장음표시 사용
181쪽
172Mundum ipsum totum, h. e. illud exactivo principio, quod stricte est Deus,& passivo,qVod Materia, compositum. vid. Lipc I. s. Est ergo extra paνtialem illiam Deum, liceat ita loqui, ut melius intelligar,
quod ipsim cogat: non est extra totalem. Habes praestigias, qvibullectici potuit, iit clim maxime sectae suae consentanea diceret Seneca, negans ab externis cogi Deum, nobiscum tamen sentire videretur. s. 16. Nunc alteras inspice, quibus ipse miser silvo fato pacare conscientiam reclamantem, qVae Fati non servum, sed Dominum dictabat illum a passivo principio distinctum Deum, conatus est. Sic a gumentabatur, nec enim aliter procedunt, quae ex illo concludit U-psius: Deus vult fatum. E. dominatur fato. E. non cogitur a fato. E. per fatum satis liber est, satis potens. Recte omnia, si voluntas illa fatum antecessit. Atqui docuimus nos, per Stoicos, per ipsum adeo Se necam, voluntatem illam Dei, quae isto conformis est, non praeire fato, quae enim praeit, dissormis est, per . I90 se uecedere, & ita succedere, ut velit, Wia aliter non potest; non possit autem propter e ternum inobsequens, non propter ipsorum inter se terminorum repugnantiam simplicem. Ex quibus essicitur, ut nec libera magis illae Dei sit voluntas, nec magis ampla potentia, quam hominis alicujus, qui cum in materia pervicaci non potest, quod vult, cogitur vello, quod potest. Secundum haec Lipsius dissolvere Senecae strophas p
. 27. Verum ne solus videatur stoae patrocinium suscepisse, ad Augustinum quoque arbitrum provocat, qui lib. V. de Civ. Dei c. 8 reiecto isto Astrologorum infert: At qui omnium connexionem se riemq; causarum, qua fit omne, quod fit, FATI nomine appellant,
non multum cum eis de verbi controversa cerrandum atqpe laborandum
en, quandoquidem ipsum causarum ordinem & quandam connexi nem summi Dei tribuit voIuntati. Addit aha, sic pergit Lipsius) σabbi, in marg. notatur cap. 9. ejusae libri, ex strio Seneca approbat
g. 28. Sed haec nihil silvant Lipsium. Quid nono capite agat Augustinus, mox g. 3o. dicam. In mentem quidem Stoicorum ex SNneca inquisit non nono, sed ipso octavo capite. Mens autem haec est, quod fatumμ summi Dei voluntaι. QVod quoniam ambigue dicitur,
qvo. sensu probari aut rejici oportea intelligi potest ex iis, quae disia
182쪽
mus paulo ante g. 26. Fatum scilicet Stoicum Stoici Dei voluntas est
antecedenter, non conseqPenter.
. 29. Qua in re fatendum est,S. Patrem benignius suis. Stoico rum mentem interpretatum, qVam illorum principia permitterent . Verum in illo capite 8. non tam propositum illi fuit, ultimam sententiam Stoicorum expedire, Gam de Vocabulo Fati qVid sentiat, exponere. In quo negat videlicet, se velle si commoda notione usurpetur. Atqui nos sententiam hic Stoicorum quaerimus, & eam sententiam, in quam sunt cogentibus suis principiis deducti, quamq; sibi relicti profitentur, non in quam ipsos a se deficientes impulit interdum major vis constilentiae, di impietatis suae pudor. . 3o. Capite vero nono qVanqVam Ciceronem maxime oppugnat Augustinus, qui divinam suturorum praescientiam a Stoicis aste tam, quod ea metueret liberum jugulari arbitrium, sumiterat: tantum abest tamen, ut vel sententiam Stoicorum de Fato, vel lingvam valde probet, aut illos, quod Lipsius facit, palpo percutiat, ut haec in eo legamus potius f. 29 . I oquo modo se habeant tortuosissima conia
