장음표시 사용
191쪽
,, aliquid nocere possit. Qui im autem boni aliquid' operatur Deus in emendati ,, ne maioriim, quum parvulori ira suorum , qui eis chari sunt. doloribus, ac mo M t ibus flagellantur; cur ista non-fi.tiit, quando, quum transierint . pro non factis, , erunt, an quibus facta sunt a propter quos autum facta fiunt, aut mcliores e- , , runt, si temporalibus incommodis cmendati rectius elegerint viveret, aut e
, , cusationem in futuri iudicii stipplicio non habebunt, si huius vitae angoribusia ad aetemam vitam desiderium convertere noluerint λ Quis autem novit, quid , , parvulis, de quorum cruciatibi:s duritia maiorem contunditur , aut exercetur
se fides, aut misericordia probatur: quis ergo novit, quid ipsis parvulis in secro, to iudiciorum suorum bonae compensitionis reservet inus, qui quamquam , , nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt ,, pNum. G. M Ouamquam isti calumniosi, & talium quaestanum non studi ,, sissimi examinatores, sed loquacissimi ventilatines, etiam de pecorum dol is ribus, ct laboribus selent minus eruditoriun sellicitare fidem, quum dicunt r
id etiam vel pecora meruerunt mali, ut tanta patiantur incommoda. velis sperant boni. quia tantis exercentur incommodis p Sed ham ineunt. vel sem , tiunt, quia iniquissime de rebus existimant, qui quum simmum bonum qiκ d,
, , di quantum sit, adipicere nequeant, talia volunt esse omnia, quale putandis esu Lmmum bonum e praeter enim summa corpora , quae coelestia sunt , mi , , nusque corruptioni subiacent. summum binium cogitare non possint 3 Ideoque ri inordinatissime flagitant, ut nec mortem. nec ullam mmiptiotiem patianturis corpora bestiaru in . quasi non sint mortalia, quum sint infima, aut ideo mari la sint, quia stirid c es ta meliora . Dolor autem , quem bestiae sentiunt, an, ri marum etiam bellia litim vim quamdam in suo genere mirabilem laudabilcm- ,, que commendat. Hoc ipso enim i uis apparet in regendis animandisque suis
,, corporibus quam sint appetentes unitatis. Quid enim est aliud dolor. nisi qui-- dam sensus divisionis , vel eorruptionis impatiens p Unde clarius apparet, quam, , si illa anima in sui corporis universitate avida unitatis, de tenax, quae nec ,, libenter, nec indisserenter, sed potius renitenter. & reluctanter intenditur in se eam passionem corporis sui, quae eius unitatem , atque integritatem labes is diari moleste accipit. Non ergo λ appareret, quantus inferioribus creaturis aniis malibus esset appetitus uisitatis , nisi dolore. bestiarum . mod si non appareret. is minus, quam opus effet, admoneremir, illa simma, de ineffabili unitate creatoris esse omnia ista constituta is . Num. 7o. Et revera si pie, ac diligenter adtendas, omnis creaturae spinia cies. & motus , qui in animi humani considerationem cadit, eruditionem no. stram loquitur diversis motibus , de assectionibus, quasi quadam varietate ii
,, guarum undique clamans , atque increpans, cognoscendum esse creatorem . Nul- ,,'la enim res est earum, quae nec dolorem, nec voluptatem sentiunt , quae non
,, aliqua unitate decus proseli generis assequatur, vel omnino naturae suae quam. ,, cumque stabilitatem. Ex quo a Naret, omnia , sive quum ostendunt. Vel os
. f.nduntur , sive quum delectant, vel delectantur, unitatem insinuare. & p-
192쪽
' suemdam statum esse , tu nuo homo si bene agat, felicitatem ems quaim , sin autem mala , miseriae obnoxius sit, Divinae I pientia , Bonitati, atque Vinitiae non Iolum nouopponitur, sed etiam convenienti mum est .
