장음표시 사용
211쪽
gi permittentium , diversa omnino ratio eli, ac ipsius Dei: nam isti malum in.
tendunt , ut laudem inde conseqtiantur δε Deus vero nullo modo malum intendit;
sed quum infinitae virtutis sit , semel ac vitio hominum illud contigerit, quod
tamen, ut saepius diximus nulla ratione in Deum refunditur , colligit ex ipso . quod di, num est. Unde sicuti tum Rex , tum etiam pater laude dignus esset, si ille ex seditione, quae, eo invito, a civibus excitat;ι fuit, suam tortitudinem , atque sapientiam , ille ex confractione ossium filiorum, quae eorum inconsideratione contigit, suam peritiam demonstraret; itk quoque Deus silmma laude dignus est, quia etiam in malis , quae vetat, suae virtutis manifella argumenta praescisret. Tandem ut iuvencula cum perditis hominibus familiariter agat, vel ut eo se conserat, ubi eius honestati aliquod periculum sirbesse γssit, non solum eius natura , sed neque etiam status conditio exigit ; quo fit , ut mater imprudenter agat, si hoc illi permittat, quamvis inde futurum esse videat, ut in pol terum filia plurimum laudis consequutura sit. At vero ut homo libere agat , libereque eligat, quod velit, ex sili natura consentanee ad Divinam Poteratiam, riapientiam , atque Bonitatem exigit; indeque consequitur, ut Deus, qui eiusdem natu rae auctor eli , liberam , sicuti es fecit, servare debeat. ,, Dicendum linquit S.,, Thomas in a. dili. 23. qu. I ar. a.) quod ad I rovidentiam Divinam pertinet, . , ut unumquodque in sua natura relinquantur; quia ut Dionysius s. de Divinisis Hominibus dicit. providentia non est cormptiva naturae, sed salvativa. Cujus
. , ratio est, quia honum universi excedit bonum particulare colasque natura: cre ., tae, sicut etiam bonum gentis excedit bonum hominis, ut in I. Elbicor mr di, is citur. Si autum aliqua natura a suo gradu translata in altiorem per providenis tiam mutetur, quamvis aliquod bonum illi naturae excresceret; tamen bonitatiis universi aliquid detraheretur, dum non omnes gradus bonitatis impleti essent, ,, illo gradu, ex quo natura illa translata erat, vacuo remanente. Dico cris, o quod si peccatum omnino impediretur, per hoc ii ulti gradus bonitatis tolt se remur. Tolleretur enim natura illa , quae fratcit peccare , ta non peccare, quae ,, quidem bonum elir tolleretur etiam hoc , quod est de peccato polle resurgere Iis S multa eiusmodi, quibus ablatis. bonitati universi natatum detraheretur. Et
is ideo ad providentiam Divinam pertinet , di hominem tentari permittere. Sis peccare, si velit is . Contri id ab altero tollere, quod ei noxium futurum esse praevidetur, beneficentiae , atque bonitatis argumentum csit hinc neque tatrix puerum suae vin
untati relinquit, quia sese pracipitaturum esse ridet, neque patcr ob idem periculum in illius manu gladium ponit, neque Rex id privilegii seis subilitisco
fert , quo eos abusuros esse cognoscat; atque ut paucis omnia complectamur, ne
mo in alterum beneficus existit, si ea illi tribuat , quae in eiusdem penaicieme vertenda ei se curto praenoveriti ergo si Deus homines libertate sibi collata abiistros esse certo infallibiliterque praevidit, eius bonitati , atqtae beneficientiae magis consentaneum misseti ut eosdem illa privaret; ea vel potissimum de caussa quia etiam impii aliis dona tribuunt, quibus in sui perniciem usuros se euevident. At
212쪽
At vem demus pergit Baetius libertatem hominis a Deo tolli nullo modo. debuisse . quamvis hominem ea abusurum esse pr Viderit: quid λ nonne absque laesione libernatis a malo immunem servare eum poteriit 8 nonne essicaci gratia. hominem ad bene agendum a Deo moveri absque. laesione liberiatis Theologi sentiunt ρ ergo hac ratione omni malo semper occurrere debuisset LaJ. Tandem, ait', id observetur oportet . ad ei sunt iλm libertatis non pertinere potestatem agendi bonum, vel malum, seu potest tem Cantrarietatis. sed pote statem agendi, vel non agendi, seu potestatem contradictionis r ergo istam , non
illam Deus homini conferre debuisset sbJ.
