장음표시 사용
171쪽
reponent: non ut improbι iterum atque iter indesinenter flagitiape perrent , s boni cAm eorum matitia. re fetutiaramma perpetuo consti-ctentur.
g. 8. In praecedentibus etiam Philonis Iudaei verba profert, Stoicas ineptias alia ratione castigantis, cum diceret, Deum a Stoicis induci similem puerorum, sisepe juxta littora per rusum ex arena tuis mulos excitant, Opostea manibuιμὼ iterum destruunt.
Stoicis Materia principium mali.
I. I. Entilibus omnibus persuasum suit Deo materiam increatam F ab aeterno coextitisse. Tetigi hoc in Schedium. hist. 37. Iit. o. & causas duas exposui, quibus a Satana mendacium hoc persuaderi sibi fuerint passi: unam, quod ne a Dro ρο, dem crederent ex pure nihilo quicquam fieri posse; alterum, qubdexlitimarent, nisi materia detur, quae sit independens principium iu Ii, fore, ut Deus habeatur autor malorum,. g. l. Hinc intelliges illud Plutarchi sub Cleombroti persona f. m. i . F. de des orae. dicentis: Platonem principio, qνod qνatitates, quae gignuntur, ut sufectum sustine mater3am nunc vocant, excog nato, lavanquam profecto non primus excogitavit Platod m,hu m Disa, philosophos liberasse di calaruibus. g. 3. Verum hic speciatim de Stoicis agendum est. Deum &Materiam duo illis esse rerum principia jam supra Diss. VIII. . I. c gnovimus e Lipsio. Audiamus ex eodem, 'quid ipsos moverit. g. 4. ae reprimam, ait II. PhycStoic.a. p.38. at emam eam faciunt, atque iesum Deum. Addit: Haec consensusere veterum doctrina. Si enim nam factas materia, ex aliqvo factam necessum eR: at ri idi um Materia fit. Nam illud Democratε emtum omnes receFerunt, μηδἐπ
172쪽
- I Mη τῆ*.-, αηδs ει μὴ ον-Haec ergo una, qVae Stoicos movit, ratio est. . s. Cognoscamus & alteram e Lipso licet aliud agente, I. i . p. 32. . to Stoicos mali francipium non in Deo, sed in Materia, qvae immen Deo,ut ipsi voluerurit, Quo aeqvalu π ate ,) in Materia isqvam constitui A mgne cum De- homines alia Deo et, omnia bona re in bonum sino isse,sed repugnantem ab am vim re malitiosem in ilia fuisse aeqve esse, Fae aliὰ traherete atqye hinc interna moraliabitque etιam Ierna filaturalia vocat ipse p. 33J mala extitisse. Stoicis ergo malorum causa materiar quod&Cornel. IanientuS alserit Tom. II. August.
f. ' r. neque visus hactenus mihi, qui vocaret in dubium. g. 6. Quid ergo est, quod apud Plutarchum lego libello de aianim. procr. e 4 imaeo f. m. IOIS. In Stoicorum delabemur angustias, qpimaum ex non-ente absque cassa σ procreatione introducunt, gnando
de his, quae sunt, i. e. de duobus illis principiis neqνe bonum Deum,
neqoc qνalimiis vacuum s Materiam probabile est substantiam re e uia rem malo praesisse. Et de communibus notitiis adv. Stoicos L io76. si Stoich Deum, νι bonus eis, malorum caa flatuunt. Non enim hunt malam ex sepotuit edere materia, omBis expers qua tmtis. Emi, si Plutarcho credimus, negaverunt Stoici, Materiam esse mali prim