Divinae Sapientiae leges poscunt, iit omnia certo ordine, atque ratione se stituantur; sed certus oeso', atque ratio postillat, ut iis p mia dii tribuantur, qui se recte gessierunt, quamvis male agere possent ἴ contra Vero condigna pinna ii plectantur, qui se male gesserunt, licet bene agere possunt: ergo. a. Albquod exercitationis tempus conititutum esse , quo uniuscuousque Virtus probetur, Vel mala agendi ratio manifesta fiat, ut praemia, vel poenae pro uniuscuiuique merito retribui pγssint, sapientissime pmvisum esse, nemo negaVerit et eIM . 3. Eos cis sita virtute periculum facere oportere, qui ad silmmum fastigium dignitatis evehi debent et e tria neminem supplicio assciendum eise , qui non improbus tit it ; Legislatoris sapentiam quam maxime commendat et ergo. . Hoc idem de Divina Bonitate probatur. Ut vera ratio bonitatis in acti nibus creaturarum innotescat, Divinae Bonitati consentaneum est sed hoc comtingit potissimum , si sit quidam. status , quo homines tam bene , quam male age re Poditate ergo . Prob. mi. Semel ac ponatur, homines qua*m necessitate age, re . de bonis quidem eorumdem operibus, non vero de eorum bonitate constabit , quae tunc serum perspicua fit, quando, reiectis , quae mala sunt , bona conshetantur: et . a. Ut creaturae ad praemium imputari possint, quae recte agit, Divinae Bonitatis argumentum est sed hoc contingit, si quidam itatussi, quo homo si recte agat, beatitudinelii consequatur, ii autem male , miseriae osmox iussit i. ergo. Minor constate nam bene agenti, quando aliter agere non potest, virtus ad praemium. vel gloriam imputari non Ioest . Idem & de Divina Iullitia constat. Justitia eI virtus, qua ius stum unicuique tribuitur; sed si hic status non daretur, nunquam esset, cur ius fiuina salicui tribueretur σε ergo ut huiusmodi satus existat, recta Iustitiae ratio exigit. Prob. mi. Tunc ius sium unicuique tribuitur , quando boni praemia recipiunt, mali autem condigna poena plectuntur; sed si hic status non daretur , non esset . neque cur mali punirentur, neque cur boni praemium recipere misent, quia utrosque aliter agere possibile non ii: isset r ergo. a. Iustitiae actus est, unicuique reddere , quod proprium est; sed si hic status non daretur, unicuique, quod pro prium est, reddi non possieti ergo. Prob. mi. Nemo id sibi proprium dicerem. test, quod sua libera electione .non egit. sed necessitate compulsita operatus suit; sed si hic flatus non daretur, homines necessitate compulsi bene, vel male age. renti ergo . 3. Justitiae leges exposcunt , ut tam bene, quam male age tium
vina histitia usque modo disseruimur, magis distinete intelligantiit, quod is debitum alten is di potest duplieitet in operatione Divina IM aut secundum quod aliquid debetur Deo ais aut secundum quod aliquid debet ut rei crea M tae. Et utroque modo Deux debitum αὐὐ dit . Debitum euim est Deo, ut implea- is tui in rebus id , quod ejus sapientia , fleis voluntas habet, di quod suam bonitatem ., manifestat. Et secundum hoc iustitia Dei M respicit decentiam ipsius , secundum quam
is remit sibi , quod sibi dubetur . Debit uina
193쪽
tium voluntas probetur opere . antequam quispiam vel praemium reemlat, vel poenam sustineat: ergo. ., Mitismo ἱ ut ait S. Augi istinus lib. de Merais ne num. a 7. J si non voluntate male facimus, nemo obiussandus est omnino,
is aut moneiause quibus sublatis, Clinitiaua lex, vi disciplina omnis Religi
Demonstratio, quam a priori Logici vocare eonsueverarat, demonstratione a poΑriori m*orem vim ad persuadendum habet; unde sit, ut quae demonstratione a priori certissime constant, in dubium