Ad primum re pondeo, in cerium nos stipponere . per Dei praescientiam non fieri. ut homo necessario peccet Lem. 6.) . Qito semel constituto, illud advertendum esse arbitin. nulli naturae id ab altero benefice tolli possie, quod in se praeliantissimum est, eique convenit naturae ipsius habita ratione , de quo si
male utatur, id in vitium ejus, qui accepit, non vem in donatoris refundi debeat . Hine quia pueri natura non exigit neque ut suae ipse Voluntati relinquatur, neque ut gladius ponatur in eius manu ue iccirco , tum nutrix, tum pater male se gererent, illa si suae voluntati puerum relinqueret, iste si gladium in manu eius poneret. Idem sentiendum est de Rege, qui in suos subditos beneficia consere, aliisque omnibus, qui in ceteros illam beneficentiam declarant, quamvis bonis sibi collatis eos male uiums else videant . Nam quantumvis haec dona in se spectata praeclarissima sint: tamen nunquam talia ζsse potiunt , quae,eorum intrinsecae naturae habita ratione, ei stem debeantur. At Vero liberias homini convenit, quia rationalis est sc); N hae de caussa si Deus libertatem ab homine tolleret. illius
quoque naturam perverteret, quam inter ceterias omnes praecellentioris dignit
tis esse ne Baetius quidem negaverit. Quapropter sicut pater filio suo aut oculos confodere . aut manus pedesque obtruncare non debet , quamvis iisdem male eum usiuriam esse certo praevideat; ita neque etiam est, cur Deus ab homine libertatem tollat. Alia quoque multa sunt, quae libenatem homini a Deo auferemdam non esis sindent, quamvis ea ipsium abusurum praevideat; hoc est , quia i . bertas donum: Dei praelarissimum est , quamvis homo eo male uti possit ΓLem. s.J : qui ab Divina Bonitas nullo modo accusari potest , licet homines propter arbitrii libertatem peccaturos esse praeviderit sLem. 6., 7. J ; quia persectioni Divitiae P tentiae . ahque Bonitatis non de gatur , quamvis peccata non impediat s Lem. 8., s. , Io. , & II.J quia , licet homo mccet, tamen illius naturam malam esse inde non insequitur, immo eiuslem bonitas exinde cognoscitur Lemm. I 3.J ; quia nihil Di .inae Iustitiae integritati detrahitur ex eo quod homo quibusdam desedibbus obnoxius sit L Lem. I ., S I .Jς demum quia quemdam statuna esse . quo virtus hominis probetur, Divitiae sapientiae , Bonitati , atque Iustitiae quammaxime conssentaneum est Lem. I .J . Hisce vero omnibus accedit, Deum ex peccatis hominum esulta bona colligere, quae einn ad sui manifestationem , nim ad aliorum utilitatem plurimum conferunt , uti sepius diximus i quae quidem ita colligit Dam hoc iterum iteruntque monendum esse cens auS non quasi peccata illi necessaria sint , ut vel aliquas suas persectioncs manifestet , vel aliorum titilitati pm piciat, sed ex iis , se vetanto simul, ac permittente , patratis . pe
213쪽
et iliari ratione vel suas persectiones prodit, vel bono aliorum prospicit. Ηα--m omnia quum in . hominem , qui alteri benefecerit. cadere pon possint, non est, cur Baelius inter beneficia Dei, & hominum comparationem inllioeat. Ad secundum respondeo , Deum quidem ilia efficaci gratia hominem ad bonum aliquando movere, quin ip e laedat libertatem illius. At vero gratia est donum Dei supernaturale , quod quum nemo suis natam viribus mereri possit, velle, ut illud Deus squamvis summe bonus sim singulis momentis unicuique praestet, nimis praestim pluolum est . Quapropter si tantum bonum conserat; sum m pere laudari debet r si non conserat accusari non potest et nemo enim de iis . quae sua tantum liberalitate tribuit, redargui potest, si non tribuat. Deinde Diavinae gratiae auxilio nemo est, qui non malo merito culpae privetur; unde quod homines eo auxilio aliquando destituantur, sibi imputare debent. Ad tertium res γndeo , indifferentiam ad bonum , & ad malum non pertinere ad essentiam, seu ad turmalem , ut aiunt , rationem libertatis. Tamen hanc potest tem ad bonum , S malum in libertate contineri contendimus quoad statum accident lem , quem habet in nobis. Hinc . ut recte observat S. Thomas qu. I 6. de Maiato artes . , liberum arbitrium εἰ secundum se considerari poteli, & secundum , quod est in tali natura , nempe crearat si consideretur sec dum se; tum iud, cium rationis, tum etiam potentia agendi, & non agendi illi 'convenit a si a tem consideretur prout est in natura creata; duo alia illi conveniunt; hoc est. S mutabile esse, di tam ad bonum , quam ad malum ferri posse . Qua de cause fa qu. 21. de Veritate art. 6. ait: Et pro tanto disitur , quod velle malum, nee est libertas , nec pars incriatis, maeamvis aliquod signim libertatis. Et qu. 2 .de Veritate art. 3 K osse etiuere. maiitrum, inquit, non est de ratione liberi arbitrii, sed eo sequitur libreum adiret .m . feci tum quod es in natura creata. Ἀπr pter, praesentis liberi arbitrii nostri habita ratione , ut ne aliquando peccaremus. il lud pGEM requireretur , ut Deus sua gratia nos licet immerentes semper praeveniret, atque culpa , S uitio nothro in malum declinantes ad bonum retraheret. Gnatia autem , uti modo dicebamus, donum Dei gratuitum est, quoa
quum Deus sita bonitate conserat hominibus, non tenetur eis i semper consermo, quemadmodum vel homines, quae omnino gratis mutuo inter se conserunt, senD.
