장음표시 사용
141쪽
incceperit, vel incipere possit; di haec est propria notio possibilitatis intrinsecae,& abalutae , ne. , est propria notio possibilitatis extrinsecae, & relativae , seb-d illi quae possibilitas extrinseca propria est entium contingentium tantum , con. ,entis necellarii, S a se , ne. Posbile dupliciter dicitur i uno modo prout signiscat meram non repugnantiam ; alio modo prout importat habitudinem ad existendiam per actionem alicuius caulla efficientis r prior possibilitas attenditur secundum convenientiam terminorum. S est intrinseca , ec absoluta ; pollerior attenditur secundum virtutem cauilla efficientis, estque extrinseca, & relativa r secundum illam aliquid
proprie dicitur esse posse, vel non posse δ secundum hanc pollie, vel non posse feri. Ex quo duplici genere possibilium haec sequuntur . I. quidquid est possibile extrinsece , possibile est etiam intrinsece , quia nulla quantaevis virtutis caussa efficere poteli , quod in se ipsis involvit contradictionem. a. quod est possibile intrinsece , non iccirco est etiam possibile extrinsece , nisi accedat virtus
caussae essicientis; qua nos ratione supra demonstravimiis , entia contingentia ,
quamvis intrinsece possibilia , nihilominus nulla esse potuisse sublato ente nece Liario , quod sit omnium cauita. quod est impossibile intrinsece , impossibile est etiam extrinsece ; quia, ut dii tum est, nulla caussa potest eiscere, quod implucat contradictionem. q. quod est impossibile extrinsece, non iccirco eli impossibile intrinsece , sive impossibilitas oriatur ex desuetis caussae necessario requis,
tae ; sive oriatur ex infinita entis persectione, cui repugnet agi a caussa extri scca, quia in utroque casu semper manet non repugnantia intrinseca rei, di te minorum convenientia. Sane autem enti a se, & necessario, atque inde ridenti convenit extrinseca impossibilitas, quia repugnat esse a se , di non esse a se Iquae repugnantia possibilitatis extrinsecae oritur ex infinita persectione , & plenitudine edendi ipsius esse a se. Itaque argumentum obiectum duplici fallacia continetur: altera, quod impossibilitatem absblutam , S intrinsecam perperam concludit ex impossibilitate relativa , & extrinseca ; alteria, quod enti necet sario , S a se applicat impossibilitatem extrinsecam , non illam quidem , quae ex plenitudine essendi oritur, & infinitam perfectionem includit, se illam , quae oritur ex contingentia, importatque defe&m expectantem actionem caussae externae essicientis. Tantum autem abeth, ut exclusio allionis caussae cffcientis , absolute loquendo, tollat aetemitatem, quin potius eam infert . unde essentiae omnium rerum etiam contingentium , prout in se sipeetantur, & praecise ab exilientia, quae caussam essicientem requirit, dicuntur negative esse aetemae: quanto magis aeter
num est ens a se , cuius non modo essentia , sed etiam existentia indillincta ab ipsa essentia actionem externae caussae non selum non requirit, sed etiam necessario excludit Θ Unde patet, argumentum ex possibilitate ductum contra adversarios retorqueri poἰse, de quod ad tollendam aeternitatem Dei inductum est , valere ad ipsam aetemitatem demonstrandam. Quae memitas a nobis quidem comprehendi nequit , quia nihil infinitum finita vis mentis humanae complecti potest a ac de Deo, exilientiam solummodo , non essentiam , modunive existendi cogno scimus, ut supra monuim i sed nihil inde insertur contra aetemitatem , quae si mis aliunde rationibus demonstrata est. Imo hoc ipsum indicio est , aetemunia esse Deum , quod a nobis aeternitas non comprehenditur ; quidquid enim complecti potest mens humana suis limitibus finita , id certum est deficere ab inm
142쪽
Immualiliter existere, quod necessari m est , sertissise constat.
