장음표시 사용
121쪽
I 18 Τract. Ita. Di . III. Art. II l. Quaest. II.
consignatio non fuit propria legis Evangelicae praerogativa. Respondeo, quod etsi Judaeis non desuerit gratia, qua lagis Mosaicae praecepta Possent implere 3 illa tamen gratia ad Mi 1aicam legem praeci,c non spectabat; sed ad novam legem, & ad Christum ejus auctorem, a quo tamQuam a fonte scaturiebat; quippe concedebatur solum intuitu meritorum ejus. Adde quod gratia Iudaeis
concessa non fuerit in ea abundantia, ut
dici possit legem Mosaicam a Spiritu sancto hominum mentibus inscriptam fuisse , hoc enim privilegium servabatur ipsi Evangelicae legi, quae in die Pentecolles, quo per visibilem sancti Spiritus effusio-Ncm promulgata suit, ctiam fidelium cordibus suit consignata. Dices 3. Lex ipsa naturalis etiam homInum cordibus instribitur; nam, inquit Α-postolus ad Rom. 2. Gentes quae leaeem non .abent, naturaliter ea, quae legis sunt, Ρ-ciunι ... quia senΔηt opus legis Imptum in cordibus suis: Ergo non est rculiare Evangelicae legis privilegium, quod in hominum
Responder Alentis qu. 66. membroq. quod revera utraque lex, naturalis, & Evangelica hominum cordibus inscribitur, Ita, inquit, est duplex inscriptio, una quidem in riptio debiti faciendi secundym dictamen inditum coli scientiae ab ipsa hominis formatione: altera inscripti' secundum clictamen impressiim conscientiae ex fide, seu iustificatione. Prima inscriptio est naturae. secunda est legis Evangelicae: prima est ex natura indita: secunda ex gratia data, 1eu superaddita. Prima eadem est apud omnes homines 3 secunda vero eadem est apud
CBristus Dominus prudentissimo, divinoque
prorsus emissis tria praeceptorum genera in Evaraebea lege praescripsit l, nempe sacramentatia, morassa, O fati. Patebit hujusce conclusionis veritas ex singularum partium declaratione. Primam aulcm sso egregie expendit Seraphicus Do- is Elor lib. 6. Compendis TMolnici e. q. Sacrari menta, inquit, legis gratiae Christus instiis tuit, tamquam legis novae lator, In qua ,, Vocans ad praemia dedit praecepta, instiis tuit Sacramenta. Christus enim Verbum Pattis cum sit silmmae bonitatis, &sum- , ,
mae veritatis, de virtutis, ratione summae is bonitatis promisit praemia beatificantia; ,, ratione veritatis dedit praecepta dirigen- istia; ratione virtutis instituit bacramenta is adiuvantia, ut sic per Sacramenta repa- Hraretur virtus ad implenda praecepta, dc is per praecepta perveniatur ad praemia. In- stituit autem ruramenta in verbis, & ,, elementis, ut ait Augustinus: Accedit vim ribum ad elementum, i, ' sacramentum, is de est ibi clementum pro materia, dc risorma verborum pro forma . Ad hoc is vero instituta sunt Sacramenta in ver- is bis, & elementis, ut haberent eviden- ritiam significandi, de emcaciam sancti- ,,ficandi: quia dum clementa oculis, dc , , verba auribus se offerunt, qui sunt duo issensus praecipite cognosciti vi , dant evi- dentiam significationis . Deinde , verba is sanetificant elementa , ut plenior fiat is
humanae creationis emcacia. . s Instituta sunt aulcm Sacramenta multi- ,, plici de causa. Primo, propter humilia- ,, tionem, qua homo quaerit salillem inse- is
rioribus se subjiciendo. Secundo, propter is eruditionem, qua homo per visibilia ad is cognosccnda invisibilia rapitur. Tertiὀ, , ,
propter exercitationem, qua homo no- is xiam declinet occupationem, Ec otium: ,,
suartὀ, propter congruitatem medici ad is medicinam, quia cum medicus sit Deus , o
dc homo aegrotus, congruenter medici- isna debet continere aliquid divinum, sci- is licet, invisibilem gratiam, dc aliquid hu- is manum , scilicet visibilem gratiae sor- ,,
mam. propter congruitatem eX ,,
parte i rmi, quia clim infirmus sit hcμ ,, mo constans ex corpore, de spiritu: spi- is
ritus autem in corpore non bene capiat , ,
spiritualia nisi in corporalibus, congruum ,, fuit dare medicamenta spiritualia in re- ribus corporalibus, sicut pitulae in nebu- , ,
la dantur . Sexτὸ, propter augmentati in ,, nem meriti, multum enim valet ad me- is
ritum, quando Deus creditur in his, ubi ,, humana ratio non praebet experimen- istum. Patet ergo ex praedictis, quae sit ,, sacramentorum causa siciens, quia di- ,, vina institutio: quae formatis , quia gra- , ,
tiae sanctificatio : quae malis, quia hu- ,,
manae infrmitatis curati . x Sacramenta autem novae legis sunt se- , ,
ptem, secundum septem diversitates h riminum in Ecclesia. Primum est intran- istium a
122쪽
,, tium, . Secundum pugnan- ,, tium, ut C rmat n. Tertium vircs reis sumentium, ut Euebaristis. Quartum reisi, surgentium, ut Paemtemia. Quintum cxis euntium, ut Extrema unctio. Scxtum miniis strantium, in ordo. Septimum novos miri lites intriaucentium , ut Matrimoηium.
