장음표시 사용
231쪽
Prob. prop. Non solum plura eorum , quae sub senses cadunt, diveria ratione, ac sensibus percipiantur, nos intelligimus. ut conflat ex iudieiis , quae de dolore , de voluptate , de tristitia, atque gaudio stibinde serimus; sed etiam sublimissimorum principiorum, qliae sensibus nullo modo iidbesse possint, evidemtiam cognoscimus, rationem perspicimus, niti itaque ex iisdem certissime inferimus ; ac rursus alia quoque pIura ex illorum comparatione concludimus δε ergo millus superest dubitandi locus, quin entia intelligentia existant. a. Rem emisdem demonstrant definitiones, axiomata, iubtilissimaeque etiam lonsius petitae, atque minabili connexione inter se iunctae argumentationes, quibus scientiam: diversa genera explicari conste verunt. 3. Tot, ac tam praeclara inventa tum in artibus , tum in scientiis hoc, quod volumus , mirum in modi in confirmant inam nihil horum sine pereeptione , inquisitione . comparatione rei unius cum
alia , ac longo, certoque ratiocinio fieri potuisse , unicuique cognitum , ac per spectum est. d pulchritudinem, atque perfectio nem totius etiam raria intelligentia a Deo produci conienserui mum fuit. Nam Deus sua bonitate , quam creaturis per quamdam similitudianem communicatam voluit, eassem produxit r ergo convenientissimum quoque erat , ut entia intelligentia produceret. Ant. constat ex iupra dictis . P .con. Si entia intelligentia non existerent, nihil esset, quod secundum cognitionem illi assimilaretur r ergo si Deus ad productionem creaturarum sita bonitate ductus fuit,& hane in iisdem per quamdam smilitudinem communicatam esse voluit, etiamentia intelligentia preduci convenientissimum fuit, ne deessent, quae secundum cognitionem illi assimilarentur. Deinde quam maxime conveniebat, ut inter omnes alias quaedam creatum praecellerent, qtae Divinam Bonitatem contempla tes raperentur in amorem illiust ergo quum selum entia intelligentia hoc prae
stare possint, ista quoque preduci, recta ratio postillabat. a
MAterialistae, quum omnia materia eonstare velint, millamque aliam sebstam tiam prieter materiam admittant, eam vim cogitandi, quam in nobis ines, se negare non possimi, materiae tribuunt. Hoc vero fieri non posse demonstrandum modo aggredimur , postquam nonnulla in hanc rem necessario observanda praemiserimus. Ita enim fiet, ut de stbstantia cogitante *irituali, atque ab omani materia immuni, aniculo sequemi certius constet.
Fgentia rerum immisabiles sint , aterna , atque necessaria r neque Deus eontradictoria facere potest. Deiun contradictoria facere posse, ae essentias rerum non esse aeternas, Im
232쪽
inutabiles . & necessarias, Cartesius docuit tum in Responsio. ad O ject. sexti , quae illius Metapb sicis Meditationibas subiectae sint, s. 6., & 8., tum Epistol.
Tom. I. ep. 9o. , & 9s., & TOm. a. epist. 6. Neque est, cur ab hoc errore Cartesium purgare quispiam conetur, quia in Metapbysica Meditatione rerum naturas aeternas, atque immutabiles esse profitetur i nam hoc loci eo sensu rerum naturas aetereas, atque immutabiles esse dicit, ut tales sint quoad homines, quia Deus ab aeterno eiusmodi esse voluit, non vero quia per Dei virtutem mutari non possint. Num vem Deum impossibilia facere possis , Cartesius primus omnium docuerit, incertum est . Cud ortus Systematu Intellectualis cap. s. sect. I. g. a I. affirmat, Moshemius vem in adnotationibus ad laudatum s. Citd-worti conita pugnat, atque plures fuisse arbitratur, qui ante Cartesium Deum
impossibilia facere posse propugnarint. inam illorum verius senserit, nihil ad rem nostram restri; atque illud selum monendum esse arbitramur. has loquendi rationes, quae apud nonnullos scriptores leguntur et Deum impossibilia fatere posse i Deum omnia posse , praeterquam mentiri, de iis rebus commode accipi poste, quae impossibile ell, ut a nobis fiant, hoc est, quae quoad nos impassibiles iunt; non vero necesse eta , ut de iis quoque intelligantur, quae simpliciter in te impossibilia sunt, uti etiam Mostemius concedit, quamvis Cartesianae opinionis de-1ensores plus aequo, atque cum sium ma aliorum iniuria augeat. Nam non selum Clerico Ontologia cap. q. f. 8., ct cap. I . I. II. Cartesium in hae opinione misse affirmanti, ne Trans Miantiationem e medio tollere videretur, sine ulla dubitatione in Adnotationibus ad laudatum Cud ni caput a sentitur. sed etiam , hoc loci tradit eos omnes in eodem errore esse , qui Troobstantiationem admit. tunt. Quam fallo tamen ita putet, alienum eis ab instituti nostri ratione , ut hic demonstrandum aggrediamur. Neque vem id necesse est, quum in. mysterio Tran.
