장음표시 사용
161쪽
e . , realiter, ne. In dubium em revocari non potest, Deum sub ratione en iis saltum snalogice convenire cum aliis cntibus ; quam maxime autem ab iiDdem differre , quia increatum est. Haec tamen generis , ct differentiae ratio in Deo revera non existit, sed provenit ab intelicesu nostro . quatenus L nam eam demque rem secundum diversas relationes considerat, atque dividit, quod in se indivisum est. Ut autem Deum ex genere, di differentia constare, dici cunilavcritate posset, realiter, di secundum rem , non vero penes intelle tum nostrum tantum , alia entis, alia increati ratio in Deo else deberet, sicut contingit in omnibus , quae ex genere, S disserentia constant. Dices II. con. I. pari sub Ilantia est ens per se subsistens; sed hoc etiam Deo convenit r ergo Deus in genere substantiae continetur. R. dis mi , eo modo, quo convenit aliis subitantiis, ne., diverse modo, con. Intelligitur quidem si bilantiae nomine cns, quod per se subsistat, neque in alio, sicuti in subiecto inhaereat; non vero ens, quod sua ipsa et sentia sit. Qtii aergo Deus est sua silentia, consequens inde fit, ut diversa ratione , ac ceterie iubstantiae omnes. st ens per sit subsistens , ideoque cum aliis quoad genus convenire non possit . Etenim ad rationem generis requiritur, ut Scholastici c m- sentiunt, quod uni voce pretedicetur. Nihil autem uni voce de Deo, & creaturis praedicari potest. Dicos III. con. 2. par. Deus ab omnibus ceteris rebus multiplici de cauΩsa differti ergo in eo est aliqua differentia . R. , dis . ant. , differt per silam 1iabitantiam , con . . per aliquam differentiam, quae distin ela sit a sua si bitantia, vel a qua saltem aliqua ex parte stra sirbitat tia constituatur, ne. Ab omnibus ergo rebus quamvis disserat Deus; non tamen aliquam disserentiam in eo inessie inde consequitur, quia ab ii scin tron differt
per aliquid a sua stibilantia distinctum , sed per ipsam suam stib Ilantiam. Nam qinina Deus si tam simplex , ut sua essentia ipsa sit , nihil disti lictum in eo ponii' teli, per quod ab aliis untibus distinguatur. Hoc vero contingit etiam in entibus imperseelioribus i quandoquidem rationale per se ipsum ab imationali differt, non vero per aliquod distinctum, quod in illo sit. SCHOLION I. aeda Deus omnium creaturarum principium est, huer ipsum , O creaturam relationem aliquam esse oportet; non tamen inde sequitur , ut simplicitas Dei vel tollatur, Cel miniatur.
Etenim inter principium , & ea, quae ab ipse principio proficisci intur, aliquam relationem esse oportet non selum originis, sed etiam diversitatis, quia effcctum a sua causa diffingui necesse est. Tamen propter hoc non effcitur, ut Deus in sita simplicitate non maneat. Quandoquidem prapter huiusimodi relati nes , in Deo non remanet aliquid scuti in silo subjecto , sed a Deo in aliud iransit. Ἀω autem alicui tribuitur, uti ab eo in aliud transiens, nullam com positionem cum eo facit, uti etiam ex actibus voluntatis nolirae unicuique comitare facile potest. Unde a multitudine relationum , quae intcr ipsium agens, at que alia si ni, agentis simplicitatem non tolli, aut minui mantisthim elir immo quanto agens simplicius eii, tanto plures relationes illud comitantur, quia quo
162쪽
simulteior est vinus, eo minus limitata est , atque ad plura se extendit . apropter relationes creaturarum ad Deum in ipsis creaturis sent quid reste , non tamen in Deo . Sunt quidem aliquid reale in creaturis , quia omnes creaturae ordinantur ad Deum , si uti ad tuum principium , dc ad ipsem quoque, sicuti ad suum ultimum finem , reseruntur. Hoc autem tum realiter, tum penes intellecti im nolirum , iisdem convenit . Non era autem quid reule in Deo , manifeste quoque constat. Etenim relatio realis in ordine unius rei ad alteram posita est i qua de caussa mutua relatio realis in iis tantum adinveniri potest , quae ad se mutuo reseruntur . Sed Deus est ens necessisium , quod a se est, per fectionesque omnes a se habet , uti iam demonstravimus , neque ex creaturae productione bonum aliquod illi superadvenit: ergo in Deo nullam realem relationem esse ad creaturas , ultro liquet , quamvis creaturae ad ipsum realiter res rantur caὶ . Ex hiae autem illud quoque consequitur, ut observat S. Thomas I. pari qua . I 3. ar. 7. , nomina , quae Dci relationem ad creaturas significunt, in tempore dici de Deo, non quidem propter mutationem ipsius Dei, sed propter mutationem creaturae ; sicuti columna absque sui mutatione ad dextriim , vel sinistrum latus mihi posita eise potest. SCHo rora II.