revocari aeon debeant, quamvis nonnulla per argumem satisnem a posteriori contra ea pugnare zideantior. Demonstratio a priori rationem asseret, cur res aliqua sit; demonstratio a tem a posteriori, rem esse suadet ex essetabus t ergo ista rem eise demonstrat, illa vem rem selum rem esse demonstrat, sed etiam demonii at, cur sit ; sed intellectus noller magis convictus manet, quando non ibium rem esse certissime videt, sed etiam cur res sit, evidenter cognoscit ergo demonstratio a priori maiorem vim ad persuadendum habet, quam demonstratio a posteriori. a. Majorem cenitudinem de re aliqua habemus, si illius lininediatam cau lam , atque rationem videamus , quam s eam esse debere. ex quibusdam effectibus nais perspicuum fiat : sed primum per demonstrationem a priori, alterum per demonstrationem a posteriori habemus erς - Prob. 4na. Si rem primo modo e gnoscamus ; non solum eam exilientem ceriissime videmus, ded etiam rationem, ob quam exissi, evidenter perspicimus et s autem secundo modo rem quidem existentem eertissime videmus. ignoramus tamen ratiunem, ob q iam exilia , ted magis de re aliqua certi sumus , quando non silum iam exi.tentem certissime videmus, sed etiam ea ratio, ob quam existit . evidenter nobis perspecta est: ergo.' Hinc vero necessario consequitur, ut falsum esse non possit. 'uod per demonstrationem a priori certissime constat, quamvis ex demonstratione a posteriori contrarium eius colligi videatur: nam per argumentationem aposteriorι nunquam essicitur, ut eae rationes evanescant, ob quas Per de monilnationem a priori rem esse debere, certissime constat et ergo dum cae , quae proeul dubio vim omnem nostro intellectili inlarunt, in suo robare consistunt. de rei veritate seinper certi esse debemus t ergo certitudo demonstrationis a priori per contra. riam argumentationem a posteriori non tollitur: ergo falsim et se non potest , quod per demonstrat item a priori certissime constat, quamvis nonnulla per argumemtationem a 'steriori contra ea pignare videantur. umque verum vero
,, etiam est in uid rei ereatae , quod habereis id , qtrad ad ιpsam indicatur . . . . Et sic ,, etiam Deus operatur iustitiam , quando is dat unicuique quod et de tur secundum M rationem suae naturae , & conditionis. Sed is Me debitum dependet ex primo, qui hoc un,cuique debetur , quod est ordina- ,, tuin ad ipsum secundum ordinem Divinae,. sapientiae. Et lieet Deus tae modo debi- is tum alicui det, Ma tamen ipse est debi- toe, quia Ipse ad alia non ordinatur, M,, potius alia in ipsum. Et ideo justitia qua
,, doque dichiir in Deo eondecentia si di b M nitatis, quandi que vero retributio pro me , , ritis ,, . Secundum hanc ergo rationem iustitiae , quae juxta Mnctum Thomam rete butio pro meritis quandoque recte dicitur. hominem libertate praeditum esse debere pro urnamus et nam si necessario ageret, millariusmodi tetributio pro meritis dari posset.
194쪽
trarium esse impossibile sit, itemqtie impossibile sit per demonstrationem , sive v
ram ratiocinationem falsiim eolligi ; hinc sequitur, eam argumentationem , quae aposteriori ducta est, si repugnet rei per argumentationem a priori de miratae, non esse demonii rationem. 1ed fallaciam, re parallogis inum . Atqui Baelius An. a ichaei adnotat. D. unicum rerum omnium principium esse debere , ratione a priori evidenter constare admittit i ergo ob contranam rationem a posteriori, quam opponit . inepte huius rei certitudinem tolli contendit i eiga quamvis, ut ipse vellet , ratione a tosteriori duo contraria principia concluderentur , nihil tamen inde inferre pro te posset: ergo id admittit, quo id omne tollitur, quod specie quidem acuto, revera autem fallaci multiloquio suadere contendit: er go , quamvis nihil nos contra reponere ad ea pollemus, quae ab ipsa ratione aposteriori petiti opponit, semper tamen de unitate principii constaret . Haec eo dicimus non quasi Baelii fallacias detecturi non simus , sed ut intelligatur. absia. de seciue ipsum, suum primi principii unitate semel admissia per demonstrati nem a priori nil taminiis a posteriori eius certitudinem tolli inepte cane , m nimeque philosephice exit limavit. Verum hic Lemmatum finis sit , quorum utilitas tunc potissimum constabit , quando ea expendemus, quae contra primi principii unitatem Baetius opponit . Age ergo, modo expendamus , num cum recta ratione pugnet, duo priuia Principia esse , quorum unum bonoriim , alterum malorum omnium caussa sit .PRoposirio . Duo prima principia esse , quorum unum bonorum , alterum malorum omnium multa sit, cum recta natione revera pugnat Prob. prop. Ens sim me malum repugnat : ergo falso supponitur . Prob. antia Nomine eratis 1 umine mali vel intelligitur ens infinite contrarium enti sit me M.
