장음표시 사용
171쪽
Rex , ita scilicet, ut non sint plures Reges. Hoe sensu quaerimus nune de uni late Dei. videlicet, unus ne omnino sit Deus , atque ita unus sit, ut impossibile sit veros Deos plures esse, unitate videlicet excludente pluralitatem . non unitate numerica , quia unitas numerica affert secum circumscriptione uta, , quae in Deum nullo modo cadit . amvis dici possit Deus inius numero negative ; lioc est, sic unus , ut non plures , cuius natura se est una . ut non multiplex . sic indivisa , ut nullius divisionis sit capax . Hinc S. Tli
mas l. Par. quaest. II. art. ad 2. recte monet, quod, quemadmodum ad neg/
dam de Deo finitatem, corporeitatem Sc. privativis terminis utimur. dicendo infinitum , ino)rporeum Sc.; ita etiam loeundum nostrum intclligendi modum, plenitudinem Divini esse , quam repugnat esse in pluribus, significamus dicendo Deum esse unum . Quo sensu S. Ambrosius in Exposit. Evangelii Lucae lib. 8.niim. 6 . Deus , inquit , unus est , non unus est numero . Disputatio ergo nostra haec de Dei unitate tum contra illos erit, qui duos, vel plures Deos, tum potissimum contra eos , qui ut boni , di mali Originem explicarent , duo prima principia admiserunt, quorum unum omnium bonorum, alterum malorum principium esset.
NON solum Ethnici, sed etiam aliqui Christiaeni plures Deos admiserunt inam Vesentinus sub initium secundi Ecclesiae seculi triginta Eonas, quasi totidem Ddos, confinxit . uti videre est apud Turi ullianum in lib. coni. Valentiruanos, de Praescripti . Haereticorum cap. 2Ο., dc a Gersus Praxeam cap. 3. , nec non apud S. Ai gullinum de Hardibus cap. II. Prodicus quoque auctor turispissimae suetae Adamitarum plures Deos admisit; quo tamen numero admiserit , incertum eii, Tereulliano telle in lib. cω. Haxeam Cop. 3. Hos tamen Omnes in manifesto errore fui se , apertissima ratione e nilare contendimus. PRopost Tio. Unus tantum i eus esse poteli. Prob. prop. ea ratione, qua Tertullianus in lib. I. eon. Marcionem usus filii. Deus est Summum Magnum, omnemque possibilem bonitatem , atque per-Κctionem in se contulet: ergo nonnisi unus esse poteli. Ant. mani fullum eli ex iis, quae praecedenti quae ilione demonstravimus. Et re quidem vera se nemo nega.
,, bit ut inquit Tertullianus Deum summum magnum quid uise , nisi qui po-
is terunt Deum imum modicum quid e contrario pronunciare I ut Deum ne- is gent, auferendo quod Dei est, . Conseq. etiam Tertul liani veriss probatur .
A iniae erit iam conditis ipsius summi magni nisi ut illi nillil adaequetur : id , , eli, ut non sit aliud summum magnum ia si fuerit . adaequabitur: S siri adamuabitur, non erit iam summum magnum, eversa conditione , & . ita . o dixerim, lego , quae summo magno nihil sinit adaequari. Ergo unum sit ne- ,, Celse est, quod fuerit summum magnum ; par non habendo, ne non sit silm
ita autem ex Summi Magni notione Tereullianus recte insere inferri quoque potest ex notionibus summi boni. summi veri, summi tulit, summaeque eL sentiae , atque substantiae. Hinc S. Joam Damascenus lib. I. de Fide orthodoxa cap. I. hanc ratiocinationem recte inllituit et se Deus , inquit, perfectus est , Ss, absque
172쪽
,, 2bssque destini, sive bonitatem, sive potentiam spectes , pHncipii, ae finis
is expers, sempitemiis, incircumscriptus, ac denique, ut rem uno verbo com-
,, plectar, omnibus modis est perfectus . ino cima si plures Deos esse asserueri rimus, inter plures discrimen animadvertere necesse erit. Nam si nihil discriti minis inter eos reperiatur, unus potius est, quam multi. Si autem discrimen ,, aliqui inter eos existit, ubi tandem erit illa persectio λ Etenim vel bonit, ri tis, vel potentiae , vel sapientiae , vel postremo temporis ratione aliquid in is eo ad perfectionem desideretur, Deus curte non erit. At vero idem titas G, , bi per omnia constans, unum potius, quam multos ostendit - . Huc quoque spectat illud S. Tliomae I. eon. Gen. cap. 62. num. I. , , Non est possibile esse si duo silmma bona. Quod enim per superabundantiam dicitur, in uno selum , ,, invenitur . Deus autem est summum bonum : Deus igitur est unus A.