multiplicitas Divina simplicitati non repugnat. Etenim sicuti regia potestas ea omnia complectitur , quae sib inserioribus
potestatibus continentur, & tamen una osse non desinit ; ita Deus virtute suae essentiae , quα una est, atque simplex , Omnes eas persectiones continet, quae alia, atque alia natione a diversis ent i5us participantur. um vem ex esse stibus in Dei cognitionem deveniamus, necesse ell, ut ad illius persectionem significandam diversis nominibus utamur , quia imago persectionis in rebus diversis adinvenitur. Si autem Divinam essentiam , prout in se est, intelligere ponsemus, tunc uno tantum nomine illam significaremus. Hoc vero promittitur iis, qui Deum per elsentiam videbunt Zach. ult. In illa die erit Dominus unus, Onomen Gus unum . QSC MOLION III. Diversa nomina, de Deo dicuntar, quamvis unam eamdemque rem
Hvlicem significent, uon sunt ononima.
Nam ista nomina non eamdem nationem in Deo significanti ergo non sunt synonima. Conseq. manifesta est , quia nomina synonima dicuntur . quae unam eamdemque rationem significant. Prob. ant. Quum res di vcria propter divem fas perfectiones uni simplici rei, quae est Deus , assimilentur , ideo intellectis nolier, qui ex persectionibus creaturarum ad Dei cognitionem pervcnit, absque ulla falsitate multa cognoscit , quae Deo conveniunt. Ut vero significet, quod
163쪽
erenostit, diversis utitur nominibus, quae ipsi Deo tribuit. Quia autem seeunta dum unam eamdemque rationem non tribuit, inde eii , quod synonima diei non possint. SCHOLION IV. diis metis Deus simplex omnino sit ἔ tamen intellectru noster non stustra . . ais falis , plures propositiones de Deo enauciat. Licet enim noster intellechis pluribus conceptionibus in Dei eognitionem deveniat; tamen quod itidem reIpondet, unum, atque omnino simplex este cognoscit. Nam intellectus non tribuit rebus modum . quo intelligit i ita lapidi immaterialitatem non tribuit, licet immaterialiter eum cognoscat . inum ergo iii tellectus nostri conceptiones multae , atque diversae sint . ideo absque ullo praeiudicio Divinae simplicitatis, diversae propositiones de Deo enuticiari pollunt M . Quomodo autem Deus multa cognoscere , & velle possit, quamvis simplex omnino sit, explicandum superellat ; verum multiplicitatem corum, quae cogno. scit,& vult, Divinae simplicitati non obella, tunc aperte conliabit, quando de intellactu , N voluntate Dei disputabimus.
ΙNfinitum id esse dicitur, quod nullum finem habet. Non potest Deus esse in. finitus quoad extensionem materialem , quia est incorporeus. Videndum ergo si perest, num in sua simplicitate , ct spiritualitate infinitus sit. i. erg , inquirem dum , num Deus in ips i sui subitantia sit infinitus, sicuti etiam in suis persectionibus, & quidem quoad omnem modum eas habendit a. num sit summum bonum. Haec vero duo, de quibus in duobus articulis disputabimus, Dei immuta bilitatem magis magisque de monitrant. mandoqii idem si Deus omnem plenitudinem persectionis , omnemque bonitat cm in se non contineret , ulterius persici, atque maiorem bonitatem acquirere posset, indeque consequeretur , possibile este , ut aliquam mutationem subiret.
NuM DE Us SIT IN IUA EssENTIA INFINITUS , ATQUE IN OMNIaus suis I)ERFECTIONIBUS , ET QUIDEM QUOAD OMNEM MODUM EAS HABENDI .
