장음표시 사용
71쪽
68 Traia. IV. Disp. III. Art. I. Quaest. II.
bitrio , subindeque sententia aeternae legis ab ea bonitate, de malitia finali pendens, est mutabilis . Respondeo cum ΑIensi distinguendo mal rem : illa sententia mutabilis est secundum ac lim quo sertur, & subjectum in quod scr-tur, Concedo : secundum rationem ob quam fertur, Nego: Et similiter distit cla minore,
neganda eu conscquentia. Vctum quidcmest quod licci contingens sit hunc sinaliter in malitia , vel bonitate finali permansu-I um; tamcn non est contingens quod si permaneat in malitia finali Punictur 3 nec pa- Iiter contingens cst quod si pei severet finaliter in bonitate, Ze statu gratiae, praemia-hitur . Nam, inquit Alentis , aeterna Dei lex, de ratio quae dicit quod si permaneas in malo sinalit cr, punietis; & si permaneas in bono finali, pi sint aberis: hςc inquam ratio omnino immutabilis cst, & absoluta :nec dependet ullatcnus a libero aibiti iolim minis in gratia vel pcccato perseverantis; si cui ab alterutra perseverantia dependet pς-nae irrogatio vel prsinii donatio. Aliter hanc
distinctioncm explicat Alensis dicendo legem aete Inam esse mutabilcm secundiim sententiam, non autem secundum consilium, juxta illud S.Creg. Deus non mutat consilium .
sed sententiam 1 Consilium autem, inquit , est ratio divina secundum quam Deus diri judicat, 3e disponit omnia : Sententia is vero appellatur ipse icmporalis cilectus, is qui sequitur ex consilio, &ordinatione, , Dei. Si ergo inquit, loatiamur de lege,, secundiim rationem consilii, ipsa immu- tabilis est; si secundum rationem senten-- tiae, sic est mutabili, , quia ipse tempo- , , ratis effectus sequens ex ipsa mutaturis quotidie, scd ipsa ratio secundum quamis iudicat, & disponit, & ex quae flectus
es derivatur, manet immutabilis. Itaque sese cundum primum modum lex aeterna diis citur , nempe quatenus accipitur pro is consilio vel ratione, sed secundum quod se accipitur secundum sententiam, non duo citur aeterna, scd temporalis.
ORinei leges iustae , proprie dictae ab
aeterna lego derivantur . Probatιν I. Ex Scriptura sacra, nam PrO-verb.8. Divina sapientia testatur : Per me Reges regnant, legum Conditores iusta δε- rnunt. Hinc Joannis I9. Christus Pilatum alloquens ajubat: Non baberes potestatem ac versum me ullam, nisi tibi istum esset des. per . Quapropter Apostolus Rom. I .. merito a mimat quod ηοn est persas nisi a Deor qui potestati remit , Dei oriunationi ressit. Quod adeo verum est, ut etiam ipsa Tyrannorum potestas derivetur ab ipso Deo, qui eis regnum, dc principatum tri- ιbuit, propter vindicanda populi peccata : lquamvis enim iniqua sint illorum judicia , ljustum tamen est populi peccata puniri ycv iiniqua judicia: haec autem ratio iustae vindictae ab aeterna lege derivatur . 'Ruam utique veritatem luculenter ex- .plicat S. August. l. I. de libero arb. c. 6. ubi scribit: In lege temporali ηιbiI J:stum atque legitimum, quod non ex bac aeterna sibi Misi. nes derivaverint. Et l. . de civit. Dci c. 2I. Non tribuamus, inquit, dandi regni imperiique potesatem no Deo vero qui dat sarciritatem regni estorum piis 3 regnum vero terr
num , O, pus, is, impiis, sicut ei placet cuinibit inio se placet Et paulo insta: sui δε- est Μario, ipse Case Caelari: qui Ata so, ipse , Neronis qui Vespasianis, vel Patri, vel Filio, suavissimi r Imperatoribur , ipse is, Di
is, apsatae Iuliano . Probatuν 2. Conclusio inductione facta per omnes leges; siquidem lex ipsa naturalis ab ipsa lege aeterna derivatur: omni, namque bonitas est universaliter a bonita te aeterna; subindeque lex naturalis, quae
quod bonum est nobis instillat, est ab ipsa
ςterna lege, estque ejus participatio quaedatrimentibus nostris indita atque impressa, jux- ita illud Psal. 4. signatum est supeν nos lumen ivvltus tui Domine. Lex divina positiva est etiam illius aeternae legis derivatio quaedam, quippe cum Deus nihil homini praescribat iin tempore, cujus ab pterno non habuerit sin seipua rationem. Denique omnes leges hu- smanae, quς vel per discuisum humanum, vel
ex lumine, di ratione naturali, vel ex rati ne revelata colliguntur, & statuuntur, etiam
ab ipsa sterna Dei lege deducuntur: cum enim lex naturalis, & divina ex quibus humanet leges inseruntur, ab ipsa Dei ςterna lege originem ducant, pari ratione ab ipsa deductet ccnsuri debent omncs illς humanae leges. Unde S. August. l. I. delibero a b. c. S. In tem
mali lege niuil est linum atque legitimum .