Quod enim est simpliciter necessarium , in eo nihil contingenter cadere potest: sublata autem contingentia, tollitur mutatio. Nam siVe accedat, quod antea alicui aberat; sive cevet, quod aderat; S quod accedit , S quod cessat, contingens est. Itaque quum necessitas existendi quoad omnem modum contingentiain excludat, excludit etiam mutabilitatem. COROLLARIuM II. Etiam ratio entis a se immutabilitatis fundamenrem est. Quia Deus est ens a se, nullam sit caussam habet, vel habere potest ritaque quodcumque habet . a se habet et ergo fieri non potest, ut ab externa cauila mutationem iubeat. COR Ox LARI uti III. et emitas quoque ad perfectam immurabilitatem pertinet. od enim aeremum est , sicuti fieri non potest, ut aliquando non fuerit;
ita neque etiam ut aliquando non sit et semper itaque esse debet, de quidem e dem modo semper et se debet, quia, ut vidimus , aetemitas a necessitate dim nat . Constat ergo Deum nullam omnino mutationem sebire posse. AEREs , num ens a se sit constitutiva ratio Divinae naturae. R. convenire inter omnes, naturam Divinam , si physice spectetur, omnium perfectionum cumulum , & complementum esse; si autem metaphysice accipiatur, quidnam illud sit, a quo secundum nostrum intelligendi modum Divina natura , uti primo principio, constituitur, non una omnium opinio est. Nonnulli ergo quadam infinitate , seu aggregatione omnium persectionum Divinam naturam eonstitui volunt i intelligendi vini vel radicalem, ut aiunt, vel actualem id esse alii statuunt, quo Divina natura primo sit i sunt suoque, qui contendant , spiritualem substantiam a se intellectivam, esse primam , praecipuam. que rationem Divinae naturae r tandem , ut aliorum hac de re opiniones minurpervulgatas omittamus, rationem entis a se eam esse, qua Deus in ite constituitur, di per te primo a creaturis distinguitur, Antiquorum , ct Recentiorum plurimi sentiunt, quorum sententiam di nos quoque sequimur. Etenim ut aliquid secundum nostrum intelligendi modum naturam quamdam primo conitituat, di primum esse debet, quod in illa natura intelligitur, & radix ceterorum omnium, quae in ea continentur ; sed haec duo rationi entis a se conveniunt: ergo ratio entis a se est Drmale constitutivum Divinae naturae. Mai. prop. manifesta est : nam quod primum non est, ad ei sentiam pertinere non potest . quae prima omnium in unaquaque re intelligitur et quia vero ab essentia omnus proprieta es dimanant, quod constituit euentiam , radix quoque ceterorum
143쪽
esse debet. Prob. mi. quoad utramque partem . Etenim nihil omnino est, quod prius ratione cntis a se in Deo a nobis excogitari possit. inium vero ex j enitudine essendi, quae continetur in ratione entis a se , perfectiones omnes dia manent, rationem entis a se etiam ceterorum omnium , quae in Deo sent, principium , de originem esse cInsequitur. Deus ergo id eli , quo nihil melius esse , aut excogitari potest , omnemque perfectionem in se ςontinet; tamen si in Dei naturam inquiramus, eamque secundum no trum intelligendi modum , ab attributis , & proprietatibus , quae illi conveniunt, di ilinguere velimus , in ratione entis a se reponendam ella dicimus . Et re quidem vera, ut Contenti ius sapientissime observavit in sua Theologiata mentis , O eordis diiseri. a. de Natura Dei cap. a. speculat. 3. ad si1blime iuelevatamque de Divina matellate ideam concipiendam plurimum liaec sententia consert. Tanto enim altius sublimiusque de Deo sentimus, quanto magis illi mitatum , infinitum , atque immensum eum apprehendimus ; sed ratio entis a se omnium aliarum magis illimitata est : nam ceterae persectiones , ut intelligere, Velle , Omnipotentem , misericordem , iustumque eme , atque aliae hisce similes, peculiarem aliquem modum perfectionis designant; ratio vero entis a se essiendi plenitudinem , omnemque perfectionem entis importat i eigo etiam essicit , ut sit-blimior de Divina natura idea mentem nostram subeat ..Hanc rationem etiano S. Be nardus lib. s. de Cotilueri egregie prosequutus fuit. Hinc eil , quod ii, terrogatiis a Moyse Dominus, quis ei set . respondit: ego sum , qui sum , illis
quς praecepit , ut Pharaoni denunciaret: qid est , misit me ad vos ἡ . ARTICULUS II.
NUM mus SIT HATERIA, VEL CORPUS.
DE U M corporeum esse , non solum multi Ethnicorum , sed etiam nonnulli Christiani false putarunt . Hoc autem inde contigisse videtur, quia , ut in quit D. Augustinus lib. de Destit. Ged. cap. I. , ,, nimis in haec corporalia prin, , gressi, atque lapsi , nihil aliud putant esse, quam quod illis quinque nuntiis, , corporis sentilint; quas ab iis plagas, atque imagines acceperunt, eas secum
,, Volvunt, etiam quum conantur recedere a sensibus t & ex earum mortifera ,
,, ct fallacissima regula ineffabilia penetralia veritatis rectissime se metiri putant is . Inter Chriitianos , qui hunc errorem professi sent , primo loco referendus et Melito Asianus Episcopus Sardensis. qui Marco Antonino Vero Imperatore ubxit b . Tertullianus quoque Deum corporeum esse existimavit , idque potiΩsimum evincitur ex iis , quae in septimo cap. libri contra Praxeam ipse habet D . De quo S. Augullinus in lib. de Haremus cap. 86. ,, potuit propterea putari , is inquit, corpus Deum dicere , quia non eit nihil , non eli inanitas , non eliis corporis, vel animae qualitas i sed ubique totus, & per locorum nulla spatia se partitus r in sua tamen natura, atque substantia immutabiliter permanet ,, . Certe Seleucus, ct Hermias Galatae Deum corporeum esse putarunt, uti Philalltius
a) Exod. 4. o Hine vero est, ut S. Thomas r.