RAtio infinitatis S quod essentiam,& quod perfectiones considerari potest. Secum dum essentiam infinitum illud est, quod nullo modo quoad eam citetvm- scribitur , vel circumscribi potesti secundum vero pereectiones aliqv d infinitum ell, vel quoad numerum earum , quatenus nulla omnino perfectio elle , aut excogitari potest , quae in eo non insit ; vel quoad dignitatem . quatcnus persecti nes , quas habet, psaest cr infinitam earum excellentiam ulterius augeri non poς sunt ; vel quoad tempus, quatenus omnes perfectiones. quae omnino elis , aut
164쪽
excogitari possi int, semper habuit, semperque futurum est, ut habeat; vel demum qLoad principium earum , quatenus a se ipse est omnino perscctum . PRO simio. Deus S in illa essentia est revera infinitus, S in sitis perfectionibus, ct quidem quoad omnem nimium eas habendi. Prob. prior pars poγposit. Deus neccilario, dc a se existit Huius lib. qu. r. art. I. ἔ eilque situm esse Quae. Praeced. art. a.) et ergo est in se infinitus. Prob. con. finitum est, ideo finitum est, quia per aliquid circumscribitur, quod vel cauila sit, vel receptivum cius: ergo si Deus necet fario, & a se ipse existit, estque suuin esse , in se infinitus est. is ipsium esse abselute consideratum inquito S. Thomas I. coni. Gent. cap. . 3. num. F. infinitum est: nam ab infinitis, &- infinitis modis participari possibile est: si igitur alicuius esse sit sinitum , opor. o tet, quod limitatur esse illud per aliquid aliud, quod sit aliqualiter caussa il- , lius esse, vel recepti um eius ; sed esse Divini non potest esse aliqua caussa, is quia ipse est necesse esse per se ipsum ; nec esse vius eii receptivum, quum is ipse sit suum esse : ergo esse suit m cst infinitum , S ipse infinitus se . Prob. altera pars quoius singula peculiariter. Si Deus in suis perfectionibus esset aliquo modo finitus , vel a se esset finitus, vel ab aliqua alia caussa; sed
neutrum contingere potest: ergo. Prob. mi. Deus est ens a se, necessario existens, ac aeternum , iti iam demonstravimus t itaque ab aliqua externa caussa
perfectionibus eius nullus finis imponi potest. Neque etiam a se habere potest. ut sinitus sit in suis perfectionibus . Flenim nullum ens sibi dare potest, ut si, quia nulla caussa agere imiteIt , antequam exillat: si ergo nulliun ens sibi dare potest , ut sit, neque etiam aliquam determinationem sibi dare poterit: quod enim sibi dare non potest, ut sit , potiori iure neque etiam sibi dare potest , ut hac , vel illa ratione siti itaque Divinae persectiones finitae, di limitatae es.
se non polliunt nem: e etiam ex parte Dei. Et re quidem vera quum untia ideo finita sint, S persectionum numerum determinatum habeant, quia ab aliqua caussa prodii eta fuere; ens improductium , atque necessario , & per se existens , infinite perscetiim esse debet . si omnis eniam nobilitas inquit S. Thomas I. coni. Gent. cap. 23. nuin. I. cuia
se iusci unque rei eli sibi secundum esset nulla enim nobilitas eiset homini ex sitari sapientia, nisi per eam sapiens esset, & sic de aliis . Sic ergo secundum , is modum , quo res habet esse, eli situs modus in nobilitate r nam res secti se dum quod suum eue contrahitur ad aliquem specialem modum nobilitatis mai ., rem , vel minorem , dicitur eise secundum hoc nobilior, vel minus nobilis iis igitur si aliquid est, cui competit tota virtus essendi, ei nulla virtus nobilita- , , tis deussu potest, quae alicui rei conveniat ; sed rei , quae cit suum esse , , , , compctit cise secundum totam essendi potestatem ; sicut si emet aliqua albedori separata , nihil ei de virtute albedinis deesse posseti nam alicui albo aliquid se de virtute albedinis deesse potest ex desectu recipientis albedinem , qui eam νο sccundum modum suum recipit , & Drtasse. non secundum totum posse albe- ,, dinis r Deus igitur, qui ei l totum suum esse, ut supra probatum eἱt, trabet es. . ,, se secundum totam virtutem ipsitis ella r non pote it ergo carere aliqua nobili.
o late , quae aliciti rei conveniat; sicut autem omnis nobilitas , S perfectio inest ,, rei secundum quod est; ita omnis desectiis inest ei secundum quod aliqualiter ,, non est. Deus autem sicut habet e se totaliter, ita ab eo totaliter absiliit non csse , quia per modum, per quem habet aliquid esse, deficit a non eise r a Tom. I. R ,, Deo
165쪽
is Deo ergo omnis desectus absit Et i est igitur universaliter perfectias se .