D Sacramenta figurata sunt in septem si- is gnaculis quibus fuit veteris Testamentiis pagina sigillata, quae Agnus, qui habetis clavem David , qui claudit, Zc nemo ape- ,, rit, reseravit. Item in septem tubis, qui- ,, bus Angeli cecinerunt. iem in septem
,, Stellis, quas habebat similis filio homi-M nis in dextera sua. Item in septem paniri bus, quibus Dominus turbam satiavit. Item in septem oculis super unum lapi- ,, dem. Bem in septem lucernis Taberna se culi superpositis candelabro. Bem in se- ptem lotionibus Naaman. ,, Sacramenta sunt septem, quae dispori nunt ad septem virtutes habendas nam Esthmus cst sacramentum Fidei. Conis firmatis Spei . Eurbaristia Charitatis. Re- ,, nitentra Justitiae. Extrema unctis Perseve-
, , rantiae, quae est sortitudinis complemen-M tum. Oria Prudentiae. Μatri uium Tem i, Perantiae. ,, Aha ctiam ratio numeri Sacrament
ri rum est, quia ordinantur contra tripli-M cem culpam, & contra quadruplicemis poenam. Unde mensi rus ordinatur con-ri tra pcccatum originale . I mentia con- ,, tra mortale. contra venia-
,, te. ordo contra ignorantiam. Euriari se sis contra malitiam. Confirmatio contra se impotentiam. Μatrimonium contra con- cupiscentiam , quam temperat, & exin
se Atia adhuc ratio numeri, quia Sacra- is menta sunt causa sanativa morbi latri- ,, tualis ad modum corporalium. Medici-M na vero corporalis quadruplcx est 3 Qiri licet curativa, conservativa, praeservatiri va, di meliorativa. Simili in Mo & Sa-
,, cramenta curant. Baptismus curat simul, ,, dc totaliter. Pa iacentur vero curat pau-
,, latim quantum ad pςnam, quousque nul- ,, lius pςnae homo dubitor sit. Extrema vπ- ,, ctis cuset a morbis levioribus, scilicet ais venialibus, sicut baptismus, & paenitentia is curant a lςthalibus. Sic ergo praedicta tria
is bacramenta sunt quasi medicina curativa:,, C firmatio natem est medicina conservativa sanitatis spiritualis, in qua datur Spiritus sanJus ad robur, & conservatio- ,, nem gratiae datae in baptismo. Matrimo- ., nium est medicina praeservativa. ordo est is medicina meliorativa , in quo augmen- istatur gratia. Euctaristia haec omnia si- Amul facit, curat enim venialia , quae is sunt occasio ruinae majoris: conservat is etiam gratiam inventam in homine, & is augmentum, sicque meliorat, & nihi- lominus praeservat. Haec Doctor Sera- is phicus. Quibus patet quam congruen- riti: ordine Christus Dominus ordinaverit is Coeremonialia , & Sacramentalia novae
taem pariter constat de praeceptis ad fidem spectantibus. Olm enim fidei summaeo maxime sit assit, quod homo fidelis nosse debeat, quae Deum, &Christum inimi numspectant, juxta illud ipsius Christi Domini
oraculum Ioannis II. Mee es vita aeterna , ut cognostant te solam Deum verum, quem
misistι Iesum C stum ι ut utriusque divini
illius objecti persecta quantum mortales decet, habeatur notitia, eam ore Christi exceptam sub specialibus, & distinctis articulis Apostoli in suo Sumbolo ediderunt. Nam ut observat Seraphicus Doctor olim
M s. c. a I. si respectus habeatur ad eos, qui Symbolum ediderunt , tunc articuli sunt duodecim secundum numerum duodecim Apostolorum: Si autem consideremus quae radicaliter sunt credenda, tunc articuli sunt quatuordecim , quorum septem spectant ad Divinitatem, & septem ad Christi humanitem, de haec signa sunt in septem Stellis, & septem candelabris aureis: in quorum medio Filius hominis ambulabat. Sunt igitur septem articuli Fidei, qui pertinent ad Divinitatem. Primus est unum Deum esse, qui ibi notatur, Credo in Deum. Secundus est, Patrem Deum esse, ibi, Patrem omnipotentem. Tertius est, Filium Deum
esse, ibi, O, in Iesum sum Fitium effus.
Quartus, Deum Spiritum sanctum else, ibi Credo in spiritum sanctum, & sic patet quod praedicti quatuor articuli sunt de unitate divinae Essentiae, & Trinitate Perinarum. Quintus est, credere remissionem peccatorum his, qui sunt in Ecclesia, ibi: sanctam Eeclesiam Cat eam, Sanctorum comis munionem , remissionem peccatorum. Sextus est , credere mortuorum resurrectionem. Septimus est, credere bonorum remunerationem, sub quo de comprehenditur malorum punitio, ibi, vitam aeternam, &isti
123쪽
tres articuli ad Divinitatem pertinent 3 via
virtute Divinitatis sit peccatorum remissio, quae est animae vivificatio, &corporum resurreetio, atque corporis simul, & animae glorificatio.
Alii septem sunt articuli, qui pertinent ad humanitatem Christi. Primus est, credere Filium Dei esse conceptum de Spiritu sancto, ibi I qui emeeptus est de viri u sancto. Secundus est, credere Filium Dei natum ex Maria Virgine, ibi: ex Maria H gine. Tertius, Filium Dei pro nobis mortuum in cruce, ibi: Passus sub Pomis Pilato, crvc xus, mortuus, issepultus. Quartus est,
Filium Dei descendisse ad inferos secundum animam, ibi; Descendit ad instros. Quintus est, Filium Dei resurrexisse a mortuis, ibi:
Tertia die resurrexit a mortuis. Sextus est eumdem ascendisse ad Caelos, & sedere ad dextram Patris, ibi; Ascendis ad Caesit, sedet ad
dexteram Dei Patris omnipotentis. Septimus
est, Filium Dei judicaturum vivos, iamortuos, sive bonos, sive malos, ibi: turus est iudicare vivos, mortuos. Ita Seraphicus Doctor. Id ipsum patet de yraeceptis Moralibus, quibus homo ordinari debet ad Deum, pro ximum, S seipsum: ad Deum quidem, ut ei cultum ἡebitum exhibeat, ad proximum, ut ei in omnibus justitiam impendat; ad seipsum vero, ut quae sibi necessaria sunt ad
salutem, comparet, eqservet. Haec autem
omnia hominis debita rite Christus Dominus ordinavit in Evangelio. Primo naim uequae Dei cultum concernunt, distincte docuit, praescripsit; Deus enim summe colendus 8st, & honorandus propter supremam majestatem; ex toto corde amandus Pr pter infinitam bonitatem; summc timendus Propter tremendam ejus justitiam; enixe rogandus propter paternam clementiam; in omnibus audiendus, de sequendus propter vigilantem providentiam, &c. Ad omnia autem haec munia Deo praestanda Christus Dominus hominem instruxit: Docuit enim ualiter suprcina ejus majesta esset colena, cum ait Joan. q. Venit sera, i nunc est
quando veri adoratores adorabunt Patrem inopiritu, o verata te; nam Pater talis quaerat,
θυι adorent eum. spiritus est Deus: G, eos, ροι adorant eum, in spiritu , γ veritate ορον- ut adorare. Qualis elus infinitae bonitati impcmii debeat amor, piaescripsit Marci I a.
