장음표시 사용
51쪽
44 Anto. Vaccae Exposit. locorum obscur.
siquis pactionibus adstringere hanc facultate vellet,non aliter ac si,ut res meas perdere ac dissipare deberem,vel ne quid deinceps acquirere mihi licitu esset, paci secrer. Adde quod & captandae mortis votum ea res inducit. Quare idem quoque in caeteris similibus dicendum erit. L. IX. VLpi A. L is. XVI. AD EDic Tv M.
audi,consulto,& non contradicente principe,ut declarat stil tim infra eod.l.xj. cum ait, Et ideo de his quae primo constituun-io tur,aut interpretatione, aut constitutione optimi principis certius natuendum est. Ita etiam firmat Bal. in i .humanum. Ceod. titu. α habet rationem,ut quemadmodum princeps sine senatu nihil statuit. d. l. humanum,& nouella LXi I. quae inscribitur, is seituti ibus qui nimbseiplum quoque inter senatores numeratatius senatorum.C.de dign. lib. X i i. Sic nec senatus sine principis autoritate quicquam tale facere conetur. Nec absurdae sunt huiusmodi interpretationes,quibus suppletur sententia scribentis,ut post Accur probat Castren.insta eod. tit.l. princeps. Sed ut altius repetamus, sciet
dum est,quo tempore Vlpia. haec scripsi dubium non fuisse,quin Senatus iussa re posset,extant enim adhuc in corpore iuris Senatusconsulta inperatorii 2Ptemporibus facta,ut Trebelleianum temporibus Neronis. l. janfra ad Trebeli Velleianum sub Claudio,vel qui eum statim sequutus est Imperatore t ij. insita ad Veli.& huiusmodi alia,de quibus loquitur Theod.& Valent.constitutio.Qde senatusconsi. unica ut nos interpretamur. Sed occurrunt doctores hoc modo.Si lege Regia omnis potestas populi in Imperatore perpetuo translata erat. insta titu j.lli.& Ij. de off.praei prael.quomodo sine Imperatore leges a senatu seri poterantiopulus enim in alium transferendo,quasi abdicasse a se potestatem &imperiit omne videtur.Respondeo, Senatus nihil aliud est,ut Cicero definit,quam summum Popia. Rom. consilium. Quamuis autem Populi appellatione,uniuersos ciues,numeratis etiam patricis & senatoribus,contineri scri- Οbat Imperato Insti .de iure natu gent.& civ. g. plebi itum. Veritas tamen est, Romae semper ut diuersos habitos fuiste Populum & Senatum. Quinimo a primordiis urbis usque ad Imperatorum tempora, te potestate inter se certasse,semper tamen in eo res stetit,ut potestas in populo, autoritas in senatu esse diceretur. Earum rerum quae uis& differetia sit,ostendit Liuius lib. i. Cumia sensissent,inquit,ea moueri patres,offcrendum ultro rati,quod amissuri erant, - ita gratiam ineunt umma potestate populo permissa, ut non plus darent iu-- ris,quam detinerent:decreuerunt enim ut cum populus regem iussisset, id sc- ratum esset,si patres autores fierent, hodieque in legibus, magistratibusque, mandandis usurpatur.idem ius vi ademptum,prius quam Populus suffragium 4o
. Inear,in incertum comitiorum euentum patres autores fiunt. Hactenus tutus.