. r. verum bene est. Non Plutarchus ista loquitur, sed in te pres Xylander, optime vir alioqui de iIlo scriptore meritus, sed hic duobus certe locis a mente pariter eius & scriptura discedens. g. 8. Res ita habet. Putaverunt gentiles, ultimam mali, non physici modo, sed moralis etiam, quod solum Stoici dignum vocabulo mali putaverunt. Materiam esse principium. Quae opinio cum perabsurda sit, fieri non potuit, qVin ipsi fluctuarent interdum . s. p. Id quod maxime Plutarcho contigit. Hic praeter Deum &Materiam tertium quiddam introducit, & ut Gassendi utar verbis sect. I. Phys lib. I. c. s. Tom. I. Oper. f. Is6r assignat Materia, anteqvam
Munduι conderetur, animam Panda eu formam brumm, qva fuerit in ipsa motuum inconditorum principium. Huic igitur animae malum
suos natales debere arbitratur, quippe quod nec ex Deo esse posset, qui sit summe bonus, nec ex materia, qVae plane μευ κ νεαυνω, μήτη κημαὶἰζειν - , sic enim loquitur in sequentibus alterius loci. X a g. io
173쪽
. io. Quin & persuadere:nobis conatur, hanc ipsam ibis. se Platonis mentem, qui mali principium illud saepe necessitatem et-γκην, in de legibus autem aperte animam inordinatam atque maleficam, φυρον ἁ μὶον Gn καικοπιιον dixerit. Enimvero, ut in lib. de Is & Ur. loquitur Plutarchus f. m.aro. aperte ibi re absil gura professum esse Platonem,Mundum non unica amm ed compluribusformem, ad minimum aurem duabus cieri, qParum una boni sit emax, altera οὐ
s. ii. De Platone non est hic agendi Iocus. Id unum tamen sus ficiat monuisse, ne Plutarchum quidem inficiari, quod fuerint, qui mali principium illud ex mente Platonis interpretarentur materiam.
Quicquid interim sit de Platone, videndum hic, quid de Stoicis nobis
suggerat Plutarchus. s. n. Is vero sic sentit, ipsos, quoniam duo tantum, non tria concedant principia, evitare non posse alterum e duobus absurdis, ut aut malum dicant causa omni carere, aut, causam si habeat, esse a Deora materia quidem certe, ut quae movere ipsa se nequeat, esse non posse. Non ait Plutarchus, eos horum alterum docere, sculpam enim mali in materiam conferebant uti ed sed ex eorum hypothesibus hoc sequi etiam invitis ipsis, innuit . . I 3. Quare Plutarchi verba vertenda sunt aliter. Graeca siesonant f iois. era κα*λααζάνουmν ηαα Nemes , ν κακοῖ, μη Al' ἐασμαίγον - lander vertit,quasi scriptum esset ἐπει--γνla ν' επώ τών γον εν ου τὸ τη απριον είκες ὐ νεκῶαν κομῶ ' γενεαν sic demusem inquit, puta,nisi tertium principium admittamus,) in Stoicas angustias, malum abfg eausa σ pro creante principio deducemus ex non cnte, ridem vero ite non efit, ut spe bonum istud ens, spe alterum expers qPalitatis essentiam es originem praebuerit malo. Sequitur statim, hoc tam grande absurdum facile caveri a Platone potuisse, utpote qVi tertium illud principium non prister videri . . 3 . Alter Plutarchi locus f. io76. integer est talis: Μενάνhωμἀνέπιν λακικως,
174쪽