quod non ex aeterna bominet Abi derivaveristiuuod utique fumatur iuxta illud Jac
72쪽
hi r. Omne datum optamum, , omne donum persectum drsurium es descendens a pa re luminum apud quem nee est tranisu:atio, neetieissitudinis obumbratio. Dices r. Illae leges ab aeterna Dei lege non possunt derivari, quae ipsi opponuntur, & contraria statuunt: sed huiDanae leges interdum sunt hujiismodii lex enim humana impunitum rc linquit, quod justum is est puniri; nam inquit S. August. mox,, laudatus lib. I. de libero arbit r. cap. s. se ex illa quae regendis civitatibus fertur, o, multa concedit, atque impunita rclinis quit , quae per divinam Providentiam is vindicantur: Ergo aliquae leges humanae aeternae Dui legi non concordant. In
super, lex humana liberos, & exemptosa pςna judicat, quos ipsa aetetna Dei lex
cruciatibus addicit, ut ibidem confirmat S. August. exemplo illorum, qui occidunt ne occidantur , vel ne res ivmporales amittant, suomcuso enim, inquit. apud eam , scilicet legcm aeternam, sunt isti peccato oberi, qui pro bis rebus, quas contemni opo ret, bomana caede pelluti sunt ρ Denique lex hiimana concedit aliqua mala fieri, necnon affectu libidinis, & inordinatae v luntatis, quae utique lex aeterna Dei vetat, puta hominem occidere pro facultatibus servandis: unde S. August. ibi lem, suomodo possum arbitrarι istos earere tibidine, qui pro bis rebus digladiantur, quas possunt in
miti amittere λ aut si non possunt, quid opus
es pro bis rebus usque ad bominis necem n gravi λ Cum ergo humanae leges plerumque aeternae Dei legi adversentur, non videntur ab ipsa derivari. Distinguo majorem: Leges humanae non derivantur ab aeterna Dei lege, quae ipsi contrai tae adversantur positive, di secundum rationem inlustitiae, & persecta contrarietate,
Concedo: quae solum adversantur negati-vc, & ratione minus persectae conformationis, Nego: & similiter distinguenda est
minor. 'nde ad auctoritates S. August. dicendum est. Primo quidem, quod Iex temporalis ea solum punire debeat, quae contrariantur suo fini, qui est conciliatio pacis inter homines: unde ipsa non assumit vindicanda mala, quae turbant pacem h minis cum Deo; haec enim relinquit aeter
nae legi Dei vindicanda, quod utique explicat idem August. ibidem dicens, Viden-rur mibι legem istam, quae populo regendo scri-kiar, resti permittore,'per divinam Provi-
dentiam vix Dari; ea enim ian Danda sibi assu/nit, quae satir sint conciliandae pari bominibus imperitis. Similiter, licet lex temporalisCOSapςna cximat, quos aeterna cruciatibus
adiudicat, invicem tamen pugnare non videntur; lex enim humana eatenus punit mala quae suo sint, nempe paci conciliandae inter homines adversari deprehendit, lex autem aeterna cum non soli im respiciat pacem conciliandam inter homines,
sed etiam cum ipsb Deo, inde fit quod eos
interdum reos ccnseat, quos humana lex
absolvit: IUnde ibidem S. Augustinus ait, Laudo, is, probo istam scilicet legem temporalem , quamvis inoboatam, minusque perfectam, videtur enim multa retinquere impunita , quae tamen per divinam Promidentiam vindicantur, recte. Denique ad tertium
reponit ipsemet August. quod nusquam temporalis lex 1ubeat aliquid feri ex libidine, nam ex se trusi quὸd aliquis vim au repellat, aut id iuste facit. Θαrdinat , puta causa emium tuendorum ι sciat miles vel Iudex, qui est minister legis ; aut id inordinate praesar; si primum , ωtemperare debet legi fine libidine quae id praecipit, si secundum , non id lex praecipit, sed relinquit in ejus potestate : Merum
enim est ei timinem oecidere pro bis rebus quas invitus potes amittere. Dices a. Si omnes leges humanae derivarentur a lege aeterna , non essent inter se contrariae: Constat autem quod Icgcs humanae etiam justae sunt interdum etiam contrariae: Ergo dic.
Nego siequelam; Nam idcirco contrariae
sunt, quia lex aeterna talem inter eas contrarietatem postulat: cum enim lex aetetna
sit ordinatissima, exigit juxta varias circumstantias quae in subditis occurrunt, ut muratio fiat in lege; alias inordinatio esset si iisdem legibus dirigerentur qui varie sunt a Tecti. Unde S. August. lib. de vera Rcliagione cap. IT. sicut ars Μeicina cum eadem
maneat, neque ullo pacto ipsa mutetur, mutat tamen praecepta lauuentious, quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina Providentia cum sit ipsa inremmutabilis mutabilitati creatura
varie subvenit , is pro dimestate membrorum abis alia iubet, aut vetat. Dices q. Leges humanae non derivantnrab aeterna, neque tamquam conclusiones, quia non necesiario inuitur lex humana ex principiis aeternae legis; neque tamquam determinationes ejusdem legis aeternae, quia
homines legum Conditores ignorant quid
73쪽
o Tract. IV. Disp. III. Art. I. Quaest. II.
fuerit ab aeterno ordinatum circa leges quas statuum: Ergo &c. Respondeo, humanas leges ab aeterna lege derivari mediante lege naturali, a qua procedunt, vel per modum conclissionis ex principiis, sicut v. gr. non es occidendum, colligitur conclutio ex eo Praecepto naturali; faciendum non est malum : Aliquae vero derivantur per modum determinationis , sicut lex naturae v. gr. quod qui
peccat puniri debet: sed quod puniendus sit tali vel tali poena, hoc determinatura Iege humana. Quae sunt primi modi, vigorem habent non sollim a lege humana, sed
etiam a lege naturali: quae vero secundo modo statuuntur, ex sola lege humana vim obtinent: Unde licet qui legem condit ignoret quid fuerit ab aeterno ordinatum circa legem quam statuit: tamen non ignorat legem naturalem quae est primaria aeternae legis derivatio, o per praesentiam judicat quid in illis circumstantiis statuendum
sit conformiter ad legem naturae. Dices . . Si leges humanae derivarentur ab
aeterna, obligarent ad sui observantiam jure divino; sed falsum consequens: Ergo
Nego sequelam majoris , quia non obligant jure divino nisi ea quae sunt a Deo
tamquam a Legislatore immediate 3 tales autem non sunt leges humanae, quae solum mediante hominum prudentia de lege naturali ab aeterna lege derivantur. Dices s. Concupiscentia, quam legem carnis, seu somitis appellat Apostolus, est vera lex; sed illa lex non derivatur a lege aeterna: Ergo &c. Patet major ex illo Apostoli ad Romanos 7. Vidro aliam legem in membris meis captivantem me in lege peccati; Unde Closis: Fomes peccati rectc dicitur lex; uia legitimc factum est, ut qui non obe- ivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, scilicet caro. Minor pariter est evidens, illa enim lex semitis est mala, nam
ut ait Glossa super haec verba Pauli ad Romanos spiritus et itae in Cbristo Iesu liberavis me: duae leges bonae sunt; lex Spiritus quae peccatum tollit: lex Moysis quae peccatum ostendit: Lex peccati mala quae reos facit, quod autem per se malum cst non potest ab aeterna Dei lege derivari: unde Apostolus ad Romanos 8. Prudentia
carnis legi Dei non potes esse subjecta.