indicant id quoque frequentes huiusmodi inscriptiones, Senatus Popul fue
52쪽
Romanus, quasi non satis esset Populum dici ut senatus quoque comprehen deretur. Dionisius quoque Halicarnasi libro sexto Romanarum Antiquita tum, consulem inducit ita loquentem, Scitis legem nobis elle iam inde ab urbe condita, quae omnia in senatus potestate iacit, praeter magistratuum creationem, legum lationem, & belli inserendi finiendive arbitrium. Horum trium potestatem csse penes sustragia populi. Idque etiam libro quar. to scribit,& superius quoque dixiste memorat. Caeterum Populus has suum exercuit usque in Augusti rempora, cum per trigintaquinque tribus in quas descriptus erat, non solum Urbanus, sed Jc Latinus, atque omnium Ap omnino municipiorum ac coloniarum, quibus ius Ciuitatis erat, potissit na
nit. Paulatim deinde populi ius in desuetudinem abiit, & ad Senatum tum est. Ac sub Tiberio quidem comitia a populo ad patres transi ta esse, Tacitus libro primo, & tertio Annalium & Plinius Caecilius libro
tertio, Epistola penultima scribunt. Comitia autem ad Magistratuum creationem attinebant. Caeterorum quoque potestas, videlicet condendi leges & iubendi bellum, aut pacem, eodem modo per desuetudinem amissa est, vel potius haec omnia intermissa, & exerceri desita sinat. Quod ea ratione euenire necesse fuit, quia gentibus iam & nationibus prope uniuersis ciuitate Romana donatis, impossibile pene esse coeperat, ut in unumio coire possent. Hoc est, quod Pomponius scribit, in l. secunda, de origine iuris. . deinde.& s. nouissime. Si recte intelligatur: Cum ait, deinde quia plebs dissicile conuenire coeperat, populus vero multo dissicilius &c. Et paulo post, Nouissime sicut ad pauciores viros iuris constituendi via transisse, ipsis rebus dictantibus,videbatur, per partes euenit, ut necesse esset Reipublicae, per unum consuli: nam Senatus non perinde omnes proclincias probe regere poterat. Paucorum appellatione, Senatum intelligi v 'luit. Caeterum vel Pomponius ipse Feneitellae verba malo ordine in suum librum transtulit, vel compilatores, verba Pomponi j non satis animadue si temporum ratione retulerunt, dum quae ille de recentioribus ac nouinso mis temporibus scripserat, quasi ad antiquis lima pertinerent, abduxerunt At vero Senatus ius suum nunquam deseruit, sed retinuit semper & exercuit saltem in speciem& praetextum quendam : quamuis principum vi turbar tur sepe, aut transiuersus ageretur. Nec solum suum, sed & poruli ius, aemunera administrauit, praesertim interregnis Imperatorum, vel dum Imperatores creat, aut consalutatis ab exercitu potestatem confert. Caeterum ius
istud nunquam in principes ita translatum est, ut perpetuo in omnibus
principibus deinceps esset, nisi prout singuli ab Senatu prius comprobati
essent. Hoc cum fieret, tunc demum ius populi in Imperatores conserebatur, nec solum populi, sed etiam Senatus ut ego interpretor in stilicet o ut tantundem Imperator posse quantum populus de senatus ipse. Non enim
quod milites aliquem appellassent Imperatorem, perinde statim habendum erat,ac si per tribus antiquo ritu appellatus esset, cum nec iidem ordines, nec
53쪽
46 AntoNaccae Exposit.locorum obscur.
idem numerus militum esset. Sed opus erativi senatus principi tribunitiam potestatem,hoc est us ipsarum tribuum conferret. Ita enim interpretor tribuni tum potestatem,cuius nominis fastigium excogitasse diuum Augustum, citus scribitine Regis, aut dictatoris nomen assumeret,ac tamen appellatione aliqua,caetera imperia praeminere. Quanquam haud me latet,quosdam scri sisse,tribunitiam potestatem ab Imperatoribus, qui post Iulium Caesarem laearunt,ideo usurpatam i sacrocincti inuiolabiles ire deinceps haberentur quod diligenter prospici,exemplum Caesaris admonebat,a coniuratis ciuibus inte secti. Sed verisimilius est,naec omnia per tribunitiam potestatem quaesita esse, vi & sacrosancti haberentur,& tribunorum simul,ac tribuum potestatem uno ibhonoris titulo nancisterentur. Ideo non tribuni dici voluerunt, sed tribunitiae potestatis,cum nihil vetaret appellari eos tribunos,quemadmodum & pontufices consiles dicebantur. Nunc sui ad Propositum redeamus) haeesenatus.. consulta ita demum valuisse interpretor, si princeps ea non ignorasset, neque ab his dissensisset. Nam tribunitiae potestatis ea potissimum erat vis & secututa ut legibus ac senatusconsultis intercedere possent: 'uod ubicunque fac rent,iam lex,quam senatustonsultum impcdiebatur, eaque de causa dum se natus habebatur,tribuni plebis pro soribus curiae antiquitus excubabant, noque prius discedebant,quam quid intus actum esset, renuntiaretur. Tum vel subscribebant,vel intercedebant,ut ex Valerio cognosci potest,lib. H. p. a .sed in hoc plus