Poltremo, uti prosequitur S. Thomas in citato cap. ni.m. a. , , Oinne im
,, persectum necelle cit ab aliquo perficto pmcedere ; lenien enim est ab ,, animali , vel a planta : igitur primum ens debet eue perfectissimum. Olle , , sum autem est, Deum elle primum ens M: igitur est persectissimus, , . Qitia vem Deus eli omnino perfecti is , perfectiones cius S qui ad numerum , & quoad dignitatem oportet esse infinitas: quoad numerum quidem ; quias aliqua perfectio Deo superaddi pollet, iam Deus non ellet amplius omnino perfectus: quoad dignitatem vero I quia si excellentia perfectionum augeretur , ctiam entis , in quo insitat , perfectio augeretur: quod sane in perfectissimoente contingere non poteti.
Hanc autem persectionum infinitatem , quam tum quoad numerum , tum quoad dignitatem earum , Deus habet, S ab aeterno habet, di semper habiturus eii, Sca se habet. Quandoquidem Deus necess)rio existit, eli ens a se , atque simpliciter aeternum Art. I. qu. I. huius lio. quia cli ens omnino necelsarium . quidquid habet, non habere iaNn potest, re alia ratione, ac eli, nunquam fuit, aut erit: quia a se ex illit, non ibium a te semper habuit, ut esset, sed etiam ut eset ea ratione, qua Elt nimirum omnino perfectus t demum quia cns simpliciter aeternum , nunquam possiibile fuit, ut non elset . neque possibile futurum est, ut non sit , aut ut sit alio modo a Deus itaque per ectiomina infinitatem , quam habet quoad numerum , S dignitatem , ct ab aeterno habet, & semperia habiturus oli, & a se habet. Si autem, uti Hobbesius in lib. de cive cap. II. f. Iq. fallo, atque impie putavit , ideo Divinae perfectiones infinitae e. sunt, quia intellectus noller non poteli assequi numerum earum , non autem quia in se infinitatem revera haberent ; Deus non esset omnino perfectus . Etenim qui assirmat Deum hae ratione esse infinite perfectum , statuit quidem se ignorare terminos, quibus Dei perfectiones circumscribantur ; at vero Divinis ipsis persectionibus nullam infini- 3tatem tribuit, quae tamen ad shmmam perfectionem necessario requiritur. Deinde licet res aliqua finita sit, tamen facile fugere potest aciem nostrae mentis rat vero quod infinitum est, id non selum quoad notiram cognitionem nullum ter minum habet, sed , etiam repugnat , ut in se ipse habeat. Neque vem perfectionum infinitas compositionem in Deo ullam inducit comnino enim simplex eli Deus, ut evidenter s. Th. I. pa. qu. I. ar. 7. ollendit his verbis i um enim in Deo non sit compositio neque quantitativarum paris tium quia corpus non est ; neque compositio se ae , de materiae ; neque in
is eo sit aliud nanira , de suppositum ; neque aliud essentia , di esse ; neque in eois sit compositio generis , & differentiae ; neque subiecti , α accidentis ; manife- sium cit, quod Deus nullo modo compositus est , sed eit omnino simplex.
,, Secundo quia omne compositum est pollerius suis componentibus, S depen- ,, dens ex eis et Deus autem eli primum ens , ut supra ollensiim cit . Tertio quia , , omne compositum caussam habet e quae enim secundum se diversa sunt, non ,, conveniunt in aliquod unum , nisi per aliquam caullam coadunantem ipsa ris Deus autem non habet caussam, ut supra ostensum est, quum sit prima caussari essiisa Quaestione a. lib. praecedentis id nos quoque data opera demoastraviinu .
