장음표시 사용
81쪽
Tract. IV. Disp. III. Art. II. Quaest. I.
Eius lex revera fuit a vera Deo i is Pa-v De Domini miri Iesu tanquam a Legislatore emaeta. Haec est de fide contra varios hςreticos . Primo namque Cerdonianistae , teste S. August. lib. de Hςresibus num. 2I. Putabant Deum legis ae Propiatarum, nec bonum Deum esse, nec Patrem Cisisti Domini, sed illum Deum quem jνsum appellabant. Hunc
autem errorem innovaverunt ac propagaverunt Manichaei, Marcioni me, & Valentiniani , qui vetus Testamentum spernebant, affirmantes ore sacrilego Deum qui legem per Moysem dedit, &Hebraeis locutus , non esse verum Deum, sed unum ex principibus tenebrarum. Quibus erroribus sacem praetulit Simon Magus, duos esse Deos
atamans, unum bonum, alterum malum, ut refert Clemens Romanus lib. Consit. U. I9. Ontra quas pestes varii e M. Patribus depugnarunt, maxime vero Irςneus lib. I. cap. Io. bi 27. Epiphanius Mers a I. 66. I eri u l. lib. adversur Valentiniaηοι , γ quatuor libris eωtra mircionem. Aug. in libris eantra Faustam, ἐν contra Adimantum Narictaeum , & contra Adversarium Ie& Prophetarum, maxime vero in δε- ris de spiritu, D littera . Probatur I. Conclusio authoritatibus Scri- nuntiatis ter os amnium Prubetarum parἐC, stum furum suum, D. implevit. S. Paulus Epη. ad Rom. sc orditur, Paulus voca-VEtur lex revera fuit a vera Deo. Ua- l tus Motur , segregatus in Eva lium Dratre Domini nostri Iesu tanquam a Legis-lquia aηte ferat per laybetas - - - . l Filio stio, ,e. Et Epist. ad Hebygo sic pariter incipit Μultifariam multisque m ius olim Deus loquens Patνibus in Proetis , novisme Hebus istis loeutus est nobis in Filio. Ergo cum vetus lex Dei sit mandatum , cumque eam Christus probaverit . & impleverit , ac servandam ab aliis toties in tuis concionibus , & colloquiis. suaserit rInsuper , clim idem Deus qui Novum T stamentum instituit, nobisque per Filium praescripsit; etiam locutus sit per Prophetas , & Patres , legemque praescripserit ,
necessum est ut aut haeretici etiam novum Testamentum explodant 3 aut fateantur Vetus Testamentum etiam a vero, & unico
Deo fuisse conditum . His adde, quod in novo Testamento M saica lex probatur ae ut bona laudatur δnam S. Paulus ad Rom. . ait, Lex qRidem sancta, mandatum sanctum , is, linum ,
tem quia bοηa est lex , si quis ea legisime
Mamr: ad Galatas et . Lex Paedagnas instersitis in Cisisto, ut ex fide iustificemar; at ubi venit fides per Christum m non sum s
. - - sub Poedagrio: Cum ergo lex tanquam Paepturς sacrae, quibus Christus legem vete-l dagogus nos ad fidem Christi perduxerit. rem approbat, camque implet 3 etenim ipse certe bona non potuit non esse ι utpote profitetur, non veri fudere legem, sed imple- ad tam perscistum scopum , de finem di
re I quapropter ut legis praecepta servaret, circumcisias fuit, in Iemplum a parentibus deportatus, & oblatus, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo. Similiter ad Templum diebus festis ascendebat, ut Cum caeteris adoraret; Αgnum Paschalem comedebat cum Discipulis, juxta legis prς- scripta. Insuper Μattb. Is . Christus Dominus veterem legem mandatum Dei appellat, dicens Iudςis , Irritum fis tr mandatum Dei propter traditiωes vfras: Lucae I. Zacharias testatur eumdem esse Deum Istaei
qui mit redemptionem plebis suae, ae qui l curus est per os sanctorum qui a saeculo sunt Propbetarum ejus i & ibidem beatissima Virgo testatur in Cantico suo , dicens , suscepit Urael puerum suum , recordatus misericordiae suae, flevi locutus est ad Patres no-
ror, Aorabam, cyc. Confirmatιν testimonio Apostolorumέ nan, b. Petrus M.f. sic loquitur, muι qui praerigens ac perducens. Iuapropter merito Conc. Tolet. in comAsne fari ita decrevit: si quis dixerit vel
crediderit alterum Deum sepri eae legis, alterum Evangeliarum , axatbema ' ; quod utique Decretum Innovavit Conc. Trid. sess. 4. initio ubi de Canonicis Scripturis sermonem faciens statuit ac decernit: Omnes libros tam Veteris quam meti Testamexti, tam uniusque unus Deus fit avrbor .... Pari pietatis Uectu ac reverentia suscipit , veneratur sacrosancta saxo s. Firmari potest etiam haec nostra assertio ratione. Primo namque falsum est , &cfficacissimis rationibus ac demonstrationibus cxplosum haereticorum fundamentum
in primo nostrae Theologiae I ractatu , qu stione de unitate Dei, vibi probavimus impossibile esse quod sint duo aut plures Dii. μιηat, etsi per impossibile plures cssent νnon sequeretur inde quod lex vetus ad Deum
82쪽
malum esset reserenda; quia Deus iste, si suis esset, ut finsunt haeretici, iret hostis insensissimus Christi Domini, & ipsius Patris, nempe Dei boni; subindriue non esses isti malo IJeo adscribenda ea lex quae de Christo testimonium perhibet, quaeque ad Christum manu lucit 3 non enim legem sanxissetua ipsius Regnum destruetur penitus ν siquiem contendebant Manichaei, de alii haer tici, veterem legcm, & regnum Principis
mundi. quem Deum juaum , seu malum, appellabant, per Christum Dominum fuisse prorsus eversum; juxta illud ejusdem Clitisti
Domini iraculum; Princeps mundi dicistinfisas . atqui lex vetus testimonium perhibet
de christo; juxta illud Lucae ultimo Oponti implera omnia quae fer a sunt in Die, in Psalmis, i in Hisbetis de me: Et Joan. s. si crederetis Μουμ, erederetu Do η o, mihi ν de me enim illa stri ι s Praemiserat
autem: se utamini sorpturas, quia vos putatis is ipsis vitam aeternam reiis, illae sunt qua testimonium perbibent de me: is,
non vultis venise ad me, tit vitam babeatis.