in Imperatoribus erat, quod in senatu assidue ipsi interueniebant. Ideoque facile omnia impedire poterant. Tacitus lib. I. Scaurus quia dixerat spem esse ex eo non irritas sere senatus preces, quod relationi consillum iure tribunitiae potestatis non intercessisset. Loquitur de Tiberio, quem Augustus adhuc vivens participem fecerat tribui utiae potestatis.Ex historiis quoque peta'. spici licet, posteaquam Re .semel in unius potestatem concessit, usque adeo ex illius voluntate senatum pendere,atque ad illius nutum omnia agere consueuise,ut verisimile non sit,citra principis autoritatem quicquam, quod paulo grauioris ponderis seresimoliri conatos esse. Huius rei argumentum etiamnunc ex eo sumas,quod senatusconsultum circa petitionem ii reditatis,de his D stum esse relatum est in latem veniunt. 5 pridie. de pet. haered.quae ab Imperatore Adriano proposita, & libello complexa fuerant. Tacitus lib. XX. Volcatius Tertullinus,inquit, Tribunus plebis inter sit, ne quid stiper tanta re, principe absente,statueretur Nunc si ad Iustiniani & nostra haec tempora disputatio reuocetur,meri id sane dubitant doctores, verumne sit quod hic dicitur: ipse enim Iustinianus Imperator nec uno in loco ad solum Imperatorem hodie pertinere assirmat,leges codere.ι f. de te .l.ij. f.hoc autem C de vetatur. enu. Quo dicto senatus autoritaim excluderet,quasi maiestatem minuere videtur. Hic nodus ita vulgo soluitur, quasi id significare voluerit Imperator, . nulli alteri singulari person ,praeterquam Imperatori leges facere licere .sen, otui auic licere utiq;: quia scilicet multarii petionarii collectione senatus costat.
sed Iustinia costitistionibus, n5 hunc sensim aut distinguendi propositu fuissenianis esto apparet,quod nisi Iustinianu, quasi extincto senatu qui temporibus iis
54쪽
suis certe propemodum extinctus erat loquutum esse dicamus: ut si quandoque extaret & quodammodo mutuis in tunc demum huic responso locum esse nolueriti certe non alia horum inter se probabilior conciliatio seri poste videtur, quarti ut ad ea quae diSimus de Tribunitia potestate omnia referantur,atque hoc modo verum inueniatur,& principem solum legem facere pos se, cum scilicet alios ficient Arbitratu suo impedire possit, J senatum nihilo minus quoque polle, si non pyinceps facientibus interdicat,idque ratio ferme, ut dicamus,cogit.Reliqua quae hic disputant doctores, nos alio loco tractan
I vLi A. Li v Ko X C. Dis Esa o Ru M. T IDEO DE HIS QUAE PRIMO CONsTIT v v NT v R, A VTInterpretatione constitutione optimi principii certius statuendum est. Fortasse lagendum est, consultatione. Et haec verba sine dubio ad senatusconsulta quoque pertinent,de quibus prox, me loquutus est Nam non dubium est,haec verba non ad vetera interpretanda,sed ad ea quae ab initio conduntur referri. Cum diserte ducatur,de his quς primo constituuntumaec inepta consequentia est o ideo LM. Nam cum stipra dixerit, non posse leges & senatusconsulta ita fieri: ut omnia comprehendant,apposite subdit, de consilio principis statuenda esse, quae ini-λο tio constituuntur quia scilicet principis prudentia multum iuuare postit in generibus comprehendendis. Deinde in sequenti capite,Ea quae iam constituta fuerint,ad similia quoque producenda esse,atque ita exercendam iurisdictionem tradit:quicquid Accursius & Io.hic commententur. L. XII. IDEM LIB. XV. DIGEsTOR v M. ,
Uini. Deinde subdit insequenti capite. 2 am iit Pedius ait
Quoties lege alluid et num Uel alterum introductum es, bona --.casio est,tν cinera quae tendunt ad eandem missitatem, mel inteml metatione, mel certe iurisdictione δε ppleri. Interpretatione, in- 'UAE, Vci I UIuaictione.Et Capra dixerat,is qui iurisdictioni praeest Interpretationem ergo accipe, virorum prudentum. Hi si inter se consentiant, expedita res,
'est,nec exempla desunt.l,quaesitum.& lacio.de testib.l. si ususfructus. de aqua pluuia arcenda. l. si quis id quod. versicu. quod si dum proponitur. de iurisdi ctione omnium iudicum. Si, ut plerunque in causis accidit, controue tant, tum sola relinquitur iurisdictio, quae idem praestet. Potest igitur iudex si species aliqua, vel dubium apud se emerserit, quod neque lege, neque prudentum interpretatione expressim decisum sit: exemplo & similitudine alicuius legis, quod opportunum esse videatur, constituere: id quod omnes fatentur, & exempla sunt frequentissima l.j.C. do interdi .l 3.C quae a sit lon cons. l.illud infra ad leg. Aquil. ex facto. de neg. gest. quamuis Accursan his exemplis, quae in iure referuntur,necessarium olim fuisse existimet, consuli principem,quod non puto verum. Hodie certe non necesse est, & si exempla non extarent: cum sitis esse debeat, semel eam rem hoc loco concessam esse.
