장음표시 사용
201쪽
NATUR. HISTOR. LIB. XXXIII. 193
runt excellens, sed ita parVi ponderis, ut detrimentum s entiret, illud propter avaritiam exper-rus : quanquam auripigmenti librae X IV permutarentur : nec postea tentatum ab ullo est. XXIII. Omni auro inest argentum Vario pondere, alibi dena, alibi nona, alibi octava parte. In uno tantum Galliae metallo, quod vocant Albicratense, tricesima sexta portio invenitur : ideo ceteris praeest. Ubicunque quinta argenti portio est,
electrum vocatur. Scrobes eae reperiuntur in canaliensi. Fit & cura electrum argento addito. Quod si quintam portionem excessit, incudibus non resistit. Et electro auctoritas, Homero teste, qui Menelai regiam auro, electro, argento, ebore fulgere tradit. Minervae templum habet Lindos, insulae Rhodiorum, in quo Helena sacravit calicem ex electro. Adjicit historia, nammae suae mensura. Electri natura est, ad lucernarum lumina clarius argento splendere. Quod est nativum, & venena deprehendit. Namque discurrunt in calicibus arcus, caelestibus similes, cum igneo stridore : & gemina ratione praedicunt.
XXIV. Aurea statua prima omnium nulla inanitate , & antequam ex aere aliqua illo modo fieret , quam vocant holosphyraton, in templo Anaitidis posita dicitur, quo sit situ terrarum nomen hoc significavimus, numine gentibus illis sacratissimo. Direpta est Antonii Parthicis rebus. Scitumque narratur dictum unius Veteranorum Bononiae, hospitali divi Augusti coena, cum interrogaretur, essetne Verum, eum qui primus violatia
202쪽
set hoc numen, oculis membrisque captum exspirasse λ Respondit enim, tum maxime Augustum de Crure ejus coenare, seque illum esse, totumque sibi censum ex ea rapina. Hominum primus & auream statuam & solidam Gorgias Leontinus Delphis intemplo sibi posuit, LXX circiter Olympiade. Ta tus erat docendae oratoriae artis quaestus. XXV. Aurum plurimis modis pollet in remediis. Vulneratisque, & infantibus applicatur, ut minus noceant, quae inserantur, veneficia. Es &ipsi superlato vis malefica, gallinarum quoque &pecorum foeturis. Remedium est abluere illatum, de spargere eos, quibus mederi velis. Torretur & cum salis gemino pondere, triplici miseos, & rursum, cum duabus salis portionibus, & una lapidis, quem schiston vocant: ita virus tradit rebuS una crematis in fictili vase, ipsum purum & incorruptum. Reliquus cinis servatus in fictili, & ex aqua illitus , lichenas in facie sanat. Lomento eum convenit ablui. Fistulas etiam sanat, & quae vocantur haemorrhoides. Quod di tritus pumex adjicitur, putria hulcera & tetri odoris emendat . Ex mello vero decoctum cum melanthio, & illitum umbilico , leviter solvit alvum. Auro Verrucas curari Varro auctor est. XXVI. Chrysocolla humor est in puteis, quoε diximus, per Venam auri defluens, crassescente limo rigoribus hibernis usque in duritiam pumicis. Laudatiorem eandem in aerariis metallis, & pr ximam in argentariis fieri compertum est. InVe- iniur in plumbariis , vilior etiam auraria. In Om-
203쪽
NATUR. HISTOR. LIB. XXXI I. 197
nibus autem iis metallis fit & cura, multum infra naturalem illam: immissis in venam aquis leviter hieme tota, usque in Iunium mensem, dein siccatis in Iunio & Julio : ut plane 'ntelligatur nihil aliud chrysocolla, quam vena putris. NatiVa dii-ritia maxime distat: luteam vocant. Et tamen illa quoque herba, quam lutum appellant, tingitur. Natura est, quae lino lanaeve, ad succum biben-chim. Tunditur in pila, deinde tenui cribro cernitur : postea molitur , ac deinde tenuius cribratur. Quidquid non transmeat, repetitur in pila , dein molitiis. Pulvis semper in catinos digeritur,& ex aceto maceratur, ut omnis duritia solvatur et ac rursus tunditur, dein lavatur in conchis, siccaturque. Tunc tingitur alumine schisto, & herba supra dicta: pingiturque, antequam pingat. Refert quam bibula docilisque sit. Nam nisi, rapuit colorem , adduntur scytatum atque turbystum : ita vocant medicamenta sorbere sogentia.