cum ait; Diliges Domi etam Drum tuum ex to- recorde tuo, ex tota mente tua, O, ex tota
anima tua, is ex tota virtute tua: Quibus dc monstrat, inquit Alensis memb. 8. ad te rium, quod non sufficit diligere Deum ex toto corde, idest intellectu declinando errorem; ex tota anima, idest voluntate declinando contradictionem e ex tota mente, idest memoria, vitando oblivionem r Sed citam ex tota virtute, addendo bonam operationem . Docuit pariter quantopere Deus sit timendus propter justitiae severitatem, cum ait Mati. Io. Nolae timere eos, qui occidist est pus, animam autem non , sumo eidere : sea potius timete eum, qui potest, O animam, scorpus perdere lagoennam: Ap ruit etiam qualiter Deus esset exorandus propter paternam Clementiam, dum non solum orandi modum praescripsit Mati. 6.
dicens; Tu autem cum oraveris, intra in embleulam tuum, Onelaabo sis a Parrem tuum in abscondito: Pater tuus, qui videt in ab 'ondito, reddet tibi: Orantes autem nolite muti
tum sequi 3 sicut Donici, putant enim, quia in multiloquio suo exaudiantur: sed etiam pr scripsit orationis formulam. ciim ait ibidem : sic ergo vos orabitis: Pater noster quies in Caelis, is c. Denique etiam hominem docuit, quomodo divinae curae, ac providentiae sese fidenter committere dc beat, cium ait ibidem,
meo vobis, ne follieiti sitis aηimae vestrae quia
manducetis, neque remori vestro quid induamianii nUne anima plus es quam esca, increpas
quam vestimentum p Reθιcite volatiua caeli, quoniam non serunt, neque metunt, neque com gregant in barrea Patre vesteν caelestis pascit ria: nonne vos magis pluris σιι illis λ quis autem vistrum regitans potest adserere ad saturam suam cubitum unum p ω de vestimento quid sollieiti sis p consuerate lilia agri quomodo crescunt: non laborant, neque nent. G-co autem visis quoniam nec salomon in omni gloria sua coopertas est, sicut unum existis: D autem faenum agri, quia bole es, is eras, in elibanum mittitur, Deus fio v sit: quanto magis vos modicae fisi 8 Nolite ergo fi citi esse vicentes: sina manducabous, aut quid,
bemus, aut quo opertemur λ me enim omnia
Geηtes iniquirunt, scit enim pater vester , quia his omnibus invitetis. suaerate ergo primum regnum Dei, , Joitiam fur, is baer om-ma adliicientur vobis.
Similiter hominem instruxit quantum alomnia debita proximo impendenda: proximus namque corripienduS est, & reum candus a miseriis animae nempe peccato,
124쪽
sublevandus in necessitatibus corporis, tuendus in bonis fortunae, provocandus ad bona gloriae. Haec omnia autem debita Christus ordinavit. Primum quidem cum ait Mari. I 8. Si me verit in te frater tuus,
G, O, corripe eam inter te, i ipsum solum: cum pariter docuit proximo remittendam esse omnem injuriam, dicens Matth. s. si dimiseritis hominibus pereata earum, scdimittet visis Pater vester Gelsis Merata vestra; si autem non dimiseritis iaminibus, firme Pater vester Gelestis mittet vobis. Docuit pariter ruando sublevandus esset proximus in mi-eriis corporis cum ait Lucae o. Estote errmistricordes, Mutis, Pater vester caelestis mι- sericors es, Nolite iudieare, xon sudicabi
mini, dimittite, O dimittemini, date, , -- bisur Eois. Mensuram bonam, is confertam, is coagitatam, i supereffluentem dabunt in Fnum Urum. Eadem quine Hensura, quamosi fueritis, remetimur is vobis. In sun
ma praescripsit omnia erga proximum debita, cum ait Lucae Io. proximum esse diligendum sicut seipsum; Et Mati. 7. Omnia quaecumque vultis ut De it vobis bomines, is vosfacite illis. Et Joan. 3. Μandatum nomum rivisis, ut diligatis invicem, Mut duexi vos. Quibus verbis mandatum de diligendo proximo novum appellat. Vel quia fuit ao in renovatum, & auctum cum antea esset fere per pravam consuetudinem antiquatum, &restrictum, ut exponit Clemens Romanus lib. s. co . cap.M. Vel quia Christus novo modo illud praescripsit, addendo videlicet novum motivum sumptum ex suo
exemplo, & mirabili sua erga homines di- Iectione: Ut ait Chrysos . hom. I. in Joan. Ex eo quia per os adventum iamines facti μης sta rer, is eo nomine sterialiter diligendi, maximὶ veia tarstiani, qui Cbrim ut eapite in erti uηius, is eiusdem Ecelegae membra sunt, propter quod seipsos tamquam usdem corporis membra duet: re debent.