144쪽
LIBERII. Ios strius cap. 8. testatur . His adiungi potest quidam Audius , a quo propagati
Atidiani. de quibus Epiph:mius Haeresi 7o. agit a . Tandem in eodem errore Anthre pomorphitae fuerunt, qui vel ab ipse Audio stam originem duxerunt, ut
pleriqtie putant, vel ex eius opinione 1 uum errorem derivarunt. Haec haeresis
circa Theodosii primi tempora in AEgypto orta fuit, uti Socrates lib. 6. cap. 7.,
S Sommenus lib. 8. cap. II. tellantur.
Omnia autem esse Deum , Sc Deum esse Omnia , Pantheis larum insania fuit, inter quos praecipuum l cum obtinent Tolandus ΓbJ, & Benedistius Spin n. Hic vero, ut facilius imperitis fucum facere posset , ad sua delitia propimgnanda methodum geometricam affectavit . Dei nomen illusbrie accipit, quum per illud nihil aliud significatum velit . quam unicam substantiam, atque necessariam , cuius modificationes huius mundi partes sint. Tale ergo eis syllema impiissimi hominis. In natura una tantum substantia per se ex illit, quae infinita est rhaec unica substantia, quae ob sui infinitatem omnem aliam substantiam excludit, continet omne, quod existit, ita ut omnes aliae res , quas ut entia distincta spectamus , nihil aliud sint , quam diversae modificationes attributorum hujus su stantiae universalis r haee autem attributa illius quum sint extensio , atque cogitatio , ob suam exicnsionem in quamdam infinitatem soranarum disserentium , ob suam cogitationem in infinitatem cogitationum; sive idearum modificatur. Si edigo aliquia ens est modificatio huius subilantiae , prout exensae , est corpus ; si prout cogitantis, est spiritus. Hinc tum quoad corpus, tum quoad spiritum nihil aliud ego sim , quam modus existendi huius universalis substantiae infinite extemsae , ct infinite cogitantis. Unde haec universalis substantia mei subitantiam eo stituit ; modus vero, quo illa in me existit, efficit, ut ego sim tale , vel taleens. Quapropter, quatenus ad hanc subflantiam specto , atque constituo aliquam partem illius, necessario ex isto. semper extiti. atque in aeternum existam r quatenus vero si m quaedam modificatio illius , nihil magis variabile est , quam ,
mea extilentia , ideoque ob contrarios modos continuo mutari possum. Omnes vero modificationes huius unicae subitantiae , tam quatenus est extensa , quam
quatenus eli cogitans nam has tantum affectiones Spinosa in ea admittit n cessario consequuntur ad vim infinitam. semperque agentem, ob quam ipsa se, stantia ex illit, ita ut ad eius essentiam aeque pertineat has modificationes siccessive induere, quam exiliere . Tale est Spinosae syllema.
Nunquam defueriint, qui Spinosam , atque spinosillas selide confutarint , quorum nomina apud Joa. Franciscum Buddaeum in Tract. de Ararismo, O Si
ri nimirum dicto t faeiamur hominem seeundum imaeinem noram, is secundum se ,, litudinem e & deinde infert Laivina Seriptu-- ra dieens: ἐν Reit Deus hominem, luto aeων, emtode terra; quando Fidena, inquit, diis ait hominein de terra, vide, quod veri LM sime totum . quod terrenum in , hominem ,, dixit. Ergo ipsum terreum praedixit sole,, secundum imaginem l ei, , . Res tamen haec talis non est , ut pro iustituti nostri ratione pr. ma potius parte, quam alia, solliciti esse debeamus.