Re ndet Aleins , num 6. art.2. Fomitem in nobis esse petnam irrogatam propter peccatum Adae; sed, inquit, est duplex pςna , scilicet s*ditatis, & passibilitatis. In qua D
tum fomes est pena 'ditatis: sic non est a Deo : quia actus suus est desormis: qui 'actus *dationis non potest esse a Deo, ut principio, sed a Diabolo. Secundum vem
quod ipsa est psna passibilitatis, &afflicti nis, eo scilicet, quod affligit animam, sita ipsa est a Deo: amictio enim ista temporalis
est, Sc. ad bonum ut homo coactus redeat , dc convertatur ad Deum: Ex hoc enim, quo clanima videt se ita deiectam, &tantae vilitati, & corruptioni subjectam: citi iis convertitur ad Deum. Et sic fomes in quantum estpςna passibilitatis, a Deo est & ordinat ad eum: cst enim a divina iustitia. Lex ergo formitis uno modo potest appellari lex pase
sibilitatis: alio modo lex seclitatis. Primo modo est ut affligens: & hoc modo appellat eam Apostolus legem membrorum: ri cmodo ipsa est, & derivatur ab aeterna lege.
Ipsa enim dicitur lex passibilitatis, idcst,
secundum quod homo per eam habet legem, ut affligatur ex illa, & convertatur ad Deum: Hoc enim modo respicit ordinem divinae Iustitiae. Secundum autem quod
lex somitis dicitur lex seditatis, sic ipsa arpellatur ab Apostolo Lex pereatit de sic laxista non est a lege aeterna, sed a Diabolo, vel peccato, quia lex ista mala est.
CONCLUSIO TERTIA. LEX aeterna strandum sie spectatas unica:
Secundum vero diversam connotationem
ad res externas quae ipsi suficiuntur, censeri potest multiplex. Haec est Alensis memb. 6. ubi primam partem probat. Primo quidem
auctoritate S. Augustin. dicentis lib. Cons. Sicut ars Μedicinae una est , tamen babet disserentiam praeceptorum, ita lex aeterna ad leges temporales, sicut ars medicinae ad sua praecepta. Censet ergo S. Augustinus, quod lex aeterna secundum se spectata sit unica
Probat secundo, si aeterna Dei lex sit censenda multiplex, maximc propter diversitatem respectuum quos dicit ad res subjectas: sed ita non est 3 pluralitas namque in divinis
non admittitur propter diversitatem respectuum ad extra 3 alias cum nomen hoc Creator v. gr. plures involvat respectus ad res creatas sequeretur quod dici possint plures Creatores, quod utique est absurdum:
Ergo similiter diversitas respectuum legis
74쪽
aeternae ad icmporales leges, necnon ad res temporales quae sibi stibiiciuntur, non inseri diversitatem in ipsa lege aeterna. Addit tamen Alensis, legem aeternam considerari posse, vel ut est ars, & causa exemplaris legum temporalium , vel ut est ratio singulas res in ordine debito constituens,& ad finem specialem sibi congruum perducens, juxta dignitatem, & utilitatem sibi peculiarem. Unde infert quod lex aetemna spectata ut est ars aeterna boni, 3e v ri, dicitur csse unica: similiter ut est ratio ordinans res ad finem divinum, & ultimum, est pariter unica, quia ncmpe est una sola ratio qua Deus rcs cunctas a se conditas propter seipsum etiam ad sui gi riam ordinat, &disponit: ut vero res 1 pectant fines sibi peculiares, possunt dici plures in Deo rationes particulares per respeetum ad diversa connotata , quia nempe res diversimode ordinantur invictan ratione suae dignitatis, & utilitatis. Quaeres, An i a Lex aeterna divinae Essentiae, HI ahevi Personae approprietur.
D E pondet idem in Iensis membr. Le-I gem aeternam essentiae divinae immediate csse tribuendam e siquidem est abis.
Iuta Dei perfectio tribus divinis Personis
Communis. Ipsis tamen adorandis Pers nis potest appropriari diversimode: etenim ad te in quamlibet tria concurrunt, scilicet auctoritas, veritas, & bonitas, quae
concurrunt ad hoc quod sit lax, scilicet Principium legis, sorma legis, de finis:
nam ratione principii ei debetur a iactoritas, quia non potest esse principium legis, nisi qui auctoritatem habet: Ratione vero formae debetur ei veritas, quia lex numquam fertur sine resta ratione: Item ratione finis
debetur ei bonitas, quia lex non est nisi ad bonum: Unde dicitur lex sanctio sancta, jubens honestum prohibensque contrarium: Si ergo respiciamus in lege aeterna auctoritatem, dicitur in Deo secundum rationem ves intentionem potestatis: & sic appropriatur personae Patris. Si autem respicia-1nus veritat , secundum rationem forma
lem, sic apprimriatur Sapicntiae, & ita convenit personae Filii . Respiciendo autem bonitatem quae debetur ratione finis, sic appropriatur Spiritui sancto. Ex us pater qualiter legis enectus, & actus Nempe imperare, vetare, consulere,& per-
mittere , punire, & praemiari conveniant aeternae legi ; nam actus imperandi, & vetandi ipsi conveniunt ratione auctoritatis 3 isti autem duo actus consulendi, dc permittendi, ipsi tribuuntur ratione veritatis sisti autem duo actus puniendi, Sc praemiandi ad eam spectant ratione bonitatis. Sciendurn enim est quod in lege inveniri debet ratio potentiae ut praecipiat vel prohibeat : item ratio veritatis vel sapientiae, ut possit permittere vel consulere 3 Denique ratio bonitatis, ut puniat malesacta, Zc compenset benefacta, hoc enim ad b nitatem pertinet, Ac sic secundum diversas rationes lex comprehendit potentiam, sapientiam , & bonitatem.