substantiationis contradictioni locum non esse satis jam sit a viris eruditissimis de
Q iapropter, ut ad Canesium redeamus, dubitari non potest ipsum in ea opinione tuisse, res omnes, euiuscumque tandem generis illae sint , immo ipsam quoque boni, & mali, veri, de falsi naturam a libera Dei voluntate , atque potentia pendere , Deumque . si ita ei placuitat, decernere potuisse , ut nec binarius bis acceptus qualem arium numerum constitueret, nec tres anguli trianguli
plani duobus rectis aequales etant. A Neque arbitror s ita Cud ortus Sassem se tis Intelle ilis cap. s. secta I. s. r. contra Canesium insurgit J si quis invi- diam conflare studeret Cartesio, & in eam alios inducere opinionem vellet. tametsi Deum eta demonstrare nova ratione voluerit, insidiqse tamen, α v
se luti cuniculis Deum, & Religionem oppugnata, in omnibus eius libris quod
valeret magis ad hoc perseadendum, praeter hoc ipsum aliquid reperturum eta. E- ,, tenim is Deum reapse tollit, qui virtutes eius ita inter se committit, ut unais consumat , & absorbeat veluti alteram, infinitaque voluntas , S potentia isse infinitam sapientiam, intelligentiam extinguat. Deum stiscere neque sape- , , re, neque intelligere nisi per voluntatem suam , id vem est, Deo omnem sapientiam, & intelligentiam adimere. Itaque nemo noltrum tam est veri ne- is gligens . aut a ratione relictus , Dei ut confirmet tam immensam vim , ,, potentiam esse, ut pro lubitu rerum natinas, quae sub intelligentiam , & r is timem nostram unice cadunt, destruere. aut mutare queat. Quod quidem si ,, statueremus, id credere nostros iuberemus, tanta summum Numen vi, ex po-
233쪽
,, tentia praeditiim esse, ut, si modo velit, fiam ipsius sipientiam , & prudentiam, is quae potentiae eius unica est Drma, S regula, delere. & extinguere , aut veri ro fallere , ac decipere queat. Ergo Valeant, qui Deum , quoniam infinite se potem eii, essicere posse decernunt, ut bis bina non sint quatuor, aut ex arbo-ὐ re fiat argumentatio. Nos id unum pmfitemur, tam imniensem Dei esse vim S potentiam , ut omnia , quae fieri potant , facere valeat , id est , omnia , quae, , concipi possitnt, neque tota natura , S universo genere di omni . Namque id . se quod fieri potest, revera idem est, quam id, quod concipi animo, & com- prehendi potest. Vetus Vero haec est , & ab antiquissimis temporibus ducta
se opinio , quam non Chrii flant' modo tenuerunt , verum etiam ipsi veteres, gentium Teologi , utpote qui eum infinite potentem demum dicendum esseri decreverunt, qui cuncta valeat perficere praeter ea, quae fieri nequeunt, aut , quorum ita pugnat inter se natura, ut alterum , salvo altero , manere ne-
Et re quidem vera: quae aliter fieri, & eme non possunt, nece Taria sitnt. atque immutabilia; sed hoc essentiis convenit: ergo. Probi mii Si ea attributa mutentur , aut tollantur, quae aliquam ementiam constituunt, quaeque hac de causest essentialia dici conssieverunt, eadem res amplius esse non poteste ergo. Antecedens constat, quia tinaquaeque res talis esscitur per aliqua, quae illi propria , atque peculiaria esse debent. Deinde si essentiae rerum immutabiles, necessariae , atque memae non essent, inde conseveretur, ut quod turpe est , honestum, , quod autem honestum est , turpe per Dei voluntatem fieri posset, utque natura hominis lapidis natura evaderet, & e contra et quod si non repugnat, nihil sane est . quod repugnare possit . Tandem , si semel ponatur, quod Gartesius vellet, manis sta quoque contradictio consequeretur et nam mutata essentia trianguli , livi figura esset triangulus , ut supponit tir , de non esset, quia illa ei deessent, sine qui- bus trianguli natura non consiliit. Deum autem contradictoria facere non poste , hac evidenti S. Thomae ratione probatur. is Esse Divinum inquit s. Doctor I. par. qu. 2 . art. 3. superri quod ratio Divinae potentiae fundatur, est esse infinitum, non limitatum ad a- ,, Iiquod genus entis, sed praehabens in se totius esse persectionem. Unde quid. si quid potest habere nationem entis , continetur sub possibilibus absislutis, re ,, pectu quorum Deus dicitur Omnipotens. Nihil autem opponitur rationi entis is nisi non ens. Hoc igitur repugnat rationi possibilis absistitii , quod se ituris Divinae omnipotentiae, quod implicat in se esse, S non esse simul. Hoc eis iam omnipotentiae non subditur, non propter desectum Divinae potentiae , sed ,, quia non potest habere rationem factibilis , neque possibilis. Quaecumque igi- ,, tur contradictione ni non implicant, sub illis possibilibus continentur , respectu
se quorum dicitur Deus omnipotens. Ea vero, quae contradictionem implieant, , , sub Divina omnipotentia non continentur, quia non possunt habere possibilium se rationem . Unde convenientius dicitur , quod ea non possimi sieri , quam quodia Deus ea non possit facere is .