b Ita in Originibus Iudaicis . a Me non latet esse aliouos, pii Audium hoe ab errore purgare inde conati suerint . quis s. Epiphanius Mere O. Deum ab Audianis voeatum Risse
ui qua. ii a uirmat , uti etiam Petavius obia servat Ibeou. Doem. lib. 2. cap. I. nu. 8. v
rum ex his, quae idem S. Epiphanius In ea.dem haeresi tradit, colligi polle videtur, ab Audio Deum existimatum hi isse corporeum tM nam quod est, inquit, secundum imagiis nem , quod Deus largitus est ipsi Adam , ,, rbide vult decernere hic , & socii ejus . ,, eae hoc impletum secundum corpus, ex irac
145쪽
perstitione cap. I. g. 26. legi possunt. Tamen, ut idem Buddaeus recte monet , multi fuerunt, qui specie quidem Spinosae e rem confutarunt , revera tamen sequuti sunt, atque pmpugnarunt. In horum tamen numerum Baetius referri nullo modo debet i nam confutatio illius S selida est. & firmissimis nixa nati nibus DJ . sine mirandum est, quando & multa Atheismi argumenta in
operibus illius occurrunt, de Athe illarum patrocinium ubique simit. Nos itaque primo demonstrabimus , Deum neque materiam , neque corpus esse posse ; deinde vero data opera I anthe illas, atque inter hos Spinosam peculiariter confutabimus . Pudere nos sane deberet de Dei incorporeitate disputa. re , nisi homines tam impii extitillent, qui eam in dubium revocare, imo G
oppugnare auderent. PRO si TIO. I. Deus neque materia, neque corpus esse potest.
Prob. prop. Materia , sive corpus ens perrectissimum esse non potest Ar. a. qu. I. lib. I. ; sed nomine Dei intelligitur ens perfectissimum t ergo. Materia neque a se esse , neque necelsario extitere, neque suas persectiones a se hab
re potest Art. eiusdem quae. ; sed ens perfectissimum . quod Dei nomine intelligitur, a se, atque necessario exiliere debet , perfictionesque omnes a se habere Art. I. ejusdem quae i ergo Deus neque materia , neque corpus este potest. Sed, age, adhuc sit btilius in rem istam inquiramus . Si Deus materia , aut corpus esset, illa materia, aut corpus, in quibus Divinitas existeret . vel quid infinitum essent, vel quid finitum ; sed utrumque repugnat i ergo . Explicatur
minori Admittamus sane quod tamen materiae . vel corpori omnino repugnat quid infinitum esse r ergo nulla alia corpora existere posunt . Quandoquidem imfinitum undequaque dissumlitur, nullusque locus excogitari potest, quem non repleat et ubi ergo liκus remaneret, in quo alia corpora extiterent λ quia, nisi in loco sint, naturaliter ex illere non poliunt ; sed nisi cum Ideat illis insaniamus , negare non pollamus ex illere corpora peculiaria , atque diversi generis, nonnul-Iaque eorum dissolvi, alia vero componi t ergo materiam , vel corpus id infinitum ei se naturae repugnat
Neque etiam quid finitum esse porati nam si quid finitum erat, quibuseam
terminis circumscribi oponereti quod autem quibusdam terminis circumlcribitur , ab aliqua cauisa id habere debeti illa cauisa , a qua circi imscribitur , prima erit, atque praecei lcnti sit ma omnitim , non vero haec materia , sive corpus r ergo si repugnat Deum non esse univerialissimum , & primam caussam rerum omnium , repugnat quoque, materiam , sive corpus finitum , esse Deum . Est quoque Observandum , quod , si non repugnat materiam , vel corpus finitum cisu Deum , repugnare etiam non debet , quamvis materiae paniculam , seu quodvis corpusculum esse Deum. Uandoquident tam quae magis, quam quae minus extensa fiunt. semel ac finita et se debeant, limitata , dc circumscripta sint Oportet: ergo quum per maiorem extensionem circuna scriptio non austratur , si non repugnat materiam , vel corpus finitum esse Deum, ut iam quaevis paniculam teriae , seu quodvis corpusculum Deus cise poterit . Hinc vero sequitur tot Deos ςgς POile, quot sunt granula terrae , animalcula, ct cujusvis si btilissimae materiae
mmi noci potest, sicuti etiam Buddans obser- currere, quae Atheumo favent.