Insuper: Praedicti actus legis distribui possunt juxta diversas animi vires, & facultateS, nam consulerc, dc permittere respiciunt rationaIem, si int enim actus legis ratione veritatis, &sapientiae, & hoc pertinet ad rationalem: imi rare autem, & vetare pertinent ad irascibilem; sed punire, dc praemium
tribuere pertinent ad concupiscibilem, de sic apparet qualiter aeterna lex secundit in diversas intentiones, & diversos actus tribus adorandis Personis approprietur.
svaenam aeternae Dei Lui subjiciantur.
NOtση um I. Praesentem quaestionem moveri maxime de triplici entium ordine; nempe divino, rationali, & irrationali. Tres enim sunt ordines seu genera actuum, de quibus dubitari potest an per aetcrnam Dei legem mensurentur. Prim2m quidem supremum genus est aliquorum internorumipliusmet Dei. secundum, & infimum genus
est actionum inferiorum agentium naturalium, & ratione Carentium. Tertium denique est actuum Iiberorum creaturarum intellectualium. Sciendum insuper, quod actus Dei distingui possunt triplicis generis; nam alii dicuntur Naturales, &necessarii: puta generatio Verbi, processio Spiritus sanetiue alii Morales liberi, puta amor Dei quo creaturas diligit; alii denique vocari possunt Artificis: quatenus nempe sese extendunt ad creaturas producendas, & regendas. Quaeritur autem an hi omnes actus divini aeternae Legi subjiciantur.
Notandum a. Certum esse, 6c extra comtroversiam, actus naturales divini intellectus, divinaeque voluntatis quatenus spe
75쪽
7r Trach. IV. DI'. III. Art. I. Quaest. III.
ctantur ad intra; ab ipsa aeterna Dei Iege non pendere, quia sunt. Omnino nocestarii, nec procedunt ex directione, aut mo-xione quae procc dat per dictamen rationis; subindeque nulli legi pomunt subiici; quia lex non est de rebus per se, & ab intrinseco necessariis, quae non indigent regula: sed tantum spectat ad eos actus, qui omnino liberi sunt, & possiunt dirigi ac ordinaii. Hinc generatio aeterna Filii Dci, &pr ductio Spiritus sancti nullatenus cadunt sub Iege, quia sunt actus omnino naturales,& necessarii. Quapropter restaret inquirendum an actus liberi qui in Deo sunt, qui prout sunt liberi, Morales appellantur: quatenus vero sunt operaturi ad extra dicuntur Artificiosi, an, inquam, illi actus aete inae Dei legi aliquatenus suboiciantur, & per illam diligantur. Notandum Legem aeternam dupliciter cogitari posse esse mensuram, seu regulam a tuum liberorum ini: Primo quidem quatenus illi actus morales, & honesti sunt: Secundo vero prout ordinantur ad aliquid producendum, vel dirigendum. Priori m do spectati divini actus liberi, certum est quod regulantur per divinam rationem: quia Deus semper secundum rationem operatur , non quidem secundum rationem alienam; crgo secundum propriam; subindeque mensura rectitudinis therorii mactuum voluntatis divinae est judicium divini intel- Iectus quod ordine operationis ipsam divinae voluntatis operationem antecedit. Id etiam constat declaratione, & exemplo, et- cnim si Deus loquitur, verum dicit, quia judicat mendacium esse malum: si promittit, implet; quia judicat fidelitatem esse honestam, & consentaneam natulae suae. Porseriori modo spectati divini actus liberi
cogitari possunt habere legem, quatenus Deus ut opifex rerum sibi modum certum operandi censetur praescribere secundum quem opera sua facit, & ordinat, ctim posset ea aliter facere, & ordina
re. An autem alterutro an utroque min
do Deus revera sibi legem praescribat, hiccst determinandum.
Duma voluηtas in Nerando liberὶ, ωM nse Legi non subjicitur. Haec est AIeniis ara. . cui si abscribunt S. I homas ad primum, dc Recentiores cum Suare lib.2. cap.2. Probat hanc verit tem Alcnsis: Primo quidem auctoritate S.
August. dicentis in libro 83. qq. aut quaeris causam voluntatis d vina, quaerit maius voluntate divina: sed si divina voluntas alicui Iegi subjiceretur, aliquam haberet causam sui directivam; subindeque haberet aliquid majus: Hoc autem est impossibile; adeoque etiam repugnat divinam ipsam voluntatem alicui Iegi subjici. Deinde, laxaeterna non potest sibi subiici: sed ipsa divina voluntas cst lex aeterna: nam inquit S. Augustinus. Tantum differt in ratione intelligentiae t eum dicitur lex, ωε cum dieitur voluntas; quia dieitur voluntas restectu boni, in quantum acceptat cuia bonum est, O , eadem voluntas dieituis lex, in quaηtum ordinat quod bonum est. Denique hoc ipsum confirmat S. Anselmus hbr. I. Cur Deus bomo
cap. a. dicens: Cum Deus liber sit, nulli legi, nulliusque judicio subjacet; ut nihil decens, nihil reetum sit, nisi quod vult,&ideo quod vult, justum, & conveniens est, id autem quod est injustum & indecens non cadere in ejus voluntatem: Non
propter aliquam legem; sed quia non pc tinet ad ejus libertatem. Probatur similiter ratione, si divina voluntas alicui Icgi subjiceretur, illa esset vel positu va, vel naturalis: sed neutrum dici potest. Non quidem primum, quia lex positiva illa est, quae ponitur per liberam voluntatem aliculus potentis praecipere, & suo praecepto, seu voluntate obligare eum cui Iex imponitur : sed Deus non habet superiorem, neque seipsum per modum praecepti,& legis obligare potest, quia non est sibi superior: Ergo nullo modo est capax positivae legis. Non etiam Secundum; licet enim in intellectu divino praecedant iudicia, & dictamina practica, quibus Deus judicat quia suam bonitatem, misericordiam, justi iam,
aut sapientiam deceat, puta non esse mentiendum, vindicanda esse peccata 3 promissa esse implenda , &c. Ipsa tamen non POL sunt habere rationem legis respectu divinae voluntatis tum quia non proponunt praeceptum aliquod nec voluntatem alicujus intimant; sed tantiliti ostendunt indicando quid rei natura habeat: lex autem cst praeceptum, & inclinatio voluntatis alicujus saperioris Legislatoris: tuin quia illa Dei iudicia praetica non fiunt per modum imperantis; sed solium dirigentis; adeoque non possunt habere rationem legis.