Sed ego iis demum iudicibus de similibus ad similia iudicando progredi per
55쪽
Anto.Vaccae Exposit.locorum obscur.
missum arbitror,qui non ut iudices dati cognoscunt: nam hi notionem dunt, xat habere dicuntur, sed qui iure proprio magistratum & iurisdictionem acceperunt,ut pritores,proconsules,& pr ii des prouinciarii. Nam de his exempla loquuntur. Hi enim proprie iurisdictionem nabere dicuntur.Lj.de iurisaeonan. iud.ubi dixi l.j. in princ.iuncto , haec Verba.quod quisque ivr.Puto etiam legatis proconsulum peri miti.Nam & hi quodammodo iudices ordinarii habebantur,quamuis alienam iurisdictionem gererent.arg. l. hos accusare. in prin. de accus& l qui neque. de iudi c. nec mirum est,hos tales, quς legibus omissa sitiat, iurisdictione supplere polle.Nam praetorum antiquorum haec autoritas semper fuit,ut actiones legibus accommodatas redderent quas utiles dicebant ubi ea- isdem ratio subesset,veluti in lege Aquilia. l.quia actionum de praescrip. verb. &utilibus interdictis per in factum actionem dandis.d.l. si usus, ructus. quarum eadem omnino vis est,atque directarum Iacti de neg.ges. Proconsules autem S praesides ad exemplum praetorum agunt.l de his de off. pr si1 audit si quis in aliquo duntaxat articulo,aut causa iurisdictionem acceperit, vel syecialis it dex datus fuerit Nam inter hos aliquid differre arbitramur,ut infra dica l. legatus. de offprocons. non idem huic concedendum puto, vel aduersus Inn centis opinionem,quam Angel hoc loco relata. quamuis actiones hodie nec utiles nec directas impetrari neccsse sit, siue apud maiores magistratus siue apud pedaneos agatur.l.ij.C de serm.& impcir siubl. ubi glo. quia scilicet non rotantam potestatem hic habet,nec illi aeque confidere debet lex,uel princeps. Nam neque hic iudex iurisdictioni praeesse dicitur,ut suo loco ostendam. l. i. de iurisd ommiud. quicquid pontifex Glegorius in contrarium scribat.c. p.& nde offdeleg. Et solent qui eos iudices dederunt, si de iure consulantur,liis respondere.Leum quem. 5 primo.infra de iudic. Quare cum sententia ipsa,quam ad extremum dicunt,simul actionem reddere, &super reddita pronunciare videantur,qui olim actiones praescribere non poterant, nec postea eis ut id faciant ullo iure concestum apparet agistratus suos consulere debent. Obtunet quod hic dicitur, ubi similitudo legis undequaque congruens reperitur. Quod sane non saepe accidit,nec temere eadem rationem, aut causam siubesse socredere debemus,argumen. l.si vero. 9.de viro. Imatrimo Caeterum si omni moti similitudine desciamur,consulendus est princeps, ut in his me nouacmerserint,noua remedia nobis tradat.l humanum.C. d. titu. l. j.i ra de venti
in . Item haec dicta sunt, de quibus rebus expressam legem non habemus. Quod si lex sit & interpretatio quaeratur, ea quomodo facienda sit, ex Pauliententia mox docebies.si de interpretatione,infra eod. L. XVIII. CEL svs Lia. XXXIIII Dio Es To.