146쪽
riae partes; immo pro diversitate rerum , qtiae hunc mundum componunt, diversas quoque ela ses Deorum constitui possie. ae si non Divinitatis ideae repugnant , nihil sine est, quod repugnare milir. Deinde materia , sive corpus nocellario constare debet compositione pamtium t ergo etiam dii lui pote ili nam si unitae partes ditacientur , nulla sequiatur contradictior ergo Deus dii solvi potetit ergo & omnino perire, sicuti cetera corpora pereunt et quod a Dei natura quam maxime abhorret. inlinam se cultu , & adoratione dignum est inquit S. Gregorius Nazi Zenus Oratione 3 . si si circumscriptum aliquid est aut quid caussie eite dicemus, quin ex elementis ,, constet, & in ea resolvatur iterum , di omnino distblvatur λ Nam composi- tio principium est pugnae: pugna autem dissidii, dissidium 1blutionis. Solutiose veru prorsus est aliena a Deo primaque natura. Qit ima nullum inest dis. sidium , ne sit aliqua solutio ἔ neque pugna, ne dissidium oriatur ; neque com- ., positio, ne pugna existat. Ac proinde ne corpus quidem est , ne sit composi-
,, tio M. Unde etiam S. Thomas I. contra Gent. cap. 18. nu. 3. is omne cominis positum, inquit , est potentia di lubile quantum est ex ratione compositi is nis . licet in quibusdam sit aliquid aliud distblutioni repugnans i quod autem
si est diisolubile, est in potentia ad non esse, quod Deo non competit, quum,. sit per se necesse esse r non est ergo in eo aliqua compositio,, . Pollac mo quae rem aliquam componunt, re composita priora sint oportet tergo partes materiae , sive corporis, materiam , sive corpus praecedere debent rergo si Deus est materia, sive corpus, prima caulla esse non potest, sed par tes, quibus constituitur, sunt primum principium illius. Omne composit- , inquit S. Thomas I. contra Gent. Cap. I 8. num. a , posterius est suis componentibus rprimum ergo ens, qMod Deus est , ex milia compositum est. Unde , ut ait origenes Periar. lib. I. cap. I. nu. 6. ,, non eigo aut corpus aliquod , aut in cor-
pore esse putandus est Deus , sed intellectualis natura simplex. nihil om- ,, nino in se adiunctionis admittens, ut ne majus aliquid, aut inferius esse creti datur: sed ut sit omni ex parte , S ut ita dicam. totus mens, ac Dns, is ex quo initium totius intellectualis naturae, vel mentis est... Deum vero, is qui omnium est principium, compositum esse non est putandum ἔ ne sorte pri ra ipso principio inveniantur elementa esse , ex quibus compositum est,.. Hinc etiam S. Ambrosius Tract. in Ombolum cap. I. ,, i compositus, inquit, es- se non potest, quum aliqua eo anteriora praeextitiise putari nefas sit o. Item et is omnis compositio uti ratiocinatur S. Thomas laudato cap. nu. q. indigct aliquo componente i si enim compositio est , ex pluribus est ; quae , , autem sunt secundum se plura, in unum non conveniunt, nisi ab aliquo com- , , ponente uniantur. Si igitur compositus esset Deus, haberet componentem eis non enim ipse seipsum componere pollat, quia nihil est caussa sui ipsius i es. , , set enim prius se ipsis, quia est impossibile et componens autem est caussa ,, essiciens compositie ergo Deus haberet caussam essicientem , de se non essetis caussa prima ,, . Dices. Nihil admitti debet, quod nobis so incognitum ; sed shbstantia is cujusvis materiae expers nobis incognita este ergo. R. distin. , si sit incognitum tum quoad ellantiam , tum quoad existentiam,con. , si quoad etantiam tantum , ne. Ut ergo assimare certo possimus rem quampiam existere, uti alias Lepe diximus, existentiam illius nobis perspectam esse suili
147쪽
sussicit; neque ulla ratione requiritur, ut etiam essentiam cognoscamus. ammulta ignoramus , quae spectant ad naturam materiae , atque conrarum p quam multa , quae caulla naturales in virtute sua continent, omnes ignorant λ ergone materiam, corpora, ct naturales caullas vacistere nzgandum erit Θ Qitapmpter
aliud esse quaerere . quid res aliqua sit, aliud vero , an sit, omnes Scholastici
recte monuerunt. Eme namque rem aliquam certo cognoscere possumus, quamvis ignoremus quid sit. Hac vero de caussa id quoque cxistere certo affirmare possiumus, cujus essentiam ignoramus . inum ergo Deum esse debere subita tiam spiritualem ex iis, quae usque modo disputavimus, certissime constet, comsequens inde est ut de spiritual itate illius dubitare non possimus, licet non videamus , quid sit sibilantia spiritualis. Si autem qui Deum corporeum et se putant, a nobis quaerant, qua de caucsa quae corpori cInveniunt, in sacris litteris Deo tribuantur , imo vulgo tribui
consueverint ἔ cum S. Thoma I. par. qu. 3. ar. I. rcipandemus , cra Orcis , atque
- sensibilibus similitudinibus , spiritualia , divina nobis tradi , explicarique , ut aliqua ex parte intelligere ea possimus. Qigia enim sensibilia nobis magis sunt nota, quam quae silpra nostros lenius posita iunt; ideo ut divina , dic spiritualia, quae non possunt suoesse iensibus , aliquo modo cog roiceremus , quam maxime decuit, ut exempla sensibilia adhiberentur. Ea quoque de cauda ad exponenda spiritualia sensibilibus uti necessie fuit, ut vel imperitissimi homines in aliquam cognitionem spiritualium venire hac facili vulgarique ratione possent. a Ex hisce autem omnibus manifeste colligitur, hac quoque in re, siciit in
xliis sine multis, Hobbesium non minus Impie, quam cui tra Omnem rationem sentire t alserit enim Leviathanis cap. I a. , ἐκ δ q. , Deo trib ii nomen honoris , quando esse dicitur spiritualis , atque de eo nos assimare, quod e .se vellemus. non quod revera sit.