Haeterea Deus est id, quo nihil melius esse , vel excogitari potest: ergo nulla perfectio ei dedit; sed aliqua perfectio deesset , si duo forent i ergo duo
esse non possunt. P . siths. Si duo Brent , aliqua re inter se differre deberent , alioquin duo non essent i id autem , propicr quod differrent , perfectio emet , quia in Deo nihil est ., nisi persectio et ergo aliqua persectione uterque e reret . in immo tota substantia unius alteri decistit ergo nemo eorum aliquid persectissimum esset, quia plurimum persectissimae sitbstantiae unicuique deessiet. Item duo infinita dari non possiunt et ibi enim unum finiri necessie est, ubi alterum incipit. Pol remo quum Deus quid summum , atque optimum sit, est etiam ,
ut ita loquar, ipsum totum r totum autem eme non pote it , nisi unum i quod enim totum est, omnia in se continet, atque nihil omnino excludit ca . Tandem hae alia ratione, qua etiam Sancti Ecclesiae Patres non secus aetis omnibus, quas usque modo proposuimus , usi sunt, probatur nostra proposutio . omnia sibi in hoc mundo connexa sunt , unusqtie existit ordo rerum omnium i ergo S consilio unius hic mundus consumtus est, ct administratione unius cuncta reguntur , atque gubernantur . Nam si plurium Deorum per se existentium turba hic mundus vel conititutus esset, Vel regeretur, atque gubernaretur, fieri non posset , ut semper inter se mutuo convenirent, & omnes una cademque ratione constanter agerent. Qti id insuper afferri potest inquit S. Joannesse Damascenus mox laudato capite quin si mundus a multis gubernetur . non ,, di Iabatur , corrumpaturque , & intereat i Quippe quum inter gubernatores pi gna vulgo perspiciatur et discrimen quippe pugnae , di contentioni aditum facit. Sin autem quis dicat singulos parti praeesse , quae nun ex m. quis hilius or- .is dinis auctor fuerit, imperiumque inter eos partitus sit λ Hic enim potius Deus, , unus erit. Unus proinde cit Deus, perfectus, circumstriptionis expers, munis ri di architectus, & condit ar conservator, S , gubernator, perfectione omni su- blimior, & anterior, ,. Qitare etiam mundi constiti itio, ordo, dism sitio, a que regimen, nonnisi unum tantum Deum esse , apertissime demonstrant.
Hinc est, quod etiam antiqui Plii tomphi , atque Poetae , quamvis plures
Deos coluerint, unum tamen Omnium supremum , atque primum agnoverunt .
Hoc eorumdem testimoniis dullinus demonstravit in stra cibortat. ad Graecos a Tom. I. S num.
a Tantum esseae ἰae ad persuadendum,
Imnis etiam evidentiae in hae ratione inesse putavit s. Thomas I. par. qu. 11. art. 3. s
ue inde recte deduxerit, quod ex antiqui ren bHi qua AE ab lasa reacti veritate ponenter pria
cipium infinitum , posuerunt unum tantum Prin-eipium .
173쪽
mam. IS. usque ad ao. , Clemens Alex. in Protreptico , Athenagoras in D tatione pre miram inis, Mophilus Antiochenus in libris ad A uoiscum, Cyri lius Aleri in lib. con. yulianum , dg ex Latinis Τcrtullianus in AEMogetico cap. q. . Minucius Felix in Octavio , Lactantius , aliique fere omnes, qui contra Ethnicos seripserunt . Unum ergo sirpremum omnium Dominum esse . quamvis Phi Iosephi antiqui viderint; tamen quid inde consequi necessiario deberet , non perspexerunt ;hoc eli, neque etiam fieri polia , ut aliqui Dii inlariores existerent. Id autem iisdem a git nentis facile evincitur , quibus usque modo usi stimus. Nam ideo
pluris Deos inter se aequales esse non .le dem Itravimus , quia ens Summum
Magnum, infinite bonum , atque perfectum , cuius nodi est Deus , si aequatim habeat , Summum Magnum, infinite bonum , atque periectum esse desinet. ideo, que amplius non eriti ergo potiori iure illa entia, quae alteri subiecta sunt, de