luntas earum conseruetur.Sic alibi I penul.de Poen. Interpretati ne legum parnas moliendas esse, potius quam exasserandas El.l. l sectum. F.si a.de regu .iur. Inparnalibus causis benignius intem -- θρης adum esse.Benignius ergo accipe,lenius de remissius,quam
scilicet legis verba significare videantur. Idque in poenalibus proprie & in iis quae poenalium similia sunt intelligamus ,nec exempla destinia. iiij. f. siue au
56쪽
rem.infra de manumis &ad Senatusconsul. Tint l. l. j. M.qui operas.ut tamen cum temperamento aliquo semper fiat.l inspiciendum.in princ. infra depcen. hoc enim modo conseruabitur voluntas legis, cum intra limites &quasi lineam puniendis delictis adseriptam consistemus, non autem si transgrediamur. Non idem faciendum est, si quid lex permittat, ut etiam plenius accipiamus, quippe hoc modo similiter re linea transgrederemur, licentiaque magis quam benignitas haec esset. Quamobrem recte videtur existimasse Guillelmus ne scio quis hoc loco. Si mortuo filio naturali concubinam,cx qua eum suscepi, uxorem duxero,non legitimari nepote qui mihi ex eo sit,neque ad hoc traio hendam esse Iustiniani constitutionena.authen. luib. mod. nai.cffic. Qi.in prin. quod & Bald. probat. Nam quae Acciirl hic scribit, non fere ad veram huius capitis interpretationem pertinere viti sunt.
L. XX. IvLi A. LIB. Q v IN VAGESIMO INTO DIGE s. O N OMNivM &c. Deinde subdit Neratius. Et ideo rationes eorum quae con uuntur,inquira non oportet, abolui multa ex iis qua certa sunts uerterentur. Hoc ita accipiendum est, ut non oporteat inquiri rationes omnino omnium . quorundam tamen
inuestigare expediat. Nam supra capite praecedenti sic ait, Non omnium siris. Videtur autem aliud esse ratio,aliud mens legis .Ratio est quae legislatorem ad Q legem faciendam impulit. 4ens est vis ipsi ac potestas legis, quae destendit ex ratione,ex eaque cognosti & Perpendi debet. Et mea quidem sententia omnes omnino iudices siue maiores, siue minores magistratus gerant, siue ordinarij, siue delegati sint, de iis quae sunt ex mente legis, secundum eam constituere possunt Non item si aliquo casii lege non comprehensbsubesse tamen vide tur eius legis ratio:de hoc enim non nisi qui generali iuri dictioni praesunt constituere poterunt,ut modo dixi,in l. non possunt. cum ipsis solis de similibus ad similia procedere permissum sit. Quod ait, Multa hoc modosubuerti posse.crebro
sunt exempla, unum atque alterum proposuisse contentus ero. Ait lex, Transigere mel pacisci de crimine capitali,excepto adulterio non esseprohibitum. l. transige-
o re. C. de transactio. Si specialem rationem quaerimus, cur non & de adulterio transigi liceat:idcirco id relatum esse post diuersas multorum opiniones, putat Alciaciquia adulteri antiquitus capitali poena non assiciebantur, sed depore bantur. l. si quis viduam.de quaest.Bart. in l. Claudius. de iis quilius ut inae Alcilib. v.Parad. p. v Ii I. Sed cum posterioribus legibus, capitalis poena adulteris irrogata sita quamuis. 4 leg. Iul de adul.consequenter videretur dicendum,& de adulterio hodie transigi posse. men latius est rationem non serutati,ne hoc modo subuertamus legem. Quamuis Corrasius lib. ii. mistellan. Qi. alia quadam ratione,quam Alciatus,vi mihi quidem videtur, recte consutauerat, o constitutum id fuisse existimet. Expressius hoc in eo apparet, quod diuus Amtoninus constituit Si ante quam dies legati cedat, Princeps cui relictum erat.
ab humanis decesserit,deberi legatum successori eius,non item si Augustae legauerisiquod principi .l seq. de lepi j. Disserentiae rationem eam esse Barti putat quod princeps suo iure dignitatem habet, Augusta alieno. l.foeminae. de senatonatque eo modo nihil speciale in lavorem principis inductum esse, cum
57쪽
so Anto. Vaccae Exposi .locorum Obscu.
idem& in caeteris dicendum sit, quibusicunque aliquid sub nomine dignitatis relictum est. cap. quoniam Abbas.Vbi nodext. de ossi deleg. Qua rationesii principis, aut imperatoris verbum legato expressum non sit, sed proprium duntaxat nomen ut puta, Antonino Pio succellari nihil debitum iri putat. d. c.