XXVII. Cum tinxere pictores, orobitin Vocant, ejusque duo genera faciunt luteam, quae servatur in Iomentum: & liquidam, globulis sudore resolutis. Haec utraque genera in Cypro fiunt. Laud tissima in Armenia, secunda in Macedonia, largissima in Hispania. Summa commendationis, colorem, in herba segetis laete virentis quam simillime re
dat Visumque jam est Neronis principis spectaculia
arenam Circi chrysocolla sterni, cum ipse concolori panno aurigaturus esset. Indocta opificum turbae tribus eam generibus distinguit: asperam, quae taXAttia in libras devariis Vii: mediam, quae denariis. quis
204쪽
nis: attritam, quam & herbaceam Vocant, quae N III. Sublinunt autem arenosam, priusquam inducant , atramento, & Paraetonio. Haec sunt tenacia ejus & colori bignda. Paraetonium, quoniam est natura pinguissimum, propter laevorem tenaci iasimum, atramento aspergitur, ne Paraetonii candor pallorem chrysocollae asserat. Luteam putanta luto herba dictam, quam ipsam caeruleo su hiritam, pro chrysocolla inducunt, Vilissimo genere atque fallacissimo. XXVIII. Usus chrysocollae & in medicina est ad
purganda Vulnera cum cera & oleo. Eadem per se arida siccat & contrahit. Datur & in angina, orthopnoeave, lingenda cum melle. Concitat vomitiones : miscetur & collyriis ad cicatrices oculorum : ac viridibus emplastris, ad dolores mitigandos , & cicatrices trahendas. Hanc chlysocollam medici acesta appellant, quae non est Orobitis.
XXIX. Chrysocollam & aurifices sibi vindicant
agglutinando auro : & inde omnes appellatam similiter utentes dicunt. Temperatur autem ea Cypria
aerugine, & pueri impubis urina, addito nitro. Teritur Cyprio aere in Cypriis mortariis: santernam
vocant nostri. Ita ferruminatur aurum, quod argentosum Vocant. Signumque est, si addita sanierna nitescit. E diverso arrosum contrahit se , hobetaturque, & difficulter ferruminatur. Ad id glutinum fit, auro, & septima parte argenti ad stipradicta additis , unaque contritiS. XXX. Contexi par est reliqua circa hoc , Ut Uni Versa naturae contingat admiratio. Auri glutinum
205쪽
NATUR. HISTOR. LIB. XXXIII. is
est tale. Argilla ferro, cadnata aeris massis , alumen laminis, resina plumbo & marmori: sed plumbum nigrum albo jungitur, ipsumque album sibi oleo Item stannum aeramentis , stanno argentum. Pineis optime lignis aes ferrumque funditur: sed & fgyptia papyro: paleis aurum. Calx aqua ac enditur,& Thracius lapis: idemque oleo restinguitur. Ignis autem aceto maxime, & visco , OVO. Terra minime flagrat. Carboni major vis exusto, iterumque flagranti. XXXI. Ab his argenti metalla dicantiir, quae sequens insania est. Nonnisi in puteis reperitur, nullaque sui spe nascitur: nullis , ut in auro lucentibus scintillis. Terra est alia rufa, alia cineracea. EXcΟ- qui non potest, nisi cum plumbo nigro , aut cuia, Vena plumbi. Galenam vocant, quae juxta argenti VenaS plerumque reperitur. Et eodem opere ignium descendit pars in plumbum, argentum autem superne innatat, ut oleum aquis. Reperitur in omnibus paene provinciis, sed in Hispania pulcherrimum : id quoque in sterili solo atque etiam montibu S:& ubicunque una inventa Vena est, non procul invenitur alia. Hoc quidem in omni fere materia : unde metalla Graeci videntur dixisse. Mirum adhuc per Hispanias ab Hannibale inchoatos puteos durare, sua ab inventoribus nomina habentes. Exqueis Bebulo appellatur hodieque , qui CCC pondo Hannibali subministravit in dies, ad mille quingentos jam passus cavato monte, per quod spatium Aquitani stantes diebus noctibusque egerunt
aquas lucernarum mensura, amnemque faciunt. Ar-
206쪽