indignantur Stoici. Hoc enim Γλjunt esse contra communem sensumtis, siquis nempe dicat, magnum bonum esse maximam causam mali. At ipsi ramen Deum, bcet bonus sit, principium faciunt malorum, per consequentiam scilicet: nam expresse adeo non mali culpam in D um conserunt, ut solius boni autorem faciant potitis. Etenim ma- terra malum ex se ipsa nonstrabuit, cum μ expers qν alitatis, re qνotcuns disserent frecipit, eas amorense ipsam re formante Ratione acceperit. νοd si ergo inhabimns Ratio movet ussam reformat, movendi formandi, sui alias impotem: semiperiodum hanc plane omittit Xylander,
necesse ess malum aut ex nomente natum esse, aut ex Deo, si amovente aliqroprincipioproficiscitur. Manifeste Plutarchus hic non sibi negotium sumit exponendi, quid prosem fuerint Stoici de principio mali. sed absurdam hoc de argumento sententiam ex ipsorum, quibus alio parum favebat, hypothesibus eliciendi. g. Is. Simili prorsus ratione Origenes Paganos universim odi pugnat, qui cim mali causain esse materiam dicerent, eandem tamen qualitatis facerent expertem. Dicit enim hinc sequi, ut Deus potius
175쪽
FAtum Stoicum etiam pueris est in ore. Quantum in eo impiet
tis occultetur, ne quidem eruditi omnes exploratum habent satis. Libertatem Dei vinculis fati huius contringi, monuimus obiter differt. II sn. dum Fatum Stoicum di Epicuream Io lunam inter se comparavimus. Hic rem ipsam non explicare modo. sed firmare quore documentis placet, praesertim cum Lipsius do-smati detestando suum optimὸ Flime acclamet L Phys Stoic. ra. p. 1st & a erum de Deo sermonem Stoicorum etiam vero, ut putat, sensemitescere iubeat p aer. In quo fecit, quod mali solent historici, qui vitiis Principum adulantur: ipse sibi nec satis constans, nec nimis rudens, ut e lib. ejus L de Constant. c. I 8. observat amicus noster M. Ba thol Francus c. 3. Disp. I. de Fato. g. 2. Fatum Stoicorum, si recessus eius intimos scruteris, impietatum sentina est. Adimit enim homini libertatem, omnipotentiam Deo. Iltrumque Vi necessitatis, qVam implicat in ipsa etiam Chrysippi definitione, qVam Lipsius prolim interpretatur. I. 3. Est in ea mendum aliquod, in recentissimas etiam Gellii is enirn lib. VI. c. a. illam ad nos transmisit,) editiones propagatum, nee a Lipsio extritum satis. Cui medicinam adserre tametsi ad hanc disputationem nihil interest magnopere, asseremus tamen a s ceg. 4. Fatum Chrysippus dicebat esse φυmκὶ, συιγξιν πιν ἶλωνα. δ in τῶν λάρωε τοῖς ε τερρις ε - κολουθουῆων, κα id πιλυ μῆ ἰνήσει της φαυloe συμπλοκης. Vocabula si πιλυ ι u Ahunc usque in diem exilibent codices impreis, qVos inspexi, omneri nisi quod Parisinus Joannis Petiti A. I o8. excussis, cui solenne est accentus iuxta cum spiritibus omittere, pro quatuor vocibus dat duas, i memλυμ- ουν. Caeterum illa quatuor tensum habent quidem tiam
176쪽
