장음표시 사용
121쪽
1o6 IN CAPUT TERTIUM DALETH. V V L G AT A. Ursus insidians fluctiu eu mihi eo in abscond=to.
DEVs ipse adeo in me desaeuit adeoque exterruit & lux
bauit,ut urso ex insidijs irruenti, leonique de abscon dito cubilis sui exilienti similis fuerit; quae belluae tum cru delius saeuiunt, cum ex composito & meditato hominem ni hil tale cogitantem & secure praetereuntem aggrediuntur Hac similitudine usus est etiam David in psalmo s. i Sedet in insidijs cum diuitibus in occultis . t &, i insidiatur in abscondito quasi leo in spelunca sua .s illud autem in his verbis aduertendum est, prophetam Deo tribuere, quod hostes fecerunt: quia eo permittente fecerunt hostes, quicquid aduersus Iudaeos secerunt.
Semitas meas subuertit'co egit me,posuit me desolatam.
Qua solent arte belluae facere ut praecidant itinera, &praeoccupent, ita ut ultra progredi non possit animal quod praedari cupiunt, hac in me arte usus est Deus 9 vias namque meas subuertit, ut ulterius ire non possem , sed consilia Omnia mihi irrita caderent, dc qua fugerem non haberem deis. de quod praeda capta iacere solent leones, confregit rutae discidit, de terrore ac pavore exanimauit, ut quodam mola amens fierem, ac stuperem atrocitate improuisae rei concussus atque perculsus.
I Semitas meas subuertit .l Hebraei verbum Una spinis derivant, quasi haec sententia sit , semitas meas spinis sepsit,ut ne progredi possem. LXX. alio sensu persecutus est recedentem . t me quasi seruum fugitiuum ac perfidum a Domino recedentem persecutus est & comprehendit ,& tamquam leo discerpsit. quod ipsum iacturum se per Osee commina tus est, dicens, i Eleuauerunt cor suum & obliti sunt mei; ae ego ero eis quasi leaena, sicut pardus in via Assyriorum . st curram eis quasi ursa raptis catulis,& dirumpam interim iecoris eorum,di consumam eos ibi quasi lao:bestia agri scii, det eos. l Haec autem verba tam apud LXX quam apud beatum Hieronymum , in persona ciuitatis, dicuntur, ideo tramstuleruuv
122쪽
THRENORUM IEREMIAE. io 7stulerunt semineo genere, i posuit me desolatam. I
Tetendit arcum suum'possit me quasi signum ad sagitta.
Τetendit arcum suum.letia Iob hac usus est dicendi figura, cum se omnium acerborum casuum telis obiectu esse, vellet indicare. i Tenuit inquit ceruice mea, confregit me,& posuit me sibi quasi in signum. Circumdedit me lanceis suis, conuulnerauit lumbos meos,& effudit in terra viscera mea. li Quasi signum ad sagittam .l Quia ambiguum est apud Hebraeos signi vocabulum, nam & scopum significat & carcerem, potest fieri, quod non raro in scripturis accidit,ut ex ambiguitate verbi,ab una significatione in alteram latenter indicandam transeat, velitque scopum immobilem illum dicere carcerem in que vel Ieremias,vel Sedecias, vel captiui Iudaei missi sunt, in quo uelut fixi & immoti, diuersorum casuum aerumnarumque telis ae sagittis consederentur.
HE. L X X. Induxit in renes meos filios pharetrae suae. Factus sum ri-
με omni populo meo, alm in eorum tota de . Saturauit me amaritu Hne, inebriavit mefeste. O Ri o a M is. Omnia tela sua in me consumpsit,mea concupiscentiam vulnerans, neque permittens quod volo facere . Renes vero in scriptura concupiscentem facultatem significant. filia pharetrae sunt tela atque sagittae. Ac me po- stea tamquam mendacem irridebant,& in canticum at P ca men suum conuertebant. Ideoque antea dixit, i Solus sedebam, quonia amaritudine repletus sum,& quae sequutur. ipse enim pro illis orabat, illi contra insidias struebant. & tamen recusare ministerium non licebat. acerbe serebat igitur cum&pro illis pateretur, &simul pro patientibus doleret ,&pro eccantibus sese discruciaret. i Factus sum risus omni popu-O.l OLYMPIOD. Dominus quidem infideli populo. Anima
daemonum turbis. Psalmus eorum .i Eius nEM. hoc est lae itia,gaudium. TSaturauit me amaritudine,inebriavit me seu le4 EI vana M. Etenim felle in cruce illum potauerunt .am Titudo quoque animae ipsum peccatum est.