Denique, Einsdem est proponere finem, &disponere miaia ad consequendum: sed lex Evangelica eminis legis Mosaicae quae veluti Paedagogus ad Christum deduxit tamquam ad finem: iuxta illud ad Rom. Ita Finis LMgii Cisistus fitiam omni credenti. Ergo idem mus qui est author lcgis Evangelicae, est etiam author legis Mosaicae. Objicies I. illud hZech. cap. m. Deus de
lege veteri sermonem faciens, Dessi enim l gem non bonam , O, praecepta in quibus non vivent: Ergo revera lex vetus non erat bona, proindeque nec a bono Deo, nec vero qui non potest esse author aliculus mali. Resροηδεο SS. Patres ad praefatum contextum varia reponere. Pra namque S. Hier. ad istum locum ait, sermonem bis non inis
pitui de lege veteri, sed de legibus iniquis t rannicis , impris gentilium quibus Iudaei
'persi ae vagabundi propteν suas iniqui tesyδο Dei iudicis premebantur , puniebantur . Quod utique confirmatur 3 nam in eodem capite Dominus prius dixerat versu II. Dedi eis praecepta mya, O, iudicia mea, ostendi eis quae facιens homo vivet in eis. Igitur in priori textu Deus loquitur de alio genere praeceptorum quam de divinis: Haec autem aliud inὰ non possunt praeterraecepta Cientilium quibus Judaei grava-
De M Hs autem quod praefatus textus
intelligendus sit de lege veteri: Re pondea
cum S. Greg. lib. m. Μorol. c. 27. praecepta veteris legis diei non bona comparate, non absolute; quia nimirum comparata ad prae cepta novae legis, quae meliora sunt , b nitatem eam non habent; nam bonum a 'lutum comparate ac respectu melioris boni, habet rationem non boni. Dicitur vero quod in illis homines non vivent ι quia non sunt sufficientia ad homines dirigendos in vitam aeternam, nec tribuunt animae sanctitatem, Hos pannos, inquit, infamitae, quos ineboantibus deo ipse per Pra tam Dominus reprebendit ricens: Ego dedi eis praecepta non bona, mala enim , quo mala esse demunt ratione peiorum, bona, quasi non bona fiunt comparatione meliorum I nam ficut Deus delinquenti Iudaeae de Arima atquo Samaria, ait, Justificasti sorores tuas in omnibus abominationibu , tuis, quas operata es t Ita melioribus novi Testamentι praeceptιsμUNiumibus , oraecepta bona , quae rudibus data sunt, non bona esse memorantur. Reipondeo 3. Legem veterem este non b nam occasionabur; nam teste Apostolo Rom.
7. Peccatum occasione accepta per mandatum operatum es in me omηem concuscentiam:&cap. q. Lex iram Operatur : ω tibi non est lex nec praevaricatis , Cap. 3. Lex subintravit
ut abundaret delictum . I. Cor. c. I s. Hrtus peccati lex. a. Cor. 3. latura occissit, sministratio mortis,-damnationis . Et concludis scriptura omnia sub pereato. Calat. 3. propter transgressiora lex FUua es: sed tamen per se bona est absolute; nam Rom. . Lex quidem μηcta, mandatum iu um , o, bonum. Gal. q. Lex radet tus iser fuitia Cbrim, ut ex fae ius remur: I. ad Tim. I.
Bona s lex si quis ea legitimὶ utitur, Osiritur a. illud Apostoli ad Hebraeos 8.
ubi de veteri, di novo Testamento sermonem faciens , ait, si illud prius culpa va- east ι non utique secundi locus inquireretur et
Sed Lx quae culpa non vacat, non est bona 3 bonum enim ex integra causa, malum autem ex quocumque desectu 3 pr
indeque censet Apostolus legem veterem non fuisse bonam. Retimiaeo distinguendo major : Vetus
Testamentum culpa non caruit, quasi fuerit ad culpam inductio, Nego; quia erat Iculpae occasio , culpamque prius ignotam demonstrabat, Concedo. Hinc S. Thomas ad hunc locum appollic dixit quod aliquia potest convenire legi dupliciter: vel secun-b a dum
83쪽
dum se, & sic erat bona : ves ratione illorum quibus data est, & sic dicitur culpam habere propter duo. Primo , quia non dabat virtutem ad purῖanda commissa , ut indicat idem Apost. infra c. o. Impossibile est sanguine taurorum , hircorum auferri peccata. Secundo , quia non dabat gratiam adiutricem ad vitanda peccata, sed tantum ad ea cognoscenda I eulsu erat occasio peccati , juxta illud Romanorum 7. Concupiscemriam nestiebam nisi lex dicereti non concupisces ; & sic dicitur non vacame a culpa, quia homines in ipsa culpa relinquebat.
Instabis: Ex Apostolo ad Rom. 7. Lex sub-1ntravit ut abundaret delictum; Ergo lex est revera inductiva ad peccatum. Similiter exeoilcm Apostolo ad Galata, 3. suaecumqta
sunt sub operibus legis, sub matericto junt ,
quod autem sub maledicto est malum est: Ergo revera opera Legis veteris mala'
Respondet ad primum Alensis noster qu. 28. art. s. quod aliquid potest conserre ad
augmentum peccati dupliciter, scilicet vel per occasionem, vel per causam I Lex autem subintravit ut abundaret delictum, non per causam , quasi esset ad peccatur a inductiva, sed per occasionem; nam ut ibi dem ait Apostolus, Occasione autem accepta peccatum per mandatum operatum est in
Ad secundum vero respondet idem ibidem quod duplex est maledictum: aliud p nae, aliud culpae: priori modo quae erant sub
lege, erant etiam sub maledicto, propter observantias gravantes non autem erant sub maledicto culpae, quatenus erant sub operibus legis , prout erant opera legis ;sed tantiimo uatenus de illis operibus prae sumebant, ae se confidentes. Obiicies In Lege veteri, ut Constat ex ea II. Exodi, inter praecepta judicialia poena Tationis locum habet, Animam pro anima , oeulum pro oculo , dentem prodente: Sed hoc legis p. aeceptum improbatum est a Christo Domino Μatibaei I s. his verbis, Audia sis quia dictum est antiquis: Oculum pro oc is , autem dico vobis non resistere malo. Ergo lex vetus aliquid improbandum traecipies at 3 adeoque nec erat bona, nec a bono, & vero Deo condita. Respondeo, I egem hanc d alionis non reli robari a Christo Domino tamquam ma-am: erat enim optima proco tempore, pro
quo lata fuit: seci his verbis; Ego autem dico vobis , meliorem, & persectiorem insuluit christus, ut diserte explicat S. Augu- sinus libro de Sermone Domini in monte omarisaeorum, inquit , Iustitia minor es , nouexceaere vindictae modum , ne plus rependat quisque quam accepit , is, magnus his gradus est: Nemo enim Deile invenitur quι pugno ac cepto pugnum reddere velit, is uno convitian te verbo audito , unum , is quod tantumdem
valeat referre eontentus sit : sed Me ira perfiturbatus immoderatius vindicat: δες quia Iustum putat eum qui laeserit prior, gravius laedit quam laesus est qui non laesierat . Talem animum magna ex parte refraenavit lex in qua scriptum est; oculum pro oculo , dentem pro dente 3 quibus nominibvs significatur m dus , ut inivriam vindicta non transeat , Me es pacis ineboatio . Perfecta autem pax est, talem penitus, nolle. viisictam 3 sui ergo
tantum reddit quantum Me it , Iam donat ast qaid r non tantam enim ρ nam mereις nocens ,
quantam ille qui ab eo laesus innocens ipsisures. Et lib. I p. contra Faustum cap. 2S.