76쪽
De Munere legis aeternae. CONCLUSIO SECUNDA.
RU Ternae Dei tui subriciuntur omnia en- II. tia irratimatia . Patet Conclusio, Nimo quidem auctoritate Scripturae sacrae; illis videlicet omnibus locis quibus Deus dicitur elementis cilestibus, & aliis rebus ratione expertibus legem praescripsisse. Sic
Proverb. 8. Duando circumdabat mari termi-xum suum, G legem μηebat quis ηetra rent Mes suos. Quod utique luculenter Iob
declaravit c. 8. ubi verba Dei reserens ait Dixi: Usque huc venies, is non procedes amplius, G ibi remiues tumentes fluctus tuos. bic pariter Plat. 44. uris, grando, nix, s.cira, stiritus praeellarum, quae faciunt υρο-bum ejus. Idipsum constat Matth. s. Luc. a. & I. Cor. I . Probatur a. auctoritate S. August. lib. de Civit. Dei cap. II. ubi de Deo scribit, A quo est omηir moeus, omnis species, omnis omia, a qua est mensura, numerus, pondus I aquo es qui via naturaliter es e cevmque generis, Di cujustumque Mimationis est , aqua sunt semina 'marum, 'mae Disum,
motus semisum, atque 'marum : quibus indicat omnes prorsus creaturas etiam rationis expertes, non solum a Deo tamquam a supremo omnium opifice derivari, sed etiam ab eo dirigi, & administrari tamquam ab aeterno rerum Administratore, & Moderatore. Eamdem veritatem explicat libro de libero arbitrio C. s. & 6. ubi ait: Lenem aeternam esse ratiorem in mente Dei existentem, qua res Omne3 pre cossem tarea media in suos fines diriguntur: Et lib. 87. qu. 3. circa finem ait. Lex incommuta bilis omnia mutabilia puluerrima moderatur gubernatione. Probatur pariter haec veritas ratione.
Illa aeternae Dei Iegi subjiciuntur, a quo habent principium agendi, & regulantur ad suos fines: atqui Ibeus ab aeterno sancirit, destinavitque singulis creaturis tale Principium sibi peculiare , quo dc virtu- m suam possunt exercere ad hoc, ut in noes sibi congruos perveniant; Ergo &C. super, sicut nostra voluntas membris ri stri corporis imperat, Ze suo imperio illis potui non solum necessitatem operandi, scd etiam illa dirigit, & ordinat ad operationes suis iacultatibus convenientes: ita & divina voluntas rebus omnibus creatas imperat, de illis imponit necessitatem,
& regulam agendi ι juxta divinum suum praescriptii m. Quod utique Iob declaravi edum scripsit creaturas Deo obedire in diem Delu: Necnon Zc Sapiens cap. s. dum anfirmat quod pro Dei gloria pugnabit orbis
's. divinae legi tantum possunt subjici , quibus lex significari potest, dc promulgari, sed creaturis ratione destitutis nulla lex promulgari potest, nec significari: Ergo Zcc. Distinguo mirarem, Iex non potest significari nec promulgari creaturis irrationa- promulgatione proprie dicta, quae sci Iicet Legislatoris mentem exprimat, ea n que subditis notifim, quatenus superioris voluntatem intelligentes eam executioni mandent, Concedo ; Promulgatione improprie dicta, videlicet per quamdam impressionem virtutis, quae si principium agendi juxta voluntatem rerum administratoris, Nego. Sicut enim se habet promul-
tio legis quantum μ homines, quia per
legis promulgationem ipsis imprimitur quoddam direetivum hqmanorum actuum, ita impressio activi principii se habet ad res naturales quae ratione suae dependentia aino omnium moderatore, & opifice ad
ejus nutum operantur. mos a. Creaturae irrationales non sunt
dices praecepti: Ergo nec Iegiso subindeque non possunt aeternae Dei legi subjici. i
Distimo anteeedens, non sunt capaces praecepti moralis, quod est regula oper tionum moralium creaturae rationalis, Comcedo: Non sunt capaces praecepti naturalis quod fit per impressionem principit m livi in ordine ad finem obtinendum, Nego: Deus enim creaturis omnibus agendi necessitatem & regulam praescribit procujusque captu, juxta illud Pses. IV. Praec pium posuit, praeteribit. Dies Ea solum legi subjiciuntur, quς praemii, vel P ae capacia sunt propter legis obser antiam, aut transgressionem: sed creaturae irrationales cum cognitionis, delibertatis sint expertes, nec praemii, nec ps nae dignae sunt: Ergo &c. Respondet Alensis noster membr. 8. an. 3.
duplicem esse subjectionem legi aeternae: Est, inquit, subjectio legi aeternae naturalis. & sine judicio, & hoc modo irrati nalia ipsi subjiciuntur prima subjectione; nam inquit S. Anselm. lib. I. Cur Deus homo,
77쪽
Tract. IV. DIO. III. Art. I. Quaest. II.
aqvaeque ereatura cum sibi praereptum redinem natura Ber, aut rationaliter servat, Deo Gedire dicitur, maxime rmionalis , cui datum
s intelligere quid debeat. Dices 4. Quod Iede Sc ratione geritur, fortuitum, & casuale esse non potest: sed
inter res rationis expelles plura sunt somtuita, de a casu; Ergo nulli legi ccnsentur subjici.
Distis uo mis rem di Multa sunt sortuita,&a casu, si reserantur ad causas particulares extra quarum ordinem fiunt, Concedo; si referantur ad divinam ordinati
nem, & gubernationem, Nego Siquidem respectu Dei cuncta prospicientis, & ordinantis in pondere, numero, & mensura nihil potest esse casuale, quamvis aliqua
sint a casu, quatenus accidunt praeter Ordinem causarum particularium.