genti vena, quae in sit inino reperta est, cruciaria appellatur. Finis antiquis fodiendi solebat esse ait men inventum : ultra nihil quaerebatur. Νuper in-Venta aeris vena infra alumen alba , finem spei fecit. Odor ex argenti fodinis inimicus omnibus animalibus, sed maxime canibus. Aurum argentumque quo mollius , eo pulchriuS. Lineas ex argento
nigras produci plerique mirantur. XXXII. Est & lapis in his venis, cujus vomica
liquoris aeterni argentum Vivum appellatur : Venenum rerum omnium. Exest ac perrumpit vasa per-m nans tabe Alca. Omnia ei innatant, praeter aurum : id unum ad se trahit. Ideo & optime purgat, ceteras ejus sordes exspuens crebro jactatu fictilibus in vasis, vestibus injectis. Sed ut ipsum ab auro discedat, in pelles subactas effunditur, per quas
sudoris vice destiens, purum relinquit aurum. Ergo & cum aera inaurantur, sublitum bracteis pertinacissime retinet. Verum pallore detegit simplices aut praetenues bracteas. Quapropter id furtum quaerentes, Ovi liquore candido usum eum adulteravere e mox & hydrargyro, de quo suo dicemus loco. Et alias argentum vivum non largum inventum est.
XXXIII. In iisdem argenti metallis invenitur, ut proprie dicamus, spumae lapis candidae uirentisseque , non tamen translucentis : stimini appellant, alii stibium, alii alabastrum , alii larbason. Duo ejus genera, mas & semina. Magis probant feminam : horrissior est mas , scabriorque, minus Ponderosus, minusque radians & arenosior : femi-
207쪽
NATUR. HISTOR. LIB. XXXIII. 1oina contra nitet, friabilis, fissilrisque, non globis
dehiscenS. XXXIV. Vis ejus adstringere, & refrigerare: principalis autem circa oculos: namque ideo etiam plerique platyophthalmon id appellavere, quoniam in calliblepharis mulierum dilatet oculos. Et Buxiones inhibet oculorum, ex hulcerationesque , farina ejus ac thuris, gummi admixto. Sistit & sangliinem
e cerebro defluentem. Essicacior & contra recentia vulnera: & contra Veteres canum morsus inspersus farina: & contra ambusta igni, cum adipe, ac spuma argenti, cerussaque , & cera. Uritur autem ossis bubuli fimi circumlitum in clibanis: dein restinguitur mulierum lacte, teriturque in mortariis , a 'mixta plu . ia. Ac subinde turbidum transfunditur in aereum vcs, & mundatur nitro. FoeMejus intelligitur plumbosissima, quaeque subsedit inmortario , abjiciturque. Dein Vas , in quo turbida transfusa sunt, opertum linteo per noctem relin quitur, & postero die quod innatat, effunditur, spongiaque tollitur. Quod ibi subsedit, flos intelligitur, ac lim teolo interposito in Sole siccatur, non ut perarescit. Iterumque in mortario teritur, & in pastillos vividitur. Ante omnia autem urendi modus necessarius est, ne plumbum fiat. Quidam non fimo utuntur coquentes, sed adipe. Alii tritum in aqua triplici linteo saccant, faecemque abjiciunt, idque quod defluxit, transfundunt, quidquid sit h-sdat colligentes: emplastris quoque & collyriis miscent. XXXV. Scoriam in argento Graeci vocant hel
208쪽
cysma. Vis ejus adstringere & refrigerare corpora. Additur enaplastris, ut molybdaena , de qua dicemus in plumbo, cicatricibus maxime glutinandis:& contra tenesmos , dysenteriasque, infusa clysteribus cum myrteo oleo. Addunt & in medicamenta , quae vocant liparas , ad excrescentia hulcerum , aut ex attritu facta, aut in capite manantia. Fit in iisdem metallis & quae vocatur spuma argenti. Genera ejus tria : optima quam chrysitin vocant: secunda, quam agyritin : tertia, quam mo-Iybditin. Et plerumque omnes hi colores in iisdem tubulis inveniuntur. Probatissima est Attica, proxima Hispaniensis. Chrysitis ex vena ipsa fit, argyritis ex argento, molybditis plumbi ipsius fusura, quae fit Puteolis, 3c inde habet nomen. Omnis autem fit excocta sua materia ex superiori catino destiens in inferiorem, & ex eo