Denique, hominem ordinavit erga stip-Qm, gum scilicet suae sanctissimae vitae ab hominibus sectandae exemplar proposuit dicens Ioan . I 3. me iam dedi visis ut quemadmodum ego rei, ira is vos faciatis. Quam utique sanctissimam vitam ut homines s xiiiiis sectari possem, tribus eam vcIutilineameritis, & characteribus distinxit, climait Mati. Io. Si quis vult venire post me, abneget semetipsum. Dilat erucem suam, e, ρ- umvrmc. Quibus tria hominis Christiani
debita distinguit; nempe rerum omnium,&sui ipsius abnegationem; nam inquit Lucae I4. sui non renuntiaverit omnibus, quae
possidet, non potest meus esse discipulus. Et
Mati. I9. Omris, qui reliquerit domum, vetfatres , aut 'rπes, aut patrem , aut mintrem , aut uxorem, aut filios, aut agros propteν nomen meum 3 centuplum aeripiet, is
vitam aeternam possidebis. Insuper docet augiter esse invigilandum
mortificationi corporis, crucemque quotidie serendam, CH us enim passus est nobis
relinquens exemplam , ut sequamur vestigiarius. Denique admonet omnes actus nostros ex charitate , 8c propter Dei gloriam
esse eliciendos, in omnibus autem cavendam.esse vanamgloriam. Attendite, inquit Matth. o. ne iustitiam vestram faetatis rarambominibus, ut videamini ab eis: alioquin meria redem non babebitis apud Patrem vestrum,
qui in Caelis es. Petes I. Quare Christus Dominus praecepta judicialia non instituerit. Res undeo id quidem consulto secisse; quia
regnum temporale, aut rempublicam ialem non condidit, sed spiritalem communitatem, cujus regimen praecipuum spirit te est, &adfinem superiraturalem ordinatur: neque externum, & politicum ejus regimen ita curavit, ut lines iudiciales illi utiles statuere per se voluerit, sed eas condendi auctoritatem fecit. suo in terris Vicario, nempe summo Pontifici. Cum enim optimo Ecclesiae regimini expediat saepe mutari
Ieges pro 'temporum, de occasionum vari
tate, maluit Christus dare Ecclesiae potest tem de illis statuendis, Ieges autem a se i tas voluit esse stabiles, & invariatas. Petes 2. An praeceptis moralibus, & fidei antiquae Iegis Christus aliquid addiderit.
Respωder Alensis qu. ς s. memb. 8. ad temtium, Quod quantum ad substantiam fidei, credendis nihil additum est, tamen articulis
fidei aliquid additum est: & additio ita ,, est, licui expliciti adimplicitum, & de- is
terminati ad indeterminatum, ut patet in is exemplo. Ante tempus Abrahae fuit fides is reparationis nostrae, tamen implicita γ- ,, stea aliquantulum fuit explicita Abrahae, is quod fieret in carne, clim dictum est ei, is In semine tuo benedicentur omnes Gemes, is Genes. 22. & ita articulus de Incarna- istione , qui prius erat implicitus, laetus is est aliquantuli im explicitus: tamen ad- is huc non erat detri natum, utrum in- is
125쪽
Tarct. IV. Disp. III. Art. III. Quaest. III.
,, carnatio fieret de viro, muliere, quous-ri que dixit Isaias, Ecce Rioc ηripiet: Item ,, adhuc non erat determinatus modus, per ,, quem Virgo conciperet, quousque dixit
,, Angelus, spiritus baηctus superveniet in te.,, Fides ergo non mutata eli, sed tamen ,, additio facta est in fide reparationis ar- ,, ticuli ad articulum , scut expliciti adis implicitum, vel magis expliciti ad minus is explicitum. Similiter dicendum, quod in ,, moralibus quantum ad potestatem sensus is nihil additum est: sed quantum ad rati is nem litterae additio facta est per illos mo-
In quibus praeeipuὸ Nema Lex disserat a Rereri, eamque excedat.
vangelicam invicem contrarie non discrepare, nec persectὰ opposita praecepta statueret quamquam enim aliqua mosaica lex Prohibeat, quae Evangelica facienda permittit; sic Lemr. II. plura prohibentur edenda, sicut immunda, Mati. vero S. nulla edulia dicuntur immunda 3 nam, inquit ibidem Christius, quod intrat in os eoinquinat bominem: ex quo Apost. ad Tim. I. ait, Omnia μηδε mundis: Haec tamen duo Praecepta invicem non pugnant; nam in- ,, quit, Alensis qu. 36. art. I. Lex prohibuitis escas, &dixit immundas triplici de causa: ,, Primo, propter signationem: unde im- munda dixit, quia figurabant immunda: M secunia, propter abusum, unde immunis da dixit, di prohibuit illa, quia his ut is tantur ad cultum idololatriae : Tertio, is propter indignitatem illius populi, pr M pter quam quaedam substraxit ei veIut ,, immundar Lex vero Evangelii dicit. &ri concedit omnia munda reipiciens adnais turam rerum, & ad convenientem usum, ,, & ad dignitatem utentium: Itaque Lex, is de Evangeluam tantum pugnant disparari te, quatenus nempe Evangelica lex inis pluribus Mosaicam praecellit. Notandum a. Ex eodem Alens ibidem, legem veterem cum nova maxime secundum sex considerationes posse conferri. Prima quidem , secundum considerationem virtutis, & cfficacitatis. secunda, secundum consderationem severitatis. Tertia, secundum considerationem veritatis. suarta, secundum considerationem bonitatis. ta, secundum considerationem remunerationis. Sexta denique, secundum considerationem lationis, vel legislatoris. Itaque
resolvendum est in praesenti, an lex M saica ab Evangelica in his omnibus revera discrepet. Quoniam autem potissima difficultas movetur de efficacia, & virtute legis utriusque, idcirco tandum 3. Ex eodem Alensi ibidem artia. ad ste dum, quod duplex disti tinui potest sanctificatio, nempe carnalis, Se spiritualis. Sancti iratio earnatis est liberatio a mna peccati, quam incurret quis, si quod praeceptum
est, contemneret, seu non faceret: sanctimeatis vero spirituos est ipsa emendatio amacula peccati, quae in anima est. Certum est autem , quod Mosaica lex vim habuerit conis serendi 1anctificationem carnis: nam inquit Apost. ad Hebraeos ς. samvis bircorum, taurorum, is, cinis vitulae supersus inquinatos sanctificat ad emundationem, idest, inquit Glosiis, inquinatos contactu mortuorum sanctificata pςna, valens ad emundationem, non animae sed carnis, quia a petna Iiberabat. Difficultas autem est utriim etiam Mosaica lex vim habuerit conserendi veram justificationem coram Deo, quae consistit in remissione peccatorum , & infusione gratiae sanctificantis.