ia vero neque hominis natiuum malam esse consequitur ex eo quod ipse pec cet, quin potius bonitas eiusdem exinde cognoscitur L Lem. II. J , neque. Divinae justitiae integritati aliquid derogatur, quia poenales Adae defectus in poli ros dimanarunt Lem. I ; neque ob ignorantiam, aliisque defectis, de Di vina Iultitia recte conqueri possumus Lem. Is. ; aliunde autem quemdam statum esse, quo virtus nostra probetur, Divinae Sapientiae , Bonitati, atque I ilitiae quam maxime consentaneum est Lem. I7. et non est, cur quispiam rinponat , tali nos libertate a Deo donari debuisse, ut ca ad malum nulla in do uti possemus. Qioniam vero illa , atque similia Baetius a Celse mutuatus fuit, ideo haeealia ex Origene Celsum confutante superaddenda esse censemusr is kn vellet , D s ita Oripenes contra Celsum lib. q. num. 3. J ut Deo nequitiam subito tolle αδε te , & virtutem inserente , homines novis rerum imaginibus conceptis, eme , , darentur λ Id quaesierit alius, an naturae sit consentaneum, an fieri possit iri ego vero, fac posse e sed quid libero arbitrio fiet λ Quomodo Eude digna.
214쪽
Do vero id & potuisse, S decuisse feri. At naget quispiam Celsis imit
is tus, nunquid non Deus sua Divina virtute potuisset homines ab initio ere is re virtuti addictos, ita persectos, ut nulla esset nequitia, nullaque adeo erit se rectione indigerent ρ Haec simplice. sertasse , ac taesos permo ire nossent . non item eum . qui in rerum naturam introspicit Novit enim virtutem ri,' si rura esse usque adeo liberam, ut . sublata libertate, ipsa e medio tollatust Tandem. ut multa paucis complςctamur , ex iis, quae usque modo dii id ruimus , constat nimirum , istae , aliaeque similes ai utentationes, quas Bilius asnauseam usque saepe repetit, quam iutiles, S ineptae sint i Idea ordinis tibi patitur, inquit. cautam infinite farinam. atque bonam non impedire, ne ultra malum introducatur saJr exigebat Dei Bonit s, ut collatum Evae , atque Arimo donum non subtraheretur ib) i Deus quum ad mundum creandum ductu, si
Bonitate merit, nonnisi bene eum hominibus facere oportebat s adeoque ouadum beatitudine donare. atque enicere , ut ea tantum , quae bona sunt, elicere
sent scin i Deus hominem creavit, ut bene illi faceret d quia Deus noti εἰ
virilitem amare potest, conveni cm erat, ut creatura rationalis ad bonum tantii mdeterminationem haberet se et qui Vult sincere benefacere alteri, statim suana illi tribuit f) : ens omnipotens , quastumque velit. in sipiritum costitui; - . immittere potest g): homo satis probaretur, si in virtute pmficere nos; nullamque potellatem ad peccandum haberet ch) i Deus, quia infinitus ohes, 'tum permittere non debet. ut siuι gloria manifestetur r nam impossibile 'il ;ta suam gloriam alia ratione manifestare i). Hisce argumentationibus Baetius rem eamdem sub diverso a Bectu Do - , recoquit, ct versat: nihil tamen horum esse , cui non abunde Latiis ecerim niseste constat . Nam Ilaec mala metaphysica , physica , atque moralia DCaeSapientiae , atque Bonitati non O ise, Iam demonstravimus et libentin asthi is donum Dei praeclarissimum esse, quamvis homo eo male uti possit & que etiam utatur . neque illud ab hominibus Deum sibtrahere debuisse vis illorum peςcata praeviderit, certum quoque est Lem. c. s..S τ 3
hominum Deo nullo modo imputari poste , nihilque illi aut li ibi, tu
Hionis detrahi, quamvis homo peccet; imo neque esturam hominis tum, malam esse certo constat ΓLem. 8.,9., Io., 1 I. . S 23.J: hoi inem I s' rum esse , atque sui Iuris , ct quemdam uatum exissore , in quo eiusdi mprobari possit, Divinae Potentiae, Bonitati, atque Sapientiae non solum noti Tpugnare, sed etiam quammaxime convenire , dubitari non potest c Leti, α i . t tandem Deum si iam gloriam non ita ex peccato manifestire hunc linem peccatnm necessarium sit, sed quia tantae bonitatis est atriti, '. tutis, ut etiam de malo bona Dcere possit, si ius diximus . Hisce' vem ribus si alia adiiciantur, quae in responsionibus nostris interspersa sunt Bil; rem camdem semper canere , adhuc certius constabit. 'inum tamen quaerenti Baelio, cur non st tim Deus peccata piniat nihil