ab eo habent, ut sint, Deos ella repugnat; si tamen, prout necesse est , nomi, ne Dei ens Summum Magnum , independens, atque per&ctissimum intelligatur. Dispiciamus aeque de hanc partem inquit Tertullianus adversiis Marcionem . lib. r. cap. 6.) an diversitas saltem duos capiat, si parilitas capere irem potuit. o Porro S hic eadem regula Summi Magni pat inabitur nobis , utp,te quaeri totum statum vendicet divinitatis .... intim erga cita contra Marcionem poll,, alia concludit), Summum Magnum cogatur agnoicere , quem Deum non ne- is Tat, non poteit admitti, ut summo ma I aliquam adici ibat diminutionem , , qua iubiiciatur alii Summo Magno is . Quare neque plures Dii inter se aequales exiliere possunt, neque etiam possibile est, ut unus ita premus omnium sit , ceteri vero inferiores. Dices I. Duas esse reges a se mutuo independentes , quorum proprii sint, atque determinati fines regni , nullo modo repugnat r ergo neque etiam repugnat duos esse Deos, qui natum dominium ha ant. R. n. cons i nam sicuti inter finitum, & infinitum , inter creatum, & increatum nulla proportio esse potest; ita neque etiam inter dominium Dei . atisque creaturarum . Nam Dei dominium infinitum . atque abselutum esse debet a dominium vero creaturarum nonnisi finitum . N limitatum esse poteli. Hac vero
de catilla contingit, ut quamvis non repugnet, duos eae reges a se mutuo im
dependentes , quorum proprii , atque determinati sint regni fines; quam maxime tamen repugnet, duos esse Deos, qui dominium rerum omnium inter se divistim habeant; hoc est, quorum dominium infinitum sit uniuscuiusque , utpote divunum ; & finitum , quod in argumento supponitur. Diees II. L as Divinas naturas, quarum unaqtiaeque agat, quod sibi proprium est; vel una ab altera nihil in agendo dissentiat, sipponi non repugnat: ergo Dei unitas haud certissime constat. R. . evidentem contradictionem in hac siippositione involvi i nam si has duas
naturas omni ex parte aequales esse si apponamus, nonne inde certo consequitur,
earum unam operari non posse , nisi altera permittat, atque consentiat λ Qua vero ratione potentia infinita . atque abGluna cum dependentia ab alio principio consistere poterit λ Id enim ad dominium Asblutum, atque infinitum spectat, ut absque ulla subiectione ad alterum omnia complectatur.
., Video rursus inquit Laetantius Divia. Instit. lib. I. cap. 3. quid e comis trario dici possiti tales esse illos plures, qualem nos volumus unum . At hoc
174쪽
fieri nullo palla potest, quod singulorum potestas progredi longius non vale-- bit, occurrentibus sibi potestatibus ceterorum. Necesse est enim , ut suos quisque limites aut transgredi nequeat, aut si transgressiis fuerit, suis alteriunm, , nibus pellat . Non adent, qui Deos multos esse credunt, fieri possie, ut ali- se qui diversiam velint; ex qua re disceptatio inter eos, ct certamen oriatur tis scut Homerus bellantes inter se Deos finxit , quum alii Troiam capi vel- ,, lent, alii repugnarent. Unius igitur arbitrio mus dum regi necesse est. Nisi is enim singularum partium potestis ad unam providentiam referatur, non pote- rit silmma ipsa constare , unoquoque nihil curante amplius, quam quod ad se eum proprie pertinet; sicut ne res quidem militaris, nisi unum habeat du- ,, cem , S rectorem. QMd si in uno exercitu tot fuerint imperatores , quot le- ,, giones, quot cohortra, quot cunei , quot alae ; primum Me instrui poterit ,, acies . unoqum ae Periculum recusante γ nec regi facile, aut temperari, quod is sitis propriis consiliis utantur Omnes, quorum diversitate plus IM eant , quam ,, prosint et sic in hoc rerum naturae imperio, nisi unus fuerit, ad quem totius, , summae cura referatur, uraversa solventur, ει corruent ,,
Neque est . cur quispiam dicat, has duas naturas ita inter se consentientes supponi possie, ut quod una vult, etiam altera Velit, quod una agit, etiam altera agat. Nam , uti iam supe monuimus , em infinitum consertium alterius emetis sibi similis omnino excludit i itaque haec duo entia infinita esse repugnat. Si autem infinita non sunt, neque etiam Dii esse pol sunt . Deinde ex hae stippositione consequi quod repugnat, imie quoque constat , quia eadem res semel a que iterum produceretur, nihilque esset, quod unum diei possetis Etenim has duas naturas , uti caullas partiales, erundem effcctum producere, nemo, ut ego arbitror, tam inlisus erit, qui assirmare audeat i nihil enim absurdius de Diviana natura confingi potest. Causi e ergo totales esse deberent r ergo duplex esse. e ius iisdem res indere deberet, quia essent caussie totales eiusdem generis: ergo eadem materia semel, atque iterum producta esseti ergo nihil esse imum poterit, sed duplex necessario erit.