166쪽
is effciens ,, a . Qirapropter , quemadmodum recte observat P. Augustinus
Sermone I I. num. 8. , alias de Tempore Sermone qO. o In Deo omne i,, qti H dicitur , idipsum est. Neque enim in Deo a.liud potestas , & aliud prinis dentia , aliud fortitudo, re aliud iustitia , de aliud castitas . Quidquid horum, , de Deo dicis , neque aliud. S aliud intelligitur , S nihil digne dicitur Et Tractatu 2 o. in cap. s. Joannis nu. q. , , Homo, inquit , aliud est, quod est ;,, aliud , quod potest. Aliquando enim ex est homo, di non potest , quod , , vult et aliquando autem sic est homo, ut possit , quod vulti itaque aliud est ,, essie ipsius, aliud posse ipsius . Si enim hoc effet ese ipsius, quod est possieis ipsius , quum vellet , possiet. Deus autem , cui non est alia substantia , ut se sit, & alia potestas ut possit. sed constibilantiale illi est, quidquid ejus est , se & quidquid est; quia Deus est, non alio modo est . N alio modo potest ;is sed ego , & pose simul habet, quia velle . & facere simul habet M ,. . Ex eo itaque quod in Deo , quia est lilimnie simplex , non sit aliquid aliud ab ipse potestas eius , prudentia , Brutudo , justitia BG.; sicuti ipse infinitus eii, ita eii infinita potestas eius, prudentia , Hrtitudo. iustitia r ideoque sicuti ipse
sibi, propterea quod infinitus sit , non adversatur , neque etiam attributa prointer sitam infinitatem sibi adversantur .
se Sed considerandum est inquit S. Thomas I. par. qu. a I. an. 3. quod ,, elargiri perfectiones rebus pertinet quidem S ad bonitatem Divinam , S ad se iustitiam , S ad liberalitatem , N ad misericordiam i tamen secundum aliam,
, , & aliam rationem . Communicatio enim perfectionunt absolute considerat sis pertinet ad bonitatem , ut stipra ostensum est Q. Sed in quantum perlactiori nus rebus a Deo dantur secundum earum prisortionem , pertinet ad justitiam, . , ut dictum est sit pra ῬJ. In quantum vero non attribuit rebus perfectionem , , propter utilitatem siram , sed 1blum propter suam bonitatem , pertinet ad liis beralitatem . In quantum vero perfectiones datae rebus a Deo omnem defe- ,, etiam expellunt, pertinet ad misericordiam M. apropter unumquodque attributum . seu unaqliaeque perfectio in Deo suam peculiarem rationem habet equia vero suam peculiarem rationem habet, non sollam una eademque actio, uti
est collatio perfectionum, ad pluria attributa sub diversia catione refertur , seu Deum respicit, di quatenus est bonus, & quatenus iustiis , & quatenus eii liberalis, a que misericors, sed etiam nunc in Deo iustitia agere, seu Deus justitia uti p teii , nunc vero misericordia , seu Deus misericorditer se gerere , quin iustitia
misericordiae opponatur, quia earumdem non eadem , sed diversa ratio eit, seu Deus ob divertam nationem justitia uti, & misericorditer agere constituit . , , talia , fui inquit Tertullianus lib. de Ridicitia cap. a. J etsi bonus natura Deus, ta-- men ta Iulius. Ex cauta enim sicut sanare novit, ita & caedere. , ,
a) Quae s. Thomas in hoo atticillo a
se demonstrata esse in praecedentibus artieulis recte stipponit, eadeni quoque a nobis in duabus quaestioniblis praecedentibus demoti strata si isse a quo jure supponere possumus , quum de ns Ouinibus reuliariter egerimus. Quapropter sicut ex itidem S. Thomas Delcniplieituem Oninino coneludit; ita etiam nos concludere possumus.
Jὶ Dei bonitatem non esse quid Nesiis ter disti ricti ini ab Ipso Deo in sequenti arti
culo e Divinum intellectum , he voluntatem realiter non dist ngui ab essentia Dei qu. s.
art. I. , & qu. 6. ari. I. nos demonstranuis.
Nune autem satis est nobis , ut Dei simpliacitatem evicerimus, ex qua consequitur , u
quod de Deo dieitur , id ipsunt sit Duus.ce Quaest. 6. aret. 2. , & q. di Art. I. hujus quae,
167쪽
Dices I. Deus est si imme simplex r emo non potest in se habere omne
persectiones. Prob. con. in ente simine simplici repugnat unio dive sortim rergo . R., dist. ant. , unio diversorum , quae talia sint quoad nostrum cognosce di modum , ne. ς quae revera in se diversa sint, con.
