장음표시 사용
271쪽
quod ab uno in silae vitae brevitate detectim est, ab altero perfici potest i non.
nulla ab uno , alia ab altero , quamvis brevioris vitae sint . si tamen novarum rerum excogitandarum capacitatem habeant, detegi possunt quoad ea potissimum, quae spectant utilitatem , di commoditatem proprii corporis . Nam utilitatem ,& commoditatem proprii corporis sentit omne vivens et ergo neque etiam pr pter vitae brevitatem animalia habent, ut quoad inventionem, S acquisitionem novarum idearum cum hominibus comparari non possint. Ad 3. respondemus , bruta minus indigere , quam homines. quia nihil non recte, atque sapientissime constitutum eit summa providentia sime mi artificis.s sum enim bruta talia non sint, ut pro diveria opportunitate temporum, atque
locorum rem unam cum altera conferre, S comparare possint , a sipremo artifice dispositum quoque cohaerenter, atque ordinatissinae suit, ne multis indigerent . At illud nunc ego quaero, cur bruta in iis saltem , quibus indigent ,
non indigere non possunt, modo acutiora non sint . quam quandoque fuerunt . aliquid non excogitaverint, quo facilius, commodius, atque tutius ea sibi pararent λ cur ad alia superanda , vel ad se defendendum novas macta inationes non excogitaverint, alia, atque alia artificia non detexerint λ mcdum altequuta non
fuerint, quo ab hominibus , licet imbecillioribus, non Mincerentur λ ,, Atque is hine vides s ita Origenes Celium lib. q. contra eumdem num. 78. compelis labat opponentem non minus bruta laeui ab hominibus, quam homines a brua, , tisci a indultriam nobis esse magnum auxilium, idque praestantius armis , se quae stris inesse videntur . Et quidem etsi viribus corporis nos multo stipeis rent animantes, & quibusiam magnitudine immensiim cedamus , illas ta- , , men in nostram potestatem nostra redigit ratio, atque selertia . s Num. s. JA Hie vide, inquit, tametsi homines seras , dc ferae homines capiant , mul- tum tamen differre eos, qui solertia Vincunt, ab iis, quae feritate , & ra- is bie nonnisi eos superant, qui ad se muniendos sua non utuntur solertia , , . Praeclare hac quoque de re ita diiserit S. Gregorius Nylianus de IIomin
opificio cap. 7. is Quid vero, inquit. sibi vult erecta in homine figura λ aut
,, cur non corpori quasi congenitae sinit qixaedam ad tuendam vitam necessariae se vires p . . . Solus homo pernicibus tardior, corpulentis minor , cis, quae am, , mis a natura datis tuta sint, imbecillior eli . Qui igitur, dixerit aliquis .is consentaneum eli, tali rerum silmmam obtigilla λ Ego vero haud difficulter, , ostendem , id, quod a natura nobis deesse videtur. unam esse caussam , ob , , quam cetera nostra sint in potetate . Nam si eae hominis vires forent . ut ,, equos celeritate praecurreret, ac pedes haberet ea duritie, ut laedi non pon, , sent, ungulis nimirum solidis , vel chelis munitos, praeterea ipsi nee cornua, , , nec aculei . nec ungues deessent: primum quidem immanitate ferus , ct eruis delis ei set , rebus ad exercendam flevitiam comparatis a natura instructus .is Deinde imperium in res ceteras non occupasset, quando eis etiam imperiori sto subiectis nullam ad rem eguisset. Nunc hac ipsa de caliga sngula quasiti mancipia nostra diverses ad usus vitae destinavimus, ut omnino nobis necesse se sit ipsis cum imperio praeesse . - omodo vero, & qua ratione res creatas in noliri potestatem redigerimus, eisque pro opportunitate utamur, perbelle diserteque explicat. Ad
Celsiis inito non hujus nostri Ma- nihil discriminis esse posuerunt inter nostiasiet;alistae ratione usus suit , sed aliorum, brutorumque operationes . qui, ut oppugnarem spirituali te miniae ,
272쪽