CONCLUSIO TERTIA.T M JUi, quam mali, is, rei obi Dei ἄν-
dinationi subsunt; illi quidem perfecta subiectione: bi vero imperffcta. Probatur prima pars, nempe quod justi perseetc aeternae Dei legi subiiciantur. Ut quis perfecte legi Dei subjiciatur, debet idisam divinam legem participare duobus m diis. Primo quidem per modum cogniti nis: Secunia, per interioris principit m tivum; sed homo respectu bonarum aeti num dirigitur, Ze illuminatur, non tantum per cognitionem naturalem, sed etiam per cognitionem fidei, & sapientiae, de supra inclinationem naturalem ad bonum superadditur ipsi interius motivum gratiae di virtutis r Ergo rei Rete lagi aeterna Dei homo justus subjicitur. Probatur seranda pars, nempe quod etiam mali, reprobi divinae legi subjiciantur. Hi quidem auctoritate S. Ausustin. lib. de cathcchirandis Rudibus: Nisu Deus . inare deferentes se animar, is, ex earum iusta miseria partes inferiores creaturae suae mementissimis , is conruentissimis legibus admirodis dispensati-is ornare : Ergo censet animas reproborum, qui Deum des runt, divino ordini subjicit sed ille divinus ordo est ipsa Dei aeterna lex, qua justum est ut omnia sint ordinatissima: Ergo &c. Hanc veritatem luculenter explicat S. Ansel. Iib. I. cur Deus homo: Sicut eo , inquit , quae Caeli ambitu continentur,
προ esse sub Cato, aut elongari a Caia musi tenus ροφηt; ηec fugere Caelum nisi appro-μηquando, ira licet nasius anesus veι b mo divinae voluntati JHarere velis , tamen eam fuere non valet, quia fi vult figere de voluntate praeci eute, fugit sub voluntatem punientem. Idipsum eleganter explicat B tius libro η. de Consol. prosa O. Ordo, inquit, euncta complectitur, ut si quis ab asArato ordine recesserit, in aliam ordinem relabatur. Ipsa enim lex aeterna sicut circulus est 3 qui enim fugit unam partem, appropinquat alteri; & ita licet mali ab ea reces rint quantum ad praeceptionem sunt tamen sub ea tamquam ad punia
Dices I. Ex Apost. r. ad Timoth. I. I a
unde Glossa, potita, non imposita, ut supra illum sit, de ei dominetur, in illa enim potius est & cum ipsa , quia amicus justitiae est. Respondet Alensis art. a. cap. I. quod esse sub lege accipitur duobus modis; scilicet vel necessitate coactionis. vel voluntate obediendi: aliter enim filius est sub patre, & aliter servus, quia servus est sub patre necessitate timoris coactus, filius autem voluntate obediendi: Unde doιneptem da est eo equeηtia, Iusti non sunt sub lege necessitate, & subjeistione coactionis, Concedo: subjectione voluntariae obedientiae, Nego: Nam inquit Glos, in Psal. I. exponens illa verba, in leve Damisi vesaniatas eius, aliud est in lege Miua sub IN Ie s qui in lege est, se dum legem agu, qui sub ea est; mesbatur timore coactus Hoc
autem in do justi non sunt sub lege, sed
Dius I. Ex Apost. ad Rom. 8. sapientia erinis inimiea δ Deo: Leo erum Dei nosabiecta : sed mali, & reprobi dicuntur sapientia carnis; Ergo aeternae legi non subjiciuntur. lingis minem, non subjicitur legi idis voluntarie parendo ut per obedientiam praemia consequatur, Concedo: Non su licitur tui necessitate vindictae; quatenus nimirum propter suam deordinationem, &pugnam cum aetana Dei lege promeritum supplicium sibi conciliat, Nego: Nam, ut diximus, qui non subjiciuntur legi quantum ad praeceptionem, ipsi subjici debent quantum ad punitionem. AM
78쪽
De Lege positiva, δι scripta. 7
De Lege Roma, Dista, quam Het rem, mbucam appellamus.
I Emporaneam Dei legem hominibus impolitam, &praescriptam jam supra n lavimus duplicem distingui: unam quidem Veterem appellatam: quae Movsi per Ange- Ium a Deo tradita, &Israelitis indicta Veteri Testamento continetur, & a Moysis tempore ad Christi passionem, de mortem apud Iudaeos viguit: Posteriorem autem Novam dictam, quae in novo Testamento exaratur, & a Cnristo Domino data, Zeinstituta, usque ad saeculi consummationem perseverabit: Prioris mentio fit apud Joannem 7. Nonne Μοses dedit vobis Legem, nθmo ex vobis facit legem p POsterioris vero Ierem. I. Dabo Deem meam in visceribus eorum , is eanu eorum scribam eam :
Haec autem Mosayca Lex iure merito Lex ritus appellatur: ejus namque praecepta Decalogi hominum cordibus ab ipso mundi primordio Deus exaravit, ut Iucu Ienter demonstrat Tertullianus libro ad- ,, versus Judaeos cap.2. Cur, inquit, Deus M univertarum Gentium sator, legem perri Moysem uni populo dedisse credatur, ,, dc non omnibus Centibus attribuisse diri catur P Nisi enim omnibus eam dedisset, ,, nullo Pacto ad eam etiam proselytos ex ,, Gentibus accessum habere permitteret uesta ut congruit bonitati Dei, & aequitatiis ipsius, utpote Plasinatoris generis humari ni, omnibus Centibus eam dedit legem, is quam certis& statutis temporibus obser- ,, Vari e cepit; quando voluit, di per quos
ri voluit, & sicut voluit; Nam in principio , mundi ipsi Adae legem dedit, ne defru-
arboris plantata in medi Paradisi edmis rei: quod si contra fecista, morie morem retur, quae lex eis suffceret, si esset
dita; In hac enim lege data omnia
se Praecepta recondita recognostamus, quae
se postea pullulaverunt data per Moysem,ri idest, Diliges Dominum Deum tuum deis toto Corde tuo, & ex tota anima tua: dcis diliges proximum tibi tamquam te, ecis non occides, Ze non mςchaberis, non