215쪽
pecilliare reposuerimus, cum Lactantio de Ira I i cap. et O. dicimus iri, mod si id noeret, . nemo superesset. Nullus cst enim , qui nihil ph et , & multa sum , quae ad peccandum irritent, aetasi violentia , egesta , occasio , prae- 'mium . Adeo subiecta est peccato fragilitas Grais, qua induti iuvius, ut nisi , , huic necessitati Deus parceret, nimium Artasse pauci viverenti propter hane cauisam patietitissimus est , & iram suam continet. Nam quia re ista est ino eo viritu , necesse cil patientiam quoque eius esse perfect im , a & ipta se virtus est. mam multi ex peccatoribus Iulli posse s effecti simi, ex malis , b i. S ex i mprobis continentes ἡ am multi in prima aetate' turpes, &oaurium iudicio damnati, postmodum tamen laudabiles extiterunt ρ Quod uti
que non fieret, si omne s catum poena sic cretur se. Illud tandem facere non possiimus, quin moneamus, Baelium in manifesto errore esse, si , Deus cur hoc. vel illi, modo in hac universitate rerum tele ges serit. rationem sibi a nobis reddendam esse putet i nam Dei agendi modus nobis incomprehensibilis est, atque revera esse debet : ex quo contria ipsiim hae lium consequi uir. , omni io inepte eum sed liis opponere, Divinae Potentiae , B nitati , atque Sri lentiae convenille , ut Deus aliam, ac tenuit. in agendo Rationem sequeretur Lem. 3. . Quod ergo aequo iure a nobis exigere poterat, .
nisi nostri nos opinia fallii , iam nunde praestitimus; hoc est. nihil in ista uni-
satisfetisse , Balius affirmat, zmperite , falsoque assismat.
Aniculo Pauliciani Adnot. E. ut evincat, sanctos Patres. Manichaeorum obiectionibus non satisfeclise , hoe S. Basilii testimonium ex Homilia a. in Hea - .meron num. AP in medium proferi r is Et neque malum a Deo generatum eise, ,, dicere fas est, propterea quod nullum contrarium a contrario gignatur. Nes, que enim vita mortem generat, neque tenebrae lucis principium iunt , nequemo opi*x e snitatis et M. in assecticinum commutationibus e contrariis γ,, 'ad Eianuaris fiuiit traiisitiones P in generationibus vero, res singulae ; quae fiunt, non ex contrariis , sed px congeneribus producuntur . Proinde, inquiunt, si .ri neque ingenitum est malum , neque a Deo genitum , unde naturam habet λ ,,. Nam mala esse, nemo vitae. particcps negaverit. Quid igitur dicimus p M , , tam talicet non subitans ni esse. viventem, aut animatam : sed animae assectio. nem vimiti contrariam . insidiosis , ac inertibus psopterea quod a bono deci-M 4 erunt, inditam. LNunti. s. J malum itaque Brinsecus ne circumspicias , ne- qtie primis enim quamdanii malignitatis naturam comminiscare ; sed siuae quis a que malitiae se ipsum cognoscat auctorem. Nam temper eorum , quα fiunt, . . , alia quidum a natura nobis contingunt , ut senectus, & infimitas : alia vero a .ri cassi, puta inopinati quarumdam rerum saepe trillium , aut etiam laetarum e- ventus , ex alieniς principiis adnascentes , velut puteum istienti, thesauri iiD , Ventio, aut ad forum progredienti rabidi canis occursus. Alia tamen in no- is stra potestate , & arbitrio sunt posita ; ut . cupiditates si rare, aut voluptati ri bus modum non ponere vestit iram continere , vel in eum , qui iniuria,
216쪽