Ad 4. respondemus . nemini non perspectum esse selitudinem plurimum conisse me ad meditationem, atque ad investigationem novarum rerum. Hine bruta per vitam solitariam , quam agunt, atque latenter ab hominibus, facilius , quam homines , nova detegere debuiment. Deinde nonne propter multa , quibus ad subveniendum vitae necessitatibus occupati essie debemus . a meditatione distrahimur, atque ne nova inveniamus, impedimur λ ergo quum bruta , Helvetio consentiente , longe minus, quam nos, indigeant, etiam expeditius S meditari, & nova excogitare deberent. Tandem qua de caussa, si homo est aequalis brutis, seper ea dominatum obtinuit, illa maxima ex parte cdomuit, a que coegit, ut sibi servirent λ quomodo factum , ut bruta ad hanc tyrannidem deis pellendam inter se consilia non inierint, novam agendi rationem non instituerint, alia artificia non excogitaverint, quibus a tam gravi malo, quod non sentire non possunt, eriperentur Θ Anne forta ise vis iisdem deest 3 anne bruta sunt numero pauciora, quam homines ρ Verum non est, cur in re tam ludicra refellenda amplius immoremur. a Ad s. dicimus, verum quidem esse, homines nasti, D vivere ubique locorum ; at inde ne sequitur, ut prae omnibus speciebus animalium magis multiplicati sint λ Quis unquam id affirmare ausus fuerit λ sM Delii de ex ma ori multiplicitate hominum supra bruta illud tantum consequi potuisset, si eadem tum
hominum, tum brutorum natura esset, ut homines longe plures observationes prae brutis fecissent; ceterum ut bruta nullas fecerint . contingere non poterat. Pol remo vel comparat Helvetius numerum hominum cum omnibus brutis, vel cum aliqua tantum specie brutorum i si illud ; tunc numerus hominum sipen bit numerum brutorum alicuitis speciei; tamen, uti dicebamus, haec quoque brutorum species aliquas observationes facere debuisset i si alterum ; nihil irrationabilius dici potest, quam omnia bruta esse hominibus numero pauciora r nam si omnia accipiantur, numerum hominum in immensium excedunt . Qitapropter contra nostrum Materialistam , qui unam eamdemque materialem naturam tum hominum , tum brutorum esse contendit, ita argumentor . anto magis est mul
tiplicata aliqua species, quae in observationes intendere poteli, plus idearum , atque spiritus acquirit ; sed species brutorum collective accepta est sere in infinitum magis multiplicata, quam species hominum i ergo si in observation intendere posset , plus idearum , atque sipiritus , quam homines, acquirere debuisset ; sed nihil idearum , atque spiritus acquisivit e nihilque novae cogniti nis sibi comparavit , quod antea nullo modo haberet i ergo in Observationesca Quoniam vero Heleat Ius de foeteis ate brutorum mentionem facit ; ideo hie ex
Cicerone eommemorandum esse putamus, CO
flare etiam ex ipsis principiis , propter quae
homines societatem inter te ineunt , semper-ue inierunt, eos a brutis quam maxime
ifferre . ,, Sed quae naturae prine ipia fiat ia-x, quit Cicero O,lorum lib. a. communio talis, Ec societatis humanae , repetendums, altius videtur. Est enim primum , quod ri cernitur in uuiversi generis humani socie-as tale . Ejus autem vineulum est ratio, &- oratio, quae docendo, discendo, commus, nicando, disceptando, judicando muciliu,, Inter se homines, conjungitque naturalia, quadam societate . Neque ulla re longius,, absumus a natura seratum : in qui s ine G,, se sortitudinem saepe dicimus, ut in equis, ,, in leonibus, justitiam, aequitatem, boni is talem non diqimus et sunt enim rationis, Scis orationis expertes. Ae latissime quidem pa- ,, tem hominibus inter ipsos. omnibux intelis omnes societas haec est ,, . ibi De numero insectorum , M pro portione , qua multiplicantur, deque t evn
273쪽
nes intendere non potest , quibus cognoscat, quod non cognoverate ergo illud principium non habet, quo in observationes intendat. Contra species hominum qi ianuvis numero fere infinite minor, multum idearum acquisiviti ergo si non obstam te minori numero multum idearum acquisivit, plures observationes fecisse oportet r ergo di illud principium habere debet, quo plura observare possit, quod
bruta non habent. Deinde Helvetius rationem reddat oportet, non Alum cur una , aut altera species animalium , sed etiam cur si ecies omnium animalium in obsermationes non intendat: ergo ut argumentum eius ex majori multitudine desumptum concludat , comparationem numeri hominum cum numem omnium brutorum , cuiuL.
vis speciei tandem ea sint, institui Te oportetr ergo quum nihil magis false dici
possit, quam homines superare omnia bruta , apertam falsitatem , quam vel linsi infantes detegerent, in eius argumentatione inesse consequitur. En tandem in quos scopulos impingant qui hac nos lia aetate se acutius philosephari praesumunt, qui totum humanum genus ex ignorantiae tenebris se educere audacissime , atque
summa cum impietate , ipsi omnium solidissimi iactant.