4ab initate entis a se vinosa eollegit quod omnino impium, ae maxime absurdum , praeter homirum vel imperitiis oram fidem est.
Nam quia ens a se nonnisi unicum esse potest, universitatem rerum Omnium , di quae in ea continentur. unam substantiam, unis mem , aetemain , inis Creatam , ct necessarium esse, Eib. I. pari prop. 7., ct seq. affirmavit. At quae in hac rerum universitate continentur, non ilum quoad modos , sed etiam quoad substantiam inter se differre, mutabilia, atque divisa inter se esse , c gente experientia, nemo negaVerit di ergo haec rerum universitas una sub tia immis, aeterna, increata, ct necessaria esse non potest. Verum hac tota de re satis , ut arbitror, in si perioribus dis itavimus.
175쪽
TII EO L. NAT DRALIS ARTICULUS IL
NUM cdu RzCTA RATIONE PUGNET , DUO PRINCIPIA EXISTERS , QUORUM UNUM BONORUM, ALTERUM MALORUM CAUSSA SIT.
ΝΟnnullonim opinio fuit ab antiquissimis ducta temporibus, duo prima prim.
cipia admittenda esse , quorum unum omnium bonorum , alterum mal rum prima caussa esset . A Zoroastro Persarum Psend propheta. atque Legis' latore huius opinionis originem nonnulli repetunt. Non ibium plures Ethnicorum, sed etiam multi Citristianorum primis potissimum Ecclesiae temporibus Zoroastrum hae in re sequuti sunt, quos Sancti Ecclesiae Patres selide confutarunt. Hanc ipsam de duobus principiis opinionem , sta iam vetustate collapsam N firminsimo argumentorum robore apertae falsitatis convictam, tamen ut rationi adversam non esse demonstraret, mirum sane est , quam multa Baetius disputarit tum in suo Di ctionario Hiilorico Critieo X. P. in artihulis Manichai, Origeries, de Pau- ' liciani, eorumque adnotationibus . tum etiam longe fusius in . sitis adnes Provincialis responsionibus . Nihil eorum in hisce operibus omisit, quae Veteres opposuerant , ut duo sibi contraria principia admittenda eiis suaderent , multa quoque acute si btiliterque excogitata superaddidit , quae imperitis fucum Aliquem lacere lana se possent aγ. Nos vero antequam confutationem illius sit scipiamus , nonnulla Lemmata praemittenda esse ducimus. quibus non solum fiet, ut tollantur omnia dubia , quae in hac nostra disputatione suboriri possent, sed etiam multa eorum diluantur , quae Baetius summa confidentia, atque etiam audacia opponit. L g M M A I.
Malum non est aliqua natura, seu quid 'sitivum, ut Maininxi somniarunt, sed est ipsa absentia boni.
Ad hane rem demonstrandam multiplici S. Augustini argumentatione utar quae per se perspicua ell, atque manifesta. is enim ita est mente caecus,, s ait Sanctus Pater lib. a. de Moribus Manichaeor. niim. a. 3 qui non videat id
, , cuique generi malum esse , quod contra namram eius est ρ Sed hoc constitu- , , to evertitur haeresis vestra: nulla enim natura malum, si, quod contra natuis ram est, id erit malum . Vos autem asscri is quamdam naturam , atque sub-- stantiam malum esse. Aecedit etiam ii id, quod contra naturam quidquid est, , , utique naturae adversatur. & eam perimere nititur. Tendit ergo id , quod, est , facere, ut non sit. Nam S ipsa natura nihil est aliud, quam id. quod intestigitur in suo genere aliquid esse . . . Id ipsum ergo malum est, si praeteris pertinaciam velitis adtendere , deficere ab essentia , di ad id tendere , ut
Num. I- aeramus ergo, inquit, ista diligentius, & quantum fieri po-
176쪽
LIBER II. . I Iis te si planius. Percunctor vos iterum, quid sit malum si dixeritis id, quod
vi nocet : neque hic mentiemini. scd φ se animadvertite, quaeso vigilate , se quaese deponite studia partium, S Verum non vincendi, sed inveniendi grais ri tia quaerite. Quidquid enim nocet, tam aliquo privat eam rem, cui nocet iri nam si nullum bonum adimit, nihil prorsus nocet. id hoc apertius , ob se secro vos A quid planius quid tam expositum cuivis medioeri intellectori , , modo non pertinaci Z Hoc autem posito, Videtur sum , opinor, quid sequa- ,, tur. In illa quippe gente, quam summum malum esse suspicamini , noceri A cuiquam rei non potest, ubi nihil est boni. Quod si duae naturae sunt, utas.