Non fomes , sed limes furoris est 3 non ut id
, quod sopitum erat, bine aconderetur: sed ne id quod ardebat, ultra exuviaretur.
Diees 4. Sacrificia veteris Legis erant Deo ingras', dc invisae: Ergo lex quae taIta sacrificia instituebat, bona non erat . Pr batur antecedens ex Psalm. So. Si voluissessare eium, dedissem utique , holocaustis ποπdelectaberis . Isaiae I. suo miti multitudo victimarum vestrarum ρ plenus sum : incensum abominatis est misi. Calendus vestras ,
lemnitates vesras odivit anima mea, laboravisi inens . Sed Apostolus Hebraeorum T. explicans illud Psalmi χο Saer eium . ω oblationem nota l. ait, Oblationes, , Mia , is holocaustomata pro peccato n isti, nec tibi complacita sunt , qua fecundum se gem offerebantur: Ergo lex ea sacrificia imperans, non erat Deo accepta , nec pro
inde ab ipso instituta; siquidem nihil odi
Respondeo I. Quod in verbis citatis Pr phetarum praedicitur sacrificia illa cessatula tempore legis Evangelicae: Ex hoc vero consequens non est quod mala suerint, lege Mosaica vigente . Secundo , Prophctae non
improbant in illis verbis sacrificia ipsa, sed
perversam mentem offerentium, qui cum in gravissimis peccatis essent, putabant tamen per sacrificia in voluntate peccati mortalis oblata Deum placare : Unde Isaias I. Cum multiplicodritis orationes vestras non
84쪽
De Lege positiva, & scripta. 8 r
emvssiam eas, maηus enim vestra sanguis etficiunt ad salutem, Concedo: nisi gratiae plenae sunt . Tertio , Prophetae signthcant auxilium annexum habeant, Nego . Hoc hac loquendi ratione , sacrificia naec esse autem auxilium Deus etiam Iudaeis su imperfecta, quod ultro latemur: sicut di- ministravit, sicut de cunctis gentibus sub-Cemus infra, lagem veterem quoque licet ministrat suffciens ad salutem; licetasun- nam , tamen imyrscctam . dantiori enore uberiorique misericordia
istas s. Veri Dei opera sunt pers lin Christi fideles sub Evangelica lege de
ita , ut dicitur Deuteremo i 32. at Mosai-igentes largitus fuerit. ca lex non erat persecta : quocirca inquit Obiicier senὀ: I ex ea non est a Deci, quae j postolus Hebraeorum . Reprobatio fit Hae- aeternae Dei lcgi non concordat; sed lexcedentir mandati propter infirmitatem, im vetus aeternae Dei Iegi non concordat; Leae titilitatem : Ergo Deus non est author il- enim aeterna, inqim. S. August. in libi is de Iius. Insuper Ecclesiastici cap. 3. Didiri quiallibero arbitrio, iubet amorem amertere 'demnia opera quae ficis Deus perseverent in temporalius,'emundatum ad aeterna rem ternum ι Sed Mosaica lex in aeternum per- vertere , Lex autem vetus convertit ani-
manere non debuit ; siquidem adveniente mam ad temporalia 3 squidem bona te nova lege, reprobanda crat: Denique, quaiporalia eius Aservatoribus tantiam promit- sunt a Deo l a , sufficiunt ad salutem uertit in mercedcm , ut constat ex pluribus sed lex vetus ad salutem erat insufficiens: textibus Exodi , necnon & Dcuterono-Ergo non est censenda suisse a vero Deo mii, maxime vero cap. 28. ubi Moyses p condita. puluin Israeliticum alloquens, ait, Si cu-R6ροηδεο ad primum Aliquid poste di-Jmdieris mandata Domini Dei tui, ambuci persectum, vel simpliciter, &absolute ilauris io viis eius ... abundare te faciet Do- vel secundum quid, & comparative ad eos minus omnibus bonis , fluctu ineri rei , e quibus convenit. Fateor autem veterem le-Jfructu iumentorum tuorum, stuctu terrae tuae, sem non fuisse persectam simpliciter , &tquam iuravit Dominuι Patribus tuis ut d ab lute: sed tantum respective . & com- ret tibi. Aperiet Domιηus thsaurum suum parative ad eos quibus erat danda , di adsoptimum , caesum , ut tribuat pluviam terrae tempus quo danda erat: Iudaei naudiue tuae in tempore suo: benedicetque cunctis ope- adhuc rudes & velut pueri erant, quibus rabus manuum tuarum. Necessarius erat Paedagogus, quo metu poe- Respondeι Alensis, quod d lex est con-marum erudirentur: Tempus vero non ad- versio ad temporalia, una quidem proptervenerat in quo daretur Lex gratiae , quaeisola temporalia, ut ibi fiat status , quali- absolute, de simpliciter perseeta est: nam ter Mosaica lex ad temporalia Mon comnonnisi in plenitudine temporis dari de- vertebat: altera conversio fit ad temporahebat. Et quemadmodum praecepta quaeilia, IUn propter ipsa, sed pr ister aeterna dantur pueris, sisnt persecta, habita rati ibona, & hoc modo lex Moysis convertit ne illorum ; licet non sint absolute , &iad temporalia bona, ut per haec alliciatur simpliciter perfecta: sic & lex vetus pers thomo ad aeterna, scilicet ut ex dono ira eta fuit habita ratione I aeorum qui eru- veat hominem ad amorem ipsius donantis, cliendi erant i etiam perfecta suit ratione nemec Dei. Unde Deuteronomii II. Moy- temporis, neque enim persemorem postu-ises vice Dei Israelitas alloquens ait, Si Iabat tempus, quod praevium esse tabebatierra obedieritis man iis meis, quae ego baie ad legem persectam limpliciter . praecipis visis , ut diligatis Dominum Deum ad stenηdam e Dico ea opera Dei essetvestrum, serviatis ei in toto corde vestro, aterna, quae Deus fecit persecta simpliciter ,lisi in tota ammavsra; dabit pluviam terrae de absolutc , Concedo : quae fecit persecta vestrae temporaneam, serotinam , ut cuti- tantum comparate, & pro aliquo tempore, gatis frumeorum, vinum, oleum, -- Nego.' nam cum illa ad aliud reseramur, numqus ex agris ua pascenda iumenta, o. ut& sint a Deo facta in ordine ad aliud, ad-sipsi comedatis ac saturemini. veniente eo ad quod reseruntur , cessare
deiant. Unde Apostolus alat. 3. Ubi ve- CONCLUSIO SECUNDA.nit Mes, iam non sumus sub Poedagogo.