certatιones re dsumtiones Philosophorum, nos ut confitemur summum sverum Deum, ita volunmtemsummam Ῥοι salem contra Stoicos praescientiam ejus contra Ciceronem confitemur. Nec timemus, ne edeo voluntate non faciamin, od voluntare facimus, qνιa id nos facturos illa praescinit, euisc praescientra in nonpoteu et qPod Cicero timuit, ut oppugnaret praescientiam e re S T OICI vide S init. cap. seq.) ut non omnia necessi te fieri dicerent, qyampis omnia fera Fazo contenderent. 3I. Et f. 296. Omnis O TO steri non Hesmus, imo nulti m T Ofleri ricinus o qnoniam fata nomen, ubi solet a loqventibus poni, id essit in constitutionesiderum, qpa qvisque conceptus aut natus in, quoniam res ipsa inaniter asseritur, n/hιl valere monsmtur. Ordinem autem caus Fum, n& voluntas Derplurimumpotess, nive neXamus, neqνe FA TI v cabulo nuncupamus, nisi forte ut sinum a fando dictum intestigamus, i. e. . a loquendo. Non enim abnuere possumus, esse scriptum in lueris sanctis Psal. 6I. V. Ιχ. semel locutus eri Dι uae. Hac ιmqve notionepossemus afando Fatum anesiare, nisihoc nomen in alia re soleret inressio, qpo corda hominum nolumus inclinari. . 32. Et f. 297. Contendat ergo Cicero cum eis , Wi hunc causa
eum ordinem dicunt esse fagalem, vel potius ipsum FB TI nomine aneia
183쪽
lat, qνod nos abhorremus,pra juvrvire vocabulum, qνodnon in re vora consevit intestigi. g. 33. Et f. 298. a proptersi mihi FATL nomen alicui rei adbi hendum placeret, magis dicerem, ratum esse infirmioris, potentioris v luntatem, qn eum habet in potestate, hoc comma videtur esse merum glossema,) qiam isto causarum orine, qPem non usi eoo suo more Stoi- ei fatum appetiant, arbitraum nostra voluntatis auferri.
g. 34. Satis ostensum hoctenus, quantam vim Omnipotentiae divinae istum inserat Stoicum. Itaque assentior Philippo Melanchthoni, cui Fatum Stoimm e re connexio prima causa cum secundis naturaiatibus f voluntariis talis, ut nec prima causa aliter ciere posse existimetur, quam ut secoda feruntur, nec volunt liter agere posse ex stimetur, .am ut impellitur astrue cedentibus causis, naturalibus inclinationibus suistis, i. e. imaginatione objectorum, lib. II. Phys. p. m. 13
s. 3s, Similem in modum definit Dav. Chytraeus ad c. 18. Genes sm. 1 6. Qui & in explicationibus vocisaeorum Necessitatis, Fati &e. Lit. C. p. s.& seqq. tres insignes & horrendos in Stoici Fati definiti ne not4t errores : qVod nempe fingit r.) Deum causis secundis alligatum, a humanam volunta*m necessario agentem, 3. Deum
. 36. Noli avoque sunt versiculi Philippi:
Non Deus eis numen Parcarum carcere clausum,
a vale putabatur Stoicuae esse Deus.
. 37. Inquies: Saltem quorundam Stoicorum ista fuit opinio, non omnium. Ita sentire Video Goclenium, qui in Lex. Philos p. vi. ipsissimam Philippi definitionem, a nobis prolatam modo, Stoicis quibusdam ita tribuit, ut in praecedentibus alios Stoicos ab his distingvat, quibus Fatum sit de elum diuinum, Deli providentia e & Lipsium hic videri jubet. Nimirum cum videret in Stoicorum isto definiem. do dissidere Lipsium a Melanch;hone, putavit inclinandos eos esse distinctionis beneficio, qua Stoici in duo genera dispensarentur. g. 38. Verum invisa nobis est omnis conciliatio, quae vim infert historicae veritati, Haec vero non alios nobis exhibet Stoicos, qvi germani sint quidem, quam qui in istum tale profiteantur, quale d
pingit Philippica definitio, infestum &humanae libertati, & omnipotentiae divinae.