Histe praehabitis, quod initio huius articuli proposti mus , demonstrandummodo aggredimur ; hoc est, cogitationem materiae convenire nullo modo posse tita enim fiet, ut de spiritualitate animae eontra Materialis as in sequenti articulo certius constet. Nam Materialistae in ea opinione sint , nihil praeter phvsicam sensibilitatem in homine esse'; adeoque per eam, quae quid materiale cit. & a
234쪽
nisteria pendet, hominem intelligere, cogitare, ratiocinari , sublimiores cognitiones assequi putanti ita censet Spinosa - , Hobbesius b) , atque alii Materialime recentiores. c
Pstopos irio . Cogitatio materiae convenire nullo modo potest .
Prob. prop. Nos cognoscere impossibile esse, ut idem simul sit . & non
siti huius cognitionis nobiε nos conscios effer serio expendere, num ea vera strvidere, quid fit veritas, & quid falsitas i affrmare, quod verum , negare , quod falsiun esse nobis videturr ex cognitione unius rei ad cognitionem alterius longa ratiocinatione pervenire ; universalia principia tum morum , tum stientiarum mente complectit demum videre, quae iam praeterierunt, atque coniicere , quae futura sitnt, haec , inquam , omnia nos facere neque etiam Materiali ita in dubium revocare potant; sed impossibile est, ut per corpoream substantiam haec fianti eigo . Prob. mir inrae per cor ream substantiam fiunt, ea vel corporea , vel qualitates corporis esse intelliginaus, uti experientia compertum habemus; sed ideae cogitationis, intellectionis, veritatis, falsitatis, assimationis, negationis, connexionis unius rei cum alia, demum percepti is principiorum quam maxime universalium , non selum nihil corporei continent, nec aliquam qualitatem rein
praesentant, quae ad corpus spectare possit, sed etiam id omne a se excludunt, quod proprium corpori esse debeti ergo. Prob. mi. Extenso, atque divisibilitas ab eo, quod corporeum est, vel ad corpus pertinet, inseparabiles sint; sed nulla extensio, atque divisibilitas esse, aut concipi potest in iis omnibus operatio.
nibus , de quibus modo mentionem fecimus t ergo. Maior constat r nam quod eo poreum est , vel ad corpus pertinet, oportet, ut partes habeat extra partes: ergo etiam ut extensum sit, dc dividi possit. Minor quoque manifesta est i quaρ- doquidem cognitio veritatis, & falsitatis, cogitatio, ratiocinatio. assirmatio, negatio . aliaeque omnes operationes, quas sibilantiae spiritualis tantum proprias esse dicimus, non selum nullam extensionem , aut divisibilitatem in se habent, sed etiam repugnat, ut hanc in iisdem concipiamus. Age enim, cognitionem ver talis , de falsitatis , cogitationem, ratiocinationem, assimationem , atque negationem divide, si potes, atque etiam hisce operationibus eam extensionem tribue , qua partes cons Eluantur extra partes. I secto non silum hoc nunquam assequi poteris, sed etiam , si rem istam recte perpendas, cognitionem veritatis, atque falsitatis , cogitationem , ratiocinationem , rimationem , di negationem eo maiorem simplicitatem in se habere deprehendes , quo plura complectuntur. Dei de quae non existant, substantiam corpoream assicere non possunt ; sed & de iis , quae iam praeterierunt, cogitamus , certamque cognitionem habemus , de phaenomena, quae futura sent, Mathematici longe ante praevidenta ergo .
M Pbs par. a. cap. 2s. num. I as orathania pari. t. de Homine cap. 3.