nam tironibusnotum, sed qui adeo nihil ad rem praesentem faciat, ut pereum cohaesio potius labetinetur. . . Sapuit ergo ille, cujus interpretationes graecorum apud Gellium habentur, qvod ea sibi cum reliquam definitionem verteret, plane transilienda statuit. David quoque Chytraeus in explicati Lbus Vocabulorum Necessitatis, Fati&c. lit. C. p. s. αμα πολυ - parenthesii includit, voces nempe sibi suspectas, & inter vertendum neglectas. S. Ludovicus Vives ad Augustini V. de Civit. Dei g. f m.2sq. i ntegram Chrysippi definitionem ex Gellio proserens ita citat postr ma verba: - άμε*eολουia A,s ὐσης vis τοιάυJG συμπλοκης , & Vesetit: esses immutabilium ejusmodi tomplicationem. Habuisse ergo Nudetur codicem, qui omis it quatuor autem praecedentia Vocabula coarctaverit in unum. Illud male, hoc bene. 3. . Lipsius I. Physiol. Stoic. IE. haud scio ab ingenio, an e ccindice, άμιιδίολου 'ς ιἀυ ς σομπλοκῆς, exhibet. Quanquam enim Parisina mea Stoicorum Lipstanorum anni 16o . p. illud ἀώ ε*ζόλου plane omittit: habent tamen aliae, ut Cardoniana Lugdunensis rQm. I. Oper. f. 83o. Vertit autem: immumbilies inviolabit. hac ton Ilicatione. Lectionem Lipsit, quanquam nomen eius tacetur, VideoNa Uossio retineri II. de orig. Idol. 49. p. 177. vel f 29o. maioris edit. g. 8. Sed Vivetis scriptura magis accedit ad faciem ampressiorum. Scribe amen potius uaste μοι θων, aut αε-mλου 'ων. QVorum prius ita placebat τί mx,t, Reinesio, cum eum super hac nocia Conjectura consuloremus, ut apse tamen mallet ιιιόκυλώνδου ψων, Vel με κυλισυ in. Quicquid horum elegeris, nonrassitum Tecesi
ris a scriptura vulgata. . g. 9. Emendationes autem illas iuvat vel ipsius Gellii par phrasis, liberior illa quidem,sed digna, quae cum graecis VerbiS comtendatur. Totam definitionem sic illh vertit: Fatum ess sempiterna cypadam re indetlinabilis series rerum s eatena volvens semetipsa, sese
F implacans per aeternoae eo eventia ordines, ex quibus apta connexa Hic volvens est exillo κυλατεδνων, vel MEI πιλουλαων
luit enim duo significare Chimppus, ἐπακολά iν rerum, quae apud Gellium cap. praeced. ubi vide, est & κολωλας, & MFmλυς
177쪽
vel sat γλισμον. Ergo dixit επικαλουΘουνlων μετακυλι. Per illam res immediate rei nectitur; per hanc mediate redit in pristinum statum. Illa diversis aptat diversa ; haec omnia, licet per ambages, restituit sibi. Quod autumnum hiems,hanc ver & aestas excupiunt, ε et κο- est: λ Mod post duodecim menses redit aut mnus, imo qVod anno magno exacto Stoicis totus mundus in sua principia per circulum revolvitur, ιι - ληmc. Sed haec hactenus. . it. Ad malignitatem Fati Stoici illud praecipue pertinet, quod in eo Chrysippus Gu πλοκαόν agnoscit , complic tionem, ut Gellius vertit, indeclinabilem, vel, ut Lipsius, immutabialem & inviolabilem. Quaero, cui Θ & an etiam Deo, cuius omnipotem da ; an etiam homini, cuius liberum arbitrium ex hac immutabili necessitate periclitatur λ , ' : .
s. Ia. Ad utrumque Chrysippi cognoscamus responsionem,&incipiamus a posteriore: in quo Stoicis aliae gentilium sectae magis quam in priore obstrepuerunt. Astuat quidem apud Gellium Chrysippus, ac laborat, ut explicet, & Fato omnia fieri, & esse aliquid in nobis. Sed rectissime judicavit magnus alioqui passim fautor Stoicorum Cicero apud Gellium in fine capitis, non expedisse se Chrysippum in ea quaestione. Etenim, verba Ciceronis sunt p. 3 8. de fato, dum
verbis ulitur suis, delabitur in eas dis Pultates, ut necessitatem Fati confirmet inνitus.