Ad tertium : Dico quod quae sunt a DeoiT M vrtus Μοsi a Deo tradita es mine bono una cum auxilio gratiae, revera sus-Il ia ris angelorum.
85쪽
Probatur I. ex Scriptura AB. I. ubi de
Moyse sic ait: Me est qui Dii in Edesesia insolitudine eum Angelo , qui loquebatur ei n nonte Sina , cs, cum Patribus nostris , qui occepit verba vitae dare nobis. Et ad c alat.
. Apostolus dicit: Ouid igituis lexὸ Propterr Hres res mina δ ordinata per κη- gelos in manu mediatoris; scilicet, qui de se ipso ait Deuter. S. Ego sequeser , es, medius Di intre Dominum , o, vos in
re ore illo , ut annuaretarem vobis verba Hus.
Et ad Heb. 2. Si enim qui per Ariesis diactus est sermo is e. ubi per sermonem il- Ium. legem Mosaicam intelligit, ut e X ve bis fritientibus constat: comparat enim illam cum lege Evangelica , & significat hanc esse disterentiam inter veterem legem, Zc novam , quod lex vetus tamquam lex servitutis tradita fuerit Judaeis per Angelos; lex autem nova, quia est lex gratiae, nobis praescripta sit per Dei filium. Hoc ipsum docent communiter sancti Patres; imprimis vero S. Dionysius tib. de Caelesti Hierarebis eap. q. ubi cum dixisset Coelestes intelligentias Angelorum Plaecipue nomine appellari, Propterea e d primum in eis ins t divina sita ratio, ac per eas
ad nos Hae transportentur quae naturam n
s msuperant, patesctiones, subdiu, sic enim lex, ut divina scriptura testatur, per angelos strobis data es . Deinde aperiens qualiter Angeli omnes Patriarchas , & Prophetas ad divinitatis notitiam perduxerint, concludit , An non etiam sacram illam legislationem ab ipso quidem Deo Μοψ datam esse dimina scripta tradiderunt; ut nos vere eam vime , ac sacrae Marium esse doceant pSed Me etiam eaddm rarologia nos docet, eam Angelorum ad nos opere pervenisse , quasi illa oris dimi legis sanetat ea , quae secundum licum obtinent, ab eis, quae primum, ad Di
Suadet hoc ipsum ratio. Congruentissimum enim fuit, ut cum lex perstina dari debuerit, per ipsum Deum incarnatum , imperfecta lex quae ad persectam. disponebat, non per ipsum Deum s sed Angel rum ministerio nominibus traderetur. Dices: Ille qui loquebatur Moysi veterem legem ipsi praescribendo, se Deum & D minum appellavit. Exodi Io. diccns: Ego sim Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terrain πιι : Ergo non erat Angelus, scd v c bum divinum; quod clim Deus sit, magni consilii Angelus appellatur ab Isaia.
Respondeo tale nomen sibi vindicasse Angelum legislatorem, non quod Deus videri vellet 3 sed quia nomine Dei loquebatur, cumque reserebat, ac repraesentabat: unde S. Gregorius Magnus, in praefatione libri Job cap. 2. Avelas, inquit, qui Μοψ πρα- ruisse seribitur, modo Angelus, modo Dominus memoratur; Angelus pr-ter boc, quos exterius loquendo serviebat: Dominus autem dicitur, quia interius praefidens sequendi efficaciam ministrabat. Cum ergo loquens ab ιnteriori regitur ,-per obsequium Avetur, os per inspirationem Dominus appellatur.
Minyi veteris legis dumtaxat promulgator sita. nullatenus autem institutor. Probatur : Primo quidem ex cap. 2o:
Exodi ubi Deus solus asseritur omnia legis vcteris praecepta , quae postmodum sequuntur, condigisse, & ordinasse his versis , Locutusque est Dominus sermoηes bos ι Ego sum Dominus Deus tuus , qui eduxi de terra PEgypti, de domo servituris, κon habebis mos alienos estram me , non facies tibi sculptile is e. Post Hum vero traduntur sub eodem tenore verborum omnia legis illius praecepta , sive moralia , & ad D calogum pertinentia , sive caeremonialia, sive iudicialia; subindeque consequens est omnia istius logis praecepta a Deo mandante , de ordinante esse condita, & per Moysem promulgata. Probatur a. Si quae praecepta lcgis vel ris a Moyse fuissent condita, maxime vel caeremonialia vel judicialia, ut volunt aliqui 3 sed haec etiam Deum ipsum habent
authorem , ut constat ex Scriptura sacra,
quae quoties de talibus praeceptis sermonem instituit , saeptiis repetit, & inculcat haec verba, Locutus es Dominus ad Μcnem. Haec dices filis Urael: vel ista apponit, Deum es indisti ad flos Ibrael, omnia quae praeceperat Dominus. De Iudicialibus autem -- di ai. ubi haec tradi incipiunt, Deus Moy-stm sic alloeluitur . me sunt iudicia quae pro nes eis si emeris servum Hebraeum sex annis serviet tibi cse. Pariter capite et s. in quo de praeceptis caeremonialibus agitur. legimus: Locutusque est Dominus ad Μον emicens: Loquere suis Vrael , ut tollant mrbi primulas cuibus loquendi modis inde stat , nihil penitus a Moyse , nisi nomine Dei legislatoris su isse derivatum, e
86쪽
promulgatum . Denique , lex vetus simpliciter dicitur lex Domini ι quod indicium est eam a Domino fuisse conditam . Unde Consulto Ioan . I. Lex per Μον em data es , gratia , verhas peν Iectum Cbristum facta es . Nam ut observat Clemens Alexand. libro I. Pardagogi ca8. 7. Lex per Moysemdata est, Non a Moyse, sed a Uer- ,, bo, & de lege quidem , data est tan-ri tum, inquit, dicriptura a Moyse 3 veri- D tas autem , & gratia non dicitur tanis thim dari per Christum, sed, quod amis plius est, fieri.