quoniam .argum. l .annua.de annu. lega. quam restrictionem veram non arbitror.Sed id specialiter in principe constitutum puto: quia Antonini temporibbus,si legatarius ante diem legati cedentem, ab humanis decesserat, caducum efficiebatur legatum, & propterea fico applicabatur.l. j. C. de cadu. tollenael. item veniunt. 3 ante quam de pet haered, Alcia lib. I i I. dispunct.c. v i. Quamobrem parui retulit successori principis applicari, quod fisco dandum erat. io Non idem in Augusta,nec in aliis dicendum fuit:quia scilicet haec ratio cessa bat.Cum ergo hodie caducorum nomen & materia sublata sit,ac pro non scripti, huiusimodi legata omnia habeantur, idebque apud haeredem resideant l. j. C.de cad.tollend. viique constitutionis Antonini ratio cessat, sed non cessabit dispositio Nam rationem omittere praestiterit, quam subuerti legem. Emancipationes liberorum antiquitus per imaginarios seruiles modos fiebant, ideo dictumsos qui emanciparentur,capite minuti liberos de cap. dim. Inst qui b.
mod.patr.pot. sol u. 5.praeterea nota est .viij in princ. Hodie emancipationes citra seruiles repraesentationes fieri inductum est l. fin.C.de emanc.lib.Non propterea tamen dicas,eos qui emancipantur, capite non minui. Nam capitis di- ibminutionem eis etiam nunc accidere expressim ipsemet Imperator Iustinianus,qui antiquam obseruationem sustulit, aifirmat.Inst. de cap.dim. 5.minima.
ubi Jo.in verbo,vel contra. Similiter Sarrogatio:quia solennibus quibusdam modis fiebat ideo definitum suit, absentem arrosari non posse. l. neque absens. de adopt. At quamuis ea selennia hodie sublata sint. l. fina.C.de adopt.non ideo tamen magis arrogari absens poterit.d.l.neque absens. Sunt huiusmodi multa in tractatu de nuptiis, quae inter quosdam prohibentur, inter quosdam non. Itemque sub tractatu de manumissonibus,qui non nisi certis solennibus modis antiquitus fieri poterant,in quibus Omnibus legum mens manifesta est,r ito 5e causa difficiles inuentu. udd si inueniantur,atque ex his argumentari joliceat, periculosum erit, ne legum placitis non relinquatur locus. Quaedam huc pertinentia superius etiam adnotauimus, in procem Digestorum. f. haec
tationem certam semper habuerunt. Hoc ita accipiendum existimo,si non euidens antiquae interpretationis error ostendatur. arg.l.quod non ratione insta cod. Nam quod ait, sertam intem pretationem.Utique sic videtur accipiendum esse, de qua nunquam fuerit dubitatum. Caeterum si de fide veri h sitatumst, communis ta- omen sententia quaedam obtinuerit, mutari poste arbitror qualia nostris temporibus multa in iure contra opiniones antiquorum sunt declarata. Ita accipiendum arbitror quod vulgo dicimus, a communi opinione iudicando recede dum non es Ierargumcn etiam.Ij6. sed neque. C. de vcte. iure enucleando. l. ex omni
58쪽
omnibus,& quod ibi notat Fulgosus iusta de ossic. praes- L. XXIIII. CEL svs Li 3. VIIII. Dic Esro.
N civi LE EsT, NISI TOTA LEGE PERSPECTA, UNA ALI-
qua particula eius proposita iudicare, mel respondere. Legem ctiam pro integro quolibet tractatu accipere conuenit. Nam videmus
pe siub eodem titulo quaedam poni,quae singula inter se aduersari videnturicum tamen se vera ex inferioribus sit periora non insubtili ratione restringantur, lectarentur,aut extendantur. Exemplum est sub titulo de adopt.cap. XXXI I .l.nonnunqliam.Vbi & hoc notauimus, necnon aliis in locis
uae colligere non vacat l. doctiiij. cum tribus legibus sequ.Q dedecur. libro ecimo. glo. snati,in l.vltima. in C.de iundelibe.l.iiij iuncta l.sa quis.C.de fur.&dicam in l. fina.tit. sequenti. L. XXXII. IvLi A. Lis. XCIIII D i o E s.