. 13. Etium Lipsius ingenue fatetur I. Phys Stoic. i . Chysippea illa in aάfirmatione certa, in explicatione involuta esse. Hoc intemptator, perseverare in eo Chrysippum, ut asserat liberum in nobis ar-- bitrium,& peccata hominum esse, non fati: sed quemadmodum hoc cum illis su s de Fato hypothesibus cohaereat, non sic planum fecisse, ut liqueat Lectori. Itaque illis etiam, qui mitissimu de eo pronunci rent, ut Oenomao apud Euseb.V I. praep. Evang. 6. visiis est semiseream
.i . Videmus interim, ad eas illum artes conversum esse, Iibus & haeiaetici passim utuntur, ut cum absurditatem conseqVenas negare non possint, sequelam inficientur, licet in se tam claram, ut, quicqvid contra garriunt, mera sit caligo; tam firmam', ut ex antecedente suo non possit a sana ratione non deduci, ipsisque exto reat
178쪽
eat contradictiones. Qualis illa Stoicorum est apud Augiistinum V. de Civ. Dei p. & io. chm, ut liberum arbitrum servent, inter arciscessitatem & tutum distinguunt, quasi fatum ipseriam non sit rum τα necessitas. Haec de hominis necessitat . Ad omnipotentiam Dei quod attinet, putabant Stoici, salva omnipotentia sua quaedam non poste, quod illa ipsi pro simpliciter impossibilibus quanquam revera non erant, haberent. Sed fuit hic illis stupor cum omnibus paganorum sectis communiS. Quae cum semel omnipotentiae divinae capistrum injecissent in eo, quod negaVerunt, posse Deum ex nihilo quicquam creare, cui imbecillitati ut subvenirent, Materiam increatam, in eerebro natam suo, gratificatae sunt illi non sunt veritae hoc etiam addere, quae necessarias haberent ex materia sequelas, vitari a Dec non posse, nec essici a Deo, quae pati materia recusaret: quale quid putaverunt esse visum talparum, ut ostendi A. 31.& seqq. Disp. eo de argumentU. . 16. Dissensum a sanctissima Religione nostra, quae Deo in tam tribuit potentiam, ut de lapidibin etia fiscinare possit flos Abra-εα, Matth. 3. V. '. nemo clarius profitetur Galeno lib. XI. de usu parti c. I l. Tom. I. Op. f. 379. Neqve in s lapidem repente velit face e homiηem Deuti efficere id poterit. Atque id est, in quo opinio nostra ae I laconis , tum Aiorum, qps apud Graecos de rerum natura re te conscrt Grunt, a Mosis dissidet. Satis emm habet us Deus materiam exornare ve Iit, ea autem repente e I exornata. Omnia enim Deum facere posse arbi natur, etiamsi ex cinere eqstum aut boPem facere vetit. Λ os autem non
.im sensimaν, sed confirmamus, quaedam naturium facere non posse, eas Deum ne aggredi qpidem omnino, sed ex iis, qrae facere Potest, qνod mι- Aus iar, eliger A.
s. et . Verum lila de Stoicis sigillatim expedienda res est, suscipiemdumq; patrocinium veritatis historicae adversus Lipsium, qui nebulas obducit. Ubi enim ad illum Chrysippeae definitionis scopulum pervenit, in quo est ἀπαρκαὶ D. μααλοκη,vide Momodo circumna figet. p.17. Ea series inquit,est immutabilis, Fia ab immutabili Deo. Postea Voces qpidem allemamur,quae Hcunt, τἰ- πιπρω ἀν--άδυναlον Adiis,mφῶ,ειν Sequitur: Haec taliaparum decorὲ ex dignirate Dei diecta, interpretatione ad verum liqpidums deducM. Hoc enim vo-
179쪽
lunt,seme atum Deum non mutare, non qnia imbecillitas aliqua in Deo sit, aut fatum dominetur, sed qpia placuit ei, flare decreto. g. I 8. At ego contra nunc ostendam, & esse magnam imbecilliatatem in Deo Stoicorum, & fatum illi dominari. Testis mihi Chr sippus, de quo non pigebit locum GeIlii, licet prolixiusculum, ex lib. VI. c. I. adscribere. Chusi in in eodem libro προνοίας quarto
tractat, considerati, dignums esse id qνaristumi: εἰ των --τ νοσσικαm Φυmν μνονleu, i. e. natur e Vsarum rerum vel propidentι quae compagem hanc mundi s genuae hominum fecit, morbos qroqve σdebilirates, σaegritudines corporum, q spatiuntur homines, fecerit e simat autem, non fuisse hoc principale naturae consilium, ut faceret