123쪽
8io IN CAPUT TERTIUM H h. VULG AT A. Misis in renibus meus lias pbaretrae si ac
PHAR aTRAM su amcu sagittis imple sset ,&grauidam secisset,eas sere omnes in meis praecordijs renibusq; cofi Nit. Filias pharetrae figurate pro sagittis posuit, quod illas Pharetra contineat, ut matres utero ferunt filias. ac sortasse pharetram intelligit Dei iudicium ac prouidet iam, filias pharetrae vindictam & flagella a Deo in homines missa.neq; enim in tic mines ille sua tela iaculatur,& flagella mittit, nili quae Prius in eius prouidentia atque consilio condita suerint.nihil enim temere fieri patitur,sed omnia iuste sapienterque disponit.
F actus sum in durisum omni populo meo, ricu eoru totas dis.
Atque haec mala quidem uniuerso populo ac ciuitati contigerunt : ego vero & modo simul cum ceteris in aerumnis ijsdem versor, & poenae socius sum ; & quum haec praedi. cerem omni populo gentique meae, Anathothitis ac Ie uitis larem. δ', derisui habebar,adeo ut etiam Phassiar sacerdos me caederet,& neruo constringeret: quin etiam facta dictaque mea in canisti cum verterant, ut quum iocari vellent nihil iucunditis ata Tarent,quam meorum casuum fabulam.
Dissicile est hunc versum de populo aut ciuitate intelligere, quamuis nonnulli conentur. NI & haec verba de se Ieremias dixit in prophetiae suae cap. ao. cum a Phassur sacerdote percussus euet,&missus in neruii, i factus sum, inquit ibi, in der, sum tota die, omnes subsannat me .l Praeterea quod air, mni populo meo,l quomodo de populo Iudaeorum aut de ciuitate possit commode accipi,inuenire non facile est.quomodo namque populus aut ciuitas populo suo in derisum fiat ξ quisve alius est populi aut ciuitatis populus a quo derideatur Θ At de Ieremia intelligatur,populus eius Anathothitae leuitae qui in Anathoth habitabant,conuenientissime accipieturivi illi cu auxilio esse debuissent,insensi prae ceteris erant, ut eo Ierem. 14. dem capite scriptum est, I Audiui contumelias multorum, &terrorem in circuitu, Persequimini & persequamur eum , ab omnibus viris qui erat pacifici mei & custodientes latus meu4. vi capia
124쪽
M capite ii. specialiter de viris Anathoth, i Haec dicit Do minias ad viros Anathoth qui quaerunt animam tua,& dicuntra ori Prophetabis in nomine Domini, Sc quae sequuntur. l Secap. 3 a. i Nam & fratres tui,& domus patris tui,etiam ipsi pugnata erunt aduersum te ,&clamauerunt post te plena voce,
ne credas eis cum locuti fuerint tibi bona. t Quamuis siquis veIit, Possit etiam ad Sedeciam haec verba referre: qui cum caPt iis esset, dc luce priuatus oculorum, & in Babylonem catenis virictus abductus, & in carcerem missus,etiam suo populo Iudibrio suit.sed conuenientius in Ieremia ipso intelligutur, clam de se proculdubio etiam ad extremum huius tertiae la- meritationis dicat, i Sessionem eorum & resurrectionem eo-xum vide,ego sum psalmus eorum. l
EFleuit me amaratu due, inebriavit me absenthio.
Cibo me satiauit maeroris ac doloris, multo magis quam fel amariore. potumque coniunxit tali cibo dignissimum .afflictionibus namque ac tribulationibus absynthio amarioribus pleno calice de usque ad ebrietatem potauit.Sic in prophetia
ua Deum dixisse resert, i Ecce ego cibabo populum istum ab synthio, de potum dabo eis aquam sellis. lVAU. L X X. Et excussit calculo dentes meos, cibavit me einere. Et repulit G pace animam meam, oblitus sura bonorum: Et dixi, peri' victoria mea. s Vs mea a Domino.