no ; vel intelligitur aliquod principium praed tum iisdem persectionibus , excepta
benevolentia I atqui in utroque sensu repugnat cras senime malum t ergo. Prob. mi. quoad utramque partem . Ens quacumque in re enti summe bono infinite contrarium, nihil aliud esse potest, quam infinita non entitas, quae careat pen
iectionibus omnibus, quae in Deo sint i ergo existit infinitum nihil, quod omni
perfectione, atque entitate careat i ergo existit, quod nullo modo eis, aut esse potest . Si autem hoc ens Divinarum perfectionum particeps esse intelligatur , sed tamen malevolam voluntatem gerat a tunc illud ens attributis contrariis conitabit, atque in se divitum erit. Etenim quia sim me intelligens, venam cuiusque rei bonitatem cognoscet ἔ & tamen. volet , quod malum eii , ideoque contra id operabitur, quia evidentissinis periplaiti quia sium me bonum est, nonnisi bonitatem communicare .elle debebit; oc tamen damnum inferet i quia summe iustum . bene agentes. praem io donare debebit; S tamen omnibus indiscriminatim nocebita itaque hoc ens de contrariis constabit attributis . & in contrarias partes distractum erit: eaea hoc ens summe malum extitere , undequaque repugnat. 2. Entis mali, atque independentis existentia semel posita tollitur Deus remo. Prodiant. Deus est ens si immum, immensum, infinite intelligens , atque potens; atqui haec omnia attributa tolli necesse est, si entis mali, aque inde pendentis existentia semel ponatur ri ergo. Pn b. - Non esset ens summum , quia ens aequale, atque ab eo independens existeret et non esset immensum , quia ab illo ente malo, atque independente impediretur, ne utique sua virture ag rvit non infinite intelligens, quia illius mali retis consilia noscere non potat inon in sinite potens , Qua malum eas , cui resistere non possiet, sibi adversari experiretur et ergo . 3. Haec
195쪽
. 3. Haec dira principia vel ex necessitate naturae agere sipponuntur, ita uterium eorum semper, re necessario bene , alterum semper, & necessario male operetur ; vel inito inter se foedere, unum semper bene, semper male alterum operaturr at utrumqtie aeque repugnat: ergo. Prob. mi. quoad primam partem. Si duo illa principia ex necessitate naturae agant , tunc nulla mali moralis notio reliqua erit, omniaque ex naturali efficacia horum duorum principiorum ita necessario contingent, ut neque ab ipsis , neque a nobis aliquid immutari possit. id vero quotidianae experientiae magis contrarium est Deinde potentia li-rum duorum principiorum vel aequalis , vel inaestualis esse debet i si inaequalis esse dicatur ; unum ad destructionem alterius tendat necessie est i bonum prin- cipium praevalebit, si major vis in eo sit ; dominabitur vero mesum , si plus possit; atque ita fututum erit, ut omnia vel bona, vel mala sint. Si autem, utriusque virtutem aeqtialem esse fingamus, qua ratione inter se consentire poterunt ρ momodo statim alterum alterius opera non destruet ρ Quapropter vel summa inde oriretur, vel nihil boni, aut mali prodiret. Sicut enim si
duae aequales contrariae vires in se mutuo agant , impediti:r, ne corpus move tur ; ita etiam a duobus contrariis prim: iis, S in agendi virtute omnino in qualibi is, nihil boni, aut mali prodire posset, quamvis unum eorum ad bonum, alterum ad malum tenderet ergo. Prob. altera pars. In hae livpothesi Deus mali auctor esse poneretur: ergo. Prob. ant. Propter initum foedus consentiret, ut creatura iummi mali imperio sibiiceretur, ac sineret, ut ageret in eam principium , a quo nihil, nisi malum , provenire poteilr eigo. Huc vero spectat Tertulliani argumentatio contra Hermogeuem cap. I . is Aut enim, , potuit Deus emendare mate-
riam nam in materia malum principium inesse Manichaei effutiebant , sed no. luit ; aut voluit quidem , verum non potuit infirmus Deus: si potuit, & n is luit ; malus S ipie, quia. malo favit, & sic iam habetur eius assentator , lisse cet iv n itistituerit: quia tamen si nobilisut illud, mn esset; ipse iam Deilesiis se, quod noluit non esse i quo quid turpius 8 Si voluit esse, quod ipse noluit, , fecilla, adversus semetipsum agit, quum & voluit eise, quod noluit laeisse , ,, S noluit fecisse, quod voluit esse . . . Invenietur Deus egiise male, si perri volt intatem ; turpiter, si per liecessitatem et aut famulus erit mali Deus, aur