Iu earum i Auctor Philosophiae , ut insetib, tar, δε ι- fori tom. a. restex. 4. IO. & seq. Auctor impii libelli editi Pol danii an. IT 8. de hiscripti Di ues suis ti M. Mureis; Auctor alterius impii libelli inseripti PEori scursu t. cap. I., Rousseau in opusculo inlati. pio αν Pliadali δ d 1 homnus editi Amstelod mi I s s.; aliique sane multi hujus suis iris homines, qui nuut, nisi materiale, tu nobis
esse eoi, tendunt. His omnibus aecensendus est etiam Uolinteus . qui tam eontra spir tuali tarem, quam contra immortalitatem animae aperte pugnat tum tom. s. opp. Lertram eur da Geumae pag. ago. a tun tom. s. de Pame, des Idres pag. s8, dc 't., timio m. T. ch. II. De PAnre pa . 233. edit. Paris. an. I s . . di alibi in suis variis opu-
235쪽
At vero idipsum in hoc maxime principio: imposile est . idem simul est
se, non esse, quod nemini perspisuum non apparet serio expendamus. Inhoe principio idea eius, quod est, primo continetur et secundo idea ejus, quod non est: tertio comparatio ejus quod est cum eo , quod non est: quarto tandem concluditur simpliciter repugnare , ut quod est, non sit. Nullus in hisce ideis materiae , atque extensioni locus esse poteti . Idea enim eius, quod est , non sbium nihil materiale menti nostrae exhibet, sed etiam omnino excludit, atque tolliti nam non suscipit, ut dicunt , neque magis, neque minus I magis, aut minus extensa non est ; dividi non potest; neque aliquam figuram habet i quae omnia rei corporeae necessario conveniunt. Idea quoque eius, quod non est , non sistam ob easdem rationes , sed etiam quia repraesemat, quia nullo modo est, quodvis corporeum excludit. Si autem: idea tum eius, quod est, tum ejus, quod non est, nihil corporei in se habent'; immo id omne a se excludunt, quod neeestatio convenit corpori consequens inde fit, ut etiam utriusque ideae comparatio nihil materiale in se habeat, extensa non sit. neque divisibilis, neque impenetrabilis. Tandem dum concluditur, impossibile en . ut quod est , non sit, ideas tum eius, quod est , tum eius, quod non est, inter se pugnare evincitur. In hac autem rerum inter se pugnantium idea nullum corpori, extensioni, divisibilitati, atque impenetrabilitati locum esse. manifeste conitat , tum quia ideae eorum , quae inter se pugnant, simplices omnino sunt , ut dem linaviamus, tum quia tam quod est , quam quod non est , univeisaliter cognitum non existit in particulari, adeoque neque corpoream substantiam assicere poteti; tum demum quia idea contradictionis neque dividi, neque augeri, aut minui tamquam propter materialem extensionem potest, neque coerceam sibilantiam aDficere valet .
Et re quidem vera vox ista Deus dum prosertur, eamdem notionem in omnibus caiitare aeque deberet. si corporea subitantia cognitionis principium ense posset: quandoquidem si haec vox in aequali distantia, ceteritque omnibus iisdem manentibus, proferatur , aequaliter singulorum aures assicere deberet , atque aequalem motum inducere i ergo per eam Arabes aeque ac ceteri omnes, qui ejus significationem noverunt, perfectissimi entis notionem sibi repraesentare de berent; Rd sibi non repraesentanti argumento id ergo est, substantiam corpoream principium cognitionis esse non posse . 2. Unum esse genus extensionis convenit penes omnes, proindeque ea dividi posse , non vero compenetrari , quae habent partes extra partes , omnium consensione constat. In materia quoque extensionem necessiario praesupponi debere, nullus Atheonim negat. Quibus positis, hanc argumentationem instituor extensio, quae in materia necessario requiritur , in cogitatione eta non potest: ergo. Prob. ant. Si aliqua extensio in cogitatione elset , perceptio. affrmatio , nega
tio dividi posset, unaque pars illius ab altera separari ; sed hoc fieri posse , Materialistae nunquam demonstrabunt: ergo. Deinde substantia materialis eo magis extenditur, quo plures partes complectitur ἔ sed cognitio eo simplicior evadit, quo principia magis universalia continet: ergo. Minorconstat quotidiana experiem ita s ad eam tantisper advertamus. Rursus intelligimus ea , quae nullam habent
extensionem: ergo. Prob. ant. Notiones virtutum , atque vitioriam , item abstractae notiones ellantiarum, universaliumque principiorum sunt species , quae imaginatione formari non m .sunt, nullamque materialem extensionem in se habenti
236쪽
er n. Tandem illud nobis Materialis ae edisserant, qua fieri ratione: possit , ut