,. eessivit; manum iniicere et item verum dilaere , atri mentiri r mansuetum mota se ribus esse , mderatum, aut dimidum , & superbia elatum . Q iorum ita- is que tu ipse dominus es, cave quaeras horum principia aliunde i sed . malumis proprie dictum noveri a voluntariis lapsisus incoepi ue ita. vero Baelius' contra S. Doctorem insurgit: plures ,- inmit , errores, & sertasse etiam haereses. Basilius probat, ut difficultatem fugiat. tradit , vitia originem habere ex homine. Divinam providentiam.ie excusare laeso putat; idque pro obiectionis solutione reponit, qu H in quaestione positum est ; semper enim quaerendum superest, unde homo habeat , ut ad malum sese corivertere possit, si praeter unicum bonum principium nullunc aliud malum extitit. At enim malitiosam istud est Baelianum calumniandi genus. Dum enim Basilius, senecti
tem , atque infirmitates, nolim mitti . propria esse, alia vero accidentia consit
to ordini rerum tribuenda dicit, physica mala a Deo dimanare non negat, sed tantum vult, haec mala consequi ex nostri constitutione secundum generales r gulas a Deo positas, quas non est cur ipse Deus immutare debeat. Quim vero Manichaei contenderent, primum principium malum admittendum essu , Vel quia multa moralia mala in mundo Mnt, vel quia homo peccare potest ; ideo Basilius recte contra reponit, hominem a Deo malum non fuhle factum , ted talem evasilis, quia arbitrii libertate male usiis fuit. Nullii hic est principii petitio, neque id respondetur, quod in quaestione positum eIl. Manicii aer ei ut, quod volebant, evincere possient , ostendere debuissent, ut peccatum tolleretur, liberum arbitrium vel malum ella, vel relinqui in homine non debuit 'a quod sane nunquam secerunt. Baelius id quidem tentavit, sed infelici Iuccemi , ut uidimus. In Articula Mareronitae Inot. F. Sanctum Basilium iterum carpit . quia ut ipse notat, I om. I. in Homilia r God Deus non 'sit auctor mali, haec habet et oniam dc tu servos, non quando vinctos in custodia tenes, benevolos eis*is tibi existimas; ted quum simille omnia , quae erga te oportet. Videris age se re. Sic item Deo eum puta sere amicum non qui eoactas, sed qui striante,, sira, virtutelae illi obtemperat. Virtia vem mon 'ex mcessitate perficitur , , , sed ex voluntate ,, . Ad illa Baetius reponit, satis esse Beatorum utatum in medium afferre, ut eorum, quae B ius tradit , essitas cognos thir: Verum qui Baetitim haec obiicientem iam silpra confutavimus, non est , cur modo actuli agamus, ut Basilii testimonium -nihil non. veri contine e Hemon tremus. In hoc eodem Ari. Marcionitae F. oppugnat Origenem in Dialogo contra Marcionitas dicentem , creaturam rationalem futuram immutab iem', S immortalem, sicuti Deum, si liberum arbitrium non habereti nam, inquit ipse, ab Origene semper quaerendum superea, ni ini Beati in coeloe flat immutabiles, atque immoriales, sicuti Deus. At quid origenes in Dialogo dec recta fide tu Deum iere 3. habeat, primo videamus : deinde eum-nihil ,ecte rationi contrarium tradere, ostendemus. ri Ma. Dixisti liberum arbitri a Deo da is tum eta': malum autem prosectum esse a liberoe arbitrio. Mala igitur a Deo M. prosecta esse demonstrantur. Hoc autem expone, an non ifitelligeret Deus, se qui liberum arbitrium dedit, in peius versum iri & diabolum , & hominem3
α.Age, etiam supra Deum aspirabat humana prudentia, nempe ut homi-' -nes, atque Angeli pares Deo, immutiabilesque essent. Ma. omodo Imminis, tabiles pares Deci ia Deus cil immutabilis, homo autem muta
217쪽
se bili si Deus immortalis, homo mortalis. Deo igitur vertis erimini , quod iais Ilum, ut se ipsum , non fecerit ε Ara. Q o tandem modo M. Si homo nonis fuisset suae potestatis, esset immutabilis t qui autem est immutabilis, immorisse talis est i immortalis vero Deus - An non fatis erat Di nnae bonitati ereariri Angelos, ct homines, sed etiam immutabiles esse oportuit, &similes Deo, ,