ORI O E N i s. Calculo inquit, vel numero singulis delibus percussis in maxilla,vel lapide duro. Et iuxta Dauid di- Pal. cit, i cum cinere panem meum manducabam , t indicans prae
tribulatione se ne ipsum quidem panem cum voluptate percipere .non sinebant igitur meam animam in pace versari, cu& ipsa turbaretur,& insuper videret soris tumultus,intus pu-gmas. itaque cum nihil commodum sperarem,ipsius Iob voces Iobi emisi, i repudiauit me misericordia,& spes mea a Domino . lneque enim circumstantia mala vincere fas erat. i Et repulit a pace animam meam. l OLYMyron. Iudaeorum populus nolens pacem seruare cum suo saluatore. Diabolus vero, ex Dei pace
125쪽
pace animam abducens. i Et dixi , per ij t victoria mea & spes
mea a Domino .l Eiusna M. Haec dicit Saluator de popolo Iudaeorum,qui antea haeres eius erat, & spes gloriae . Dicit etiam anima,multiplicatis peccatis meis suspicata sit in reuocationem restitutionemque meam nullam fore.
Ei si egit ad numerum dentes meos,cιbauit me cinere. CIso lapillis cinereque adeo pleno me cibauit,ut ad unia mihi omnes dentes excusserit. Hoc & de Ieremia intelligi non absurde potest,& de captiuis Iudaeis in carcere positis, quod pane aliti sint immundo &arena lapillisque committo,adeo ut dentes eorum comminu--l. ior. ti sint,iuxta illud de psalmo. I Quia cinerem tamquam panem manducabam, i quod autem beatus Hieronymus dixit, i fregit ad numerum, i ex graeco transtulisse videtur, μα βαλεψοδονας νου, & eiecit calculo dentes meos. l nam calcu- . lis quia ratio supputabatur, ideo illu puto intellexisse ex calculo numerum . ad numerum igitur,hoc est ad unum omnes dentes fregit. quamuis possit commode intelligi LXX. cala li nomine lapillos pani admistos intellexisse, quomodo in Pro oou. 14,. uerbijs dicit Salomon, i Suavis est homini panis mendacii, postea implebitur os eius calculo. t i Cibauit me cinere. l Sic etiam LXX. sunt aute ex Hebraeis nonnulli qui malint verbum Hebraeum hoc loco significare, operuit, aut inquinauit me cinere,vitavin sit ide fere quod viarin,quod verbum ponit scriptura 3. Reg. 2 o. de propheta loquens, qui commutauit aspersione cineris os suum.
Et repulses eu a pace anima mea, oblitus sum bonorum.
In haec igitur tam multa tamque magna mala cum inciderim, spem omnem expectationemque felicioris status ac pacis abieci,& anima mea longe a pace iacta est,ut illam se con. sequi posse desperet. cogitationemque Omnem bonorum i cundiorumq; rerum missam secerit. Haec verba infirmiorum animorum sunt, & Iudaeorum uorum qui tristioribus rebus cum animi fortitudinem atque
126쪽
eo distantiam abiecissent, nihilo meliora quam in quibus verissabantur sperabant: videbant enim euersum templum,concrematam incendio ciuitatem, omnes sere captiuos ductos, regeici carcere inclusum, & si qua salutis in Godolia spes affulserat,eam morte illius eXtinctam:quamobrem in summa rerum desperatione vivebant. aut si Ieremiae sunt haec verba,diuisi inter se hominis verba sunt, & vario curarum atque cogit tionum aestu fluctuantis,ut haec ad infirmitatem pertineant, eius qui se malorum magnitudine oppressum videat, sequentia vero ad spiritus fortitudinem infirmitatem carnis consolantis, ubi ait ἔ i Misericordiae Domini quia non sumus consumpti. t i Repulsa est a pace anima mea. t Longe factus sum a pace, adeo lonbo interuallo absum a pace, ut ilialam sequi non sit animus. sensum fere omnem &desiderium pacis amisi. Chaldaeus interpres , taedet animam meam rogare pacem.