ri non ita. Probat hanc veritatem Apost ius pluribi, maxime autem ad Rom. I. ubi ait, Non erubesco mavelitim; virtus enim
Dei cst in salutem omni eredenti, Iudaeo priamum, is Graeco. In quem locum sic scribit Anselmus, Virtus est . quia gratiam pracstat, per cuius auxilium valeamus jacere, quaenaeipit. Quodquia lex s Mosaica arcit, ia- firma fui. Quod autem Io Mosaica non habuerit virtutem justificandi, aperie d cet idem Aposti ibidem e.8. cum ait, Nam quod erat impossibile legi, in quo infirmabatur per carnem, Deus Filium suum mittens da navit 'ocatum, ut justi alio lui3 impleretur in nobis: Et ad Gabi. a. vers. 36. Ex per bus legis mη iust eabitur omnis eao, id homo. Et v. II. Sι enim ειν legem est ad J stivam , erga gratis Cis 3 mortuus est. Et Cap.3. suoniam in lege nemo iusti atur apud Deum cutique vi legis) marisum est, quia
126쪽
1ustas ex fide vreis; Et ad Hebraeos 7. Reprobatio fit Meredentis mandati , tropter dui infirmitatem ,-inutilitatem; nivd emm ad per. fictum adduxis sex. 9uibus omnibus constat utramque Iegem in eo discrepare, quod Vetus mundaret quidem ab invinatione
carnis contracta ratione transgressionis pit-ceptorum cςremonialium, non autem veram animae lustitiam conserret ἔ Nova pro
vim habeat conserendi talem iustitiam; quia habet praesenti m Christum justitiae sontem,
qui pro peccatis nostris sati,factionem Deo obtulit, & gratiam sanctificantem promeruit: unde Ioan . I. Lex per Μον data est; gratis, O veritas per Iesum ciristum factas. Hinc, ut diximus, quotquot iustificabantur in veteri lege ex opere operato, sive per martyrium, sive per alia Deo impense qb- uia, non obtinuerunt hanc jultificatiq-nis gratiam, nisi per respectum ad Christum, ejusdem gi aliae auctorcm & fontem, ex quo gratia iustificationis ad omnes prorsus homines sub quacumque lege degentes derivavit; Neque enim auud nomen sub
eis datum ruminibus, in quo oporteat nos
salvos fera, ut legimus hinc cap. 2S. Per gratiam Domini Iesu Cbrim eredimuι DLvari, quemai modum , LB, Patres scilicet veteris linamenti, qui ut ait Apostolus I. ad Biebant de spiritali Mnsequem
te eos Petro: Petra autem erat Cisistis. Hinc omnes sancti Patres constanter affirmant eos qui in Veteri Testamento sue. runt Deo per fidem accepti, ad novum Testamentum pertinuisse: non enim justificabantur nisi per fidem Christi, qui est
auctor Novi Testamenti: quam utique u ritatem sic expendit S. Augustinus epigri7. quae est ad Optatum, ubi ait, Cin omne 1 Α, id , veraees Dei cultores, me aute incarnationem, stte post inearnationem misi, nee viverent, nec vivunt nisi ex fide incarnationis
Cbro, in quo es gratiae plenituri, prostri quod scriptum est, non esse aliud nomen sub
lo, in quo oporteat nos salvos fieri, exilis tempore valet ad sal aedam genus M--πum, ex quo inadam vitiatum est: sicut enimis adam omnes moriuntur , ita is, in Cisso omnes vivificabuntur: quia scut in regno momtis nemo Ane Adam: ita in regno viae nemo L
Adam omnes mortales in poena facti sunt fot saecuti, ara per C,ν tim omnes immori
Hanc eamdem veritatem mirum in m dum explicat S. Leo sermon. 3. de Nativit. Cessent igitur, inquit, illorum quaeratae erui impio muνmure divinis dispensationibus obloquentes, de divinae nativitatis tarditate causantur, tamquam praeteritis re diribus non fit inpensum, quia in ultima mundi aetate est gestum rnνbi incarnatio Me tantula facunaea qua facta , is sacramentum salutis humanae in
nulla unquam antiquitate cessavit, quod prae- leaverunt a stoli . Me annuntiaverunt Pr
pistae : nee seia est impletum quod semper serramum. Sapientia vera, b, benigmtas Deibae sanufert operis mora rapaciores nos suae
ore Uis esserit, in quia multis signis, muntis vocibus, mestisque amerti3 per tot fuerat
saerula maeηuntiatum, in bis diebus Eva hi mn esset ambiguum, e nativitas, quae om uia miracula, omnemque intelMentiae erat emcessura mensuram , tamὸ Ossanti, in nabis gigneret fidem . quanto praedicatis elux, ων antiquior Paecessisset crebrior . Non itaque -- bo Deus rebus humanis nee sera m seratione eum ait 3 sed a re istitisae munui unam , Grandemque omnibus causam salutis amnibus iasitvit. Gratia autem Dei, qua semper es universitas io rata Sanctorum, aucta est Cbrim nascente, mu caepta, b, hoc magna pietatis sacramentum , quo totus iam
muηdur impletus est , tam meos in suis fg. u-ibus fuit, ut non minus adepti stuis illud eredidere promissum , quam qui suscepere donatum. Ex quo intelliges, quod sicut idem Sol naturae utrumque hemisph rium suo lumine persundit, & calore s
vel 3 ita quod non sit qui se abscondat a mu're ejus, sic Christus Dominus Sol justitiae utramque legem siue gratiae luce, de rore saecundavit. Sicut autem tinum hemispherium eo magis clarescit, quo pr pius Sol ad eum accedit; ista status veteris legis juxta majorem ad Christum pro-mquantem , uberiorem divinorum my-eriorum illustrationem, & fructum a cepit , & ut loquitur S. Gregorius homil.
Io. super Ezechielem, secundum ire ementa temporum crevit scientia Sanaorum P trum, θ' quanto vicιniores adventus sala
toris fuerunt , tanto sacramenta salutis plenias perceperunι.