Dices I. Lex vetus plerumque vocatur,
lex Moysis maxime Malachiae q. & Lucae 2. Unde a Clemente Romano Pontifice ,& nonnullis aliis Moyses illis legis non sollim promulgator , sed etiam legislator appellatur, Ergo aliqua illius praecepta a Movse propria authoritate instituta fuere: Nego consequentiam : Nam iisdem locis quibus lex vetus , Moysis lex aprillatur;
etiam vocatur lex Domini , ut significetur a Domino fuisse tradita ; nam eodem capite q. Μalaebiae q. Deus sic loquitur: Nementote legis Mosis fovi mei, quam mandavi ei in Horeb , aa omnem Israel praecepta, iudicia : Lucae autem a. sic dicitur , Postquam impleti sunt dies purgataenis ilBus, Mariae, secundum legem Μοων tui runt illum in Ierusalem , uι merent eum Domino , Mut scriptum est in lege Domini. Quibus significatur eamdem legem de Domini, & Moyss appellatam; Domini autem ut authoris, Moysis ut promulgatoris. Diees 2. Praeceptum de libello repudii non a Deo, sed a Moyse datum est, juxta illud Christi Domini . Matib. I9. ubi cum dixisset , Non licere timini dimittere
uxorem, quia quod Deus coniunxit, bomo non
separet, inquirentibus Discipulis; Iuid ergo Μον es mandavit dare libellam repudii , i d mittere λ ait illis: suoniam Mines ad duritiam credis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras 3 ab initio autem non fuit Ae: Ergo aliqua praecepta linis veteris Moyses instituit. Nego antecedens : Si enim Moyses ipse Iibellum repudii instituisset , consequens esset quod ipse propria authoritate facultatem dedisset dissolvendi legitimum matrimonium : at nullus hominum Dropria authoritate potest dare talem facultatem,suia enim Deus eoriunxit timo non separet,
ait Christus; subindeque praeceptum de libello repudii non a Moyse, sed a Deo
concessum est . Nec vis ulla facienda est in illis vestis: Μι es mandavit , is, permi fit ; nam si inde inferre liceret Moysem
hujus mandati esse authorem , etiam lice- red inserre esse authorem Decalogi; nam Marci II. Christus Iudaeos arguens, quod propter suas traditiones servandas irritum facerent Dei praeceptum, ait, Μoyses eη dixit: μηora Patrem , 6, Μatrem tuam .
Nec pariter ulla vis est facienda in his verbis, ab initio autem non fuit sie ; nam licet ab initio Deus hanc facultatem non fecerit hominibus, ut cum vellent impune dimittere uxores suas, libellum darenteis quas dimitterent; tamen ex eo non est consequens quod non potuerit Deus ostmodum hanc facultatem concedere aduritiam cordis; Nam , inquit Alensis membr. I. art. 2. ad quintum , Data est lex duris in flagellum ue ut eos puniret in- is
fligendo poenas , & subtrahendo dele- ,, elabilia, & quantum ad hoc dedit lex is libellum repudii, quod est in lege per is
permissionem , ut ipsos duros scilicet ri& perversos a malo subtraheret , quia is proni erant ad interficiendum uxores ,, suas; idcirco ut flagellaret eos in hoc , ,, ordinavit quod non liceret eis iterum riassumere uxores postquam libellum re- ,,
salis is quem is Mem lex Μοω lata
Notandum I. Varios fuisse haereticos,
qui veterem legem saluti adversantem, utpotsi malam , dc a perverso principio institutam assererent, quod maxime
de janis, Marcionitis, & Manichaeis anfirmant SS. Epiphanius & August. lib. de Haeresibus 3 idque suadere nitebantur ex eo quod vetus lex plerumque in Novo Testamento dicatur imperfessa , & infirma . -Verlim sciendum est quod aliquid
persectum dici totest duobus: ntrodis, ne
pe vel absolute , dc positive r vel noeati Ve , & Comparative . Priori modo illud persectum dicitur , quod ex se non ordinatur ad aliud tamquam sui complementum , sed suis omnibus praecellentiis comstat , de pei sectionibus integratur . Posteriori vero modo dicitur aliquid perfectum,
87쪽
cum scilicet ex se habens omnia, quae pro quarum prima susscienter probata fuit nstatu suo sibi conveniunt, nihilominus dum priori conclusione praemedentis quaestionis. Comparatur cum altero , dicitur imper&- Probatur autem posterior, nempe quod lexetum seu minius persectum t Ouocirca ad Mosaica imperfecta fuerit, non positivg, illud ordinatur tamquam ad id quod prae- sed comparative ad legem Evangelicam .santius est, &quo praestantiori advenien- Probatur , inquam . Illa lex dicenda est te, & radiante perseetum eme desinit; siclimperfecta comparativc, quae gratiam justi- Aurorae lux licet in se persecta , tamen ficantem, in qua perfectio, & emcacia a comparativd ad solem dici potest negative aeternam salutem consequendam conssilit, perfecta, quia lumine solis minor est , &inon conserebat et sed talis erat Iex vetus. ea irradiante desinit. subindeque erat negative , & comparativὰ Notandum I. I egem Movsis considerari