ita eigo Deum ab effectibus cognoscimus , Divinas persectiones dis sinetis hominibus significamus, quasi distinctae inter se revera essent , & , ut scholarum
vocibus utar, di Itinctam realitatem haberent. Quini enim nomina, quibus perfectiones creaturairam explicantur, diversa in se sint, diversisque earumdcm pem fectionibus res ndeant ; ideo quando hisce nominibus Divinas perfectiones signi ficamus , aliquid multiplex nobis exhibetur, quamvis una eademque res, atque indillincta in Deo sit. Qisa de cauisa multiplicitas, compositio, re distinctori imunio habetur quoad intellectum nostrum tantum, quia, quid Divina essentia sit,
assequi non possumus, ut saepe monuimus , nomenqtie unum non habemus , quo singula explicemus, quae in Divina essentia continentur. Quapropter omnes pedifectiones, quae ob diversas rationes creaturis tribuuntur, longe excellentiori in do secundum unam eamdemque virtutem Deo conveniunt; quae quidem virtus
simplicissima est . atque ab essentia illius non differt. Id autem quomodo contingat, uno , vel altero exemplo aliqua ex parte explicari pote it . Una eademque virtute intellectus noster ea cognoscit . quae diversis facultatibus a sensibus percipiuntur ; immo quo intellectus maioris acuminis fuerit, eo plura uno acta cognoscit . Potestas quoque regia , licet una sit , tamen attingit ea omnia , quae sub magistratuum sibi si ibiectorum potestate continentur. Ita quoque Deus in simpli. citate sitae perfectissimae entitatis continet omnes perfectiones, quas diminutas, atque inter se distinctas entia creata participant. Dices Il. Perfectiones secundum excellentiam infinitae in uno eo lemque subiecto repugnanti ergo . Prob. ant. Em misericordia, di iustitia in eoclem sti lecto non repugnent, quia iuIlitia finita dat locum misericordiae, di misericordia finita dat locum iustitiae, repugnat tamen misericordia . dc iustitia in eodem sub 'lecto infinita, quia agendo ex vi infinitae iustitiae , nullus iam mitat locus m, sericordiae , di e conversὼ r ergo . R. , hoc argumentum , quod prima specie aliquam videtur habere dissicultatem ad ditibi vendum , ineptissimum , & fiitilissim lim apparere statim ac explicati sint termini, dc determinatae idea: iis em terminis subjectae. Et quamvis de eodem argumento nonnihil dixerimus art. I. quaest. I. lib. I. , nihilaminus eius omnino concidendi locus proprius est hic , ubi de attributis Dei agimus . Innititur ergo hoc argumentum totum quantum est suppositioni fallae simul, N ah-1urdae t sipponit enim iiiiiitiam tune dici infinitam , quando nihil remittit unquam de poena , confundendo nimirum idem justitiae cum idea inexorabilitatis ;quasi vero clementia sit contraria iustitiae. Atqui per justitiam vindicativam , de qua asitur in argumento, poena nocentium intenditur, ut communi bono, ac tranquillitati reipii blicae consulatur , S laesis aequa compens itione satisfiat r quod si condonata, aut remissa poena nocentibus , ius surim laesis constet, S respublica nullum detrimentum subeat , quis dubitet recte condonari a Principibus, aut remitti ex rationabili caussa poenam delinquentibus per clementiam non Violataiuilitia Z anto magis a Deo, qui est res supremum , cui lex tui ipsus cipiemtia est , cui manifestatio R. e bonitatis est iusta caussa condonandi, S qui quum sit infinita sapientia, & potentia , novit etiam bona de malis lacere , ut infra
168쪽
ostendemus Dieinirem,& est infinita iustitia Dei,non quasi nunquam is escat, quod
esset inclementiae , sed quia nunquam ignostit secundum sitae infinitae sapientiae rationem sine tuita caulla, aut cum iniuria cuiusquam . Est etiam infinita mis ricordia Dei. non quas nunquam punire velit, neque puniat; sed quia nulla eIllam gravis culpa, qua maior non sit Dei bonitas ad condonandum . Sed qua do condonandum , quando puniendum sit, regula est infinita ipsius Dei sapientia , ex suprema voluntas. Non enim est Deus. sicut terreni Principes, & M giitratus , qui legem divinam, S naturalem habent extrinsecus sibi impositam, contra quam vel ignoscendo , vel vindicando praeter rectam rationem sive ex ignorantia, sive ex mala assectione voluntatis peccare possunt , ignoscendo cum prae hadicio Bilitiae , aut vindicando cum praeiudicio clementiae r sed Deo lex et ipsa eius voluntas gubernata , si ita loqui fas est, per eius infinitam si pientiam:
itaque hoc ipD quia punit, Iusse punit, & hoc ipsis quod ignoscit, iuste ignoscite quum lue dc punitio, & concessio veniae , sicut S alia omnia, ad ipsiunmum uti ad ultimum finem reserantur, idque stoindum sapientiam ipsius infinitam , di quae errare non potest; manet infinita ejus iustitia , & infinita eius misericordia, inter se non selum noli repugnantes, sed ne distinctae quidem , v rum S invicem , & cum ipsa Dei ellantia identificatae , sicut & alia omnia Divina attributa et quam infinitam , N indisfinctam iustitiam, & misericordiam soquuntur in creaturis finitis effectus distincti, & finiti, omnes iustissime , & miserico osissime diipositi. & in pondere , numero , dc mensura ad ultimum finem , hoc est Deum ordinati.