184쪽
s. v. Quid ρ Etiam in voluntatem divinam inaurium illud Fatum
est, idq; duobus nominibus. Facit enim, ut iam velit Deus, qVae non potest, iam coactus velit, Wae mutare non potest. Respice ad s. is. s. o. Has tot impietates ut incrustarent illi Magistri, Fatum suum speciosis diuina volunmtu providentias nominibus obvelabant. Hoc est, quod satetur ipse Lipsius I. Ia. ab init. Fatam oe Propidentiam
. r. Ergo Velle)o quidem apud Ciceronem I. de Nat. Deor. p. s: causa fuit, cur Providentiam illam per Iudibrium appellaret Mn fatiaeeam Stoicorum; lapsio non fuit, cur eam Providentiae, ramin Ecclesia Christi pie religioseq; profitemur, habitu productam I. II.
p. 21: sic alloqueretur: Ades nosnu Anuo ades amanda nobis super omnes Veneres se Venerum Amores. Quibus i n verbis nec pectus hominis Christiani, nec styliun agnoscas. Quid enim Christo cum Belial λ Quid Providentiae nostrae cum Fato Stoico Quid religioso amori cum gentilium Veneribus p . 2. Optem potius cum Augustino e V. de Civ. Dei I. ut qui
e nostris Dei Oolunotem vespotestatem Fati nomine appellat, sententiam teneat, lis am corrigat.
g. 3. Chrysippeum Fatum ne Platonico quidem conferri meretur, nedum Providentiae Christianae. Platonici sic distinguebant, ut prima Providentia Fatum contineret, secanda ipsum esset Fatum, terti , θνa ex Fato esset. Agnoscit hoc Lipsius p. 11: & addit, tot discriminum incuriosos Stoicos ista omnia confundere saepe cum Deo, qVOd& Dissert. seq. g. 3ν. patebit e loco plutarchi 6. Enimvero sic est, Dem, Materis, Mundus, Propidentia, Necesse as, Fatum, Natura, nescio an recte Turnebus annot. in Pimtarch. de def. Crac. p. roo. addat, Fortuna; hanc enim vocem Epicureis puto relictam velint,) scedimina confusione se miscentur a Stoicis, ut horum nomina passim inter se permutent. Causa est in promptu : quia Deum & Materiam persuasi fuerunt Fati quodam glutine ab aeterno ita compingi, ut unum per se non minus constituant, amanima & corpus, quod Differt. sequente planissimum fiet. . s. Hoc Platoni certe secus visum. Qui cum simul certum haberet, Deum non coactum necessitate naturae, sed volentem, qVosibi placuisset tempore, sensibilem Mundum ex praeiacente materia e citavisse:
185쪽
citavisset potuit prosecto & Providentiam Dei a Fato ex Materist oriundo distingvere, & Deo tantum saltem potestatis in hoc Fatum relim quere, ut suo arbitrio, non Fati, vel resolvere genita posset in chaos, vel illis condonare futuri temporis perennitatem: id quod intelligi potuit e Diis. III. f. is. & seqq. s. 6. Neutrum ex hiS Deo Stoicorum licet, quippe qui nec accelerare interitum Mundi ante anni magni periodum, nec differre, ubi fatalis hora venerit, minime omnium submovere penitus potest sed aeternis a Fato circulis cogitur jam converso in cineres mundo abdere se in materiae sinum, jam ad instar embryonis dilatare se paruIatim,& in animalis persecti figuram induero. g. y. Huic necessitati cum subtratiere nullo modo se Deaster ille possit, sapiunt videlicet Stoici, quod ipsum ea volentem inducunt, qVae corrigere non valet; nos desperemus, si hanc Stoici N minis voluntatem superiorem esse fato crederemus.
