Archæologiæ philosophicæ sive Doctrina antiqua de rerum originibus. Libri duo. Autore Thoma Burnetio ... Accedunt ejusdem Epistolæ duæ de archæologiis philosophicis

211쪽

1 96 Archaeologia Philosophicae: Cap.X

Ec ornatae compositionis mundi , quam alii, aut casui sertuito, aut necessitati, temere

In Pericla. inquit Ρlutat chus de Anaxagora. QUARE in hoc argumento praeclare se

expedierunt philosophi Ionici, quoad mundi causam essicientem re intellectualem: quoad principium ipsius materiale, id aliter atque aliter exprimunt; sed in

eo conveniunt omnes, hanc materiam

primam particulis minutis, atque VariCmotis, constitisse. Hanc fluidam esse voluit Thales, re appellavit Aquam e Volatilem Anaximenes re nominavit rneque refert utrum dixerint, cum ex hoc aut illo reliqua elementa constituerint. Atque has particulas alii similares, alii dissimiles esse voluerunt ; idque innum ris modis. Haec opinionum diserimina, quae varie a Variis recitantur, nullius sunt momenti: cum inter philosephandum, ubi paululum progressus fueris, eodem redeant; nomine magis quam re diversa. Quare pro doctrina hujus Sectae circa rerum ortum, satis erit constituere particulas minutas, re mobiles, easque primum confusas, postea in ordinem adductas amente divina. ΡRAETEREA, hanc materiam fluidam in vortices disposuit Anaxagoras, vel a mente motrice ita dispositam statuit. Hoc

212쪽

nos docet Ρlato in Ρhaedone, ubi Socra- P. 99. tes, causarum physicarum ignarus fas tidiosus, ingenium philosophicum Ana agorae inscite iugillat: dc inter alia, Vorticem ab eo Telluri circumpositum, per

ludibrium, memorat. Hanc doctrinam Anaxagorae explicitius memorat, e dem fere animo, Clemens Alexandrinus,

Anaxagoras Mentem rebus ad cito sed nee ille dignitatem servavit cause inciaeutis, Virtices, nesio quos, amentes describens, cum mentis a si agendo cessatione, quasi amentia. Ludit in vocibus

ἀνοητο , ἀνοια, Mens, Amens, Amentia. Id autem vitio dat Anaxagorae, quod in mundo condendo, rerum materia in vortices composita, mentem, quam introduxerat, otiari sinat. Nempe id saepe vid. Plui.

accidit viris optimis, Socratis k. Clementis similibus, ut ex amore causarum di vianarum, inferiores & materiales negligant re sestidiant. Mae tamen locum suum habetit, re taceri non debent, in ordinata rerum explicatione. DENI Q UE, quoad coelos re corpora coelestia, mirum quantum profecerant in eorum cognitione Ionici. Regiones coelestes aethere constare: planetas esse CCr

213쪽

198 Archaologia milosophicae. Cap.X.

Arist. -- pora opaca, atque Fixas ignea, quod ptu ἡ.' sinima est physicae coelestis, Videntur re-pl e. Phil scivisse. Ita Anaximander, Tην τε

Laert απο ηλιου Idemque Α- In Astron. naximenes, apud Theonem. Ρrogreditur ultra Anaxagoras, asseritque τὴν σελη-

tari in Luna,sed S ege in ea colus S va Ies. Quare Ρlato in Apologia Socratis, Mi

De Plac. 'Aναξαγόρα, Denique idem ait in genere

ε σεληνην. Thales, A qui ejus δε-quuntur decreta, aiunt, is Sole iuusrari Lunam. Quoad Fixas Solem, notum est Anaxagorae dictum, quod ei vita pene constitit apud Athenienies, Solem

esse μυδον διαπυρον, massism ignitam candentem y quod quidem materiam ardentem, 1ed crassam solidamque indicare videtur. Anaximander autem asseruit solem esΙe assθαρωτα ἰον πυρ, liquidum purissimumque ignem. His observatis, si, quae de Luna statuerunt, ad caeteros Planetas ;& quae de Sole, ad caeteras Fixas, extendantur: bc nobiscum repetamus, quo tempore vixerint hi philosephi Graecorum vetustissimi, veram coelorum physiologi-