is firmatis, regnum lucis, di regnum tenebrarum, quoniam regnum lucis Deum - eiIu fitemini, cui simplicem quamdam naturam conceditis, ita ut non sit ibi si aliud alio deterius i confiteamini quidem necella eli, quod vehementer qui- dem eli adversum vos . sta tamen necesse est confiteamini, istam naturam , is quam seminum bonum non modo non negatis , sed etiam vehementer per se siuadere conamini, eise incommutabilem.& impenetrabilem , , incomipti-- bilem, & inviolabilem et non enim erit aliter summum bonum ; id eil enim, si quo nihil eli melius ; tali autem naturae noceri nullo pacto potest. At si noeere, bono privare est ἰ ut ollendi; noceri non potest regno tenebrariam , A quia nihil ibi boni, est et noceri non potest regno lucis quia inviolabile est. A Cui igitur nocebit, quod. dicitis malum p . Num. T. ,, mari'am ergo. tertio, quid sit malum p Respondebi is sertasse ieorruptio. Quis & hoc negaverit. generale malum esse λ Nam hoc est con ita naturam, hoc est, quod nocet . Sed corruptio non est in se ipsa , sed in se aliqua fissistantia , quam corrumpit et non enim substantia cIt ipsa corruptio . Ea igitur res, quam corrumpit eomiptio, , non est malum, non est . Quod ,, enitii corrumpitur integritate, & sinceritate privatur. Quod ergo non habetia ullam sinceritatem, qua privetur, corrumpi non potest a quod autem habe , A pcofecto bonum est participatione sinceritatis. Item quod corrumpitur, profu- . se eri pervertitur et quod autem pervertitur, ordine privatur ; ordo autem h ,. num est. Non igitur quod corrumpitur, bono caret: eo namque ip . quo nono caret, viduari, dum corrumpitur, potest. Gens ergo illa tenebrarum, si om- . is ni Nono carebat, ut dicitis, comampi non poterat et non enim habebat, quod is ei posset aularre corruptio , quae si nihil auferat, non corrumpit . Audete
M iam dicere , Deum , N Dei regnum potuisse corrumpi , si diaboli regnum, ,
is quomodo deis ibitis, quomodo corrumpi possit, non invenitis. Tandem num. I. I. is Quid enim aliud, inquit, quum quaero, quid sit ma ., Jum, rustransbri ostis, nisi aut quod contra naturam est, aut quod noceat , is aut corruptionem, aut aliquid buiusmodi λ At in his ostendi velfra naufragia , se nisi forte, ut seletis cum pueris pueriliter agere, respondebitis malum esseis ignem, Venenum, tetram, di cetera huiusmodi . Nam etiam de quodam di se cente nullam sublitantiam malum esse, unus de primatis huius haeresis , quem familiaritis , crebriusque audiebamus. dicebat vellem scorpionem in manuis hominis ponere , ac videre, utrum non sibtraheret manum i quod si faceret, se non uerbis, sed re ipsa convinceretur. aliquam subitantiam malum e .se , qua
si doquidem illud animal esse sibi tantiam non negaret. Et dicebat hoc non coram illo, sed quum ad eum nos commoti referremus, quid ille dixiiset Respondebat ergo, ut dixi, pueriliter pueris. Qitis enim meliuscule imbutus,
177쪽
,, erudkus non videat per inconvenientiam eorporalis temperationis Me laesere.,, ac rursiis per convenientiam non laedere, etiam commoda non parva se conferre λ Nam si illud venenum per se ipsum malum essἡt, eumdem se, o pionem magis priusque perimeret. At contra si ei penitus aliquo puncto de- ,. trahatur, sine dubitatione interiret. Ergo illius corpori malum est amittere , se quod nolim recipere . Item illi bonum est habere id , quo nobis honum est e is rere. Erit ergo eadem res S bonum , ct malum p Nullo modor sed malumis cit, quod contra naturam est: hoc enim di bestiae illi, re nobis malum est ;,, id ell, ipsa inconvenientia, quae sine dubio non est substantia , imo est ini-M mica sibilantiae. a LEMMA II.