seeundo, differunt lex Evangelica, dc ,,
Mosaica quantum ad veritatis manifesta- istaenem; nam inquit Alensis 3 veritas tam ,, in Evanaelio, quam in lege respicit tria. I. Notitiam credendorum . 2. Gratiam is
127쪽
3, meritorum. 3. Gloriam praemiorum. Re-lis spectu notitiae credendorum differt Evangelium, & Lex secundiim vehatum, is & revelatum et Respectu gratiae facienis dorum, sicut promissio, & exhibitio:
ν, Respectu gloriae praemiorum differunt sis, Cui umbra, & imaso: ita quod in Ie-ν, est velamen notitia, promisso gra-ν, tiae, umbra gloriae: in Evangelici vero ,, est revelatio notitiae fidei, exhibitio gra-ν, tiae Dei, imago praemii. Quam utique veritatem confirmat Apostolus I. ad C rinth. 3. ubi ait, ninnm in lectinae veteris Testrinenti mami non revelatum quoniam
in cisim evacuas . Hinc subdit, Nos a tem revelata facis gloriam Dei speculantes, in eamdem imaginem transformamur. Unde veritas in lege fuit ut umbra: in Evangelio autem ut imago, hinc Hebr. Io. -- Mam habens lex futurorum, non ipsam im
ginem ι quapropter sanias Gregorius s
Per EM . I. cap. exponens haec verba, Rota erat in rota, ait, Rota erat in rota,
quia quod praedaeat Lex, quia Pro ae amnantiam, Me exbibet Evangelium: Et S. Leo serm. 7. de Passione. Ut umbra adhaerent corpori, antiqua obseervantia ηovo exeluditur
sacramento. Hostia in bostiam tra sit, sauu ne sanguis aufertuν, O, legalis nimias dum
Tertiὀ, Lex vetus, Ae nova differunt ratione severitatis 3 siquidem lex vetus iram praeseserebat, Evangelica autem misericordiam; illa erat lex timoris, ista amoris 3 illa servitutis, haec libertatis 3 illa servis praescripta, haec filiis. Quapropter Apost. ad R man. 8. ait, Non acceptis simium semirutis iurum in timore, sed aererissis spiritum ad ptimis Iliorum, in quo Hamamus abba Pater. is Severitas autem Mosaicae legis in eo ma-
xime vigebat, quod, inguit Alensis, illata lex in praeceptis judicialibus habet iram, is Se districtionem punitionis: in praeceptis
M moralibus timorem per multitudinem ,, comminationis: in praeceptis vero c eis monialibus servitutem per intuitum, &is pavorem aeternae damnationis: quocirca b. Petrus Act. I S. difficultatem observanis dae legis explicans, ait. suid lenistis imponere haum Aper cervices Discipulorum, quod
neque patres nostri, neque nos portare potuimus e Secus autem de lege Evangelica, quς pauca admodum habet praecepta, annxamque continet gratiae plenitudinem, q .ancilia fiant: Hinc Christus Dominus m
rito dixit Mati. II. Iugum meum sume
γ onus meum leve. Nam ut exponit S.
Ius mi subdidit, sareinae levi sacrame tis numero paucissimis, obstruata faciamus,rim alme pr. antissimis, societatem nomimpuli colligamis. Nec odstat quod in Lege Evangelica vivantur aliqua praecepta observatu dinficilia, quale est praeceptum de indisset bilitate matrimonii, de dilectione inimiacorum , de necessitate consessionis 3 illa enim propter abundantiam gratiae, quae a Christo in lege nova conflatur, reddu tur facilias juxta illud vaticinium Isaiae Io. Ia die illa auferet. ous os de tamero tuo, dii iugum oui de re a tuo, is, computrescujugum a facis olei. Nec resert pariter quod Evangelium v cetur onus, 3c iugum; Nam inquit S. A fustinus serm. 22. de verbis Apostol. Haec
arcisa non est pondus onerati, sed ala υ lantis, babent emm aves pennaram suarum saretras, portant illas in terra, portau-tvν ab Hir in Cain, OQ. Et sanctus iar- nardus Epistol. 3 l. ad Monachos G. Bemtini: Leve. ait, salvatoris mus, quo re cuamplius, eo portabilius es, nonne is, avis
las levat non onerat, pennarum numero istipo σὸ ride eas, is, reliquum corpus fertur
ad ima: sie disciplinam cbrasti, sis suave im
Hanc veritatem egregie commendat Ap
stolus ad Galatas'. nis vel bis, scriptum es, qu-iam Abrabam auos filios babrit: unum de ancilia, is, unum de Libera, cyc. Quae verba expendens f. Anselmus ibidem, ait, In
utroque Mamento tenuit Deus fisi, qui sibi
servirem, sed in riteri Iudaeas semor, qui timore poena, is promissionibus temporalium ei serviture obedarent: in gratia uno Novi Test moti liberos, qui ex assectisne servirent. Ipsi concinit S. Chrysologus serm. I. in Evangelium. Cum J0usatis is e. ubi ait, Uti Deus
Dominum nistavit in Patrem, voluit rearitate magis quam potesate νegrare, is amara maluit, quam timeri. Quam velitatem pri iis indicaverat Sanetias Augustinus stridens libro adversus Adimantum cap. I S. Deus -- teri bomisi fuκη a tamquam Dominus ore suu quω iam. ret, is novo reacunia tamquam Pater meruit quod amaret. Quocirca cap.
128쪽
ἀisseremia duorum Ismentorum, timor,
Quarto, Discrimen inter legem Veterem,& Novam est, quod lex Vetus mimis perfecta fuerit: I.ex autem Evangelica omnem prorsus persectionem sapiat, & inserat :quam utique Legis Novae praerogativam multis commendat Apostolus ad Galat. q.& ad Hebr. 7. dicens quod lex Vetus figura fuerit, & umbra Novae . Nova autem veritas, & complementum Veteris: unde Hieron. lib. I. adversiis linelagianos c. o. In tege promittitur, in Evangelis fletur, ibi initia bla premis est : in illa fundamenta uriuntur, Hesdra, gratis eu n imm itur. Quam utique veritatem eleganti similitudine explicat Uictor Antiochenus exponens illud , quod habetur Marci 4. Ultro terra fuct eat primum berbam, deinde spicam , deinde pleηum frumentum in Diea, ait enim. Pri-- berbam fuctificat in lege naturae, postm dum spiras in lege Mosis, postea plenum frument m in Evangelio. Quinto,Lex Nova Veterem exccdit secun- Rum rationem mercedis, & praemii; siqui dem lex Vetus sola spondebat, acyromittebat bona temporalia in mercedem sui, observatoribus, Ut iam obsti vavimus, juxta illud Isaia r. st avduritis me, bona terrae comederis. Evangelica autem repromittit vitam aeter-Nam, regnumque coeleste suis sectatoribus; Inde Apost. ad Hebr. 7. Metioris Te
ut fert Glossa, melius Novum Testamentum quam Vetus: quia meliora bona pr mittit, idest, aeterna : Vetus autem temporalia . Denique, praecellentia Legis Novae supra Veterem ex eo maxime apparet, quod Lex
Vetus soli populo Judaico praescripta su Iit: unde Deut. q. suae est alia gens sic incisa, ut babeat eaeremonias , iusta iudicia , uηiversalem is p Hinc Apost. ad Galat. 3. Abrabae Haae sunt promissiones, O, si mini dus. Unde Regius Vates Psalm. I 37. Non scit taliter omni nationi, is iudicia tuamn mani odiis eis. Evangelium autem datum est omni prorsus humano generi, Chrisus enim Maici 16. Apostolis mandat, Prie ineate Evangelium omni ereatura . Et Matth. 28. Ite, docete omnes Gentes cyc. Insi
per, Lex Vetus praescripta suit populo Judaico, a Deo quidem, sed ministerio Angelorum , dc per manus Moysis; Lex autem Evangelica Christum Dominum Dei Filium Halo Tisia. Tom. VI.