Pstopostrio Il. Nihil magis impium, atque absurdum fingi potest iis, quae
de Divina natura Spinoia per luminam audaciam , atque temeritatem cnii finxit.
Ex iis enim , quae de syilemate illius diit eniimus , certo conliat, si paucis omnia complecti velimus, ita ipsium insanii:su , ut voluerit hunc mundum materialem , atque partes illius, item ordinem , di mouificationes, ede illud unicum ens, quod necelsario extitit. Primo itaque demon. trabimus, nihil non tib-Κrdi ex hoc syllemate consequii secundo manifeste repugnare hoc systema n tionibus communibus, ideisque evidentioribus t tertio obicuritatum , malam fidem, contradictiones, ct falsa ratiocinia Spinota detegemus. Quod ergo ad primum attinet , quum Deus Spinosae sit unica substantia , atque indivisibilis, aliae vero res omnes non sint subitantiae distinc .e , sed modificationes unitis simplicisque substantiae, inde consequitur, ut Deus Spinosae nuIlo modo extitere militi nam , sicuti ratiocinatur S. Thomas l. eou. Gent. c.ip. 36. nu. ψ. , , quod est commune multis, non est aliquid praeter multa, nisi sola. ratione ; sicut animal non est aliud praeter Sortem , di Platonem , S alia an ,, malia , nisi in intellectu , qui apprehendit formam animalis smliatam ab om- ., nibus individuantibus , di specificantibus ; homo enim eli , quod vere est ani- ,, mal, alias sequeretur, quod in Sorte , di Platone essent plura animalia, antiaca Ηae eadem de re eonsulanriar e tiam S. Cyrillus lib. s. adversus Tulianum a S. Gregoriiu Nati paenus Orat. 7. . oc 3 νs. Augustinus lib. δε - emtra cap. II., ω S. Joan. Danrascenus lib. I. defice Ortiad a cap. II.
148쪽
se mal scilicet eommune , & homo communis, & ipse Plator multo ergo mi- is nus & ipsum esse commune est aliquid p ter omnes res existentes , nisi in isse intelle hi solum i si igitur Deus sit commune esse , Deus non erit aliqua res, , existens, nisi quae sit in intelleini tantum , Praeterea sequetur uti habet idem S. Doctor. eod. cap. num. 6. quod
is esse cuiuslibet rei fuerit ab aeternor non igitur potest esse generatio. vel co se ruptio et si enim sit generatio, clortet, quod esse praeexiliens alicui rei de no-- vo acquiratur: aut ergo alicui prius existenti, aut nullo modo prius existe , , ti. Si primo modor quum unum sit esse omnium existentium secundum p se sitionem praedictam , sequitur , quod res, quae generari dicitur, non accipiatis novum ei se , sed novum modum csendi, quod non facit generationem , sed , , alterationem. Si actem nullo modo prius exiliebat, sequetur , quod fiat ex se nihilo et quod eli contra rationem generationis et ideo haec positio Omnino ge-- nerationem , & corruptionem deliniit, & uim patet eam eme impossibilem - . Modo vero contra eadem Spinosae deliria ex alio capite agamus . Deus Spi- nota eli substantia unica , S indivisibilis ; ceterae vero res non sunt substantiae
distinctae , sed modificationes illius unicae simplicisque substantiae: igitur Deus Spinosae ei ens, quod latet si b diversis figuris ; hoc eit, hominis, bruti, lapidis,
arboris, omnisque insensibilis cuiuivis materiae generis et itaque semper etiam mutari debet, & modo unam induere figuram . modo alteram secundum Variam diversamque successionem eorum, quae generantur, atque corrumpuntur. Adti-Va quoque , N passiva caussa simul esse debet. quia recipit omnes modificatio nes , quae convenire potant corpIribus. Spinos, eigo Deus simul amare, & odita debet ; rem eamdem negare, di afficinare ; tristis, S hilaris eta; omnia nota, & ignorare ; principium, atque subiectum vel turpissimamm cogitationum esse . quae in mentem hominis cadere possunt. Qirae homines in sese mutuo agunt, non aliunde, quam a Deo spinosae proveniunt e itaque sibi adversatur, suasqtie sibi fictas preces respuit: se persoquitur, atque defendit; calumniatur, re excirsat ; nihilque corum denique non agit, quae vel unus homo contra alterum intentare, vel in utilitatem eius benefacere possit. Quandoquidem quum homines sint modificationes Dei,