ereaturae omnes cim Deo rate persem o aliquum similitudinem habent.
Nam effectus in virtute suae caussae contineatur oportet et itaque licet perfectiori ratione contineatur in caussa , quam ifi se est . aliquam similitudine , cum ea habere debeti calor enim productus a sole elim calore ipsius selis aliquam sitnilitudinem habet, quamvis non sit ejusdem rationis. inum ergo Deus iuxta naturam cuiusvis entis determinatas perfectiones simul eum existentia unicuique tribuat, omnia cum Deo aliquam similitudinem habere debent. Creaturam autem similem esse Deo, non Deum creatum , existimandum
ess . Nam ideo aliquid alteri simile esse dicitur, quia participat aliquam persectionem illiust quia igitur, quod in Deo perisctissimum est, entia creata imperfecte participant, illud, in quo similitudo e llimitur, Dei simpliciter est,
non creaturae ; ideoque si creatura habet, quod Dei, non vero Deus , quod creaturae est, creatura Deo , non Deus creaturae similis dicatur oportet. Deinde quum id simile alteri sit, quod ad eum refertur ; creatura autem ad Deum , non Deus ad creaturam referatur, hac quoque de caussa creatura Deo , non ν
169쪽
NυM DEUS SIT INFINITE BONUS. ,
DEus per suam essentiam summe bonus est . Hoc autem duobus modis a cipi poteti: I. ex parie subjecti; r. ex parie praedicati. Illud qtoad sit
ieetum summe bonum esse dicitur, cui ob suam eisentiam convenit tale esse , neque alicui extrinseco principio acceptum referre debet, quod habet. Si autem omnem perfectionem cum omni plenitudine etiam possideat, quoad praedicatum quoque omnino persectum esse dicitur. Ut ergo de Divina bonitate constet omni ex parte, haeae illi convenire demonstrandiim aggredimurr I. suminam et se , atque infinitam: a. seli Deo hane sirmmam bonitatem per essentiam convenireta. Deum esse ipsam stam bonitatem : q. tandem Deum esse Principium cuju . . vis bonitatis in aliis entibus : seu, uti loquitur S. thonias I. conse Gen. cap. qo. . omnis boni bonum. Haec vero omnia unica propositione praestabimus .PRopost Tio . Deus & eli summum bonum , & si imma bonitas ei tantum peressentiam convenit: quae quidem bonitas ab ipso Deo non dii linguitur, , eit caussa , atque principium totius bonitatis. Prob. prop. quoad primam partem . Unumquodque bonum dicitur propter propriam virtutem , quam in se continet et nam virtus S subie istum, in quo inest, S operationem illius perficit ; sed virtus est quaedam perlactior ergo ita unumquodque bonum est, scuti persectum est; sed Deus eii infinite perfectus are. prae. r ergo etiam infinite bonust ergo summam infinitamque bonitatem in se continet. a . 'Prob. sec. pars Quum aliquid bonum esse nonnisi aut per essentiam . aut perparticipatisnem possit, quod non eit bonum per erilantiam , CIi bonum per panicipationem ; sed quint eit bonum per participationem , non potest cise summum bo. num t ergo quia Deus est sem muni bonum , ut mouo demonstravimus, non poteli essebanus per participationem . Deinde quod eii bonum per participationem , praesupponit ante se aliquid, a quo pariicipet bonitatem ; sed Deus est primum cns, infiniteque perfectum , ut constat ex dem It ratis r ergo fieri non poteli, ut sit bo. num per panicipationem . Rursus : bonum per participationem pra supponit aliquid. a quo participet bonitatem quamvis autem bonitatem participare possit ab aliquo
alio cnte , quod sit bonum per participationem , tamen illud aliud ens semper praesupponit principium , a quo participet bonitatem , di nisi aliquod primum p natur, quod sit bonum per essentiam , dari non poterit aliquid bonum per patii.