Itaq; mecum ipse cogitans existimavi, mihi nihil aliud bo ni costanter expectandum,aut sperandum a Domino. quamobrem cum malis plurimis vexer,& spem quae malorum esse leuamen solet,mihi nullam eme reliquam putem, actum est de me,& in malis iam deploratis conclamatisque versor. i Et dixi. l Hac forma loquendi saepe scriptura utitur pro eo ac si diceretur, mecum ipse cogitaui, ac statui. TPerijt finis meus. Un Hebraeo est Uxa,quod LXX. transferre solent έως, victoriam: unde Apostolus I. Cor. 13. i Absorpta est mors ita r.Cor. s. victoriam .l itaque cum LXX. spem nomine victoriae donent, praeclare docent spem esse constantis sortisque animi virtutem , perserentis omnia propter speratorum bonorum expectationem : finis etiam a beato Hieronymo dicitur, a termino quem respicit, qui finis est & bonum. i Et spes mea a Domino . l dc bonum quod expectabam a Domino , prorsus
127쪽
ZAIN. L X X. Recordat in sum a paupertate mea sν persecutione A. ea ramaritudunia meae, festu. memoria memor ero , exercebitur m me anima mea. Hanc ponam ιn cor mi um,
OLYMν Iono a. i . Saluatoris verba sunt, recordatu φ i quit voluntariae exinanitionis meae,& passionum trias lpertuli; & haec habens & seruans in me ipso,aequo anim γ λ- tro,ut mea patientia ipsos quoq; Iudaeos lucrifaciam. Ex per- lsona vero peccatoris sic intelliges. paupertatis hoc est im mutationis. nam post mutationem anima persecutionibus P eccatorum traditur. l Amaritudinis meae & fellis. t E i v s D a M. Quae mihi acciderunt in regione peccati. I Et exercebit vir in me anima me ad EIvsna M. Haec intra se meditans, se ipsam condemnabit. i Hanc ponam in cor meum. l EI v s v E M . Memoriam meae ipsius condemnationis, recodam in corde meo. i Propter hoc uistinebo.lEI usu a M. Na qui se voluntarie peccasse nouit, sustinebit Dei correptione , & eius misericordia.
Recordare paupertatu in transiressionis meae,stabsinmfilua CV Μ igitur mihi mala mea resque 'iam deploratas conis
sideranti,nulla spes reliqua sit, ad te solu conuertor Domine, teque ut miserearis oro, testemque meae patientiae &amictionis aduoco, qui etiam trasgressionis conscius es, quae mihi malorum amictionisque causa fuit. recordare absynthii quo potatus, sellis quo pastus sum. doloris nempe quem Pe tuli, aerumnarumque quas exhausi. & quamuis hac iustissime pertulerim,fac tamen ut mea patientia venia relaxationemq; assiictionum serat, sicut transgressio te ad supplicium sumen. dum & vindictam inferendam exacuit. I Recordare paupertatis & transgressionis meae. t Eam Padi Pertatem commemorat,de qua primo versu dixerat,i Ego vir videnspaupertatem meam. I nempe carcerem ac vincula seruitutis. Recordari autem ideo perit,ut misereatur.nam ut illu
128쪽
recordatio peccatorum nostrorum ad iram prouocat, sic patientiae nostrae recordatio ad misericordiam flectit. i Trans. gressionis meae, i vel active accipienda est transgressio, quod in te transgressus sum, quod a te descivi, & tuis praeceptis no obtemperaui .vel passive, quomodo etiam conuenientius accipitur, quod alij in me transgressi sunt, & amicitiae humanitatisque foedera violarunt. Ac si ex persona Ieremiae dictum accipitur,transgressi sunt in eum sui gentiles Anathothitae Se Levitae.Si ex persona gentis totius Iudaeorum, violar ut foedera cum ea gente inita, Idumaei, Ammonitae ac Moabitae , qui de illius populi excidio laetati sunt,& hostes illius adiuuexurit . atque in hunc modum passive intellexit ille qui in Chaldaicum sermonem hunc librum transtulit. Recordare inquit afflictionis animae meae, & quod in me transgressi sunt inimici mei . Paulo aliter videntur hunc versum intellexisse LXX. ἐμωηοί- - -υῆ -δαομυ-i Recordatus sum paupertatis meae & persecutionis meae, amaritudo & sel. t Quae sic intelligenda videntur, si recordari voluero paupertatis meae ac persecutionis meae, ea recordatio mihi adeo acerba est, ut absinthio & selli per similis sit . quem sensum nonnulli etiam ex Hebraeis probant. Potest proxime ad hanc intelligentiam perducere latina interpretatio. Re cordare Domine paupertatis & tra ressionis meae,quae mihi loco absinthij sunt & fellis.
Memoria memor ero si r tabescet in me anima mea.