non ipsi videlicet agunt, sed ea substantia, in qua insunt i ergo si haec scillat tia unica est, subiectum , S principium cuiusvis operationis hominum eta debet. Si mundin materialis, omnesque paries illius, item ordo . exiliendique modus, sint illud unicum ens, quod necessario a se existit ; omne . quod est
in mundo. necessario exiliere debet , omniaque necessiaria eta quoad numerum , figuram, atque alia omnia. Id vero Spinosa non negat; imo proposit. 16. par. I. Eibues audacter affirmat, ex necestsitate Divinae araturae infinita infinitis m
dis boe est. Omnia , quae sub intelleis: infinitum ea re ρ sunt sequi debere..iid vero non absurdi inde consequitur λ Certe ne unus quidem capillus in ali- citius capite erit, qui non necessiario existat. hunc, vel illum colorem, hanc , vel illam crassitiem , hanc, vel illam longitudinem necessiario non habeat, totque
determinatis vicibus necellario non torqueatur, atque tondeatur.3. In systemate Spinosae citra contradictionem supponi non potest . aliquam
partem materiae in quiete esse. Nam motum in Divina extensione a se exiliere Spinosa contendit: itaque motus semper in ea esse necessario debet. Rep
nit quidem Spinosa Ethices par. a. pre p. 3. lenam. 3. motum absque ullo primo Tom. I. P princi-
149쪽
principio ab una materiae parte ab aetemo tempore alteri communicari. Verum. ut ita sese res haberet, procul dubio Riorteret, ut una materiae pars motum alteri communicasset: qua vero ratione huic parti motae communicandus fuit motus ab altera parte, quae moveretur ἔ ita etiam alteri parti, quam moveri su ponitur, motus communicandus fuit siint enim omnes partes in syllemate Spinosae eodem modo modificationes eiusdem stibilantiae) , atque ita semper dicem dum , quamvis aliae , & aliae partes supponantur , quarum una ab alia move tur r ergo inepte supponkur , motum absque ullo primo principio ab una mat riae parte alteri materiae parti ab aetemo filisse communicatum. Repugnat quoque syilcma Spinosae notionibus communibus, ideisque evidentioribus. Nam unicam substantiam indivisam , atque immutabilem in rerum imi versitate esse ipse contendit, quam etiam aeternam supponit. Hoc vero esse contendimus contra notiones, commuitemque sensum receptum apud omnes. Et nim oportet , ut partes distinctae reperiantur in ea subitantia, in qua sint modificationes omnino contrariae, atque repugnantes ; sed Spinosae subitantia ita se habeti ergo Spinosae subitantiam unam in ivisibilemque esse repugnat notionibus communibus. Mai. prop. certa est, quia frigus, de calor in eadem parte eomporis , seu materiae , simul, & eodem tempore inei se non pol sunt e pars, quae movetur ad orientem , non potest una eademque esse cum illa , quae ab Oriente recedit et tandem partes corporis , quae illius latera componunt, tum a se invicem , tum ab aliis dis finguuntur, quae corpus in ira latera protendunt. Min. prop. declaratur. Ab hac unica subitantia diversa ratione modificata omnia pr ducta esse Spinosa contendit r ergo quum in rerum natura, uti experientia comstat, multa sint, quae modificationes diversas , imo S coninarias habeant. consequens inde est, ut modificationes diversae, imo & contrariae insint Spinosae si bilantiae. Ad haec Spinosa reponit: in quantitate extensi, hoc est, in siubstantia corporea Divina, nullas se agnoscere partes; ideoque non esse, cur sibi obiiciatur unam esse non possie. Nam per imaginationem, ait, quantitas quidem finita concipitur, atque divisibilis, at si oculis mentis conspiciatur . unica , inquit. apparet , atque indivisibilis. ,, Si itaque ad quantitatem attendimus inquit ipse, , in scholio prop. II. par. I. Erbices prout in imaginatione est, quod laepe, di, , facilius a nobis fit, reperietur finita , divisibilis, & ex partibus conflata ; si almis tem ad ipsam , prout in intellectu est, attendimus, & eam : quatenus substan. , tia et t. conspicimus , quod dissicillime fit, tum, ut iam satis demonstravi-- mus, infinita, unica , N indivisibilis reperietur . omnibus , qui interis imaginationem , di intellectum distinguere sciverint, satis manifestum erit ris praecipue si ad hoc etiam attendatur, quod materia ubique cadem est , necis partes in eadem distinguuntur, nisi quatenus materiam diversimode assectam, , ei se concipimus ; unde eius partes modaliter tantum distinguuntur. Exem. gr. ,, aquam, quatcnus aqua est, dividi concipimus. eiusque partes ab invicem 1e- , , parari ; at non quatenus est substantia corporea r eatenus enim neque separa- tur, neque dividitur. Porro aqua, quatenus aqua , generatur, S corrumpitur; at, quatenus substantia , nec generatur, nec comuni itur , , . Illud quoque adibeii , unicam indivisibilemque substantiam ab iis admittendam else, qui vacuum