Postremo verum quidem est, homines ubique terrarum nasci . atque vive re ; tamen brutorum sunt prope infinitae species, hominum Vero una tantum rhruta etiam loca deserta, atque nemora plerumque replent, rMn homines: br ta in maxima copia , di qua initate per aerem volitant, & per aquas discurrunt; homines vero neque aerem , neque aquam pm sua regione habere possunt. od ergo argumentum Helvetius ex maiori multitudine desumpsit, contra se omnino facit. Pro suo autem more nugatur, dum rationem afferre contendit, cur simiae in inventione non pmsecerint, quamvis pedes habeant similes manibus noliris. Nam esto simiae hominibus sint numero minores. non tamen inde si quitur, ut
nihil novi excogitare potuerint quoad ea potissimum , quae ad siuae vitae commo da pertinerent , si in iis idem, ac in hominibus, principium esset, ut iam diximus de aliis animalibus. Simiae sunt quidem minus fortes, quam homines, seu minori vi prae hominibus pollent: at elephanti, cameli, boves , equi Sc. sunt mrtiores hominibus; S tamen nihil novi excogitarunt. Deinde si maior vis in
hominibus caussa esset, cur aptiores ad excogitandum evaderent; robustiores ceteris hac in re praeem incrent. Contra tamen plerumque contingit. Fructuum
autem comestio contemplationem non impedit, sed potius fovet, quum propter cibi gravitatem a contemplando impediamur. Neque etiam propter selam necessitatem ad contemplandum inducimur, alioquin nonnisi quoad ea, quibus indigerent , homines nova multa detexillant ἔ α qui sua conditione contenti mrent , nihil novi meditando ad invenissent. Sua vero conditione plerique eorum contenti fuere , qui in hac exercitatione se feliciter occuparunt. Vitae autem brevitas non impedit, ut alibi monuimus, quin aliqua saltem nova detegantur. Deinde quamvis vita simiarum sit brevior vita hominum ; tamen ad eam aetatem illae permeniunt, in qua habent perfectam organizationem , quae ii sena con- Vcnire potuli r ergo quamvis vitae brevioris ad perfectam sensationem pertingunt rergo quum omnis cognitio, S inventio novarum rerum iuxta nostrum Materi litiam sit quaedam sensibilitas, utramque aeque, ac homines, vel saltem fere ut homines, etiam simiae habere deberent. Fas autem propter ossianigationem sui corporis in perpetuo motu esse , unde nam tandem Melvetius novit Z an Drtasse
274쪽
semper sillant, inter se Iocantur, vel circumquaque discurrunt 8 is Refert Po- is sidonius cita Strabo Geographia lib. I ') se, quum ex Gadibus in Italiam
se navigaret, in Lybiae oram elatum esse, ac Sulvam quamdam secus mare si vidisse sim iis plenam, quarum aliae super arboribus, aliae in terra sederent, .
Hoc idem de quiete simiae testari polium audis isse me ab iuvene Malabarico . quem ego tum in Philosephicis , tum in Theologicis disciplinis institui. Ae si
per arbores potissimum hoc genus animalium gregatim quiescere , mihi confirmavit. Deinde si hic motus, quo propter organizationum aguntur, non impe dit, quin prae ceteris animalibus sagacius , maiorique cognitione agant, imitem tur,. quae viderint, atque etiam aliqua ex parte hominum mores exprimere videantur ; neque etiam impedire debuit, quin aliquam novam cognitionem asse- i
Taedium autem , atque fastidium quaedam incitamenta esse ad comparandam peris festionem spiritus, tantum abest, ut verum sit, quin potius qui taedio, atque fastidio afficiuntur , quodam temper torpore languescant, nec quidquam sibi arduum , ct di ficile ad agendum , aut ad meditandum proponant . Hinc est, ut ab iis . qui tur pi, di nitidiose otio abundarunt , nihil praeclare gestum , aut inventum habeamus ;contra vero qui otio bellum indixerunt, aut phira laude valde digna periscere .
aut multa acute subtiliterque excogitarunt. Simiis ergo vim nova excogitandi non convenire ex eo capite non sequitur . ex quo Helvetius vellet. Nam ex eo quod, sicuti ipse dicit, nullo otio, atque fastidis teneantur, maiorem ad contempla dum aptitudinem habere deberent.