imperseeta: Major constat. posse per respectum ad tres leges, quas di- Minor Vero probatur. Primo ex Scriptuia Hinguit Apostolus ; nempe legem naturae,ira sacra, nam Ioan . dicitur, per Μο Iegem concupiscentiae seu fomitis: & legemJfem data es, gratia , veritas per Iesum Evangelii, seu gratiae; juxta quos respeetus factss est. I de Apostolus ad Rom. p. ait. Mosaica lex considerari potest involvere tri-lsuos 1 4 iis erat legi, in qua infirmaba plicem necessitatem, &dispensationem: mitur per carnem , Deus Filium Dum mittent quillam data videtur in adjutorium legis na-iis fimilitudinem carnis pereati, o de perea turae ex misericordia, in correctionem, to damnavit peccatum in earne, ut justifiea & emendationem Iegis peccati, yel somiti sitio legis impleretur in nobis , qui non stetin
ex ordinatione divinae justitiae 3 in designa-sdum carnem ambulamus, sed seeundam spiritionem legis gratiae, & praeparationem , &it m . Quamopter ad Hebraeos . amrmat, manuductionem ad ipsam ex praescripto &lsuia retroauo fit Praecedentis mandati pro consilio divinae sapientiae. pier infirmitatem ejus , Ox utilitatem , ni- meandum Aliquid dici conducere adsenim ad 'sctum adduxit lex. Hinc sapiit, salutem duobus modis r nempe quatenusiait justitiam non esse ex lege, sed per Cntia est inductivum ad bonum, &revocativumistum , sic ad Galatas a. si ex lege iustitia,
a malo, quod vel per se vel occasionaliteriergo gratir ωrflus mortuus est. hominem removeret ab eis praestandis, quae Prahatur a. Haec eadem minor ex sana necessaria forent ad salutem consequendam .sctis Patribus: Primo quidem ex S. Augusti-Hoc autem utroque modo certum est vete-ino lib. q. ad Bonifacium qui sie de Chri
rem legem ad salutem hominum fuisse o illo I uitur: scri um est, Proverbioram z. dinatam; siquidem inductiva erat ad bonum4Juxta septuaginta Interproter: Iaegem & quod praecipit, & revocativa a malo quod scricordiam in lingua portat : Legem qua prohibet; quapropter Apostolus ad Rom. terreat, misericordiam qua subveniat: Legens ait, Lex fracta V a, de mandatum san-Jρer servum , misericord am per se um : L Bam , iustum is, bonum . Quae verbalgem tamquam in baculo , psem misit Elisaeus Ioma sic expressit: Lex est ad vitam , is, ad filium viduae suscitaηdum , is, non resst faet bona, mala prohibet , facit ρπ- rexit. Si enim data esset lex, suae posset via tum cInoscere, unde dicitis Sancta , id- viscare, omnino ex lege esset iustitia : Miserias, sanὸ Meens : Mandatum justum, Mest,itam iam vero tamquam in ipse Elisaeo , qui Justi cara pereatorem: & bonum, uis, uti-dfiguram Cissi gerens mortuo vi Pando, ma-- vitam acquirens. Di saeramenti velat Novi Testamreti finia Restat ergo tantum hic determinandum:Jscatione coniunctus est. Similia habet Serm Pris , an revera lex vetus positivet &ine II. de verbis A pqstoli cap. 8. &9. ne ' absoluter vel negative, & respectivc di- non & y Iuribus aliis in locis.cenda sit imperfecta: Secundo, quos ob fi- Ipsi subscribunt S. Fulgentius lib. II. denes fuerit instituta. . veritate praedestinationis c. I9. Lex 'e gratia se ere potest aegritudinem , non sanare: CONCLUSIO PRIMA. vulnera mo rat, medicamina non minifrat, ut autem viis immatur maereptam , gratis LM Hetus imoresecta erat, non a uine,iministrat auxilium, ac sic sex revelat evlpam, sied respective. gratia eonfert indulgentiam. Legis est igitur, Haec Conclusio duas partes complectitur, quta peccat4 gnoscimus : gratiae, quoi Ut
88쪽
mus . Addit lib. I. cap. 7. Haec igitur inter litteram inbentem, O, spiritum vivificantem, ides , inter legem , gratiamque distantia est,
quia lex eonvenit , gratia convertit bominis voluntatem. Ut bonum velimus, illa clamat,baee donat : ieie valuptati bominis incutit imsitia dimina terrorem: bis infundit misericordia ebaritatem ι Per illam accepit inuntas spiritum servitutis in timore 3 per istam accepit spiritum adoptionis fuream, in quo elamamus Abba Pater.
Adstipulatur S. Prosper sententia 32. dicens , sui dedit legem, i e dedis setiam: μὰ legem per servum misit, cum gratia ipse descendit: ut quia lex sendit proe
ta, non tossit, volentes legem suis viribus exequi, nec valentes, coguntur ad gratiam, quae impossibilitatis morbum , is, tia edientia au
Dices: Patii arctiae, & Prophoeae, aliique quam plurimi in statu veteris legis fuerunt justi, de persectissimi: Ergo in lege veterierat perfecta justitia. Subindeque hac rati ne lex vetus non est dicenda imperseeta. Respondeo: Primo quidem, paucos admodum in veteri lege justos fuisse, ac persectissimos , ut docet S. Augustinus liS. de
catechi andis Rudibus c. 22. & lib. contra Adimantum cap. I7.