Marcionitae ergo quaerenti, cur Deus liberum arbitrium homini dederit, quam. vis eo male usurum esse videret, respondet origenes, nimis praeli impruosii esse exigere, ut homines immutabiles in bono crearentur. quia propter hoc fieret, ut Deus alium , ut se ipsum , fecisset. Hoc autem si ratione, qua debet. accipiatur, verissime dici poli e coin periem iis . Deus ergo. tunc alium ue seipsum , fecisset, non quasi propter limc immutabilitatem homini in creatione collatam futurum esset . ut Divinam naturam indueret, & Deus evaderet, sed quia si hominem , sicuti rationalem , ita quoque immutabilem et se ex ejus natura . Oporteret , quantum ad hoc cum Deo comparari posset. Nam sili Deo, uti suismo primo bono convenire potest ex iiii intrinseca natura in bono immutabilem eiu . II nc Origenes recte concludit , , An non satis erat Divinae bon,
, , tali creari Angelos, de homines, sed etiam inu tabiles esse oportuit, & sim,
Are. Pauliciani not. E. Lactantium de multis accusat haec stabentem in libm de Ira Dei cap. II. se Deus , inquit Epicurus, aut vult tollere mala. - & non potest, aut potest, di non vult; aut neque vult, neque poteti ; aut , , de vult, di potest Si vult . & non potest; imbecillis est, quod in muniari non cadit: si potest, non vas invidus, quod aeque alienum a Deo: si is neque vult, neque potest; di invidus, & imbecillis est, ideoque neque Deus iis si vult, S potest quod sisti Deo e venit) unde ergo sunt mala ρ aut cu ro illa non tollit 3 Seio plerosque Philosephorum , qui providentiam defendunt, is hoc argumento. perturbati selere, & invitos pene adigi , ut Deum nihil e se rare fiteantur: quod maxime quaerit Epicurus. . . Sed nos, natione perspecta, A Brmidolosiim hoc argumentum facile dissolvimus ... Deus enim potest, quid- quid vult; ct imbecillitas, aut invidia in Deo nulla ell i potest igitur maia,. tollere , sed non vult, nec ideo tamen invidus est. Iccirco enim non tollit,
is quia re istentiam , sicut docui, simul tribuit, & plus boni, ac iucunditatis
,, in sapientia, quam in malis molestiae . Sapientia enim ficit, ut etiani' Deum is cognoscamus, & per eam cognitionem immortalitatem assequamur et quod esto siminum bonum. Itaque nisi prius malum noverimus, nec bonum poterimusis ognoscere. Sed hoc non vidit Epicurus, nee alius quisquam , si tollantur ma-M la, tolli pariter sapientiam, nec ulla ui homine virtutis remanere Vestigia . si cuius ratio in siistinenda, & superanda malorum actibilate consistit . Itaque ,, propter exlsuum compendium sublatorum malorum , maximo, & Vero , α proprio nobis bono careremus. Constat igittar omnia propter hominem p in ,, sita, tam bona , quam mala, , . Quapmpter Lactantius ita contra ipsum B.
lius infinit γ , necesse fuisse putavit , est Deus malum produUret, tum quia
alia ratione Rama in lentiarii, atque virtutem manifestare , tum' quia bonitatis sensum nobis communicare non potuisset. Hoe autem . ait, falsium esse , ex eo si
tu evinci, in quo fuit semus, si Adam non peceasset. Deinde illud quoque inquit, Lacitatius falso iuppotiit, oportere, ut malum patiamur, quo binmm eo gnoscere positinus; nam prima sensatio vel est doloron, vel dulcis: si doloro-
218쪽
n sit; patimur, quamvis voluptatem nondum gustaverimus i si dulcis ; gaude. min. licet nullum dolor ni antea senserimus .. Alia deinde in favorem Paulicia. norum opponit, quae quia iam a nobis seluta sinit, nunc omittimus. At Baetius illud Laelantio falsi imponit, arbitratum eum missie, Deum mala producere, tum ut iissem nam bonitatem , atque virtutem manisestaret, tum ut sensiim bonitatis nobis communicaret. Hoc quidem boni colligere Deum ex malis, quae permittit, non quasi ipse ea mala causet. I astantius sensit; simulque rationem , in quam contrarium non est Divin, Sapientiae, atque Potentiae quod mala permittat, iis verbis indicavit i ,, idcirco enim non tollit, quia is & sapientiam sicut docui, simul tribuit, & plus boni, ac iucunditatis in s ,, psentia , quam in malis molestiae. Sapientia enim facit, ut etiam Deum cori gnoscamus , & per eam cciitionem importalitatem assequamur et quod est id ma,, mum bonum . Itiaque nisi prius malum noverimus, nec bonum poterimus a-