. 8. In quo si ipsi fortasse alicubi reclamant, clamores istos sciamus non ex conclusiotimus illius Philosophiae, sed ex insitis humano generi notitiis, impietatem istam detestantibus, proficisci. . s. Sic Lucretium Epicureum Lactantius lib. VII. c. n. O, servat, oblitum quid assereret, & quod dogma mortalitatis animo- .rum defenderet, hos versus posuisset Cedit item retro, de terra quod fuit ante, In terram; sed quod missum est ex aetheris oris,
Id rursus coeli fulgentia templa receptando. rod ejuου, ait Lactantius, non evit dicere, qui perire animas cum comporibuι disserebat. Sed victus in veritate, ο -Erudent/ nutio ν π seu repsit. s. o. Α rato Stoico destrui tum libertatem nostram, tum Dei proVidentiam, agnoscit etiam, ac pluribus confirmat Mynaudus dbstinct. 8. TheoI. nat. n. Io . & I96. p. 88 . & y I. g. I. Etiam Vossius lib. II. de orig. Idolol. c. s. f. 292. Un scit, scientiam Fati Stoici & pietati & virtuti obesse magis, qu am prindesse. Nam qνantisius, inquis, pietatis, vel qνis honos erit virtutis,sin hil agere aliud queam, amfaeiam 8 Huic objectioni cum ostendistet Lipsium I. Phys Stoic. I . ea reponere, quibus plane contraria dixerint Stoici, sic pergit: Longe alis usset, qpo Stoici hocse argumentum
186쪽
eludere posse arbitrarentur. Nempe non ursi sent principia ista de Fato, unde, qνidsequatur, non dimimbo, sed principia alia de vita non secundum affectus, verum rationem componenda. Dprofecto cogitemuae rosum Sectae conditorem, a qνo proverbium iEud, τύ φιλοσόφου Ζήνων ἐγκει ετ o , philosopho Zenone continentior. Cogitemnae etiam Catonem, Senecam, Epictetum re tot alios. Fateri cogemur, genuinos Stoicos vitae probitate nulli exseritis aliis fuse snferiores. Ut videri queant alia habuisfprincipia viνendi, alia disserendi.
Stoicus Deus trina Mundi in Brinans.
l Eum Materiae conglutinabant Stoici ad eum modum, quo anima haeret corpori, h. e. in m..eria ipsum obire iubebant ora ficium iarmat non assistentis, sed informantis, sic enim loquia murini holis. Tetigi hoc Dillert.II. .II. cum qVatuor Gra eorum Sectas dividerem, & Stoicos hoc nomine dirimerem a Platone pariter & Aristotele . . 1. Sic enim est: Plato &Aristoteles Deum summum intelia lige) Materiae ut architectum lignis, aut Solem opaco, quod illustrat, externum; Stoici ut Animam Corpori internum statuebant. Illi se parabant a Materia; hi cum ea miscebant. Illis Deus & Materia duo tota; his duae partes unius per se. Illis Deus Mundi causa essiciens externa, Erma vero non nisi assistens; his contra serma in rinans, essiciens vero non nisi interna. Utris e ergo Erma simul & eficiens causat sed illis essiciens magis, qVam serma; his magis serma quamessiciens. g. 3. Tot figuris pugnantes sententias distingvere placuit, ut illi strior sit horum discriminim apprehensito. Sed nunc de Stoicis praeci-
187쪽
pue documenta nobis inerre decretum est: sic tamen, ut aliquo loco Platonis quoque de Aristotelis doctrina lustretur. . Spero confectam rem fore, si ostendero, Stoicum Deum 3. intime insinuatum elle Mundo,& quidem a. per modum partis formalis, 3 I qualis est anima in corpore, ita, ut . cum eo constituat unum per se compositum, alterq; alteri & s. nomen suum, & 6. proprietates communicet. In sex puncta sententiam digessi. De singulis agam ordine. Messem ingentem praevideo, maxime ubi de aniana Mundi, quod tertium caput est, Iorendum fuerit: sed fore confido, ne noS opem poeniteat .
. s. PRIMUM est, intime Deum infimori Mundo. PIutarchus L deplac. Philos . f. 88r. 881. οἱ Σμικοὶ Boν ωαπῖαἰiοῆα - πιυμα διλιον ολου τὴ κοσuκ. Stoici Deum pronunciant esse Spiritum, qui per totum penetret mundum. Definitionem hanc Lipsius I. Phys Stoic. r. p. 11. tribuit Zenoni. Athenagoras Leg. pro Christian. f. m. 9. inter Stoicorum placitar ἀ πισυμα eines λῆ) διηκει δι' αλου - κόσμου. Simile ex alio Athenagorae loco, cum ait, Spiritum Dei per materiam transgredi, dedimus Differt. VII. g. 3. Clemens Alexandrinus Pro-trept. f. 33. ed. Hein s. ὐδἐ uta τους Κω τῆς Σ ἀς παρελc αα , 2 υλGem 2Dτης ἀπαMατης ad μον διηκω λέγον ς. . 6. Idem Clemens V. Strom. f. 3i. ad hoc ut statuerent, δε- κειν αμ πα ς ὐmας νον ρεον, inductoS ait mille Stoicos, quod legis sent in sacris de Sapientia Dei: διηκω 3 κ- τω καθαργο s, Sap. 7. V. H. Sed inservit ibi Clemens cause suae, cum furta Graecorum e libris Religionis nostrae detegere vellet. Minus idqVidem apposite, ut opinor. . Certe Sapientiae liber, praesertim si Phil nem it Ium semosi nominisJudaeum, quae doctissimorum hominum sententia est, autorem habet, Stoica Philosophia i imior esk QSomodo ergo suam illam phrasin ex eo furatus fuerit Zeno 3 Verum non id ago nunc, ut accusationis illius Clementinae merita expendam. Igitur pergo. . . Fragmentum incerti Scriptoris Censorino addi solitum c. r.