habet authorem, & promulgatorem: quam utique praer Utivam multis commendat Α-postolus ad Flcbr. I. Demum, Lex, eius cum terrore, Nova vero cum amore promulgata est ue caepit enim evulgari ipso die Pentecostes, quo ritus sanctus, culus peculiare nomen est Amor, Apostolis sese infudit, in eorum cordibus divinum amorem effudit, ad quod relaiciens S. Bel nard. Epist. IoT. admirans exclamat, O gemisum , ipsumque firmissimum erga nos
amoris argumentum Z Cissus moritur: meretur ergo amari. spiritus init, is facis amari: ille 'it eur ametur, iste ut ametur, ille multum dilectionem nobis commendat, iste δει:In illo cernimus quod amemus, ab isto fumiamus unde amemus: Cbaritatis ergo ab riis occasio, ex isto assectio.
De Laegibus humanis. mqu m ad Theologum proprid
non spectet de Legibus ab homine editis, & sancitis disserere, uUote cum haec dicendi materies ad utriusque Juris, Potificii nempe, ac Caesarei Doctores , veluti propria messis, aliena manu non meienda pertineat: Nihilominus quoniam Humanae Lege, non sollim naturae, sed etiam Dei legibus amnes sunt, di quasi fluvioli ab illo totius aequitatis, ac rectitudinis oceano defluentes I cumque non solum rectae rationis dictamini, sed etiam divinae ordinationi , & administrationi congruere debeant, ut justae censeantur : hinc est, quod a sibi praescripto stadio non deviet theologus , dum nonnulla de Humanis Legibus discutienda proponit. Lex autem Humgna dicitur illa, quae immediat authoritate Humana, hi Cιvili, Me Eeelesistica praescribitur. Authoritas autem legislativa civilis nulli homini singulari ex
natura rei, & per se convenit; cum enim omne, homines ex natura nascantur liberi , nullus in alterum jure naturae politicam authoritatem, de iurisdictionem obtunet . Licet enim parentes habeant in filios aternam , & Ceconomicam potestatem 3aec tamen ad leges ferendas non sum cit:
nam potcstas Iegislativa est potestas regimi.
129쪽
ris Tract. IV. Disp. Iv. Art. I. Quaest. I.
nis publici persectae communitatis 3 siquidem lex unus est ex praecipuis actibus, quibus Respublica gubernatur; haec autem nonnisi publica potestate, di iurisdictione admini illatur, & subsistit. Hinc quicumque
inter homines habent potestatem Iegi Siativam , necessum est ut vel eam rccipiant a Deo immediate, uti de facto receperunt
Saul, David, & alii quidam ab ipso Deo
Reges electi, de designati I vel eam excipiant a eommunitate hominum conveniente in unum corpus politicum , quatenus rectc regantur, & taliciter vivant. Habent autem homines a natura , & a Deo ut authore naturae facultatem, & inclinationem conveniendi in ejusmodi min. munitatem: inquit Cicero in lib. dea micitia, nihil prineipi Deo in rebus hvmariis o gratius, quam Domines babere Iesocietatem ordinatam, ἐν perfectam: Cum
enim homo natura sua sit 'nimal sociabile, naturaliter appetens vivere In communitate, multisque rebus indigeat ad commode vivendum, quae neque ab uno Iolo homine, nec ab unica familia praestata pol- sunt: qualia sunt omnia necessaria , vel
Commoda petenda ab artibus, & diis senis; idcirco homines ut sibi illa necessaria procurent, bus habent instituendi communitatem perfectam quae civilis vocatur, estque vel inter incolas ejusdem civitatis , vel etiam inter plures civitates in uno rUno . Haec autem communitas ut persecte dirigatur, necessum est, in ea vigeat aliqua suprema potestas, ad quam ex officio pertineat bonum commune intendere, & procurare ; alioqui negligetur , dum privati quique ut solent, commodis suis tantum, aut praecipue attendunt , minusve curant quae ad bonum commune pertinent. Inter media vero quibuβ COmmune bonum procuratur , & Reisublica persedic administratur , piaecipuae Hant leges, quibus ca constituustur , quae ad pacem, & justitiam conservandam, communemque scelicitatem instituendam expediunt.
Quocirca illi, quibus ex osticio incumbit Rempublicam cum suprema jurisdictione administrare, dcbent habere ius ferendi leges necessarias ad publicam concordiam , Pacem, justitiam, & scelicitatem stabiliendam necessarias. Ut igitur cieteris Iheologismorem gerentes, nonnulla de Legibus Humanis discutiamus, praesentem Disputationem , sicut& praecedentem tres in articulos distribuemuS, quorum Primus , Legum Humanarum necessitatem, existentiam , & causas aperiet: secundus, efficaciam, & obligandi vim: Tertius, earumdem imminutionem,& relaxationem explicabit.
De existentia, causis Legum Humanarum.