Quum vero ex iis, quae usque modo disseruimus, illud constet , nullam , earum disserentiarum . quas inter bruta , & hominem uelvetius ponit , talem ense, ut per ea impediri potuerit, ne bruta aliquid novi detexerint ; quin potius propter nonnullas earumdem facilior in iis alia, atque alia excogitatuli modus esse debuisset; non est, cur concludat facile explicari posse. qua de caussa bruta ni hil novi detexerint, si superius recensitae disserentiae simul accipiantur. Deinde anne fortasse illud quoque affirmare audebit, per has omnes disserentias quamis cumque speciem brutorum ab hominibus differre pTandem dum acutissimus ille Philosephus suam adnotationem ad eos populos recurrendo concludit , qui tanta stupiditate laborant, ut in numerando adnumerum ternarium pertingere solummodo possint , sibi ' maniselle contradicit . iid λ Hi populi, si tamen sunt homines, sensit in tae iiis , manus, & articulationem digitorum habent, non secus , ac alii hominest ergo sensius tactus, manus , S articulatio digitorum in caussa non sunt, cur homines multa detexerint, scuti Helvetius inepte contendit. Item: hi populi non secus, ac alii homines. Iuxta Helvetium vitam longiorem prae animalibus habere debent et erF quum, tanta stupiditate obruti sint, quanta vult Helvetius; ad vitam diuturniorem referri non potest, quod homines propter inventionem rerum novarum cum brutis comparari non possint. Rursus: hi populi non omnia, sicuti bruta, ab ipsa natura parata habent, di tamen nihil in illis magis stolidum , & non aequale bruistis iuxta Helvetium fingi potesti ergo non ex eo homines in ipsa inventione
distinguuntur a brutis, quia prae illis magis indigeant. Item: hi populi si non saepe eum aliis hominibus, qui ad eam insulam appellere potiunt, inter se tamen semper convivunt; atqui hoc convictu non obstante novas ideas non acqiii siere r e go cur bruta novas ideas non acquisierint , inde contingere non Potuit, quia vitam
275쪽
vitam ab hominibus stlitariam ducunt. Tandem di hi quoque populi ad eam maiorem multiplicationem pertinent, quam iuxta Helvetium sepra bruta habent homines : atqui, hoc non obstante, neque etiam ad alicuius numeri facilioris novam aliquam ideam comparandam pertingere potuerunte ergo a maiori multipli-eatione supra bruta non habent homines , ut multa praeclara invenerint, nova
que ideas semper acquirant. Helvetium ergo hoc exemplo, quod affert , sibi contradicere , constare ne evidentius potest pa Verum illud quoque omittere non possum Helvetium , non secus ae s ciunt alii eiusdem furfuris I hilosephi, qui etiam contra evidentissimam rationem summa cum audacia . perfidia , atque impietate insanierunt, profiteri talem se limminem esse , qui principia communi utilitati , S experientiae e Brmia statuerit , qui per facta assequi cognitionem caussarum , & stientiam moralem instar physicae experimentalis tradere contenderit, qui demum ad veritatem pertingere se conatum fuisse affirmat non propter siti exili imationem , sed ob communem utilitatem sa) . Verum anne fortasse huiusmodi agendi rationem tenet Contra
Communem experientiam , qua ubique terrarum patet, quam valde homines stipra bruta praecellant, eorumque cognitio quam longe protendatur , relationi unitas itinerantis , qui eorum populorum , de quibus mentionem facit , ne linguam quidem noverit , aut potius incertae subellae indubiam fidem adhibet ;contra certissimam historiam omnium aetatum , atque iaculorum , propter quam dubitari non potest , hominum ideas ita non esse diminutas, ut in numerando ad numerum ternarium selummodo pertingere possint, cunctosque suam , propriam linguam habere, qua suos conceptus sibi invicem communicent, propter incertam relationem aliquos populos instar pullorum indicorum crocitantes facit i contra evidentissimam moralia principia Sanctiores regulas morum omniis no subvertit b r demum contra communem utilitatem , quae quoad naturalem ,
civilem, atque politicam societatem quam maxima est, si homines a brutis distinguantur, uti revera distinguuntur; ipsos homines brutis exaequat, nihilque in illis praeter exquisitiorem sensibilitatem sit pra bruta admittit. Apage ergo huiusimodi Philosbphos , si tamen Philosephi dici possunt, quum non sapientia: , sed errorum exquisitiorisque perversitatis , studiosi sent, qui , prout eis nece sario contingere debet. & manifestis contradictionibus implicantur. S nihil minus, quam Veram rationem sequuntur, & in humanum genus pellem perniςiosissimam infer.
Eam opinionem , qua dicitur, cognitionem intellectivam a sensibus or ginem diicere , favere Materialistis. dici nullo modo potest.
Illud ergo argumentum , de quo ante Helvetii consutationem supra mentionem fecimus , commune est tum veteribus , tum recentioribus Materiali
sit . Ei ergo satisfacere debent , qui pugnant contra Materialislas . sensibus itaque quavis ratione impeditis , ut in pueris , sensibus , atque quibusdam morbis contingit, nos aeque intelligere , ae quando sensias nullo impedimento detinentur , dici non potuit: ergo quum aliunde constet , quando non sirni imp diti senses, nos sublimiora quaeque intelligere , intellectivam cognitionem pem
dere Q vide Plautionem eier . tb consulantur praeeipue ultimi duo illius Discuris.