214쪽

am, quam nuperis faeculis restitutant vidimus, antiquis sapientibus non ignotam, gratulabimur. Addam denique, in laudes Anaxagorae, non tantum generalem coelorum doctrinam, sed etiam veteris no-Vique formam, atque motuum di1crimina, sive ex causarum intuitu, sive prisci traditione, ci innotuisse; prout antea nota

HAEC cum ita sint, qui poterant ignorare, inquis, motum telluris, Vcrimque

mundi 1ystema, hi philosophi Ionici p

Neque id ignorasse mihi videntur. Nam qui coelos fluidos esse statuunt, orbesque

singulos more vorticum circumferri, impedire nequeunt quo minus Una volvantur corpora quae hisce vorticibus implicita sunt. Et speciatim quoad tellurem, huic Vorticem hujusmodi circumposuit Anaxagoras, ut dicitur apud Platonem. Quamobrem non potuit non rotari circa suum axem tellus. Dein quoad motum annuum, dixit Anaximander, reserente Theone Smyrnaeo, ο

Θοd Terra in sublimi pendeat, S mo

veatur circa mundi medium. Quod de motu ipsius circa Solem facillime intelligitur. Haec quidem apte cohaerent, tam inter se, quam cum sententia Ρythagorae, qui hunc Thaletem primum habuit studiorum ducem. Sed in colligendis in-

O AE terpretandi

Ut supra. Duiliam by Corale

215쪽

terpretandis antiquorum dogmatis, erunt

semper quaedam dubia re incerta. ΗΑc de philosephis Ionicis : quorum

doctrinam de coelo universitate rerum, miraberis forsan tam prope accedere ad hodiernam ; aut me reum ageSσμου, quasi ex affectu studioque erga Veteres, illorum philosephiam nimis adomnassem. Fateor me, qua potui, tam in hac quam in aliis dissertationibus, favisse antiquis : ac e multis sententiis quae sub eorum nomine circumseruntur, quam duxi optimam veritati proximam, praecaeteris semper elegisse. Idque aequum esse videtur : consumptis enim pluribus, aut vitiatis longinquitate temporis, siquid praeclari 1uperest, tanquam C naufragio ereptum, amplecti aut gratulari debemus. Praeterea notandum est Ρhilosophos Gentiles saepenumero celasse sua dogmata, metu vulgi ; idque maxime, cum de rebus coelestibus ageretur: ne libertate nimia, Deorum majestatem laesis.1e Viderentur. Quamobrem, cum de

Sole, re Luna, caeterisque stellis, liberius loqui apud populum periculosum esset, curae illis fuit, ut de his, non nisi parce, privatim, ac inter amicos dis.

sereretur : ne, in sui re suorum damnum, foras proreperent secretiores animi sensus. Hoc optime animadvertit, Ia Nisa. loco supra citato, Plutarchus, Rexem-

216쪽

Cap.XI. Archi cologiae nilosophicae. et cir

plis confirmavit. Audiamus, si placet, ipsius verba. Cum dixisset Anaxagoram, doctrinam de illuminatione id o - umbratione Lunae, primum 1criptis prodidisse, haec subdit: ο λίγγυδὸξΘ ην,

bris famosa ilia doctrina, sed a dita S arcana o atque versabatur cum cautione, vel sub flae inter saucos. N que enim ferebant Phl cos, S de re bus caelesibus philosophantes et quὸd, ad

causas rationis expertes, caecavique solentias, S essectus involuntarios, divianum numen Uringere Sidereatur. Dein hujus odii popularis in Philosophos exempla subjicit, his verbis: 'Αλλα Πρω--

δὸν Mέλυν. fiuis S Protagoras tu emilium ivit : Anaxagoram tu vincula conjectum, non sine magno labore Iiberavit Pericles. Socrates etiam, licet

217쪽

Archaeologia Philosophicae. Cap. c.