Et re quidem vera quomodo haec duo principia huiusmodi fiedus inter se
inierint, nullo modo intelligi poteli r etenim quum unum eorum ex sui natura velle debeat, quod simpliciter honum , ct nullo malo admixtum est; alterum vero quod simpliciter malum , dc nullo bono admixtum eth ἔ p ter bonorum,& malorum commixtionem utriusque conatus omnino irriti evaderent, nullumque eorum suum finem consequeretur. Ex quibiis omnibus, ut inina alia omittam, apertissime constat, hypothesim de mutua conventione duorum principiorum omnino absurdam esse, impiumque Hobbesium , qui naturae statum sibi finxit , in quo bellum perpetuum esset , & in quo tandem factum fuerit, ut duo comtraria principia , quae sibi mutuo adversabantur, inter se fiesus inierint , etiam hae in re turpiter errasse ; quamvis Baetius hane opinionem uti improbabilem non respuat. saJinioniam vero Baetius duo prima sibi mutuo contraria principia admittenda
196쪽
Isresse, ratione a posteriori constare pota. contendit, modo Videamus , num res ita se habeat. inanivis mala tum metaphysica, tum etiam moralia in hoe mundo occurrant ; tamen universalem ordinem rerum omnium semper servatum Lisse viisdem irae ergo ut duo principia admittamus, harin imi versitas rerum non sinit. An constat e nam & singularum rerum natura eadem semper Dit, ct partium tam multarum, tamque dissimilium connexio, uniser invariata mansit, N pelvetiis
ordo semper persseveravit in iis , quae sibi mutuo siuςcedunt; nihil denique in haeram admirabili, atque multiplici disipositione rerum non os linatum unquam a d ruit . Conseq. probatur. Si duo sibi opposita principia in haec inferiora afferent unum eorum destrueret, quod alterum posuisset, tolleret , quod alterum consti 'tuisset, everteret, quod alterum stabilisset et ergo confisionem perturbationemque
maximam in rebus omnibus consequi oporteret et ergo nullus ordo, nullaque constans vicissitudo eruitum romanere posset; sed hanc in tam immensa, ae sere in. finita rerum tam diversanim multitudine semper perseverasse videmus' er ut duo principia admittamus, Hec rerum universitas non sinit: ergo haec duo onmcipla repugnare, etiam ratione a posteriori consitat.
Ab adversariis reponi quidem poscet, haec duo principia vel necessitate naturae asere , vel impervini in haec inferiora inter se mutuo divisime.& hae de caussa inde consuquens non esse , ut rerum ordo turbari debeat. Verum haec ut que satis ex iis confutata manent. quae supcrius disseruimus . FDos L Multae res valde imperfectae in rerum natura occurrunti alia uir
que multa sunt illis imperfectiora ; sed Deum summe bonum, atque omni temtem magis dec at, ut vel nullae imperfectiones in mundo essent, vel omnia eamdem persectionem h'erent: ergo aliud contrarium principium admitti debet fa N. ne. mi. quo utramque partem. Etenim res ita persectas Deum crea H ut in iis cui nulla imperfectio admixta essiet, ita demonstro repugnat, Deus lacere non do it ἔ atqui repugnat creaturam ita perse
clam esse, ut nullam impersectionem admixtam habeat e itaque nulla res huiuetraitionis a Deo creari debuit . Creaturam vero omnino perfectam repugnare
nihilo, insititoque intervallo differt apumiectissima natura , quae a se est , S alias, atque alias possibiles creaturas persectiores producere potest. Itaque si omnis creatura necelsario imperDcta estii bat; vel si aliquas produxit , omni persectas producere non poterat. Si autem has creaturas producere ovia Tquaeque suam conveni entem bonitatem habet . Deo indignum non Dit T terminare quibus potissimum perfectionibus unaquaeque pMdita essiet, penes illius vo unx-tςm , atque sapientiam esse debuit. J V γ in V ιω- - . a 'eque etiam omnJa 1qualiter perfecta Deum producere oportuit. Id enim in quavis constit titione rerum fieri repugnat. Nam Omne com tum suas partes
hiet 4 rursus qu. s partus aliis atque aliis minoribus consant f Parte, aut di. vi sive a eptae persectionem totius habere nullo modo possunt, neque una taeam persectionem, quae sipectat ad altera mi ita exempli causa noue ma d capitis pcrseeli em . neque unus homo tot tu, I, ni
nens persectionem habere potest . Itaque quum omnes creaturae sint na es hurus universitatis , aequaliter persecte produci non debuerunt.