Dira secunia. Quod si hona ines aliqui justi fuerunt in Veteri Testamento, non ad illud vetus Testamentum, sed ad legem Gratiae, & Evangelii pertinuerunt, ut docet S. Augustinus lib. de uisitu, i littera cap. 23. 8c m. & ld.3. ad Bonifacium cap φ dicens, Tune bomines Dei secundiam distrιbutionem temporum , veteris quidem Testamenti dispensan-rer, is, gestatores, sed novi demonstrantur Me- redes. An vero illum ad Testamentum is novum negabimus pertinere, qui dicit, is Cor mundum erea in me Deus,inspiritum ,, rectum Arma in visceribus meis p aut il-
,, tum qui dicit, Posuit supra petram maesis meos , is, direxit gressus meos, O, immiris in os meum Canturum noreum Η num Deois ημορ Vel illum ante Testamentum v ,, tus, quod est a monte Sina, Patrem fideis lium de quo dicit Apostolus: Fratres se- cundum hominem dico, tamen timinis δε- flamentum nemo irritum facit, cis. Satis, , ostendit ad fidem nostram pertinere , quaeri novi utique est Testamenti , quod peris promissionem donavit Deus Abrahae. Mne,, coπcludit s. Augustinus. Sive igitur Abra
ri ham, sive anic ulήin justi, sive post cum
usque ad ipsum Moysem, per quem da- ν, tum est Testamentum, a monte Sina in is servitutem generans, silve caeteri Prophe- istae post eum 3c sancti homines Dei usque , , ad Joannem Baptistam, filii sint promis- osionis, & gratiae 3 secundum Isaac filium is liberae, non ex lege, sed ex promissione is haeredes Dei, cohaeredes autem Christi. HAbsit enim ut Noe justum , de prioris ritemporis justos , de quicumque ab illo ,, usque ad Abraham justi esse potuerunt is vel conspicui, vel occulti, negemus ad is supernam Ierusalem , quae Mater nostra is
est, pertinere. Quamvis anteriore tem- is pore inveniantur esse, quam Sara, quae is ipsius liberae matris prophetiam, figuram isque gestabat . Quanto evidentilis ergo ,, post Abraham nam cui sic declarata est is ipsa promissio, ut pater multarum gen- ritium diceretur, quicumque Deo placum Hrunt, hi filii promissionis habendi sunt; is Non enim est Abraham, de deinceps ju- is storum seneratio verior, sed prophetia is
manifestior reperitur. Ad testamentum is autem vetus quod cst a monte Sina inser- rivitutem generans, quod est Agar, illi pem istinent, qui clim acceperint legem justam, is sanctam, & bonam; putant sibi ad vitam rilitteram posiste sufficere. Et ideo quo fiant is factores Iegis, divinam misericordiam is non quaerunt, sed ignorantes Dei justi- tiam, de suam justitiam volentes consti- is
tuere, Iustitiae Dei non sunt subjecti. Et is postea; Hacplane magna distantia; quod risaeiant ista sub lege positi, quod littera is
occidit terrenam isticitatem, vel cupiditate adipiscendi , vel timore amittendi, is 3e ideo non vere faciunt, quoniam car- ,, natis cupiditas qua peccatum augetur, F, cupiditate alia non sanatur . Sic ad ve- istus pertinet testamentum , quod in is servitutem generat 3 quia facit eos carna- istis timor, & cupiditas servos, sed Evan- ,, gelica fises, spes, de charitas liberos. is bub gratia vero positi, quos vivificat Spi- riritus, de fide ista faciunt, quae per dile- ,,
istionem operatur in spe bonorum, non ,, earnalium, sed spiritualium: non terre- , , norum , sed calestium : non tempora rilium, sed aeternorum I praecipue Creden- rites in mediatorem, per quem sibi non is dubitant, δι spiritum fratiae subministrari, ut bene ista faciant ignosci posse ,, cum peccant. Hi pertinent ad Testamen- is
tum ilior a filii promissionis, & rege
89쪽
8s Tract. IV. Disp. III. Art. II. Quaest. II.
, , nerationis, a Deo Patre, & libera mas, tre, cujus generi, suerunt antiqui omnes,, justi , & ipse Moyses Testamenti mini- ,, ster Veteris, lueres Novi: quia ex fideri qua noS vivamuS, una, eademque vix
ri runt, incarnationem , passionem, resuris rectionemque Christi credentes futuramis quam nos credimus factam &α
CONCLUSIO SECUNDA .Eτiamsi imperfecta ferit Mosaica ire, ni-
bilominus varior Ob fines sapienter δ μοDit ordinata, in praescripta . Primo quid cm, ut suam homini notam faceret infirmitatem, quatenus ea cognita quaereret Salvatorem ; nam inquit Apost lus Rom.7. Peccatam non cogno vi nisi pre lestem. Quam utique causam praescribendae Iegis eleganter declarat S. August. pluribi; maxime vero sermone I 3. de verbis Apostoli c.2. Data est lex, inquit, non ut morbus sanaretur , sed ut praevaricationis morbo crescente medicus quaereretur. Et quis es iste
medicus nisi qui dixit Matth.9. Non est opus sanis medicus, sed male habentibus p tui
ergo non confitetur Creatorem , negat super s egritudinem . sui autem negat aegritudinem suam , superfluum Judicat Salvatorem . Ergo in natura nostra Creatorem laudemus, Gpropter vitium, quia nobis infiximus, Salvatorem quaeramus. Et quomodo quaerimus sal.
vitarem p in dei legem 3 Parum est . si enim data esset lex quae posset vivificare , omnino esset ex sege iustitia. Si erga non est data lex, quae posset vivificare , quare data es 8 sequi-rur, ostendit quare sis data ; quia etiam M in afutorium data es, ne te μηum putares. Vel ut ait Epistola - Lex docendo , Jubendo quod me gratia impleri non potest,
homini demo rat suam infirmuatem, ut quς-νat demoGrata infirmitas Samatoνem, a quo sanata voluntas pessu , quod infirma mn ρομset: Lex igitur adducit ad fidem fides impetrat Spiritum largiorem , 6, diffundis Spiriatus ebaritatem, implet ebaritas legem . Ideo lex Paedagogus vocatur, sub euius minarissima severitate, qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. suomodo autem invocabunt, ia quem non crediderunt pLicci autem homo absque lege veteri co-snoscere potuerit plura habere rationem inhonesti, per legem nempe naturalem, &rationis dictamen, tamen per legem divinam
positivam niani sumtur homini, quod quae ratio naturalis inhonesta iudicat, etiam pe cata sunt, & offensa Dei, qui illa prohibet , ac severissime animadvertit in peccatores: Adde quod cum lex naturalis per originale peccatum in nobis maxime vitiata fuerit, ita ut plura non videantur jam n bis habere rationem peccati, quae tamen revera peccata sunt, idcirco opus fuit altera lege, quae perspicue peccati foeditatem,& gravitatem explicaret . Secundo, data fuit lex propter frangendam ac retundendam hominis superbiam; quatenus nempe cognosceret homo se pror.
