur. Dices I. Lex nova Evangelica aeque scri- apta suit ac Mosaica, eam namque Apostoli, & Evangelistae suis scriptis exararunt: Ergo Evangelica non suit per Spilitum sanctum hominum cordibus inscripta. Re pondent communiter I heologi ex Angelico Doctore qu. I .art. I. legem novam
duo continere: Primo , 8c principaliter gratiam, de charitatem dinusam in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qua impellimur, & juvamur ad bene operandum. Secundo, praecepta, & regulas bene ope randi . Concedunt itaque quantum ad hoc secundum, legem novam scripto quidem fuisse traditam aeque ac veterem 3 sed qu
ad primum, amrmant illam suisse in cordibus fidelium diffusam, S inscriptam prς-cipue in die Pcntecostes : tanta cnim fuit tunc data gratiae, & charitatis abundantia, ut vi illius tota nova lex sine scripto conservari potuisset, ut docci S. Irenaeus lib. q. contra Haereses cap. 3. Verum, Clim gratia Spiritus sancti , de charitas non proprie, 1cd tantum metaphoricc appelletur lex; quatenus nempe movet, & i ellit ad bene operandum, sicut concupiscentia dicitur improprie lex peccazi, quia ad peccandum induciti ita circo
Resipondeo aliter; nempe quod licet lex nova, sicut& Mosaica, fuerit scripto exarata , non est par utriusque ratio ; siquidem lcx nova non fuit per se primo scripta,&ex prosus', sicut Mosaica, quae partim digito Dei, idest, ministerio Angelorum, de partim a Moyse fuit descripta: sed per accidens, & per occasionem scribendi vitam Christi, vel docendi fideles per Epistolas, aut occurrendi haeresibus Cnerinthi , Ac Ebionis, & aliorum deinceps contra Ecclesiam insurgentium , ut recte observat Martinonus, cum SuareE cap.26. . Sectione
g. Neque fuit scripto mandata eiaem die pentecostes , quo fuit promulgata , sed tantiim post mortcm Christi anno o. quo S. Matth. suum Evangelium coepit scrioere, ut docent Irenaeus lib.3. cap. I. & E sebius lib. 3. Historiae capi . Diees a. Etiam Mosaica lex insculpta suit Judaeorum coidibus per sancti Spiritus gratiam, quae Iudaeis non defuit, uῖ possent intelligere, & servare illam legem multa supernaturalia praecipientem , juxta illud Deuteron.3o. Μandarum , quia ego praeeipio
tibi bodie, non supra te e , si juxta