197쪽
Nulla deinde in rebus ereatis perlaeta b nitas adinveniretur , nisi diversi gradus bonitatis in iisdem essent e nam distinctorum , dispariumque unionem ad pulchritudinem totius plurimum conferre ,. numo in di bium revocare potest. Quid quod tam diveri irum, dissimiliumque rerum connexione Creatoris Sapientia sese apetetissime prodit 8 Etenim majori sipientia . opus es , ut mirabili ordine inter se
ea conneetantur, quae diversa, quam 'ut quae eiusdem generis sunt. Quum ergo res omnes, quamvis natura , atque Conditione inter se distinctae tam upte ordinatae sint, ut citiuscumque agentis oeeati virtutem superent; diverittatem persectionum , quae rebus inest Divinae Sapientiae certum argumentum esse . fatea
Metaphvsicum ergo malum quod in deficientia a summo bono conssilit , nulla ratio sit, cur Deus a rebus creatis tolleret . Quoniam vero Dei Pote tiam , atque Bonitatem bie quoque Baetius opponit, paucis demoni trandum aggredior , semper iuxta ipsum futurum esse , ut de Dei Potentia , Bonitate nosciniqueri possemus , quaecumque tandem cuiusvis rei perfectio esset. Per Divinam Potentiam , atque Bonitatem repugnare nin potest , quin unaquaeqtie res magis . magisque sectatur, quamvisognes , ni implicesque perfectiones habeat i edii in semper aes dum , cur una que res magis peffecta non exillat: e qitain. vis eam bonitatem , atque perfectionem haberent, quam Baetius stirite sibi comfingere posset ς tamen. conlequens inde non fieret , ut querelis illius ullus amplius locus remaneret. apropter quanto verior, atque selidior Baelii argumen. tationer haec ell argumentatio i Quae exiliunt , si in se ipsis spectentur , convenientem suam bonitatem , utque perfectonem habent ; sed quod bonum , atque perfectum est , a malo principio dimanare non potest: ergo omnia , quaecumque . qualiacumque sunt, nonnisi a I eo optimo Maximo produci potuerunt .., , Naturae igitur omnes sita S. Aug. lib. I a. de cietis. Dei cap. 1.) quoniam
is sunt, N ideo habent modum suum, speciem suam , & quamdam secum paeis cena suam, profecto bonae sunt. Et quum ibi sint . ubi esse per naturae ordiis nem debent. quantum acceperunt . sivum esse cuilodiunt. Etaavae semper es, , se non acceperunt . pro usu motuque rerum , quibus creatoris lege subduntur , in melius deteriusve mutantur , in eum Divina providentia tendentes exitum ,. , , quem natio gubemandae universitatis includite sta tat nec tanta comptio , qua is ta usque ad interitum naturas mutabiles mortalesque perducit , sic faciat nonis esse, quod erat, ut non inde fiat consequenter, quod esse debeat. Quae quum
is ita sint, Deus , qui summe est, atque ob hoc ab illo facta est omnis essentia ,.se quae non summe est quia neque illi aequalis esse deberet, quae de nihilo fa- is cta esset, neque ullo modo esse posset, si ab illo facta non esset nee uti
is rum Vitiorum offensione vituperandus, & omnium naturarum consideratione ,
is laudandus est Coni. Multa inutilia , atque etiam noxia im hoc mundo occurrunt, uti i se experientia constat r haec autem omnia a sapientissimo principio produe a fuit se, dici non debete ergo vel suam originem a malo principio habent ; vetquod mali in eis est, a malo principio derivavit. R., dilL. quoad nos, quatenus multorum utilitatem, atque pulchritudinem non perspicimus , con. , in se , & quoad relationem , quam habent cum universitate rerum , ne. Audiendus hac de re S. Augustinus, qui de Genesi contra Manichaos lib. I. num. 23. ita praeclare disserit: se Solent etiam Manichaei miri Vere
198쪽
vere qiastionem , ut dicant i quid opus erat, ut tam multa animalia Deus se iaceret , sive in aquis, sive in terra, quae hominibus non sint necessaria , , , multa etiam petitiosi sunt, ct timenda λ Sed quum illa dicunt, non intelo ligunt, quemadmodum omnia pulchra sunt conditori , N artifici suo , qui om- nibus utitur ad gubernationem univcrsitatis, cui summa lege dominatur. Si , , enim in alicuius opificis ossi am imperitus intraverit, videt ibi multa insim- menta, quorima cauisas ignorat, di, si multum est insipiens, superflua putat.