nihil ilii cum istis commune, tameu Philosophiae nomine sublatus est. Tandem ver) e fulgens Platonis gloria, tam prointer vitam virtutemque viri, quam quod dioinis S potentioribus causis nec tatem phrasicam subeceris, hanc calumniam detersit, omnibussique ad disciplinas viama eruit. Cau1as Ρhysicas rerum coelestium ferre non potuit antiquum vulgus et necdum ferre potest Solis quietem, Terraeque motum, tam doctorum quam indoctorum vulgus. In omni aevo, Ut Vides, veritas odium farit: ic incommoda res est, libere philosophari. Non immerito igitur Doctrinam arcanam apud se retinuerunt pristi sapientes : non tam tum quod esset supra captum vulgi, sed etiam contra affectum geniumque. Hinc etiam licet conjectare, Antiquae PhiloQ-phiae historiam, non modo per injurias temporis, sed etiam metu bc concilio Scriptorum . mutilam esse magna sui parte ; eaque praestantiori, arcana scilicet, dc minus vulgari. Et siquid verum rectumque sit, is τοῖς siquid pulchrum aut eximium in hisce reliquiis; id, quidem genuinum esse foetum primi Authoris, non ab Historico vel commentatore genitum, sed conservatum, aequum erit credere. Siquid vero secus fuerit, a ratione alienum, non pari jure id primo authori adscribitur : cum ex mul-

218쪽

Cap. X. Archaeologiae Philosophicie. 2o3

tis causis, bd mille modis, oriri possit vitium re corruptela : nec sit verisimile, eum, qui Historici vices egit, accuratiorem, quam ipses Philosephos, de rerum natura doctrinam adinvenisse. Denique, ut propositum ab initio sermonem claudamus, quoad Coelos Sydera, extra

dubium est, Antiquissimos Philosepho rum statuis Stellas esse Igneas, de quo postea erit dicendi locus) Lunamque Terrestrem: ut minime mirum esse

possit, idem sensisse Ionicos, Phy sicorum

praecipuos. Quapropter eorum nomine, maxime Anaxagorae, reliquos omnes

credam dicenti Solem esse boum ignitum, K: Lunam esse terram, vel terrestrem y Da Ρhilosephia Ionica plura dicenda essent, nisi in hac, ut in caeteris antiquis, periissent praecipua monUmenta. Galenus memorat Librum Thaletis, nisi forsan error sit : alii enim M. R Τhaletem nihil scriptis reliquisse aiunt. Sed Anaxagorae syntagma, cujus modo praeclarum initium retinemus, extitit olim literis mandatum. Sua etiam placita Anaximander summatim con1cripta reliquit : teste Laertio. Atque suam Physiologiam Archelaus : teste Suidi Denique, non minus desiderantur quae ab

219쪽

ab aliis tradita re lucubrata fuerunt in hac philosophia; maxime a Theophras-L'ert. in to, qui de Anaximene, Anaxagora, κTheophy- Archelao, eorumque dogmatibus, commentarios edidit. Haec autem cum exciderint omnia, Philosephiae Ionicae non nisi tenuis notitia apud posteros r mansit. Hactenus de Thalete suisque Ionicis.

losophia Italica ab eo constituta : sa culo ante natum Christum sexto vel septimo. Cum vero, aut prorsus nihil scriptum reliquerit hic philosophus, ut Volunt plures, vel nihil quod diu superstitit; nulla fere dogmata physica hujusce Sectar ad tempora nostra pervenerunt. Unus erat e Graecis peregrinantibus Pythagoras, neque eorum quisquam plus temporis insumpsit, aut plus laboris re molestiae subiit, in antiqua apud gentes exteras sapientia investiganda. Suum ad 2Egyptios iter suscepit suasu κconssilio Thaletis, qui, in maximum Vi

220쪽

Cap.XI. Achaeologia Philosophicae. aoy

rum illum evasiarum esse praedixit, si his praeceptoribus uteretur. Audiamus Iamblicum hac de re. Maria'οῦς ὁ Θαλῆς Vit. Pyth.

les, quantum poterat, in discipILnis ei contulisset, senectutem suam cors orisque imbecillitatem causatus, in AE- optum ipsum trajicere, S cum Memphiticis, ac maxime Tovis, sacerdotibus, o mari S conferre adsertatus es. Sequidem olebat non tam excellentiums rogativarum facisum CD participem, vel δ natura, vel ab exercitatione, quantis praeditus erat fPIthagoras. Βιare δε--ger annunciabat, aut, ceu faelix fans rumque nuncium praedicabat, Uthagoram, scum diectis sacerdotibus versaretur, divinis um, S mortalium omnium sapientissimum, evasurum eqse. Magnificum satis elogium, & Vaticini-Um : a Viro Vere magno profectum. Qui, praeconis instar, laetum nuncium aD

fert de futuro Ρropheta, se quidem multo