Deum in hae vita uti rerum omnium primam. supereminentemque caussim cognoscere, non vero eam eo rebendere ρο sumus , prout in se ea quo fit, ut nobis ineomprehensibilis existat. Ex iis, quae in libro I. Qu. a. demonstravimus, nos cognoscere Deum
ut primam cauisam rerum omnium manifeste constat ἔ eum tamen nobis incomprehensibilem esse debere , multa sane evincunt. Quandoquidem haec caussa sine principio, di a se, atque necessario existit sAr. I. qu. I. lib. a. J I simmam simplicitatem habet, estque sita egentia, sive natura Art. I. quae. 2. lib. 2. , limo essentia, ct esse unum idemque in ea sint f Art. a. eiusdem quaeib J ; tandem infinitas perfectiones habet, sive earum numerus spectetur , atque dignitas. sive ad modum attendatur, quo easdem. obtinet Art. I. quae. 3. lib. 2. . isnam vero haec, atque alia sane multa , quae singula sunt infinita , mente
complecti poterit pEx hisce autem duo consequuntur. Prius est: quia ut primam caussam Deum cognoscimus, ea quoque nobis certo perspecta esse poliunt, imo , si attendamus, certo perspicimus , quae illi convenire debent, quatenus est prima caussa rerum omnium t huiusmodi sunt a se esse; necessario existere ; omnium primum principium , atque unicum esse; omnia moderari, regere. S gubernare : aliaque his sint ilia, quae cum primae caussae notione necessario coniuncta sunt. Alterum est i quia tum in se , tum in sua agendi natione nobis incomprehensibilis existit, inde consequi necessario debet, ut non solum essentia illius cognitionis nostrae capacitatem excedat, se d etiam rationem eorum . quae Deus facit , vel nullo mcuo , vel omnino imperfecte, videre possimus. apropter sicuti propter ea, quae non videmus, immo nec videre millimus, alia negari non debent, quae certo perspicimus consoluens inde fit, ut praeter omnem nationem ii agant, qtii vel contra existentiam Dei, vel contra attributa illius, quae certissima natione novimus, multa ab incomprehensibili essentia Dei, eiusque nobis incognita agendi ratione , desumpta opponunt. Tale vero est argumentationis genus, quo Baelius perpetuo utitur. ut duorum sibi contrariorum principiorum existentiam adstruat. Nam, ut Videbimus, pleraeque argumentationes illius ab ea agendi ratione proficiscuntur, qua homines uti consueverunt r quum enim Deus non eo modo agat, quo h
δὲ Consulanu S.Thomas lib.IIIae .s..aea. .,la quo plura in eamdem rem precure disserit.
178쪽
aliud principium ponendum esse instri, quod omnium malorum mussa, atque, origo sit. Divinae quoque providentis, im statis , atque sipientiae modum sibi peripectum e se vellet; & ob hanc caussam multa in iis sese deprehendisse putat, quae cum unitate principii conciliari non Possint. Unde quod certi im , peris
spectiumque est , conatur id tollere per ea, quae neque muit, neque nosse potuit . Quam ergo sutilis, inepta , nulliusque momenti eius argumentatio sit,
Disinae Sapientia. Bonitati, alpae 'ustitiae e sentane- est , ut bomo sit liber , atque sm juris.
Irae illud sippono , quod tamen omni argumentorum genere insea demonstraturi sumus. dari legem naturalem ; hoc est , aliqua natura sua turpia esse , aliqua vero honesta cast. Divinae sapientiae quam maxime convenit, ut id homo habeat, per quod suo iudicio propriaque deliberatione turpia vitare, & quae honesta stat, amplecti possit; sed hoc sine arbitrii libertate praeliare non valeret tergo. Minor constat, quia si arbitrii libertatem non haberet , unum prae altera eligere non misel. a. Honelia ratio vivendi, quam in hac vita servare debemus , in eo posita esse debet, ut quamvis tam bene , quam male agere possis mus , bene agamus ; sed ut hoc prae illo seligamus, arbitrii libertas requiritur rergo si per Divinam sapientiam honestati vitae nostrae prospectam esse debuit, illi quam maxime consentaneum est, ut libero arbitrio simus praediti. Minor comstat . 3. Provisum esse oportuit a Divina sapientia , ut non una eademque ratio esset tum male . tum bene agentis ; scit si homo liberi arbitrii facultatem non
haberet, eadem tum bene, tum male agentis conditio essetr ergo. Prob. mi. Si nulla in homine esset arbitrii libertas , tam qui bene , quam qui male ag rent , diversa natione agere non polianti ergo utrorumque eadem conditio esset.