276쪽
LIBER II. 2 Idere a sensibus concedi debet. Ex hoc alitem nihil pm se Materialistae collige.
re possunt i quandoquidem, uti recte monet S. Thomas I. par. qu. 8q. art. 6. inde non consequitur, quod sensibilis congnitio sit totalis, edi perfecta caussa intellectualis cognitionis, sed ni is quodammodo es materia caussa ; quatenus scilicet, ut idem S. Doctor ante laudata verba monet , ex parte phantasmatim intellectualis operatio a sensu cavsatur. Hoc autem potissimum conllat, dum res sensibiles inter se comparamus r nisi enim eas sensu antea noverimus, atque , ut ita dicam , aliquam materialem imaginationem de iisdem habeamus, nunquam
comparatio illarum a nobis institui potest . Qiapropter hac explicandi ratione& Materialis is inquirentibus, cur anima non intelligat, si sensus sint impediti, abunde satisfit : eu animam spiritualem esse , semper aeque certo constat ; quia
ea .Omnia argumentorum genera, quibus ad spiriti talitatem anima: adstruendam uLque modo uti sumus , fensibilem cognitionem non esse totalem , perfectam eansesam cognitionis intellectualis, evidentissime demonstrant; immo de eo quoque dubitare non sinunt, quod , ut ait S. Thomas in eodem art. ad a. , sit quaedao operatio anima in homine , qua Getidendo , O componendo format diversas rerum imagines, etiam quae nou sunt a sensibus acceptae . Duo ergo ex hac sentenria constant, quae constare semper debent, dum animae immaterialitas propugnanda sulcipitur. I. animam omnino immaterialem esset a. nihil omnino virium in eo argumento esse, quod Materiali ille opponunt contra spiritualitatem anim. ae ex deficientia intellectionis, quam homines in pu ritia , thnectute , atque aliquibus morbis patiuntur . Hoc vero ultimum est , quod
non satis distincte explicari posse crediderim, nisi cognitionem a sensia pendere admittaturi id quod possemus rationibus ejusmodi ostendere , in quibus nemo non magnam vim agnoscere, etsi Brte non usque ad evidentissimam demonstrationem ;tamen ad pmbabilissimam persuasionem. Verum est id quidem ab instituto nostro alienum, quia blaterialislaram potissimum confutationem suscepimus.
Iuia substantiae spirituales, atque intelligentes existimi ἔ fg remum quoqueens infinite intelligens existere sequitur. Etenim substantiae *irituales, S intelligentes , neque a se simi, neque ne
cessario existimi r ergo si exitiunt , necesse est dari aliquod supremum ens infinite intelligens a quo sint. Prob. ant. Si a se essent, atque necessario existerent, deberent esse ens perfectissimum Art. 3. q. I. lib. I. ; sed non sunt ensperstetistinuim , quia alias, atque alias cognitiones semper acquirunt, neque omnia intelligunti ergo. Dari autem debere si. promum ens infinite intelligens , mani testum quoque est: quandoquidem hae si istantiae intelligentes ab alia sibstantia ejusdem speciei, quae per se non sit, cile non pol sunt; quia etiam de ea semper inquiri deberet , unde eisci r ergo si a materia suam originem ducere non potuerunt, uti demonstravimus , ab alia spirituali substantia, quae persest, atque necessiario existat, eas duxillic oportet ; atqui ens, quod a se est , atque necessario existit, iusnite persectum esse debet Art. 3. q. I. lib. I. , Sar. I.
qu. 3. lib. a ) t ergo si existunt sublimii. x spirituales, atque intelligentes , necesse est dari aliquod si premum increatumque ens infinite intelligens , a quo habeant , ut sint.
277쪽
' Temere ergo, atque impie nonnulli Athei: ve cen. I ins pro sto more agunt, dum ci mira nos ita argumentantur et Deus fimuram , u , iiivilitatem , atque alias qualitates materiae communicavit. licet ualdem in se non habeat r c
go etiam a subitantia non intclligunt i , qualis cli materia, si bilantia intelligens emanare potuit. I'rofecto illi nostri acutissimi Pinioli phi , qtit non ad rationem , sed ad ipsa oracula rationis appcllant , ne illud quidum noverunt, satis ei se, ut
effectus vinule in sua caussa contineatur . non Vero requiri , ut qualis actu proinducitur, in sua caiissa sit. Hoc sane etiam in multis caussis natur ilibus ad Pertere poterant, si prae sita impietate ad primum principium rerum omnium mentis oculos intendere molesltim sibi ducebant. Si erg caussis secundi, cata venit, ut producant . quod virtute tantum in itidem continetur; quo potiori iure id Deo convenire debet , qui cst omnium prima. atque universalissima cauTa p cri apropter Deus non est quidem extensius, atque divisibilis, neque aliquam figuram habet; tamen una cum exi: lentia tum extensionem. tum divisibilitatem , tum figuram materiae dedit, quia nulla est perfcctio, quae supereminentioli quadam ratione in eius virtute non contineatur, licet eae tantum perfectiones , quas simpliciter simplices Scliolastici appellarunt, quasque melius cli e se, quam non e se, cui suis tandem entis ratio habeatur, actu in eo sint, sicuti in Scholio a r. a. qii. I. lib. I. iam adnotavimus . At vero ratio spiritus non ibium actu in materia non contianetur , sed etiam repugnat, ut virtute contineatur , sicuti ex iis constat , quae usque modo demonstravimus .