sus esse imparem , & insuffcientem propriis viribus ad peccata declinanda. Quod utique sic declarat Ν. August. Epist. III. Danda iraque fuerat lex, inquit, quae manifestiui sibi ipsum senderet hominem, ne superbus animus bumanus a stipso se posse esse iustum putaret,-ignorans Dei initiam, idest, quae homini ex Deo est , uam volens constituere, idest, quo suis viribus partam , D- sitiae Dei subisectus non feret. Oportebat itaque
ut addito mandato, cuius vox est , mu υπ- rupisces, superbo peccatori etiam praevaricationis erimen aecederet . atque ita gratiae mMaecina non sanata per legem, sed eonvicta infirmitas quaereret. Vel ut ait serm. I R. de verbis Apostoli cap. 4. Lex praevaricationis gratia poeta est , unde bxmι retur cervικmultum sibi tribuentium , voluntati suae tantum arrogantium , ut ibi liberum arbiIrium
posse putarent ad iustitiam suffirere, quae tunc quando erat integra ubertate , idest , in Paradise , ostendit vires 'as , senuit quam tum posseηt , sed ad ruendum , non ad su
Qualiter autem legis prςscriptio hominis superbiam fregerit , docet idem S. Aug. pluribi; nempe quod lex posita motivum
fuerit, & occasio cur concuti scentia irritaretur magis, & adversiis sibi repugnantem legem acrius in si irgeret; nam, inquit Apostolus ad Rom. . Precatum oecastor accepta per mandatum operatum est in me ammmeoη piscentiam. Ubi nomine peccati concupiscentiam intelligit, quς idcirco peccatum appellatur, quia est a peccato, in seccatum inclinat,& ipsa fit peccatum s ipsi consentiatur. Hinc N.August. libro tertio ad Bonifacium cap. 2. exponens hςc Apostoli verba ad Corint. I 3. Atera peritat s aculeus enim mortis est meratum , virtus autem pereati se
ait , auget quippe probibendo peccati desideria, is inde cecidit, nisi subveniendo vivificet
90쪽
gratis. Et libro tu Spiritu , & littera cap.4. ι sanctus non audiat Spiritus, insipirans pro
concupiscentia mala concupiscentiam bonam, hoc est, Maritatem diffundens in cordibus no-sris: prosecto illa lex, quamvis bona , auget prohibenao desiderium malum: sicut aquae ιmpetus, fi in eam partem non cessu Wbrmentior si obiee pso . evius molem eum emis rit, maiore cumulo praecipitatus violentius per prona provolvitur. Nescio quo enim modo Me psum qιod concupistitur pt iucundius , dum vetatur, iuxta illud Poetae , Nil ur in vetitum Iemper, cupimusque negata. Tertio, data fuit lex vetus, ut populum Iudaicum alioqui rudem, & impersectum metu poenarum a malo deterreret: ac sic adhuc ostenderet sibi ad auxilium divinae gratiae confugiendum esse, ut docet Ap stolus ad Calat. . scribens, Lex Paedagogur
noster fuit in Gm : Nam Paxlagogus ille est suo cujus ferula , & virgis puer datur erudi cndus. Hunc locum cx-ndens S. a homas , ait , Per legem Iudaei , ramquam
imbecillas pueri, per timorem poenae retrabe bantur a malo, is, promovebantur amore , promis e temporalium ad bonum. Hanc utique doctrinam hauserat a S. Augustino Epist. I 4. Fumacitata lex Paedagogus vocatur, sub cuJus minaeissima servitute , qui invocaverit nomen Domini sareus erit. Lib. de natura, & gratia cap. I. Hane iustιtiam Dranon in praecepto legis , quo timor incutitur: sed in adiutorio tratiae Cbristi ad quam suam utiliter legis velut Pedaragi timor ducit, compitutam esse qui intelligit, ipse intelligit quare β Cbristianus . Lib. q. ad Bonis. c. 3. Ad quam gratiam lex de praevaricatione terrendoramquam Paedagogus perdueit, ut Ac confere tur bomini quia conferre ipsa non potuit . Lib. de persectione iustitiae cap. 3. Lx ista praecepit ut cum in bis implenis bomo des ceris , non se extulat superbia tumidus , sed ad gratiam emfugiat fatigatus , ae sic eum lex terrendo ad Coristum diligeniam Paedet gi perducat ossicis . Et cap. I9. ait, rimore legis humilem factum tamquam Paedagora ad suem, gratiamque hominem per cere. Ne wνo exs,met nos initium aliquod salmtis naturae trabuere , dum fatuimus ad Me Legem Veteram datam fuisse , ut ostendat b mιηi suam infirmitatem , qua revita quaerat medicum , ut fanat superbiam ; quandoquidem Hus occasione augetur concupiscentια, ω numero, gravitate : ut convincat illum de araritate morbi , ne emtemnat ramquam le
viorem : ut deηique terreat , mrtuque menarum abducat a malo , sic volumus per legem eum sti peccatum , ut sientiamus per gratia medieum inquiri . Fraην vero per legem superbiam eclienus dicimus , quatenus stercator
imparem sie sentit legi quam novit mi impο- sitam eustodiendae, nisi Juvetur per gratiam.
cum taηtam absit ut tollat peccatum , quin potiῶν κωβηaliteν aucta coηeviscentia auis grai Hud, is, numero , O, gravitate : Hiet ergo sibi non 'seere legem cognosterr , quia regrita lege peccatum non toltitur, non minuia
tur , sed augetur : sic videt se imparem tui servandae . At vaηa s a. salutem erum eonfractio 'perbiae , ηisi quando per gratiam
pereator coram Deo bumitiatur.
Idem docet S. Hieronymus in illud ad talatas 3. Lex Paedagogus noster fuit in Cbram . paedagogus , inquit , pamulis ass-
gnatur , ut i civior refraenetur aetas , in prona in vitia corda teneantur , dum tenera
in studiis eruditur infantia, ad maiores H-sciplinas metu pareae careeita praeparatur. Itaque es, lasemientibus lex Μον' ad instaν Paedagogi severioris apposita est , ut cumireι eos, tuturae Dei praepararet. Triplicem aliam legis veteris utilita- istem prostri Alensis mem. I. art. I. per is respectum ad triplicem legem 3 nempe, is naturae, concupiscentiae , & Evangelii. is Datur enim, inquit in adiutorium legis ,, naturae 3 & secundum hoc decurrit le- ,, cundum misericordiam. Datur etiam in ,, correctionem legis peccati vel semitis, is Ac secundum hoc decurrit secundum ra- ritioncm justitiae: Item datur in signum, , ,& significationem legis gratiar, k dir Etionem ad ipsam , & secvnatim hoc ,,
decurrit secundiim sapientiae rationem . MDe primo habetur: Super illud: Lex bux istηrravit , dicit glossia . Data erat lex in is ad tutorium bumanae naturae : ut quia ipsi ,, naturae quodammodo incerta sunt i itis FG simina ; adderetur lex, cuius autboratate, is magisterio Deenium naturale proficeret ad ,,
fructum JHtitiae faciendum : Et haec est ri
prima utilitas lationis legis. , , secunda autem ejus utilitas est ad rem rirectionem legis peccati vel Jomitis i Et de is hac habetur et Lex propter transgressores is&c. glossa Lex posita est propter oranstres , , Mnem cohibendam, Hest, ut saltem timore is cessarent bommes iraqgredi, ut quandoque is iuem facerent voluntate . Data est ergo , is