Initia rerum Stoici credunt tenorem ais materiam e renorem, qui minrescente materia a meiuo tendat adsummum, eadem concrescente rursus
a summo referatur ad medium. Ad quae verba Pet. Jo. Nun nesius ita
commentatur: Veteres fere omnes referunt mitia rerum censitum os
188쪽
λονο υλην, ut hic forte qri fiam potuerat pro tenorem reponere literistitisti theon. Nihil tamen muto. Nam Stoici θεα, faciebant m πιε α νοερον διηκον πανων, ut esset το πνευμα σωματωδες ex rene re aere concretum, cui tribuebant τί- ἀνι uias ny Σα et 1ς υλης, ut docet inerander Aphrodisiensis m libesto aureo ri mist ρυ, metius certὸ , vivam caeteri, qpi antiqvoru ensentias Physicus collegerunt. Haec ibi Nun sius & plura a
adornaνerit. Ipsissima haec est Stoici Dei ieii mundanae secundum Stoicos animae descriptio, ut hactenus citata demonstrant. Quare hi loci praeter alios inservient probandie illorum sententiae, qui scriptorem libri de Mundo ne quidem Peripateticum esse nam Aristoteli ipsi melior doctorum confidenter abiudicat, sed aliquem e Stoicis, POL sidonium sorte, vid. ViZZara. p. 97. ad Ocell. Lucan. ex alioma Aldobrandino,& Alphonsuta Pandulphum ite fine mundi disp. proccm. c. I. f. 4.) existimant. In qVam sententiam memini mecum aliquando multa familiari sermone collocutum M. Barthol. Francum, his in literis versatissimurr , . p. Agmen claudat hoc Tertulliani adversus Hermogenem L rues. Plane Prasiosophis recedis, sed men re a Prometis. Moisi vo unt Deu e per materiam decucurri e qpomodo melper νοι. At tu, non inquis peGransiens illam facit minaeum, se solummodo apparvns s appropinqnam ei, sicut facit decor solummodo a arens, re magnes lapis solummori appropinquans, Hermogenes haereticus in eo Stoicam
impietatem secutus erat, qVod Deo fingebat increatam coextitisse materiam ab aeterno. Vicissim a Stoicis receiserat, quod praesentiam Dei non nisi per longa intervalla materiae indulgebat. Ergo hic ad Stoicos eum suos Tertullianus revocatis. Io. Ac Stoici hactenus qVidem, dum Deum intime faciunt praesentem operibus suis, propiora, quam Aristoteles, docebant religioni nostrae, unde illam Tertulliani de cera metaphonum non indec ram habet Lipsius V. Phyc Stoic. 8. p. 7 : nec a sacris longinqpam dZ a sed
189쪽
sed eosdem e Porticu Philosophos caetera, Mae jam sequentur, irreconciliabiles reddunt nobis. g. ii. Quod enim SECUNDUM erat, faciebant illi Deum pa tem universi formalem. Clare hoc Lipsius fatetur & castigat I. 8. p. 38. Nam quod ιllos, inquit, longius duxit σ induxit, hoe fuit, qpo oriabant
hunc Animum Deum cum Mundo, ut partem reformano. Ia. Cicero I. Acad. Qv. p. 3: De Natura ria dicebant, ut eam ἀνιderent in res Euas, ut aliena essee essiciens, altera autem qrasi huic se praebens, ex qνa e ceretur ahqrid. In eo, quod e ceret, vim esse censebant; in eo antem, quode ceretur, materiam quandam , in utroqve mirumst. e nessi enim materiam i am cohaerere potuisse, si nusia vi contis retur, nessi vim e aliqua materia. Recte observavit Nirolius in I hes Cicer. voce Ericiens, scientem hic pro forma usurpari. Neque