., fraudaberis, falsum testimonium non duces: honora patrem tuum, ac matremo ,, alienum non concupisces. Primordialis Alex data suit Adae, Ac Evae in Paradiso Aquasi matrix omnium Praeceptorum Dei: ,, etenim si Dominum Deum dilexissent. Acontra praeceξtum ejus non fecissent; si is proximum diligerent, idest, semetipsos is serpentis persuasoni non credidissent, is atque ita in semetipsos homicidium non ,,
commisissent, exciaendo de immortalita- iste, faciendo contra Dei praeceptum; a is furto quoque abstinuissent, &de fructu is arboris clam non degustassent, nec a sic sp u Domini Dei nostri sub arbo- re delitescere gestissent, nec salsum aD is severanti Diabolo participes efficeren- istur, credendo ei quod similes Deo es- issent futuris atque ita nec Deum inen- is dissent ut Patrem, qui eos de limo terrae is quasi ex utero matris figuraverat ἔ si alie- num non concupiissent, de fructii illi- is cito non gustassent. Igitur hac genera- isti, & primordiali Dei lege quam in ar- is
horis fructu observari Deus sanxerat, is omnia praecepta legis posterioris specia- is liter inflita suisse cognoscimus, quae suis , , temporibus edita fuerunt : ejusdem est is enim postea docere legem , qui ante ,, praemiserat praeceptum, quoniam de ip- issus est erudire postea, qui ante iustos is formare instituerat. Quid enim mirum ris is auget disciplinam, qui instituit si ,, is perfecit, qui ccepit λ , ,, Denique, ante Legem Moysis scriptam is
in tabulis lapideis, regem sui sic contendo ,, non scriptam, quae naturaliter intellige- is
satur, & a Patribus custodiebatur: Nam is unde Nia justus inventus, si non illum is naturalis legis iustitia praecedebat8 Un- de Abraham amicus Dei inputatus, si non is de aequi te, Ac justitia legis naturalis p is Unde Melchisedech Sacerdos Dei nun- is
cupatus, si non ante Leviticae legis Sa- ,, cerdotium, Levitae fuerunt, qui sacrificia is Deo osserebant λ Sic enim post supradi- ctos Patriarchas data lex est Moysi. . . . is de inteIligimus Dei legem Miam ante is Moysem, nec in Oreb tantum, &in Si- isna, aut in eremo, sed antiquiorem pri- rimum in Paradiso, post Patriarchis, at- ,, que ita Ze Judaeis Certis temporibus re- is formatam, ut non jam Moysi legem at- istendamus, quas ad principalem legem, is
sed ad subsequentem, quam certo tem- is
pore Deus, di Gentibus exhibuit, &r
79쪽
76 Tract. Iv. Disp. IIL Art. II. Quaest. I.
. oromissam per Prophetas in melius reis formavit, & praemonuit futuram: ut fruis cuti certo tempore data est lex per Moyse sem, ita temporaliter observata, dc Curi stodita credatur : Nec adimamus hancis Dei potestatem pro temporum conditi ,, ne lagis praecepta resormantem in homiis nis salutem 3 Ita TertulQuibus patet Legem a Deo per
Angelos tradit , merito Veterem appellari ι quippe cim apud homines viguerit ab ipso eorum formationis exordio ι nempe per ipsam naturae legem, cujus Mosay- , maxime Ruantum ad Decalogi praecepta, explicativa est. Licet autem plura de hac lege discutienda occurrant, praecipuas tamen generales
de ipsa formari solitas quaestiones hic explicandas usurpamus et inquirentes: Primo, quas Mosayca lex habuerit causas: Secum , quae, &qualis fuerit: Tertio, quot, dc qualia praecepta complexa lacrit: Ivαιο, quam vim habuerit: Iuinto, quamdiu vuguerit, quove tempore vigere desierit.
suas m ntus Lex babaeris causat. IR sena quaestio movetur maxime de triplici causa Legis Mosaycae, nempe de
I riente, Miriseriali, dc Declarativa, seu Eromulgatima. An videlicet vetus lex Deum habuerit institutorem, Angelos ministrat . res, & significatores, Moysem vero Pro
Notandum I. Ante Moysi praescriptam veterem legem, nullam aliam fuisse a Deo datam positivam legem plura praecepta continentem, per quam nomines, vel aliqua hominum congregatio in peculiari statu a Deo instituta, Sspeciali modo ad aliquem finem ordinata fuerit. Quae utique veritas Constat, tam ex eo quod divina lex positiva ab omnibus sanctis Patribus, & 4 neolingis distribuitur in veterem legem, & nOVam ue priorem in toto Veteri Testamento contentam, Propter quod Icstamentum illud nomine legis designari solci; quapropter Isidotus lib. I. sent. c.28. Legem divinam in tres partes distribuit, in Moriam, Praecepto , Pr Mitas, quod utique significasse videtur Christu, I ucae 2q. dicens 3 moverba crye scripta sunt in Lege, is Propoetis,
o Psalmis de me: Alteram vero legum per varios Prophetas repromissam, de in aIlo
Testamento exaratam. Praeter has autem
duas leges nulla alia legitur a Deo homini-
s posita, &praescripta per sensibilem intimationem ac promulgationem 3 Subindeque lex Mosayca merito censetur esse I
gum a Deo positarum prima. Quod utique
etiam ratione demonstratur: Lex enim p
sitiva divina significat jus quoddam integrum ab ipso Deo hominibus positum, in quo homines sub peculiaribus signis, seu
sacramentis in ordine ad divinum cultum in unum corpus mysticum congregantur: Hoc autem modo homines ante Monem ita incςtum non instituebantur, nec praesci iptas habcbant peculiares leges communes de Sacrificiis aut Sacramentis frequentandis.