HOC unum tandem superest, ut de animae immortalitate disseramus, quae ex sui natura consequitur ad spiritualitatem illius . Quoniam vero ex duplici eapite ens aliquod habere potest , ut corrumpatur, atque esse desinat ; hoc est, tum
ex parte sui, tum ex parte caussae, a qua productum fuit r ideo ex neutro capite animam hi manam habere, ut corrumpatur, atque esse desinat, demonstra dum aggredimur.
PROPosirio . Anima tum quoad se ipsam, tum quoad suum principium spe- ct ata , incorruptibilis, atque immortalis est. Efficaci ratione utrumque probabimus , quo nullus Materialistis cibi erfugiendi locus sisperuste amplius possit: nam nacido animam mortalum in se esse pro- p ugnant , quia ab ipsa materia non distinguitur ; modo viam contendunt, numq uam probari posse, a Deo non uisu duilauendam cb .
tis iii seripti: Ora ses deti kasn pag. i 86. bὶ Ita sere sentiunt Materialistae om
nes , de quibus art. T. mentionem ieetinus, atque inter ceteros praeeipue Auctoe Philos phiae dii Mnsem toti . a. reficx. q. f. 1 I. Consti latur quoque Baetius tom. 3. Op. par. a. aux Tun Proi iaciat paria a. Ch. 2 . Nugantur autem ii inereduli nostri temporis , qui animae immortalitatem solum in
Moao propter Divinam revelationem admittendam esse dIcunt: nam quamvis hoc dicant,
tamen Divinae revelationis nullam rationem habent, eaque principia probaut, quibus ii a mortalitas antinae des ruitur. Tales prosecto sunt Moiuagna , Sanctus Evremondus, Uol-taereus, si euti obseruatuin a Vallechio recte est in Opere inscripto D i Fonduinenti Alia Relieisne is e. lib. I. cap. f., atque etialmis
Auctor Philosophiae si Bon fens , quem pro pterea simplicitet inter blaterialiscis recen- luimus
278쪽
Animam ergo immortalem esse , consensione Omnium gentium semper consitiise, primo contemtimus r uti enim ad rem noliram Cicero lib. I. TQcidam lib. i perbelle observate, , Auetoribus quidem ad istam sententiam ... ,, uti optimis pollimrust quod in omnibus caussis & debet, & 1blet valere , is plirrimum ; S primum quidem omni antiquitate , quae quo propius aberatis ab ortu , S Divina praeenie , melius Drtalse , quae vera erant, cernebat. Ita- que unum illud crat insitum priscis illis, quos Cascos appellat Eunius, esse ,, in morte senium , neque excelsu vitae sic deleri hominem , ut funditus inte- ,, riret: idque quum multis aliis rebus, tum e Pontificio iure , ct caeremoniis is sepulch rorum intelligi licet, quas maximis ingeniis praediti nec tanta citra ,, colui: sent, nec violatas tam inexpiabili religione sanxissent, nisi haesisset in eo-
, , rum mentibus, mortem non interitum esse omnia tollentem , atque delentem,
is sed quamdam quasi migrationem , commutationemque vitae, quae in claris vi- ,, ris, S steminis, dux in eoelum 1bleret esse ; in ceteris humi retineretur , ., dc permaneret tamen . . . Si vero scrutari vetera , α ex his ea , quae scri- ,, ptores Graeciae prodiderunt , eruere coner; ipsi illi maiorum gentium Dii. ,, qui habentur, hinc a nobis profecti in coelum reperientur. Qiaere , quorum ,, demoniti antur sepulchra in Graecia; reminiscere, quoniam os initiatus , quae se tradantur mysteriis: tum denique, quam hoc late pateat, intelliges ... Ma - ximum vero argumentum est, naturam ipsam de immortalitate animorum i , , citam iudicare, quod omnibus curiae sunt , ct maximae quidem , quae post mor-
,, tem futura sint. Serit arbores , qui ai teri saculo prosint, ut ait Statius inta, , Sinephoebis, quid spectans nisi etiam pollena saecula ad se pertinere λ Ergo am, , bores seret diligens agricola , quarum aspiciet baccam ipse nunquam a viris magnus leges, initituta, Rempublicam conseret. Quid procreatio liberorum, se quid propagatio nominis, quid adop tiones filiorum , quid testamentorum dili , , gentia, quid ipsa sepulchrorum monumenta, quid elogia significant, nisi nos, , su ura etiam cogitare. Quid illud p num dubitara , quia specimen naturae capiri deceat ex optima quaque natura λ Quae est igitur melior in hominum genere
se natura , quam eorum, qui se natos ad homines iuvandos, tutandos, conse se vandos, arbitrantur . . . Quid in hac Republica tot. tantosque viros ob Rem- ,, publicam interfectri cogitaise arbitramur λ iisdem ne finibus ut nomen suum, , , quibus vita. terminaretur λ nemo unquam sine magna spe immortalitatis sese pro patria Offerret ad mortem --. id Poetae λ nonne poli mortem nobilita-- ri volunt λ. . . Sed qiiid Poetas p Opifices mil mortem nobilitari volunt. Quid se enim Phidias sibi similem speciem inclusit in clypeo Minervae, quum inscriis bere iton liceret λ id nostri Plitiosisphi λ Nonne in his ipsis libris . quos