Τu domine mearum aerumnarum recordare .nam ego quidem quum earum recordor, & eas memoria repeto, tabe icit in me anima mea,& paene deliquiu patitur,prae doloris maerorisque magnitudine. I Memoria memor ero,i μνέα μοδεη- ,habet etia vulgati codices graeci .Sed Vaticanus Codex habet μηθη- ,recordabitur.refertur enim ad anima, comemorabit haec quae supradicta sunt ianima mea de tabescet in me .no repugnat aut e te tus Hebraicus huic versioni, immo optime congru it, myn pa 'a m. Quae verba hanc sententiam possunt efficere; si quado has aerumnas quas dixi, memoria repetens anima mea
129쪽
tabescit seu dolet, & secum ipsa super his malis meditatur ac tacite loquitur,tunc haec quae sequuntur mecum εc in coccim meo recolens,me ad spem excitabo,& Dei misericordias Cori siderabo, ut ex illarum consideratione iacentem animum e Ti
cum ipsa anima confabulabitur super his malis: iolet enim fieri ut cum aliqua cura atque molestia animum angit 9 nos i Psi nobiscum colloquamur & aut cos lationem adhibeamus, a M Ltacitis cogitationibus vel submisso murmure conqueramur , quod ἀδουλιχειν, lent LXX. transferre ;& Symmachus LM.' δανεισ λαλειν,lecum colloqui. Cum igitur haec repetens4psa secum anima mea tacite colloquitur,tunc ea quae sequuntur in corde meo versans, & ex aduerso respondens, spem languentem excitabo. E AIN.
Haec recolens in corde meo ideo sterabo. Cordi meo sic aestuanti & dolenti haec quae sequuntur
subi j ciens, atque resipondens, rursus me ad spem reuo bo. LXX.transtulerunt, ταξω μι τίω κα seismo, itaque non lege. runt Σουν sed nure,quasi hoc voluerint,cogitationi huic sipem abiicienti, alteram cogitationem opponam unde spes consi
metur. iuxta illud psalmi a 3. Quamdiu ponam consita anima mea,dolorem in corde meo per diem lΗ ΕΤΗ. LXX. In mepuri Misericordiae Domini quia non defecimuae, quia non fiunt tanhil erat, sumptae mVerat oves eIus. Menses ιn matutinis. myerere id emisia i sim Ne, quia consumpti non sinus,quia nosiunt consim rhini. malaem se Dones rauri Nouae in matutinis, multa etiret. fides tua.Fars mea Pominu duxit anima mea, propterea expectabo eum.
non defecerunt miserationes eius. AC me prima illa causa non mediocritet confirmat,& ad bene sperandum erigit, quod cum tam multis & tam. magni a
130쪽
magnis malis vexati simus, ut nulla humana vis illis obsistere. Posset, tamen illis non potuimus consumi,&malis ipsi nostris superstites sumus, neque Dei miserationum fous desecit dc exiccatus est, semperque in cladibus nostris partem aliquam eius misericordiae sumus experti ; & non lata suit eius in nostra,vt intercluserit atque omnino continuerit a nobis clement tae suae beneficia. Quia non sumus consumpti. t udin, primae personae vox est, non sumus co sumpti. at si uuan legatur, non sunt consumptae mihi, verti potest, quomodo LXX. transtulerui, - ουκ e-m, ' quia non defecerunt me. t ac si quid diuinare in scripturis licet,quod certe parcissime &modestissime faciendum antelligo, interpretationem graeca fuisse coni j cio, non,αξ ιεπε,hoc est, sunt consumptae, sed imίαμ ,consumpti sumus. 3 Dby sed vetbum ariἰ- vltima syllaba corrupta, mutatum est obitu' vis in, FH m. i Non defecerunt miserationes eius .l verbum ζζi-Ri lyz: Hebraeum etiam in significatione prohibendi vel includendi tibis' aEiae; accipi potest, ut accepit qui Chaldaice transtulit, quia non mus , hoe sunt prohibitae miserationes eius : iuxta illud psalmi 6. favi continebit in ira sua misericordias suas l non sunt eta Piae. 6.go prohibitae & quasi nostris peccatis interclusae miserati
Nouae diluculo, multa ess fides tua.
Neque solum consumptae non sunt eius miserationes, ve rum etiam quotidie aliae super alias oriuntur &nouae supra veteres cumulantur & germinant laeto germine, cum defecisse videntur:germen enim misericordiarum tuarum perpetuo vernat ac floret . neque misericordia tua solum semper noua est&numquam deficit, verum etiam fides, promissorumque tuorum constantia & firmitas multa est. neque enim tibi credentem & in te sperantem fallis unquam,aut deseris.
I Nouae diluculo. l Miserationes Dei nempe de quibus proxime dixerat. Diluculo autem est,quotidiet,ad eundem sensum LXX. transtulerunt, εις - προώκ, Nouae ipsae miser
tiones,in singula matutina tempora. I Multa eg hdes tua. t Sibaec verba ad Deum dirigantur, fidem Dei magnam esse di-