homines morbis obnoxios. Nunqνam enim hoc convenisse natura autoris parenti, rerum omnium bonarum. Sed cum mulca , isqvit, atque magna
gignere parereis aptissima re utilissima, alia qνoqre simul agnam sunt incommoda iis ipsis, qva faciebat, cohaerentia. Eas non per naturam, se per seqve M qvaserim necessarias facta dicit, qpod ipse appellat κἀ- πα- ea καλ σ3ν: sicut, inquit, cum corFom hominum natura fingeret, ratio subtilior re utilis, ipsa operispostularit, ur tenuissimis minutis se obmulis
caput compingeret. Sed hanc utiliorem rei majoris alia quadam incommoditas extrinsecuς consecum eis, ut fieret caput tenuiter munitum, ιμ-bu i offensionibu di parvis fragile. Proinde morbi quove s aegrituH-nes partae sunt, dum ratus paritur. Quod ad rem praesentem attinet, summa est: propositum Deo non fuisse, ut faceret hominem aegrot hilem: talem tamen extitisse hominem ob sequelas necessarias. Cinius, nisi Fati p . I9. Secundum ergo Chrysippum ordo hIc es . Primo gessIsbat Driis hominem faceta nulIi obnoxium morbo. Secim do, inte pellabat Fatum, negabatq; hoc fieri posse. Tertio, Deus igitur fecit, quantum potuit. Fecit hominem; morbum, cum impedire non pos set, permisit. Vides Chrysippi Deum tam invalidum, ut hominem nuLIi morbo pervium fingere non posset, materia nimirum voIuntatem ejus eIudente . . Io. Sequitur ergo, ut Deus hic sit servus necessitatis a. e. sati, plane utriebat Philemon: δῆλοι βαmλεων εἰσὶν, αἱ ἡ-άνάγκαπν
180쪽
quanquam ad hanc vocem ipse Lipsius exhorrescit I. ra. p. an Cui nec in illa de origine mesorum quaestione satisfaciunt Stoici I.r . . n. Igitur aliam responsionem Disserti seq. ut habet inscriptio, firmiorem, sed ex EccIesiae scriptoribus, afferre conatus est. Ita Stoicos damnavit, materiam apponentes ino: cur non & damnavit, Fato invalidiorem Deum facientes P Vidit unam impietatem: cur non& alteram p
. 21. Nimirum passus sibi est imponi a Seneca. Scripserat iIIeVI. de Benef. 23. Non externa Deos cogunt,sed sua Agis in Iegem volum s in. Et praef. Nat. QV. Nec Deuae ob hoc minus liber aut potens ect. se enim eis nec est in sua. Haec ubi ex eo Lipsius, mox subdit p. 1 tk despis sensum Z Necforminaliter apud germanos Stoicos in tora re
fati fuit. ls. 23. Atqui nemo germanior Stoicus suis Chrysippo, de quo notum illud: ει MυMππ', G- αν L Στοά, laudatum ipsi Lipsio L Manuae II. p. 29. Hunc tamen miserrime concidentem vidimus in hac causa, & fatente plane contraria Senecae, esse extra Deum, quod eum cogat; neqVe ipsum esse necessitatem suam, sed aliud quid, quod sequelas habeat necessarias, h. e. Materiam. s. a . Quid Z opponamus Senecae non Chrysippum, sed Senecam ipsum, & quidem ex eadem praef. QV. Nati prope fin. asam utile, inquit ibi p. 23. exi inins, sa cognoscere : - Deus quicqvid vult, e
clat Z an in multis rebur iliam tractanda desit uant, Pr a magno ari ceemve formentur multa, nou qpia cessat ars,sed quia id, in quo exercetur,
Materiam recte interpretatur Lipsius I. Phys Stoic. I . p. 32. INO B- SE VENSarii tZ Hoc posterius haud dubium quin germanissima ut Stoicorum animi sententia. Nere negat hoc Lipsius. Poteratne ergo clarioribus verbis enunciam Seneca, non omnia Deum, quae velit, efficere, & esse extra ipsum inobsequens aliquid, quod cogat invitum velle, quod initio noluerit 3 Ut adeo velit, non qpiis vult, sedqvia nec taου sum velis compellit, Memadmodum loquitur Oenomaus apud Eusebium VI. praep. Evang. 6.
s. as. Itane, inqVies, sibi contradicit Senecap Sustine paulisper, ostendam tibi praestigias non unas. Deus apud Stoicos iam activam illam essentiam significat, qua Velut anima sua regitur Mundus; iam