se scribunt, de contemnenda gloria, sua nomina inscribunt λ quod si omnium AM consensus niturae vox cli; omnesque, qui ubique sunt, obnsentiunt essie ali- ,, quid , si it M ad eos pertineat, qui e vita cellerunt, nobis quoque idem ex L,, 15m.i adum citet S si quorum aut ingenio, aut virtute animus exces lit , eos
M arbitramur, quia natura optima sint, cernere naturae vim maxime ; verisimile, , c t. quum optimus quisque maxime posteritati serviat, estu aliquid , cujus is
, poli mortem sensiim sit habiturus. Sed ut Deos Cise , natura opinamur ... M Sic permanere animos arbitramur consensu nationum omnium is . Et re quidem vera si singulas nationes, tum veteres, tum recenter detectas percurreremus, unam omium persuasionem semper fuisse , animam non pe-
279쪽
rire simul ciam corpore, ficile demonii rare posemus t verirm non est, cur in re tam perspicua id la ris a nobis suscipiatur, S ut suscipiatur, a nobiet nemo
aequo iure exigere poteti. Qitum enim lib. l. qu. e. a. ar. I. g. 2. nullam gentem tum antiquarum , tum recentiorum sine Religione e se demonstraverimus, at lueex multis te Ilimoniis. qtiae ad rem istam c miiciendam cillegimus, illud quoque constet, una cum Religione animae immortalitatem omnes coniunxit te, rem actam modo ageremus, si hoc denuo expendendum aggrederemur. a Probatur ergo prima pars noltra: propositionis. Anima est subitantia spiritualis: ergo ex sui natura est incorruptibilis, atque semper esse cxigit. Ant. comstat ex demonitratis. Prob. con. Subitantia spiritualis neque in se, neque ab alia creata cauisa habere potest, ut corrumpatur : ergo si anima eii l .bilantia si iritualis, ex sui natana eli incorniptibilis, atque semper ella exigit. Prob. ant. quoad primam partem. Subitantia spiritualis non ibium nulla materia conliat , cuius panes dividi . atque ab invicem separari possint ; sed etiam quae contraria sunt, dum in substantia spirituali eo minio continentur, qui illi convenire potest, contrarietatem amittunt e ri Album enim, & nignim , ut ait S. Thomas II. is coiitra Gen. cap. I s. nunt. 6. in intellectu nota sunt contraria r non enim se, , expellunt, immo, magis se consequuntur : per intellectum enim unius eorum im
telligitur aliud or ergo substantia spiritualis in se non habet, ut corrumpi pot-st. Sed neque etiam passibile est, ut ab aliqua creata cauisa hoc habeat: nam in stubstantia spirituali intelligibiliter tantum aliquid inesse , & recipi potest: sub stantia vero sipiritualis non deitruitur, sed perficitur per hoc quod aliquid in ea intelligibili ratione recipiatur: unde eo perfectior evadit, quo plura sunt , quae
sua cognitione complectitur . ,, Quod autem recipitur a subitantia intellectitati,, uti ratiocinatur S. Thomas cap. laud. num. 8. oportet, quod remipiatur in ea, , per modum ipsius, scilicet intelligibili terr quod vero sic in substantia intelle. se eluali recipitur , cit perficiens lubilantiam intellectualem, & non corrumpens,, eam: intelligibile enim eli perlactio intelligentis M. Elgo substantia spiritualis
neque ab alia creata caussa habere potest, ut corrumpatur. 2. Cuiusvis rei natura cognoscitur ex propria operatione illius e per hanc enim unum diversae ab altero naturae esse videmus t ergo etiam natura per id oportet, ut perficiatur ,
per quod illius operatio perficitur : ergo si anima in sua propria operatione , hoc eli, in intellectione, perficitur , dum supra corpus, atque corporea clevatur . ipsa talis naturae esse non poteli, ut per separationem a corpore et se des nat. b) 3. Anima, pereunte corpore, perire non debet. Nulla enim res ex eo corrumpi potest, unde perficitur: nam perlaetio , ct corruptio simpliciter opponuntur ; sed anima nostra per abstractionem a corpore perficitur ι ergo, im
fate de La Prure esses moris parmi lea Pa-bent. κιν. de I Aeadem. radiat des InscripL, O sestes Iet. Tom. 2. Lucretilis sane unus ex iis suit, qui contra animae imuiortalitatem pugnavit ; attamen de ipse quoque vel interis no conscientiae testimonio, vel ipsa evidentia
convictus, oblitus eorum , quae tanta contemtione tradiderat, non unum eumdemque tum animi, tum ccirporis interitum esse assien a
vi . ,, Deatque illam Lucretius, eloquit 1. ,, ctantius Disin. D'ittit. lib. τ. c p. ra. li.,, tus quid assereret, & quod dogma dese ,, deret hos versus potuit. l b. a. v. 993.
cessit iram retro de terra quia fuit ante In terram sed quod missum est ex aetheris Oris , Id rursus coeti fulgentia templa recepta ut is Quod ejus non erat dicere , qui perire anis, mas cum corporibus disserebat: sed victus es ., veritate, & imprudenti ratio vera surrepsit , , .