Divinae quoque bonitati convenit, ut homo sit liber. Eam homini faculta. tem datam esse, per quam ab omni malo cavere posset, Divinae bonitatis argumentum est; sed ab omni malo per liberum arbitrium cavere potest: ergo. a. Id facultatis habere hominem , per quod laudem , atque praemium consequi pocsit, Divinae bonitatis argumentum est; sed laudem, aut praemium sine libero a bitrio conflaui non pol set a ergo. Prob. mi. In his , quae necessario agimus, at terque nos habere non possumus, nihil nobis laudi verti, aut ad praemium ad. stribi potesti ergo. 3. ,, inae igitur est tanta perversitas, cuti Augustinus Eu , , dio quaerenti qua de caussa liberum arbitrium bonum dici possit, lib. a. de ν,, Lib. Ad. num. 39. recte res,mdet) capillos nostros , quamvis inter exigua ,
., & omnino abiectissima, tamen inter bona numerare ; nec invenire , cui a se flori tribuantur, nisi bonorum omnium conditori Deo, quia & maxima bonari ab illo simi, a quo est omne bonum: di dubitare de libera voluntate , sine
qua a Id vem eum Baelio disputantes ae.
.uo iure supponere possumus, quia . uti coinnabit ex ejus obiecito libus, quas in ri eo futabimus, admittit mala moralia . quae talia
sunt ex eo quod naturali legi adversantur. Deinde quando eaussam Attreis arum at t, alia quid diei iustum, vel injustum , turpe , Vel nestum independenter a quacumque lege. ipse quoque profitetur. Viae quae hac d. redisseruimus adnotatione B. pag. 26.
179쪽
ia qua recte vivi Mon possie concedunt, etiam qui pessime vivunt λ Et eene nune,, res vide, quae A, quid tibi videatur, melius ei se in nobis, sine quo necte vi.
o vi poteli, an sine quo recte vivi non potest λ . . . inum ergo in corpore conis ,, cedas oculum esse aliquod bonum , quo amissis tamen ad recte vivendum nonia impedituri voluntas liura tibi videbitur nullum bonum , sine qua recte rim vivit λ Nuni. s s. eiusdem lib. Intueris enim iustitiam, qua nemo male uti- , , tur. Haec vero inter summa bona , quae in ipse sunt homine, numeratur, om- is ne*ile virtutes animi , quibus ipsa recta vita, & laonesta constat. Nam neque o prudentia, neque sortitudine, neque temperiantia male quis utituri in his enim , , omnibus, sicut in ipsa etiam , quam tu commemorasti, iustitia recta ratio vi- ,, get , sine qua virtutes esse non possunt . Recta autem natione male titi nemo, , potest. Ista ergo magna bona sunt: sed meminime te oportet, non ibium ma- ,, gna, sed etiam minima bona non esse posse nis ab illo, a quo sunt omnia ho-- na; hoc est Deo . Id enim superior disputatio persuasit, cui toties , tam- ,, que laetus, allatisus es 4 Virtutes igitur, quibus recte vivitur , magna bona , , sunt: species autem quorumlibet corponim, sine quibus recte vivi potest , is minima bona sunt: potentiae vero animi, sine quibus recte vivi non potest . ,. media bona sitnt. Virtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est,
se mediis , S minimis , non solum bene, sed etiam male quisque uti potest. Et
,, ideo virtute nemo male utitur, quia opus virtutis est bonus iisus illorum . qui-- bus etiam non bene uti possiimus . Nemo autem bene utendo male utitur .
,, Quare abundantia, S magnitudo bonitatis Dei non solum magna . ed etiam se media, de minima bona esse praestitit. Magis laudanda est bonitas eius in ma- ,, gnis. quam in mediis, & magis in mediis. quam in minimis bonis, sed ma-- gis in omnibus, quam si non omnia tribuillet , , . apropter liberum arbitrium , quamvis eodem homines male uti possint , medium quoddam bonum esse negari non debete ergo a malo principio dimanare non potuit; ergo a Deo di- manare debuiti ergo Divinae bonitatis argumentum est.