cogitatio materiae insit. Nam vel in singulis materiae partibus cogitationem ponunt : hoc autem posito, tot in nobis entia cos tantia esse deberent, quot sunt partes, atque de una re infinitas prope cogitationes haberemus i vel in aliqua determinata parte ponunt, ad quam motus aliarum pertingat; at si in unum punctum omnes aliae partes simul agant, nihil dii lincti produci potvst, tum quia inci
tus earum diversa ratione producitur, tum Dia ad diversa tendit, uti in nervis senseriis portisimum constat. Deinde quale tandem illud punctum erit 3 divisibile ne , an uidi Visibile Θ si divisibile sit , tot cogitationes in eo crunt, quot puncta divisibilia isi indivisibile ; quominio tam multae partes in illud simul agere potiunt λ; . impossibile est, ea fieri per materiam , quae cogitationi conveniunt: crgo. Prob. ant. Nostra cogitatio nullum turminum praescripum habet, sed praeterita , ptacientia, atque futura attingit, ex cognitione unius rui :rd aliam pix greditur, uilentias , quam in rerum 'natura per se non extilant, certissinae videt, inseparabilitatem , vel incompatibilitatem attributorum cognoscit , demum retis quoque persecti illini, atque simplicissimi. cuiuimodi cit Duiis , naturam quoad multa al- id ui: ur: led nihil horum eit, quod materia praeliare possit : ergo. Prob. mi. Vel per motum, vel per quietem Vel por situm , aut Eguram haec omnia ma- jteria prae laret; sed quamvis c*rptis cula in quiete sint , aut sus deque agantur licet hane , vel illam figuriam induant, . aut i actim mutent; tamcn materia nun-q:l..in h.Lc pncitare potuit: vrgo. Prudi mi. r. Corpuscula vel in quiete sint aut 1iis deque agantur Vel lianc , aud illam figuram habeant, vel locum inu tent , nunquam ab iis allici po. lunt , quae iunt praeterita , atque futura r privsentia quoque ut in illu uq mi , materi liter extitere debent; sed tum p hsentia , quae cmaterialiter taxi exiliunt, quales potissimum sunt uisetitiae rerum ab extilentia seiun-E .u, innitineraeque certissimae veritates, tum praeterita , atque futura cognoscimus rergo. a. Ideae ad fa Tnandas prolpolitiones , atque iudicia deserviunt; nam caritim comparatione sit, ut rem erila , vel non elle , hac. . vel illa ratione elle , aut none se , at .irmemus; stud anima materialis lianc compa nationem facere non potest e e D. Prob. mi. Materialis aniniae cogitati es cssent quaedam matcriae partes , quaeiplani materiam peculiari , dc determinato modo asscerunt et ergo. Prob. con. Si citi iii postibile est , unam materiae part cm alterius mayeriae partis eamdem ni
me:o figuram habere , duabusique figuris sinuit praeditam esse ; ita quoque seri
non potuci , ut unam ideam materialem contineat Glgitatio alterius ideae materialis , Muia sicut una figura materiae pallem poculiariter usi cit, ita cli.im tu ae idea pectiliariter asi: cum debem et ergo. 3. Si liibstantia cogitans esct materi .lis , tum cogitatiorrus, tum es lecta nLitunalia et seni r Ergo nulla comparatio in- 'stitui po)lci. Pmb. con. Iunc oporteret, ut diversis cogitationibus diversae obiecti partes resiponderent: ergo uitaqinxque cogitqtio unius tantum partis obiecti imbi colascia elle Ipollet. Ant. constat, quia runc disserentes Objecti partes disserentibus ob deli pari ibi is res ita sentatantur, S obiceti pars A in parte obiecti B ma. terialiter repraesentari tion posset 'r crgo impossibile citet , ut aliqua comparatio seret. q. landena si facultas, quae unum cum altero comparat, materiai s lii ponatur. , pcirrcs quoque ei tribuantur c portet, quae inter se dii linguantur S una alia non siti creo nullam comparationem idearum instituere poterit. Prob. con. Qi iam vis hi ius materialis subitantiae partes inter se proxime unitae sint, nunquam tamen neri poteii , ut pars sit pars B , sicut gnanum arenae non est re a-
237쪽
num arenae Br ergo cogitatio partis non erit cogitatio panis B. Gut motus grani A non est motus grani Ba ergo para non potest comparare suam eo. gitationem cum cogitatione partis S , sicut granum non potest agi motu grani B , quia pars - ita carct cogitatione Pariis B , sicut motus grani A motu grani E. Lohius de Ixteli. Hmn. lib. . cap.3 num.6. quum defenderit impossibile non esse. ut materia costet, sequitur ut pN materialisini possibilitate pugnasse dieatur . Opinionem eius Materiali ilae omnes tuentur, atque Ex ea inserunt, numquam certo constare posse, subitantiam, quae cogitat , iccirco spiritualem esse , vel spiritualem sibstantiam ella admittendam . Q am ergo isti opponant, mo.