novum est Philosophis ut materiam appellare principium passivum, sic forrnam activum. Caeterum loquitur ibi quidem Cicero de Academicis : sed certum est in Stoicos haec melius quadrare. Sane vero Lipsius ipse locum Ciceronis, tanquam de Stoicis Valentem,profert I. p. Io. g. 73. Quanquam Vero addit, Naturam sic dividi Platonicum esse quoque: sciendum tamen, in illa divisione explicanda longe alia ter Platonem esse versatum, aliter Stoicos, Ciceronem autem Stoicis propiora dicere. Plato Deum non formam esse Mundi dixitiet, sed δημιουργor, seu opificem externum, nec ita amum materiae, ψ alterum sine
ait o id quod tamen verba Ciceronis innuunt, esse non posset. Sane Platoni apud Plutarchum I. de piae. Philos νῶι ό λοι
est, quod inter Platonem & Zenonem quoq; statuit Historia Philosoph. Galent tit. de Naturali PhiIosephae genere, f. m. 3. Platoni videlicet
incorporeum ens Deus erat, StoiciS corporeum ἀπι Sic lego, pro τουτου, Sane vero Stolei non ignem, qui ipsis Deus, sed N
turam, Deo & Materia constantem, atque adeo hoc universurri se dividebant.
190쪽
Emendationis autor mihi Laertius in Zenon. p. 37o. M MNς
χάς ἀνιμ των ολων δυο. . Is. Se itur porro ex mente Stoicorum paulo post: m ἀλιροπαιτον ιι καλmeεἰ ri aπερμα - ἁ- λουν εχον τους λογους. Ex hoc alterum discrimen eruere licebit. Plato enim in Deo summo non femina rerum λιγους σπιρριάδικους locabat, ut Stoici, sed ideas, ut g. ys. Videbimus. g. is. Haec ita cum sint, in istis TuIlii verbis agnoscimus non tam Platonis, quam Stoicorum sententiam. Quibus ideo recte, quanquam tacite, vindicavit Lactantius lib. VII. c. 3. ipsa e Cicerone Verba pleraque retinens, diserteq; ad Stoicos accommodans, dum ait: Stoici Naturam in duas PAR TES signauus quam Cicero RES, ῶν aeunt d unam qM e cia . alteram qνae se ad Deirerim tractabilem Fr beat r in illa prima esse vim sentiendi b), in hac matenam, nec alterum fine altero esseposse. Ex his ultimis verbis observaobiter connexionem Dei cum Materia fatalem seu necessariam .
. r . De duabus universi partibus audiamus etiam Senecam DPist. 6s. p. m. 298. Dicunt, ut sub Moici nostri, duo esse in rerum natura, - ρνibus omnia fiant, ea ammmatinam. Materia jacet iners, res ad σmnia Pamm, cessatum, si nemo moveat. Causa autem, id eB Ratio e Materiam format, re quo=ns vult, versat, ex ilia varia opera producit.
Ibid. P. I. UmPersere Materia re Deo constant. Ad quae verba Lis,tis: Non solum A Deo sed EX Deor re sepe se to tinrur. frid ita fgpia omnibuς caloris: ignis aliqvid infitiam, qri eri ipse Stoicus Deus, σomnia sermanat e) Sic Storei si iamant: Mia s Iut Rariam Dein per Materiam Hscurrit sverasur, ait ibi Lipsius in Commenti
. 1 8. TERTIUM erat, id esse D iam Mundo, quod animam corpori σῶς ατων ωπς ικερ Θ. - ζῶ κια, sae ἐπ κήν της ψυχης, sic enim clare Laertius Zenone p. m. 371. Seneca Epis .c s. p. oI. Arem in Boc Mundo Deum Dein obtinet, b . ne in homine Animus r qvod eritiatic materia, id nobis corpuς est. Igitur non dubitabant Deum vocare Animam Mundi. Quod iIIustrantem pluribus vide Lipsium I. - & λα II. Io