Nunc, quam in multis contra communem sensum, hominum apertamque
150쪽
rationem peccet, videamus. I. substantia, quatenus esiablummodo in intelleiactu nostro , non existit: nam nullum exilientiae modum habet, sine quo fieri non potest, ut existat. is hoc negaverit, nisi solus Spinosa, qui eo usque desipuit, ,
ut etiam contra communes notiones Omnium hominum pugnare ausius fuerit 3
Profecto si animal in communi, prout eli in intellecta nostro , accipiatur. car nes , ossa , & aliquid eorum non habet, quae in animali existente necessario re quiruntur; ideoque neque substantia esse, neque per Varias modificationes an malia exilientia ab eo produci possunt S tamen spinosa non selum suam sit, stantiam exilientem, sed etiam ex ea diversimode modificata omnia producta Risse constituit. a. Individua, quae existunt, oportet, ut sint quid in se longum , latum , profundum , figuratum , finitum , divisibile , compositum . subiectum generationi, atque corruptioni ; sed substantia corporea, ut Spinosa tradit , saJeli infinita, indivisibilis, atque unica r ergo individua nihil subit intiae corporeae in se continent i nam infinitas, indivisibilitas, atque unitas, ct finitas. divisb, litas, atque multiplicitas inter se contradictorie pugnanti itaque nihil corporeum aquae maris, fluminum , Dialium , puteorum &c. in se habere poterunt , quia nihil lubstantiae corporeae in iisdem est: ergo sine corpore fluunt, sine corpore pondera sullinent, sine corpore locum replent, sine corpore demum , ut multa alia omittam, extensionem impenetrabilem habent. Quid hisce omnibus ablui dius esse , aut excogitari potest pSuam vero insipientiam Spinosa magis magisque prodit, dum affrmat, con cipi a nobis dividi aquam , quatenus aqua est. non quatenus est sibilantia comporca , quia , quatenus talis , nec separatur, nec dividitur. Qtiis enim repugnare non videat, ut aquam dividi concipiamus sine divisione corporeae molis , quam in te habet ρ Anne dividitur solummodo suiditas illius, sapor , color , aliaeque modificationes . quae aquae incise possunt At, inquit Spinosa , aqua . quatenus
aqua cli. generatur, S corrumpitur, non quatenus subitantia . Verum , dum aqua corrumpitur, id substantiae corporeae, quod in ea inerat, in nihilum non abire ; dum vero generatur. id subitantiae corporeae , quod in ea est, non produci ex nihilo. S nos quoque damus r. at vero talis substantia corporea determinata, atque peculiaris nimirum producitur, aut corrumpitur; sed quatenus eli talis subitantia corporea determinata, atque peculiaris, est aquae ergo aqua generatur, & corrumpitur prout est talis substantia corporea determinata, peculiaris. Neque est, cur Spinosa in sui patrocinium vacui oppugnatores advocet equandoquidem tam qui vacuum admittiuat, quam qui contra sentiunt , selem , lunam . aliaque omnia corpora, separatam , S a se mutuo independentem Existentiam habere contendunt, & ne unus quidem corum , qui vacuum reiiciunt . lunam . Elem , aliaque distincta corpora ob aerem interlectum idemtificari putat. a. SubIlantia extensa partes habere debet, qu rum unaquaeque extra aliam ex illat: etenim sicuti senarius numerus constat sex distinctis unitatibus ; ita etiam quodlibet corpus suis distinctis partibus conitare debeti ergo sicuti senarius numinrus in numeros inferiores, quibus componitur; ita etiam materia in suas partes
dividi potest: et non est indivisibilis. Neque vim huius natiocinationis Spinosa eludit, si paetes nihil aliud ege dicat . quam materiae modificationes. Etenim non effciunt modificationes, ut ex uno corpore absique divisione i lius plura alia dii tincta , diversa, atque separata corpora constituantur, sed ut P a - idem i