cipatiotiem , quia emetus. sinc caussa dari non potest, quaevis tandem sitecessio cffectuum praesupponatur i ergo oportet, ut admittatur honum per essentiam , a quo omnes gradus bonitatis derivare possint ; sed illud bonum selus Deus esse potest , quia eli primum ens & caussa cctemrum omnium t ergo Deus est bonus per suam essentiam. Omnia enim bona s inquit S. Augiistinus Enarrat. iuo Psal. 13 q. num. 3. J ipso secit: ipse cil bonus, citiem nemo secit. Ille bono - ,. sito bonus est. non aliunde participato bono: ille se ipsb bonus est , non ud-- liaerendo altori bono . Pmb. tenta pars. Deus per sitam essentiam silmmam bonitatem habet, ut modo
a S. Thomas I. e f. Gent. cap. 37. num. I.
170쪽
modo demonstravimus eigo est ilia bonitas. Prob. con. χω non est sha - nitas, ex stia ei litia summam h mitate in habere non poteti, sed aliquam bonulateiri tantum participabit: ergo si Deus per silam etantiam summam bonitiatem habet, sita bonitas esse debet. Deinde Deus eli suum eru Aret . qu. a. hujus lib. i eigo quidquid in Deo eli, per eius essentiam est i em Divina bonitas ab ipse Deo non dii linguitur. Tandem quod non est sua bonitas. necesse est ut ab aliquo principio illam participet et ergo si Deus non esset si a bonitas, noque Cns a se., neque necessiarium , neque aetemum , neque primum principum omnium csse posset, contra ac evidenti natione conifare demonstravimus. sc Prob. quarta pars Soli Deo silmma innitas peri essentiam convenit, ut dein monstravimus t ergo ipse solus cuiuisis banitatis principium ei se potest . Proba cim. Si soli Deo stamina bonitas per e sentiam convenit, bonitas quam alia , entia laabent , per participationem habebunt i erga ab aliquo oportet, ut partiacipenti crga ne processum in infinitum admittamus quod nullo moiso admitti mise iam demoni avimus dicendum est, Deum esse caullam , atque principium totius bonitatis , quae in aliis entibus adinvenitur. Nullum igitur esset bonum , suti recte habet S. Augultinus Sem. 29. I. versu Psal. II7. num. r. J nisi se factum esset a bono ia Et a quali bono p quod nullus fecit. Nullum ergo bo ,, num esset, nisi a bono factuin esset, quoa factum non est. Bonum caelum,
se sed factum bonum et boni Angeli, se laeti boni i bona jdera, ibi, & luna,
is alternatio noctis, ta diei. temporum vices, volumina saeculonim , cursis am, , norum , gemina herbarum S arborum , naturae animalium , de inter haec om- ,, ni a creatura laudatrix homo; omnia bona, sed facta bona ; ct a Dea bbna, , non a se. Qsi fecit haec, idper omnia bonus Elii quia nullus eum fecit bo
is num , sed a se ipso bonus cit. Nec tamen sibi soli, sed α nobis bonus eii se .
2 ullum malum in Deo admixtum esse potest. ,, Esse enim, & bonitas cuti S. Thomas I. con. Gen. cap. 39. recte obser- 'M Vat & omnia, qtae per esentiam dicuntur, nihil praeter se habent admix- ., tum ; licet id, quod eii 'bonum, possit aliquid praeter esse , de bonitatem ha- is bere se. Sed Deus est sua bonitas i ergo.
U Um multipliciter dici potesti nam Petrus, δc Paulus ex. v. dicuntur esse unum specie , homo, & brutum dicuntar esse unum genere. Rursiis diacitur unum , quia indivisum est in se ipse . de divisum a quolibet alio, sicut Petrus , di Paulus, dc quodlibet aliud individuum cuiuscumque lpeciei plura indivi dua sub se continentis ; quae unitas appellatur numerica . Denique dicitur quispiam minin , neque specifica , neque numerica unitate, sed quatenus excludit pluralitatem ; quo sentia in quolibet dominio proprie Monarchico dicitur et se unus