ETsi hominibus ingenita lex dictitet in
communi quid faciendum sit, quidve fugiendum I quoniam tamen praeter psae' pia morum singulis ingenita, multa alia de-ssiderantur ad rectam hominum societatem instituendam, & gubernandam, juxta varios rerum eventus particulares, ideo necessarium fuit, ut per humanam rationem generalia legis praecepta magis in particulari determinarentur , quatenus nempe datis occasionibus provideretur Reipublicae paci, concordiae, ac scelicitati , quod utique per leges ab hominibus sancitas esticitur; quapropter illas e Gse Reipublicae utiles de necessarias nullus sanae mentis denegabit. Unde S. Isidorus libros. Ethymolog.C.2c,
Forie sunt Leges ut Bumano metu humana coemceretur audacia, tuta esit inter imprisos inηο-
restaenetur noeenasaeuitas. Necessarium ergo fuit Leges Humanas stabiliri, quibus de justi vitam tranquille pacatcque ducerent, &protervi ac ad vitia proni, qui nec virtutis pulchritudine moventur, nec verbis cedunt, per vim, & metum intentati per Iegem suinplicii a malo cohiberentur, & tandem per assuetudinem probi fierent. Inde colligitur altera Legis Humanae ratio summae nccestitatis, quod in Leges Naturali nulla poena decernatur; in divina vero Evangelica, poena dumtaxat in altero iaculo luenda praescribitur; quocirca propter sui dilationem miniis homines timore pocellit subindeque oportuit leges humanas institui, quae poenam earum transgressoribus breviluendam statuerent, quo facili iis quisque a
Non opus es igitur diutius immorari in probanda legum humanarum necessitate, de exi stentia, quam tota praedicat antiquitas, Gentes omnes, quae barbariem deposuerunt, u niversim testantur, nullus enim est hominum coedus, qui leges non habeat; & Deus ipsemet probat, cum ait Proverb. 8. Perme
130쪽
retrant, Legum renditores iusta δε- eernunt. Nec non re dum adversus Tyrannos intonat Isaiae Io. Hae qui condunt leges iniquas. Cum enim sollim arguat legum institutionis abusum, rectum , ac I gitimum usum perspicue probat. Itaque solum hoc in articulo proponimus determinandum : Primὸ , Rri adhuc sub Evangelica lege vigeat humanarum legum obligandi virtus: Secunia, Apud quos resideat leges condendi authoritas: Terisi,
Quinam legibus praescriptis subjiciantur.
μη, quid, quo tu ex fit Lex Humana. Notandum I. Omnem Humanam L gem derivari a lege naturali; lex enim nulla est, nisi sit iusta; in rebus autem humanis in tantum aliquid censetur
justum, inquantum Ccnsetur consorme regulis rationis; rationis autem prima regula est Lex Naturae . Unde omnis lex humanitus posita, in tantum habet de rati ne legis, in quantum a lege naturae derivatur; si vero in aliquo a lege naturae discordet, jam non ei it lex, sed legis corruptio. Dupliciter autem Rotest aliqiud a lege
natulae derivari, vel scilicet per modum conclusionum ex principiis communibus Iegis naturae: sicut quὀd non sit oecidendum derivatur ex eo quod nulli es faciendum malum , Vel per modum determinationis, λcut lex naturae habet, malesectorem puniendum esse, sed quod tali, vel tali poena puniatur, est quaedam determinatio legisnumanae: Utraque igitur inveniuntur in I ge humana posita: sed ea, quae sunt pri ris modi, continentur in lage humana non tanquam solum per eam posita; se dhabent etiam aliquid vigoris ex lege naturali ea vero, quae sunt posterioris modi, ex sela Iege humana vigorem habent. Notandum 2. Legem humanam juxta variam sui considerationem, varie posse dividi . Priamὀ namque quatenus derivata est a lege naturae, dividitur in jus Positivum, Gentium ,&jus Civile. Ad jus Gentium pertinent ea,
quae derivantur ex lege naturae, sicut conclusiones ex principiis: ad jus autem Civile
spectant ea, quae a lege naturae emanant per modum particularis determinationis secundum quod quaelibet civitas, vel quodlibet regnum aliquid ad sui tranquillitatem, de
securitatem iudicat esse stabiliendum, &servandum. Meunia , cum de ratione legis humanae sit, quod ordinetur ad bonum commune Civitatis, & Regni, juxta hanc considerationem dividi potest secundi imvarium statum hominum , qui incumbunt bono communi procurando , stabiliendo,& administrando, qua ratione aliae leges praescribuntur pro Sacerdotibus, aliae pro Cubernatoribus, aliae pro militibus , &c. t Tertiδ, quia de ratione legis humanae est, ut instituatur a c ubernante communitatem, &societatem hominum: inde fit quod leges humanae dii linguantur secundum diversa regimina in Monarchicas, Aristocraticas, & Democ 'ricas. suartὸ, cum lex humana tota sit in directione bonorum actuum; secundiim hoc distinguuntur leges Jenes ea, de quibus seruntur . Hinc est lex ulla de adulteris, Iex Cornelia de Mariis,3e sic de aliis. suinto denique clim lex spe- istari possit secundum distinctam authoritatem Legislatoris, nempe Politicam , de Ecclesiasticam , hinc fit quod aliae Ieges dicantur Ecclesiasticae, quae alias appellantur Cariones, seu regulae praescriptae ab iis, quia Christo Domino curam , & authoritatem habent administrandae, dc regendae Ecclesiae; aliae sunt leges Civiles, seu Politiucae, quae praesci ibuntur a Principibus, atque ab iis, qui regendae Reipublicae incumbunt. Notandum 3. Circa Christi Domini nativitatis tompora exortum fuisse errorem quorumdam asserentium non esse licitum fidelibus alium praeter Deum superiorem agnosceres subindeque nec parcndum esse saecularibus Principibus, nec eorum legibus obediendum. Quorum errorum antcsgnanus extitissuriis Galilaeus in Lebus moes--nis, ut legimus Aet. idest, circa nativitatem Christi, quando videlicetctum a Caesare Augusto, ut descrιberetur univer-- 1 orbis, is ibantomnes ut profiterentur, ut legimus Lucae a. Additur autem de illo Iuda quod avertit populum psse. Quid autem
ille praedicaret, sacer textu, non loquitur: S. autem Hieronymus refert, dicens in 3. cap. Epis . ad 4 itum. In initio, inter caetera hoc quasistrababileproferebat exore, nullum d bere Dominum, nisi, Mum Deum vocari,stras , qui ad templum decimas deferrent, Caesari tributa non reddere. Aitque hanc haeresim multum percrebuisse usque ad tempora praedicationis citisti, & illius occasionei harisaeos misisse Discipulos suos ad Christum in-