ceptum est, mi leges non solo'syragio legislatoris, sed etiam tacito constensu omnium per desuetudinem abrogentur. At qui Imperat ris Constantini constitutione.l.j.C.quae sit long. cons.declar tum est,no posse a consiuetudine legem,aut ratione vinci. qu
mi do ergo per desuetudinem quae nihil aliud est quam contraria consuetudo lex abrogabitur,& tolletur3 Solvitur hic nodus sere communiter hoc modo:vt Constantini constitutionem de priuata alicuius regionis, aut munici-pij consiletudine intelligamus: ut per illam,generalis lex non tollatur.Hoc autem caput scriptum esse accipiamus,de consuetudine uniuersorum quicunque subsunt Romano Imperio ut per illam, lex tolli possit. Docet hoc este verum verbum illud, omnium. Et quod constitutio idia Constantini ad quendam priuatum inscribitur,quem de municipij sui priuata consuetudine constituisse credibile est. Sed nec in illo quidem municipio obseruabitur talis consuetudo,quae generali legi obuiat. Nam supra in t omnes populi de iustim Mure. ostendimus noti licere subditis Imperi opuli Romani leges sibi, vel statuta facere. quibus quid ex publico iure corrumpant, hoc est, aliauid inducant, quod iuri publico adversetur. Sed de iis dumtaxat sibi legem serre posse, de quibus depacto transigi licet.per legem finalem,infra decolleg. illic. Mem dicimus &ue consuetudine, ut nihil omnino valeat consuetudo regionis, aut munici ij cuiuspiam ad iuris publici derogationem. idque vel contra communem opinionem, multis locis in iure expr ssum osse non dubitauerim, diaeta l.ij.C.quae sit long. consuetudo l. eos. j. vser nuth. nauigia. de fur. au then.omnes peregrini.commia.de Ciccess.l.h. g.diuus Secundum unum inteulecbam,infra de sepulc.viol. Nec ulla municipi aut loci cuiusquam consuetudo usquam in iure nostro relata comprobatique inuenietur, contraius quod
publicam prohibitionem habeat:Sed de iis duntaxat rebus, de quibus etiam
59쪽
Anto. Vaccae Exposi .locorum Obscu.
inter priuatos pacisci licet. Ideoque eciam expressit municipum constitutione& pacta effici potuissent. Hoc sensa loquuntur exempla omnia a doctoribus
relata. l.si sine. g. huius. de administratio. tutorumlitem. in principio. quod cuiusque uniuersitatisivenditor. 9.. si constat communia praediorum iuncta l. quosdam.vbi glossa secundum opinionem Py.C de metali & metall. libro. vi decimo .l. finali. de decretis ab ordine fac. quibus nos suis locis omnibus aes seripsimus interpretationem. Quod sicubi lex aliqua municipalis refertur: uti semper. 9 legem quoque de iure immunita iuncta l.ptima. Q de decretis docutio siti per immu . libro decimo.quae de ea re facta es le videatur,quae priuatorum pactione essici non potuerit, talem legem aut a principe sipecialiter pe iomissam, vel postea confirmatam esse, aut in municipio obseruatam, antequam veniret in ditionem populi Romani intelligere, vel praesumere debemus secundum ea quae sita perius adnotauimus, in di omnes populi. de iusti ita & iure. Quod ergo ait, Tacito consensu omnium,abrogari leges. Sine dubio accipiendum est, de populo, deque lembus Romanis. Nam de iure ciuili Romanorum usquequaque his libris loquitur. Populus autem Romanus intelliguntur omnes Romano Imperio subiecti. l. in orbe infra de flatu hominum. Nam ad hos omnes pertinet ius ciuile: cui sententiae consequens est, ut nisi omnes, aut maior pars subditorum consentiant, lex nulla ab rogari possit, argumento t. nulli. quod cuiusque uniuersitatis nomine.l. uod
maior. ad municipat. Albertc. dicta l.omnes populi. post principium. Pleris λψque autem consentientibus, nihil aliud requiri arbitror, quam ut ne princeps expresse contradixerit. Nam si contradicat, iussum eius altera lex estiquae aut consuetudinem tunc induci non sinit, aurinductam perimit, unde nouo populi consensu, & noua aliorum Vel eiusdem principis tolerantia ex integro opus est, cum longi temporis usu: Vt rursus eadem inducatur desuetudo. Haec de populo Romano. Nam de exteris populis, quomodo
apud eos inducantur consitaetudines, quaerere ad nos non attinet. Secundum hane distinctionem, Imperatoris nostri constitutio nouella octilogesimaquinta, qua arma priuatim fabricari, vendi ac teneri vetuit. Nec solidincontrafacientibus, verum etiam magistratibus, qui ne id fieret non prouide- runt,certas poenas infligit,sinc dubio per desuetudinem sublatam esse dicemus , curn generaliter in Omnibus terris Romani Imperi j, arma priuatim vendi ac teneri solita sint, principe id sciente ac patiente. Item rescriptum diui Adriani, quo mortuos in ciuitatibus sepeliri vetuit, dicto s. diauus. contrario usu abrogatum esse dicemus. Sed & Imperatoris nostri nouellam constitutionem, authentica, ut non luxurientur contra naturam &c.