,, Jam vero si in fornacem incautus ceciderit , aut sumamento aliquo acuto . ., quum id male tractat, se ipsum vulneraverit, etiam peririciosa, ec noxia ri existimat ibi esse multa. Quorum tamen uitim quoniam novit artifex , insi- pientiam eius irridet, & verba inepta non curans, ossicinam suam instanter, , exercet. Et tamen tam stulti sunt homines, ut apud artificem hominem non ,, audeant vituperare, quae ignorant, sed quum ea viderint, credant esse ne- cessaria, de propter usus aliquos instituta I in hoc mundo, cuius conditor , Sis adminii imitor pratalicatur Deus , audent multa inprehendere , quorum caligaso non rident, N. in operibus, atque instrumentis Omnipotentis artificis volunt, se videri scire, quod nesciunt is, is
Num. 26. Ego vero. fateor, me nescire , mures, & ranae quare creata ,, sint, aut muscae, aut vermiculi. Video tamen omnia in suo genere pulchria , csse . quamvis propter peccata nostra multa nobis Videantur adversa . Non ,, enim alicuius animalis membra, aut corpus considem, ubi non mensi iras , de , , ordinem inveniam ad unitatem concordiae pertinere. ae omnia unde veri niant, non intelligo, nisi a summa mensura, & numero, ct ordine, quae in is ipsa Dei subliuisitate incommutabili, atque aeterna consistunt. Qios si cogiis tarent illi loquacissimi, de ineptissimi, non nobis taedium facerent, sed ipsi con-- siderando omnes pulchritudines de summas, ct infimas , Deum artificem ubi-
., que laudarent; dc quoniam nusquam ollenditur ratio, sicubi Drte sensus ea vi natis offenditur, non rerum ipsarum vitio, sed nostrae mortalitatis meritis im , putarent. De perniciosis autem vel Punimur, Vel exercemur, vel terremur,
si ut non vitam illam multis periculis, S laboribus subditam, sed aliam melio-- rem, ubi securitas si imma est, diligamus, de desideremus, ut eam nobis pi, , , talis meritis comparemus. De superfluis vero quid nobis est quaerere λ Si ti se bi displicet . quod non prosunt, placeat, quod non obsimi ; qilia etsi domuio nolim non sunt necessaria , eis tamen completur huius universitatis integri . tu, quae multo maior est quam domus nos ira , de multo melior. Hanc enim ,. multo melius administrat Deus, qiuam unusquisque nostram do um si iam . ., Ultima ergo utilia , cave perniciosa, relinque superflua . in omnibus tamen quum ,, menninas, di numeros, ct ordinem vides, artificem quaere. Nec alium inve
se nies. nisi ubi summa mensura , & summus numerus , S summus ordo est: id is est, Deum . de quo verissime dictum est, quod Omnia in mensin a, de ponis dere , & numero dispositerit. Sic sertasse uberiorem capies fructum , quum is Deum laudas in .humilitate fi micae, quam quum transis fluvium in alicuius is iumenti altitudine is . Dices II. Motellis sensitionibus saepe assicimur i has autem ex nostri institutione nos pati debere, nemo dixerit et erga haec impersectio a malo principio dimanasse debuit, ne Deum eo modo nostris doloribus delectari dicamus , quox a , quis
199쪽
quispiam gauderet ineislanibus , qtiae in alterius eorpore serent. a Neque necesse est, hominem pati dolares, ut cognoscat, quid sibi me re , aut prodetis possit 1 quia sunt musti dolores, qui hanc utilitatem non huia bent , uti dolores mortis, S alii multi , qui evitari non possunt. a. quia etiam per ibi os sensis noxia voluptatis fugere pol semus. 3. quia sine circumscriptione Divinae Sapientiae, atque Potentiae hoe affirmari non potest. Hinc est , quod Beati nihil tale in I)aradiso experiuntur. Hr. Etiam qui divitiis assivunt, aliisque bonis abundant, maxima infelicitate
detinentur, quia hos quoque mesellis curis saepe ano, compertum habemus. N 3. Quamvis tandem hominum aetatem decurramus. miseriae ubique, cum runt i insantia consilii expers est: iuventus in vitia prolabitur I senectus incer res Omnes secum affert. cdJq. Quod ignorantiae obnoxii stimus, atque pravas animi cupiditates exper,mur , evidenti argumento esse potest , malum siluod principium in nos dolii nari. θ . . Qi is, nisi malum principium, insantibus, & brutis tanta mala , atque etiam mortem ipsam , citius, quam par est . inferre potest λ quis , nisi malum principium , amictionis honorum , S poenarum . quas damnati in inferno sustinent , auctor erit fallaec praecipua argumenta sunt, quae , ut, mali principil existentiam demon stet , ex malo physico Baetius opponit.
Hisce omnibus antequam respondeamua mali physici ' notionem praemitte dam esse ducimus. Corporis ergo, animique dolores. sieriti etiam illud detrμ mentum, quod creata omnla subire possunt, physi in malum appellari coimsuevit. Hoc autem mali genus Divinae Potentiae, Sapientiae . atque Bonitati non repugnare , ideoque per haec Divina attributa tollendum non eme . demonstro ἔquamvis revera tolli possit, si de eorum abseluta virtute loquamur. Haec coiu- positio rerum tum quoad naturam , tum quoad ordinem , tum quoad operati nes , agendique vim, ratis est. Di per cam primum principium increatum , a que persectissimum existere, evidentissime contiet Lib. I. M. 2. art. a. s. I. a. 3. & q. , atque art. 3. eius em qirae. et ergo quae Ex ipsarum rerum natura, ordine , atque disse sitione consequuntur, huius primi principii perfectionibus repugnare non possum ; sed mala phvsica contingunt , quia talis est natura , oriado, atquc dispositio rerum omnii m ; uti etiam Baetius consentit i eigo mal a. physica Divinis perfectionibus non repugnant i ergo per eas tolli non debent. 2 Hanc dispositionem rerum malam esse , ne Baetius quidem affirmare audebit; quin potius Uivinae Sapientiae , atque Potentiae manifesta argumenta in se continet et ergo quae ex ea consequuntur, Divinae Sapientiae , Bonitati, atque P Lentiae adversari non possunt i ergo non est, cur eam tollendam eise , quicquam dicit.