do videam . Dices I. Qi iam vis nonnulla cognoscamus, quae materiae, atque cogitationi conveniunt, nunquam tamen fiet, ut Deum vim cogitandi materiae non dedisse, certo perspicere possimus, tum quia plures materiae proprietates nobis incognitae sunt. tum quia Dei potentia ex iis definienda non est, quae nos comprehendere possumus t ergo Q. R., multa, quae materiae conveniunt, aut per eam fieri potant, nos ignorare , negari a nemine posse ; verum hoc ad rem nostram nihil refert, quia pro. pter aliquas incognitas materiae pmprietates non sit, ut longitudinem , latitudinem , prosinditatem, impenetrabilitatem, divisibilitatem, atque figurabilitatini' eiis isn remus . Hae pmprietates tam evidentes sunt, ut neque etiam a Materialistis de iistem dubitari possit. Qitapropter si nos hinc inseramus. nullas in materia proprietates esse posis, quae extensioni, impenetrabilitati, divisibilitati, figurabilitati, mo. bilitati &c opponantur, certo iure iacimus t sed cogitatio iisdem opponitur , sicuti usque modo demonstravimus: ergo cultationem in materia ineta non posse , recte inserimus. Nostra ne, an Materialistarum potior ratio est λ Illi ex iis, quae non noverunt. id materiae convenire possie vellent, quod ob alia etiam ab iisdem perspecte cognita convenire omnino repugnati nos non Ob ea, quae non novimus, sed ob alia, de quibus nulla dubitatio esse potest, cogitationem in teriae convenire posse negamus. Illorum ne, an nostra agendi ratio aequitati magis consentanea est ρ Ludunt ergo Materialistae dum ad materiae incognitas proprietates recurrunt . quando ex evidenter cognitis , atque a substantia eorporea ins manabilibus, cimtationem materiae convenire non posse , certissime constat. Q iapropter & contra omnem rationem, atque cxperientiam vellent, ut propter quasdam incognitas proprietates. earum quoque cognitio tolleretur , quae omnino perspectae sunt; S eodem modo inepte se gerunt , ac ille , qui , aurum alapide distingui negaret, quia non omnes horum corporum p rietates perip.ctas haberet . . IDei vem potentiam quamvis infinitam esse pmfiteamur ; tamen quae con- radictoria sunt, per eam enci posse negamus. Per hoc autem vinuti Divinae omni-
ωὶ Ex eo quod non noscamus omnri mat riae proprietates, praeter omnem rationem consti. tui a uobis cogitationem materiae convenire non posse , urgent Materialistae omnes . Ecalii, qui Lati partes defendendas suscipiunt, uti apud Eneyclopedistas legere est art. Verum quo ore Materialista ad Dei tutatis tam potentiam reeurrere possint, qua fiat, ut
nobis non videntibus, mataria cogitare possit, sane non video, quum eoruni taliae ratiocinationes semper eo tendant, ut emis supre
mi , increati, atque infiniti existeutiam omedio tollant .
238쪽
Omnipotentiae nihil demetatur Γ Lem. hirtia art. J . Quampter si esse extensium ,
de non esse extensum ς habere partes , di figuram , & non habere partes . neque figuram ; esse divisibile , & non esse divisibile . inter se contradictoria sentiquum materia extensa esse, habere partes , figuram , atque divisibilitatem n cessario debeat; substantia vero cogitans nihil horum habere possit, uti iam demonstravimus ; consequens inde fit, sine contradictione cogitationem materiae
At vem in eo quoque Lohitis gravissime peccat, quod saepius affrmat ,
nos ideo negare, per Dei potentiam fieri non posse, ut materia cogitet quia id compreti ere non possiimus i haec enim non est ratio nostrae persuasionis , sed ita tandem putamus, non via , quomodo hoc fieri possit, non videamus . sed quia fieri non posse, certissima ratione perspicimus. Neque etiam putamus, uti Lorius vellet, materiam enitare non posse , quia idea cogitationis in idea materiae non continetur. quia ideam cogit tionis in Hea materiae contineri repugnat. amvis enim non ignoremus , plinra alicui sebstantiae eonvenire posse, quamvis in idea illius non eontineantur I tamen illiid quoque perspectum habemus, haec talia esse debere, ut natum ipsius subitantiae non repugnent ; sed cogitatio materiae repugnat et ergo in idea mat riae neque continetur , neque contineri potest. Contr. Notio substantiae extensae, atque selidae, non vem vegetationis , aut sensationis in idea materiae continetur i sicuti ergo Deus vim vegetandi , atque sentiendi sebstantiae selidae, atque extenta unire s)otest, ita etiam vim cogitandi. Deinde quamvis ignoremus, qua