Idem dicendum de aliis ritibus, aut moribus instituendis ; quapropter totum ill uiu primum tempus appellatur tempus lans turae
quia toto illo tempore sola vigebat lex naturalis hominum cordibus inscripta cum adstipulante sibi divinitus gratia, & naturam ipsam ad ordinem supernaturalem pr movente. Unde licet verum sit dicere cum Tertulliano supra laudato, plurima praece pia divcissis hominibus a Deo ante praescriptam Moysi legem indita fuisse, eis tamen non est posita aliqua lex quae ipsos homines ad divinum cultum, &perse tam invicem
concordiam ineundam adunaret. Notandum 2. Ante exaratam legem M'saycam, triplicis generis praecepta hominibus a Leo tuisse indita, quibus deviantem
naturam restitueret, & resormaret, ut Iuculenter docet & explicat Alcnsis qu. 28. memb. I-art.3. dicens: Quod triplex est inordinatio naturae, quia est inordinatio ipsius concupiscibilis, ipsius irascibilis, ipsius rationalis; I. enim ante diluvium viguit in- is ordinatio concupiscibilis maxime, &ad is hanc restringendam, & ordinandam fuit is addita lex quaedam, ri qua vixit homo is ante diluvium, Gen.3. Sub te erit appetitu ,,
tuus, scilicet ratione: hac autem lege ru- is
pia, post diluvium suit magna inordina- ,, tio irascibilis, scilicet quando filii Noc is
voluerunt aedificare turrim usque ad C - istos; propter quod data est lex ad ordi- ,snandam irasciuilem erga proximum 3 quae fuit, Carnem cum sanguine non comeatis, is
de ratio fuit ad horror sanguinis, & is
detestationem homicidii, in horrerethin ismo fundere sanguinem humanum. PΟ- is
stea vero secuta est inordinatio Rationalis
80쪽
De Lege positiva, & scripta. ' 77
tempore Abrahae 3 quia omnes erant id is latrae: Contra hanc inordinationem data se suis Abrahae lex Circumcisionis insignum is revocationis ipsius populi ad Deum ad ,, ranaum, & in signum foederis inter po- ,, pulum ndelem, &Deum, Genestos T. ., in , Agnum inter me, r. Prima in- ,, ordinatio erat hominis ad se : Secunda ,, hominis ad proximum: Tertia , hominis M ad Deum: quia propter idola ci illi undi- ,, mittebant divinum, Sic ergo fuit aliqua
lex addita homini ante diluvium, & post
in tempore Abrahae. Haec Alensis, quibus nomine legis, non legem pluribus praeceptis constantem intelligit. sed specialia praecepta hominibus praescrinia. M Notandum R. Non abs re legem: positi- ,, vam ad Moy is usque tempora differri de-
,, buisse, ut ibidem explicat Alensis; cum, , enim ipsa sit jus hominum viventium sub M uno jure; prilis necesse fuit, quod esset
,, populus unitus, quam daretur lex , ais tempore autem Circumcisionis coepit esse
Populi unitas, & discretio; Unde dicitis Hugo, quod ex tunc coepit unitas popu-
li Dei, de unitas conversationis fidelis, is quae primum Durata est per Sacramentum ., circiuncisionis ι postea significatur perri Sacramentum Baptismatis, & ideo ante ,, non debuit dari lex ; Imo lex Circumci- ,, sonis fuit signum gratiae suturae, dc ideo
,, debuit praecedere. Praeterea prius oportuit quod esset fundamentumlegis, quam is daretur lex . Erant autem fundamentari ista quatuor, scilicet fides unius Dei, de ,, fides incarnationis , probatio fidei, &M fidei firmitas. Prius enim quam daretur, M oportuit esse attestationem fidei univiis Dei, &haec praecessit in signo circumcuis sionis, quae posita est in sinum foederis
is inter Deum, & populum. Attinatio auia tem fidei Incarnationis facta est, quandori facta est promissio Abrahae de Cristo, Inis semine tuo, sed quia non sufficit te- ,, stimonium in ore illius, imo in ore duo-M rum vel trium testium stat omne verbum; es ideo posterius facta est ista promissio e M iam Isaac, &Iacob, ut repetita cuilibet ,, In semine tuo sime. ouam daretur lex. Sed is nec statim debuit dari. imo prius oporis tuit quod esset fides probata: probata auis tem fuit in Egypto per adversitates, ut , , scilicet nulla adversitas posset eos aver- ,, tere a fide, quibus danda erat lex ducenses in Deum; etiam incarnatum : Oportuit Fragen TMM. Tom. VI. etiam quod esset firmata, ne posset popu- Ius seduci aliqua sallaciat Firmata autem is
suit in multis lanis, & mirabilibus: quae is Dominus fecit, de ostendit in exitu de DAEgypto, & per desertum . His autem ,, factis , & impletis debuit dari ipsa lex ,, Moysi; quae ducit ut Clarissum: hoc am istem fuit completum in quarta aetate.
Alter hujusce di Iationis causam ac p crastinationis in promulganda lege v teri ad Moysis usque tempora . profert S. Thom. nempe quod illa lex duobus homunum generibus fuerit praescripta . Privi, duris, & superbis qui per legena compescuntur ac refraenantur : Sexunia, bonis
qui per Iegem instructi adjuvantur, & diruguntur in implendis quae intendunt: Utrorumque autem res letu convenienter data suit vetus lex. De prioris gcneris hoeninibus constat quia de duobus nomines supersebiebant, scilicet de scientia, & de potentia: de scientia quidem, quasi ratio naturalis ipsis lassiciat ad salutem consequendam ἔ quem errorem ut deponeret homo superbus, diuturno tempore permitti d buit regimini rationis absque adminiculo
legis scriptae, experturus suum defectum ex lioc , quia usique ad idololatriam, &certissima vitia prolapsus sit circa tem raAbrahae, post quam necessum sula dari l
gem in remedium humanae ignorantiae; quia nempe lex peccatum prius agnitum demonstravit. Ubi autem homo per lesem convictus fuit deIriqri sua ignorantia, etiam Ze ne sua infirmitate convictus est , dum agnovit se non nosse implere quod rectum esse noverat. Idem probatur de probis ac justis, quibus auxilium gratiae fuit necessarium quando Per exuberantiam peccat rum Iex naturalis jam ostii scari ac obi nebrari incipiebat: oportebat enim hujus. modi auxilium ordine quodam suόmini strari, ut per imperfecta ad persectionem manu lucerentur et quapropter inter legem naturae, & legem gratiae Muit lex vetus
His ita praelusorie notatis, tria hic o currunt determinanda : Primum , an lex vetus bona sit , & a vero Deo condita, Secundum, an Per veros Angelos, aut per Dei Filium, qui ab Isaia migni consilii Amtelus dicitur, fuerit intimata. Tertium, an Moyses illius promulgator dumtaxat fuerit, an ve aliqua ex parte eam instituerit , de compleverit,