200쪽
dieat. r. sapientissim agimr, qtiando rei unicuique secundum sui naturam pr videturi ergo si haec dispositio, quae in se bona est, atque ens perfectissimum
existere apertissime demonstrat, talem naturam habet, ut physica mala per eam contingere debeant ; hanc Deus sua sapientia , Potentia, atque Bonitate e modio tollere non debet. Tollere ergo Deus omnia physca mala quamvis possit ;nam nihil horum est, quod sua virtute impedire non valeat tamen non debet,s eius dispositionis, quam semel in hac rerum universitate sapientissune posuit.
Illud quoque hie animadvertendum esse censeo, quod Lem m. I. iam o, servatum fuit a nobis; hoc ell, propter ignorantiam multoriim , quae non sitis di
stincte novimus, ea neganda non esse, quae aliunde certissime perspeximus. I de vero consequi ur, ut quamvis in hac universitate rerum nonnulla physica mala occiirrerςnt, quae cum Dei Bonitate , aut Sapientia, aut Potentia conciliare non 'possemus; tamen quia aliunde conflat, hanc universitatem rerum non.
nisi perseclissimi entis opus esse posse , praeter omnem rationem aliud principium qui sipiam confinxerit, quia horum omnium caussa, ct origo sit . Et re quidem vera , si etiam is risus naturalibus, quae non sint stipna cognitionem nos iram , P ter ea, quae non videmus , ea, quae certissime videmus, negari non debent; . iis polim iure hoe krvandum erit si de prima increata carissia agatur, quae tum' quoad sim essentiam, tum quoad suas persectiones , tum etiam quoad agem di modum 'eognitionis nostrae vires longe superat p- Hlice vero constitutis, ad singula respondeo ; di quidem ad primum , et nulla modo mirandum ei se, si molestis sensationibus obnoxii s must nam scuti uni, talis , dii vitionis . ordinisque ratio requirit, ut lapides, quibus domus constructa est, di m se mutuo agant a se mutuo patiantur ἔ ita quoque imitas , dispo-stio, atque ordo huius mundi exipit, ut partes eius in se mutuo agant , atque, a se mutuo patiantur': ex quo quulam illud necessario consequitur, ut quai liuvivimus, non sistum dulees suavesilue sensat es, sed etiam graves, atque m tellas experiri debeamus. Nam corpori quoque itostra quaedam huius mundi pa les simi, quae cum aliis connexae ese debent. Hanc vero nostri conditisnem sine ulla utilitate, atque sapientia constitutam esse, nemo dixerit i ita enim reincte ad rem nostram Celse obiicienti. magna molestia , atque laboribus necesse
esse , ut victum comparemus, respondet Origenes lib. q. con. Celsum num. PLA At non videt, I um voluisse undecumque praeberi solertiae huiu uiae exercen-- dae materiem. ut ne illa otiosa, atque artium imperita remaneret ; atque ua- cauisa hominem crealia indigentem . ut penuria ipsa artes cogeretur inveniis re, alias ad victum. alias ad ves Enim necessarias. Etenim iis , qui nec ad se Divina mysteria, nec ad Philosopli iam aninuim adiuncturi erant , fatius fuitis astere, ut ad extundendas artes selertiam adhiberent , quam omnibus bonis is Miluere , neglecta solertia. Atque etiam ex hac rerum vitae utilium inopia ri natae simi agricultura, vinitoria, olitoria, lignaria, α 'aeraria , instrument ,, rum artifi s iis necelsariorum artibus, quae quaereirdo victum inserviunt. Item se tegmentorum inopia texendi, carminandi, nendique artes intulit - Hinc etiam is coementarii, qui crescente setam solertia, regulas architectonicas excogitave- ,, nint. Huic eidem commoditatum penuriae debemus nauticarum rerum scietiis tiam , qua fit, ut quae in qiribusdam regionibus nascimtur, ad alias trans ,ris tentur , quae eadem non habent. Ex quibus omnibus mirari sebit providentiam . is quae