scere ,, . Ad ea vero, quae Baetius coqtra reponit, idem Lactantius lib. Institutionum cap. 7. ita respondetr ,. Hanc. enim Deus bonorum , & malorum ,, voluit esse distantiam , ut qualitatem boni ex malo sciabius, item mali ex b is no . nec alterius ratio intelligi , sublato altero. pote3. Deus ergo non exclu- sit malum , ut ratio virtutis conssare posset. Q o enim. patientiai vim s,, sitam , nomenque retineret, si nihil esset; quos pati cogeretitur omodyι, laudem mereretur devota Ino si' fides, nisi ellet aliquis, q' i a Deo velletis avertere ρ Nam S ideo potiores esse intullas m iste, ut cogere ad malumis possent, ideo plures, ut virtus esset pretiosa, quod rara est. quidem intilianus egregie , Jc breviter ostendit in capite obvoluto . . . Hoc , quod
verum est, doceat ipsa necessitas ratrinis . Si enim virtus est, malis , ac vitiisse 'rtiter repugnare, apparet sine malo, ac vitio nullam esse. virtutem, quam Deus ut abs blutain persectamque redderet, retinuit illud, .lod erat ei co trarium, cum quo depugnare posset. Agitata enim malis quatientibus stabi- ., sitatem capit, & quanto frequentius impellitur tanto firmius roboratur is . Sicuti ergo sensuum volt intates time potissimum percipiuntur, atque cognoscuntur, quando contrario. -re affecti fuerimus; ita vera , atque germana virtus Vitiorum Oppositione cognoscitur. ac roboratur . Huius vem dimi consequendi gritalia , Deum mala permisisse , Lactantius affirmat. LAV- tufentim Adnot. F. contra Prudentium Clerici testimonium desumptum ex Tom. I a. Biblioth. -τα. Baelius primo assert, atque approbat. Dicit alutem Cleri f., longe melius esse, ut homines sine liberiate isent perpetuo felices quam ut cum libertate perpetuo perirent . L inde quaerit .Baelius,
quid Prudentius res,andisset , si hoe opi situm illi fuisset ρ An festasse numerum damnatorum parvum esse λ Verum Baetius falso divinati nam Pnidentius in a versu 6so. usque ad finem statuit eum , qui male agit, si puni tur, sibi ipsi imputare debere, libertatem autem praeclarissimum d um Deiecia, diominique deberi. ε .is Nescis, stulte, tuae vim libertatis ab ipso ,, Formatore datam p nescis . ab origine quantari Sit concessa tibi famulo super orbe potestas ,
,, Et super ingenio proprio , laxeque siluto ' . . Jure voluntatis .i liceat cui velle, sequique ., QMd placitum, nullique animum subjungere vinclo.
219쪽
. ,, An quum te dominum cunctis, mi cumque crearet, se Praeficeret, mundumque tuis servire iuberet ,, Imperiis , quum arva , polum , mare , flumina , vent , , Dederet, arbitrium de te tibi credere avarusis Nollet, ut indigno libertatemque negaret pis inale erat, electus magni Rex orbis ut esset, se Non Rex ipse sui, curto laedatus honore p., Nam quis honos domini est, cuius mens libera non est, Una sta impositae servit sententia legi λ ',, ae laus porro hominis , vel quod meritum, sine certo,, Inter utramque viam discrimine vigere iuste pse Non fit qUnte bonus , cui non est prompta potestas, , Velle aliud , flexosque animi convertere sensus.., Atqui nec bonus eli, nee collaudabilis ille , , , Qui non sente bonus i quoniam probitate coacta Gloria nulla venit, cordetque in gloria virtus. ,, Nec tamen est virtus, ni deteriora refutans , ,. Emicet, re meliore viam petat indole rectam. Demum Arti P liriani F. etlam S. Aligustinum Baetius accusare audet, ipsumque reprehendit, qliasi Manichaeos imperite cInfutarit. Verum quum iis, quae ex S. Doctore usque modo disseruimus , non 1blum Manichaeorum , sed etiam ipsius Baetii objectionibus plenius satisfactum e. se constet , non est , cur
Haec ergo de tam gravi quaestione contra Baelium disputasse satis sit . quae quidem longiora , quam par et t. alicui videri fortasse poterunt; verum conditio ipsius caussae postulabat, ut difficultatibus pluribus occurreremus .