natione vis vegetandi in plantis, sentiendi in brutis inesse possit: immo licet nobis incompertum sit, quomodo iubstantiara et spiritualis cum materiali uniatur; tamen haec a Deo fieri posse non negamus rei go. Tandem tam sebstantiam materialem, quam spiritualem , omni uendi videstitutam Deus creare potest i nam neutra harum agendi vim ex sui virtute habere potesta cur eigo Deus aequalem agendi vim liciem tribuere non poterit λ ergo. R., nihil impedire, cur vegetatio, atque sensatio materiae uniatur; multavem esse, quae pisibeant, ne idem etiam δε cogitatione statuamus. Illa enim. ipsis quinte Materialistis e sentientibus, talia stim, ut omnia per motum , diversam dispositionem . atque configurationem partium perfici possint. Unde m randum non est, si per Dei virtutem materiae cciniuncta sint. At vero cogitatis per motum, partium dis sitionem, atque configurationem materiae nullo modo convenire potest, ut mani seste constat ex iis, quae usque modo disseruimus. Maxima autem nostra insipientia esset, si ea a Deo fieri posse negaremus, quae nos ignoramus t inde enim id abiurdi consFqiueretur, ut Dei virtus , atque potestas si pra nostram cognitionem extendi non pollet. At, sicuti iam monuimus, non ex hoc capite cogitationem a Deo materiae tribui posse negamus ; sed quia
eum sibilantia extensa divisibili , impenetrabili, figurabili cogitationem simul
consissere repugnat. Unde vim vegetandi in plantis , sentiendi in brutis . uni nem substantiae spiritualis cum materiali negare nec possismus . nec debemus, quia quamvis haec omnia non intel ligamus , tamen illud quoque simul cognoscimus,
nullam contradictionem consequi , si ea admittamus, neque contra experientiae - . testimonium in eoninidem persuasionem inducimur: utrumque vero habemus, se. mel ac materiae cogitationem convenire posse dicamus : hoc est , id ponimus,
quod contradictionem implicat, di evidentissimae experientiae contrarium est. C c a Tan
239쪽
Tandem quae a Deo alicui sibstantiae tribuuntur, inter se repugnare noli debent; at materiam cogitantem ella repugnat: etM . Contri si dicamus, Iacum efficere non possie, ut materia cogitet, quia hoe
impossibile esse nobis appaeui, Dei virtutem noliris ideis coarctatam era conia sequitur ; sed hoc absurdum elli ergo. Deliacte subitantiae nomine indete in tum quoddam sibiectum intelligimus , cusus nullam peculiarem , atque distinctam ideam habemus, etsi habere videamur. l. Vae autem complexae. iis signi. ficatae nominibus, quibus determinatae sipecies sibstantiae appullari consile veriint, sunt collectio quarumdam qi:alitatiim , quas in hoc incognito subjecto coexistere
observamiis. Hoc vero semel conlii tuto, cogitationcm cxtensioni convenire non
posse, quis ham ammaverit ρ faJ .
R. ad i. ideas nolirias alias esse dilliinctas, evidentes, certas , atque immunabiles ; alias vero cise confusas , obicurias. dubias, atque mutabiles i quae prioris generis sunt, firmissimae nostronim iudiciorum regulae essie tabent , non vero 'in pollerioris. Ita quia homines binarii , ternarii ac senarii numeri ideo distinctas habent, sine sormidine aismare po. sunt, repugnare, iit binarius , Scternarius numerum senarium constiti iant . Sicuti ergo nihil Divinae virtuti deringatur , dum dicitur numerum binarium , atque ternarium simul unitum senarii innumerum constituere non polis I ita quoque , quoniam materiam extensiam c. se
debere , divisibilem , atque impenetrabilem, nihil autem horum in subitantia . cogitante contineri posse perspectum habemus; aliquid Divinae omnipotentiae non derogatur, si materiae cogitationem tribui non polla affirmamus. Nam , uti in Lemmate huius articuli observavimus , Dei potentia non minuitur, si per illam ea , qt repugnant, fieri non posse dicamus. Per hoc autem Divinam omnipotentiam in nostris ideis non concludimus , sed ei nationis lumini subiicimur , quod nobis Deus ipse dedit: quo profecto abuteremur , si ideas evidenter imcompatibiles simul uniri pota affirmaremus.
R. ad a. Ideam subilantiae omnino eompletam nos quidem non habere ;tamen quae corporeae substantiae necelsario conveniunt, ut 1aepius diximus , certissime novimus. Qito fit, ut, qnum aeque certo intelligamus fieri non polse , ut quidquam horum in is libitantia cogitante contineatur , c sitationem materiae convenire non posse , sine ulla dubitatione affrmare valeamus.