280쪽
mortalis esse debet, & eamdem, ac co us, conditionem sibire non potest . Prob. mi. Scientia, atque virtute inima nolira perficitur et secundum scientiam quidem tanto magis perficitur , quanto magis a materia secreta sunt, atque suis pra ipsam evehuntur, quae considerat: virtutis autem persectio in eo consistit, ut homo passionibus corporis non obsequatiir, sed imperio rationis eisdem obsistat : ergo si nulla res ex eo corrumpi potest, unde perficitur, animam non perire, corrupto corpore , inde consequitur. a
. Cognitio universalium , atque incorruptibilium sunt primum , atque poecipuum objectum nolles intellectus, per quod ipse revera perficitur , ac certam infallibilemque scientiam acquirit ; sed perfectiones proportionatas eise oportet rei, qtiae perficitur, alioquin ipse rei stlatus vel mutaretur, Vel perturbaretur rergo animam immutabilem, atque incorruptibilem esse oportet , quia perscitur cognitione universalium , qute sunt immutabilia, atque incorruptibilia bj .
Tarulem unumquodqtae recipi ad modum recipientis, est axioma apud omnes receptum , ct quotidiana experientia confirmatum et ergo si ea, quae intellectu nolim, ut ita dicam, recipiuntur, oportet, ut a materia abltracta sint , simulta etiam sunt universalia, atque adeo immutabilia, di incorruptibilia ; animam quoque nolitam immutabilem. atque incorruptibilem esse oportet co . Prob. altera pars. Desiderium , quo tenentur omnes , ut semper sint, atque aeteriram felicitatem habeant, neque ab educatione , neque ab electione , nequcta cogitatione nolira dimanare possie inde constat, quia nemo hominum est, qui eodem non agatur: ergo ab auctore naturae proficisci debet: ergo ne per illud ab auctore naturae nos deceptos filis se dicamus , oportet, ut expleri possit et crisgo , etiam habita ratione Divinae virtutis , anima , quae hoc desiderio potissimum
agitur , semper esse debet d) .
a. Hominem ad infinitatem quamdam factum esse , ex ipsius ingenio consat : nam cognoscendi omne . quod verum amandi omne, quod bonum est, in circumscriptam capacitatem habet, quam quia finita obiecta explere non possunt, inde
bi S. Doctor eap. 3c num. laud. e Idem s. Doctor laud. cap. num.s. d) Idem S. Doctor laud. cap. num. 4.ri Denique illud arguinentum ita recte ad ,, rem nostrum Lactantius minat. 7unis. lib. s, T. cap. 9. quod etiam Mareus Tullius viis dit, satis firmum est et ex eo aeterilitatem animae posse dignosei , quia nullum sit a- ,, lii id animal, quod habeat notitiam alia ., quam Dei z Religioque sit pene sola , ,, quae hominem discemat a brutis et quae ,, quum in hominem solum cadat , profecto restatur: id affectare nos , id desiderare , ὸ ,, id colere , quod nobis familiare , quod ,, proximum sit futurum . An aliquis quum
,, ceterarum animantium figliram conlidera.
verit . quas pronis corporibus abjectas, in , terramque prostratas summa Dei provide
,, tia effecit, ut ex hoc latelliri possit , ni- ,, hil eas rationis habere eum eαlo, potest
,, non intelligere, solum ex omitibus coele- ,, sle, & divinum animal esse hominem , c ,, ius eorpus ab humo excitatum , vultus su is blimis, status rectus originem suam quaeis., rit, δέ quali contempta humilitate terteia ,, na , ad altum nititur , quia sentit sum- , , nium bonum in sumnio sibi esse quaeren- dum , memorque conditionis sitae , qua ,, Deus illud secit eximium, ad artificem ., suum spectu' Quam spectationem Trime- ,, sitirus rectissime nominavit et quae ., In mutis animalibus nulla est . Quum au- ,, Iem sapientia, quae soli homini data est. ,, nihil aliud sit, quam Dei notitia , apparet ,, animam non interire, neque dii olvi , sed ,, manere tu sempiternum , quia Deum, qui
,, sempiternus est, di quaerit , de diligit, ip-
,, la cogente natura, sentiens vel uaue orta ., sit , vel quo reversura is .