IN hae quaestione explicabimus t r. quam late pateat Divina cognitior et , quo nam Divinae cognitionis praecipuum obiectum sit: 3. num alia a se et M num etiam mala , & fiitura contingentia Divina cognitio complectatur : F. in medium inquiremus , quo Deus omnia cognosciti 6. mim praeter Deum aliqua entia Intel-- ligentia existant: 7. an haec maturalia esse possint i 8. an sint immortalia, dispin
Ν Atiiram Divinae scientiae secundum eam regulam expendere debemus, quam describit S. Augustinus lib. I. ad Sin platanism , quemadmodum etiam P tavius Neologicoram Dogmatum lib. cap. I. num. q. recte adnotavit: se Non ,, enim scientiam inquit S. Doctor laudato lib. num. a. lemus dicere in ninis bis . nisi quum sensa , di intellectλ memoria retincmus ἔ quum meminimusis aliquid sensitie nos, vel intellexiise , ut id, quum volumus, molanius. Odis si ita in Deo est, in possit proprie dicii intelligit, de intellexit, sentit, &
220쪽
, sensit; admittit tempis, & subrepit Nihilominus illa mutabilitas , qtiae longe a 'o Dei substantia removenda est. Et tamen re stit Deus , & praescit ineffabiliis modo. Quum enim scientia Dei longe distet ab humana scientia, ita ut iiii - denda sit comparatio. utraque tamen scientia Vocatur. I. Longum estis percurrere ceteria, S sunt innumerabilia, quibus ostenditur multa .Divina iisse dem nominibus appellari, quibus humana, quum incomparabili diverstate se iuncta sint: nee tamen miltra sunt rebus iitrisque indita Foeabula , nisi quia se haec cognita , quae in quotidiana consuetudine versantur , S experimentis um, , latioribus innotescunt, nonnullam ad intelligenda illa seblimia priubent viam , , mum enim demsero de humana scientia mutabilitatem, & transitus quosdam
is a cogitatione in cogitationem , qualm recolimus , ut cernamus animo, quod in is contuitu eius paulo ante non erat , atque ita de parte in partem crebris reo cordationibus transitimus; unde etiam ex parte dicit ei se Apostolus i quuirta se ergo haec cuncta detraxero, dc reliquem Elam vivacitatem certae, atque in- ,, conculsae veritatis una atque aeterna contemplatione cuncta lustrantisi immori non reliquem, non enim habet hoc humana scientia , sed pro viribus cogita-- vem ; insinuatur mihi utcumque scientia Dei t quod tamen nomen , ex eoia quod sciendo aliquid non latet hominem, potuit ei se rei utrique commune se. Hae ergo Divinae scientiae ex s. Augustino praemissa notione , modo quod vo
PRopositio . Divina intellectio non distinguitur a substantia Dei, estque Deus ipse insinite intelligens. Prob. prior pars prop. Quum enim intellectio sit persectio entis intellige iis, si Dei intellectio esset aliquid ab eo distinebam, consequens inde Dret, ut Deus per aliquid a se diuinctim perficeretur; atque esset in potentia ad 'hane persectionem recipiendam ; sed Deus est in se infinite perfectus Lib. a. qu. 3.
Repugnat quoque simplicitati Dei, quam maximam , atque perfectissimam esse lib. a. qu. 2. demonstravimus , si ibstantiam eius, atque scientiam inter se diastingui. Id autem conficimus hae S. Qtrilli argumentatione . quam habet in . Thesauro in fine insertionis 3 i. ,, Deus, inquis , simplex esse, εἴ non compo. situs ab omnibus praedicatur. Absurdum itaque est dicere, talem ipsum de se ,, habere cognitiorem , qualem vi nos . Nam si ipse aliud quidpiam eii , alia se veru quaedam ab ipsis cognitio , quae et ineli , somposeus erit, & non sim. M plex . inium vem absque ullo dubio simplex sit, certe cognitio . quae in ipso eit, dive a ab ipsb non est. In nobis autem alia est ratio. Sumus enim se in se cundum substantiam po rie, in substantia autem sitam habemus cognitionem.
, , voluti colorem in corpore. Non ergo sinii liter eodemqtie modo cognoscemus,
,, quo Deus. quippe qui aliter existimus, quam ipse . Nam ipse tamquam hoc , , ipsum . intellueius omnium supremus dis initus contemplatur omnia. ac novit, , se ipsum . Nos autem quum menstram , quae nobis data es , excedere non .. possimus, velut in speculo, α aegnimate I m incomprehensibilem cernimus. Hine etiam S. Augilli. de Trinit. lib. ly. num. 21. M Longe est ergo, inquit,
si hula scientiae scientia nostra dissimilis. ae autem scientia Dei est, ipsa S sa- ,, pientia ; et quae sapientia , ipsi ellentia . sive substantia . Quia in illius natu ἀ- rae simplicitatu mirabili non cli aliud sapere, aliud e: se ; sed quod est sapere, hoc .. eit ex cise , sicut Sc in luperioribus libris saepe iam dixit u is . Tom. I. A AProb.