Dices II. cum Materialissis. Duae materiae proprietates seculis superioribus incognitae , modo detectae simi; hoc est . attractio, atque eolorum evolutio , ob quam fit , ut radius, qui simplex apparet, in septem colores dividatur i ergo fieri quoque potest, ut, cogitatio materiae con Ueniat, quamvis usque modo nobis incognita sit. Deinde , ut cognoscatur, mim per motum spirituum , atque vibrationem fibrarum ideae produci possint, non debemus ad metaphysicas ratio nes recurrere: nam quamvis in horologio nulla pars sit, quae horas per se i
dicet, tamen propter mutuam connexionem omnium partium horae a sphaera
peculiariter indicantur: ita cerebri fibrae ideas per se non habent , eas tamen acquirunt tum propter motum , tum propter sui mutuam combs nationem , quia propter ilia in cerebro ea seni tio excitatur, quam ideam appellimus. Caussa ,, sensionis L inquit Hobbestis Leviathanis cap. I. 3 e: t externum cori us . sive, , obiceium , quod premit organum proprium , & premendo L mediantibus neris Vis , dc membranis 3 continuum et licit motum introrsum ad cerebrum , Sis dein-
240쪽
, demie ad eor; unde nastitur Ordis resilientia. & contrapressio , seu
,, συπία . si e canatus cordis liberantis se a pressio te per motum tendentem se extrorsum ; qui motus propterea apparet tamquam aliquid externum i atque , , apparitio haec, sive phanIasina, est id, quod vocamus sensionem Et P sicae pari. q. cap. a . num. Io. , , intoniam enim, iri sit, io omni sensione reis is ritin externarum actio fit, & reactio mutua ; id est, oppositi sibi invicem , is ematus duo, manifestum est . motum ab utroque simul factum ad latera uti , , dique cimtinuari, praecipue vero ad utrilisque corporis confinia. Hoe quum, sit in orgina interiore, conatus sit ad exteriora per angulum suidum malo se rem , quam si impressio fitillet levior, atque inde maior fit idea se . En erga qua ratione fieri possit, ut tum propter motum partium, tum propter variam eani mdem combinationem , cogitatio materiae conveniat. . R. ad I . , attractionem ea Dinnia habere , qu materiae conveniunt i nam
augetur, minuitur, atque dividitur, ea afficit, quae materialia sunt, S exten sonem habent; demum repugnat, ut sine materia concipiatur r nihil ergo novi per eam detectum filii, quod materiae convenire non pol set , adeoque hoc inventum Materialis Le inepte opponunt, ut vim cogitandi nobis adhuc incognitam in materia latere posse , ex illo adstruant. R. ad a. , vel ponamus colores in luce esse , vel non esse, nihil inde ui terialistas colligere pre, se p3lse et temper enim eos quid materiale et se constat, quod dividi, minui. S augeri possibile est, quodque materialem extensionem habet, ct nonnisi 1bbiectum materiale aiscere mest. Rioadusque ergo aliquas materiae proprietates iis omnino contrarias, atque Hypositas , quas usque modo novimus , detectas Lille Materiali Ita non demonstraverint quod sane demonstra. re nunquam poterunt); cogitationem materiae comen ire non D:le, semper certissime constabit. 'Neque minus ineptum est, quod Materialistae ultimo reponunt . Sphaera enim , sic enim indicem horologii vocare consuevimus ut horas indicare possit,
tum combinationem partium, tum motum earum in horologio conitanter perl verantem requiriti nece iis quoque est, ut una pars in aliam semper agat, haec in aliam atque aliam, quoadusque ad ultimam perveniatur, quae sensim . atque pedetentim iphaeram moveat : tandem oportet, ut prima pars, cuius motu aliae
partes subinde aguntur, vi aliqua materiali impellatur . Nihil autem horum in cogitatione et se potest. Nam si ob motum partium materialium anima intelligeret, inde haec duo consequerentur, quae nemini in mentem cadere possiunt et I. tot distinctas motiones in cerebro fieri debere , quot sunt ideae distinctae , atque inter se diversae , sicuti motibiis diversis ei scitur ut diversae sphaerae nilntita , quadrantes, atqtae horas indicent: a. has motiones tandiu perdurare debere, qlian
diu ideae vivae obversantur. Etenim sicuti praeter omnem rationem quispiam conia tenderet , eadem oscillatione chordae reddi plures, solari, atque diverilis , vel pollchordae oscillationem sonum perseverare debere ; ita etiam nonnisi ineptissimus habendus ille esset, qui una eademque actioite tranteunte , ct plures distinctasque motiones pmduci , ct diutius eas perse rurare vellete erg3 nece.se ellet, ut cim-trariis, ac prope infinitis motibus cerebri nolici partes temper agerentur , quia alias, atqub alias ideas semper acquirimus. Se acqiii sitas diutius rei memus: e g neque initus sibi contrarii opponi, atque sese mutuo destruere deberent , tim ieiu: stibile ellet, ut una eademque pars in diviaria simul N eodem tempore