quo capite,vltimo supplicio asci eos iubet, qui blasphemaverint, vel per c
put, aut per capillum Dei iurauerint, abrogatum esse crediderim, cum talis poena nusquam in usum recepta fuerit.Sed aut nulla, aut mitior irrogari ubi- b. que solea . Non tamen erunt blasPhemi prorsus extra poenam: sed mitius punientur,quam lex illa iubeatnquia icilicet consuetudine atque etiam veteri
bus legibus quadamtenus puniuntur. L finalic de religiosis Eadem rationexsu
60쪽
vsu quoque abrogata videtur lex illa, ut quod alea victum sit, restituatur.dicta l. sina. nam nusquam hodie exerceri ea lex aduersus lusores selet, qui quid contra dicat Abbas in capi.clerici. te vita & honestate clericorum. glos se in l. si rem . 9. finali. ubi Paulus de Castro, de praescriptis verbis. Sed hane totam rem fusius ac plenius pontificii prosequuti sun in capi. primo, de treu- ga&pace. Alexander quoque egre te tractauit, in consilio cxxx D. libro primo.ab his petenda,quae nos consulto omittimus, ne longiorem distinctionem facere necesse habeamus. Haec sic accipienda sunt, si consuetudo post legem inolevisse proponatur. Caeterum si vigonte consuetudine, lex huic adio uersa seratur, quin consuetudincm pcrimat, iure ciuili dubium non est, dictos .diuus. l. prima. s. si quae vero pragmaticae sanctiones. Q de Iustinia. Codi. confir. Eius rei argumentum, quod quibusdam casibus consuetudinem specialiter praeseruant legislatores. l. penultima. in fine. C. de constituta pecunia authentica, de fide.in fine. quamuis iure canonico generalis lex generalem duntaxat, non etiam specialem consuetudinem singulorum locorum tollere traditum sit.capi. primo. de constitutio. libro sexto. Sed nos tam iure
canonico, quam ciuili id accipi debere existimamus, si vel consuetudo priuilegi j instar habeati dicto s. si quae vero.ubi Castren. vel constitutio aliquid non ad publicum ius, sed ad priuatam causam pertinens inducat. Tunc enimi specialem cuiusque loci legem non tollet: alioquin si lex generalis sit, & publicam utilitatem respiciat, non video cur non & loci cuiusque consuetudinem perimat, cum in uniuerso orbe Romano aliquid prohibet, aut iubet. tunc
enim lata lege iam nec potest quidem localis illa consuetudo rationabilis Upellari
VM DE CONSUETvDINE CONFIDERE QUIS
'Didetur, primum quidem tilud explorandum arbitror, an etiam ontradicto aliquando iudicio consuetudo firmata sit. Ita legen-
dum esse Augustinus quoque probat, quicquid Accursus v
Cillet,aut imposturae faciat.Ego vel aduersus omnium sententiam,hoc caput ita accipiendum arbitronquasi consilium nobis det Vlpianus, non quasi necessitatem imponat. Aperte enim id agit, ut illum adiuuet atque instruat,qui de consuetudine confidit. Alioquin probari, aut firmari nunquam posset consuctudo. Si iusta exceptio illa existimaretur, quod conis citcto iudicio nunquam obtenta esset. Nobistiam sentire videtur etiam Albe ricus hic in fine,dum dicit,huius capitis hunc sensum esse,ut qui consuetudi ni innititur, dispicere debeat, an secundum intentionem tuam quand que iudicatum sit, &sententias huiusmodi profert, alioquin consuetudinem talem esse aliis modis probet. Consilium aliis etiam locis dare consueti
runt Iurisconsulti. l. is qui destinauit. de rei vend. l. prima. de inossici testamen. cum similibus.