Est quoque Divinae iustitiae consentaneum , ut homo sit liber. Num ut praemia bonis, malis supplicia retribuantur, Divinae iustitiae leges exposcunt; sed si
in nulla creatura libertas exilieret, nullus tum prauniorum , tum poenarum retributioni locus daretur: ergo. P ob. mi. ini ad bene, vel male agendum vi quadam, ineluctabiliqne necessitate compellitur , aliter agere non potest i ergo si bene agat, nullum ei prannium , si autem male. nulla paena debetur. Hinc recte Tertullianus Iib. 2. adversia Moetovor i se Tota ergo libertas arbitrii , inquit is in utramque partem concessa est illi . ut sit dominus constanter occurreretia & bono i me servando , di malo sponte vitandor quoniam S alias positum is hominem sub iudicio Dei, oportebat illum iustum enicere de arbitrii iiii meri ritis , liberi scilicet. Ceterum nec boni , nec mali merces iure pensiretur ei, quiis aut bonus, aut malus necessitate fulset inventus, non voluntate. In hoc re lexis constituta est , non excludens , sed probans libertatem , de obsequio sponte praeo stando, vel transigressione spontet committenda: ita in utrumque exitum liberin, , tas arbitrii patuit ,,. Et S. Aug. lib. a. de Lib. Arbitrio ni tm. I. se Deinde. inq&ir, illud bonum, quo commendatur ipsa iustitia in damnandis peccatis , is recteque fictis honorandis, quomodo esset, si homo careret libero voluntatis., arbitrio λ Non enim aut peceatum esset , aut recte factum , quod non fiereti, voluntate. Ac per hoc di poena intulla esset, di praemium , si homo volunis talem
180쪽
se talem non haberet liberam. Debuit autem & in stipplicio. & in praemio esse se iustitiae quoniam hoc unum est bonorum , quae uini ex Deo. Debuit igi- ,, tur Deus dare homini liberam voluntatem ri . LxMMA IV. Liberum arbitrium praeclari um donum Dei est, Divinamque Bonitatem , arque Sapientiam quam maxime commendat. Sublato libem arbitrio, multa bona e medio tolli necesse.esti ergo. Prob. anti Sublato libero arbitrio, nulla humanae Virtutis laus reliqua esset; tultitiae , qua recte facta compensantur, malefacta puniuntur, nullus amplius locus remaneret ; sagacitas, quam in consiliis recte capicndis in homine admiramur. quoddam nostrae mentis praestigium evaderet ἔ nulla ratio legum amplius habenda esset; nunquam Bret, ut Deus libera elactione a nobis amaretur; qua sane
veri amoris argumenta manifestantur et Omnia demum virtutum opera deficerent.
, , Homo autem si uit Tertullianus lib. a. eontra Marcionem cap. 6.) qui totus,, ex institutione est habens initium , quum initio sertitus est ismam , qua eL. set, atque ita non natura in bonum dispositus est , sed institutione secundum ,, institutorem bonum, scilicet bonorum conditorem . Ut ergo bonum iam suum se haberet hcmo emancipatum sibi a Deo. & fieret proprietas iam boni in ii se mine , & quodam modo natura, de institutione adscripta est illi . . . libertas , de se potellas arbitrii , quae essiceret bonum pmprium iam si onte praestari ab ho- is mine , quoniam & hoc natio bonitatis exigeret voluntarie exercendae , ex li. bertate scilicet arbitrii non favente, institutionis non serviente t ut ita demum, , bonus consisteret homo, si secundum institutionem quidem , sed ex volunta-- te iam bonus inveniretur, quasi de proprietate naturae, , .L E M M A V.
Libertas est praelari um in ordine naturae donum Dei , quamvis homo illa male uti possis, atque etiam saepe utatur. ,, Si enim homo inquit S. Augustiniis de Lib. Arb. lib. a. num. 3.) aliquod se bonum est, & non pol t, nisi quum vellet, recte facere, debuit habere I
,, beram voluntatem , sne qua recte facere non posset. Non enim quia per ibis iam etiam peccatur, ad hoc eam Deum dedisse , credendum est . Satis hoe se cauta est , cur dari debuerit, quoniam sine illa homo recte non potest vive-- m. Ad hoc autem datam vel hinc intelligi potest , quia si quis ea usus fise- rit ad peccandum , divinitus in cum vindicatur. iniuste fieret . si non ,, solum ut recte viveretur, sed etiam ut peccaretur, libera esset voluntra d se ta. Et num. 8. Si ergo, inquit, in corporis bonis invenimus aliqua , qui- , , bus non recte uti homo possit , nec tamen pmpterea dicimus , non ea dari se debuiise , quoniam elle confitemur bona ς quid mirum si & in animo sunt quin ,, dam bona, quibus etiam non recte uti possimus , sed quia bona sunt, non ,,, potuerunt dari nisi ab illo , a quo sunt omnia bona 8 Vides enim quantum ,, boni desit corpori, cui desunt manus, ct tamen manibus male utitur, qui eis se operatur Vel Leva, vel turpia. Sine pedibus aliquem si adspiceres , fatereris is decise integritati corporum plurimum bonum; & tamen eum, qui ad noce Tom. I. T dum