sublata Verticulis ferreis , atque in ipsa flamma convoluta , ut sit modici ponderis. Est autem , Ut ex nomine ipso intelligi potest, servescentis materiae spuma. Distat a scoria, quo potest spuma a faece distare. Alterum purgantis se materiae, alterum purgatae vitium est. Quidam duo genera faciunt spumae, quae vocant stere lytida & peumenem : tertium molybdaenam , in plumbo dicendam. Spuma ut sit utilis , iterum coquitur, confractis tubulis ad magnitudinem anulorum : ita accensa follibus, ad separandos carbones cineremque, abluitur aceto aut vino , simulque restinguitur. Quod si sit argyritis, ut candor ei detur, magnitudine fabae
confracta, in fictili coqui jubetur ex aqua, addito
209쪽
NATUR ..HISTOR. LIB. XXXIII. 1o 3
in linteolis tritico & hordeo noVis, donec ea purgentur. Postea sex diebus terunt in mortariis, ter die abluentes aqua frigida: & cum desinant, calida, addito sale fossili, in libram spumae obolo. Novisse simo die condunt in plumbeo vase. Alii cum faba candida ac ptisana coquunt, & in Sole siccant. Alii in lana candida cum faba, donec lanam non denigrent. Tunc salem fossilem adjiciunt, subinde aqua mutata , siccantque diebus XL calidissimis aestatis.
Nec non in ventre suillo in aqua coquunt, eXemramque nitro fricant, & ut supra, terunt in mortariis cum sale. Sunt qui non coquant, sed cum sale terant, & adjecta aqua abluant. Usus ejus ad collyria, & litu ad muliebrium cicatricum foeditates tollendas, maculasque, & abluendum capil-
Ium. Vis autem siccare , mollire, refrigerare, tem- Perare, purgare, eXplere hulcera, tumores lenire.
Talibusque emplastris supra dictis ignes etiam sacros tollit cum ruta , myrtoque, & aceto : itemque perniones cum myrtiS & cera. XXXVI. Invenitur in argentariis metallis minium quoque, & nunc inter pigmenta magnae 3 Uctoritatis , quondam apud Romanos non solum maximae, sed etiam sacrae. Enumerat auctores Verrius , quibus credere sit necesse, Iovis ipsius simu
lacri faciem diebus festis minio illini solitam, triumphantumque corpora: sic Camillum triumphasse. Hac religione etiam nunc addi in unguenta coenae triumphalis , & a Censoribus in prim1s Jovem miniandum locari. Cujus rei causam equidem miror:
quanquam & hodie id expeti constat AEthiopum
210쪽
populis, totosque eo tingi proceres, huncque i hi Deorum simillacris colorem esse. Quapropter diligentius persequemur omnia de eo XXXVII. Theophrastus XC annis ante Praxibulum Atheniensium magistratum quod tempus exit in Urbis nostrae CCXLIX annum tradit inventum minium a Callia Atheniense, initio sperante aurum posse excoqui arena rubente in metallis argenti: laanc fuisse originem ejus. Reperiri autem jam tum in Hispania, sed durum & arenosum: item apud Colchos in rupe quadam inaccessa, ex qua jaculantes decuterent: id esse adulterum: optimum ve- Uro supra Ephesum Cilbianis agris. Arenam cocci colorem habere : hanc teri, dein lavari farinam : Mquod subsidat, iterum lavari. Differentiam artis esse. quod alii minium faciunt prima lotura: apud alios id esse dilutius , sequentis autem loturae optimum. XXXVIII. Auctoritatem colori fuisse non miror. Jam enim Trojanis temporibus rubrica in honore erat, Homero teste, qui naves ea commendat , alias circa picturas pigmentaque rarus. Milton vocant Graeci: minium quidam, cinnabari. Unde natus error, Indico cinnabaris nomine. Sic enim
appellant illi saniem draconis elisi elephantorum morientium pondere, permixto utriusque animalis sanguine, ut diximus. Neque alius est color , qui in picturis proprie sanguinem reddat. Illa cinnabaris antidotis medicamentisque utilissima est. At herculo medici, quia cinnabarin Vocant, pro ea irruntur hoc minio, quod venenum esse paulo mox