장음표시 사용
281쪽
inde fit, ut ei in hac vita nullus modus imponaturi ergo quum haec capacitas nonnisi a Deo esse , ct infinitas sine immortalitate haberi non possit; coiilequens inde sit, ut etiam ex parte Dei anima semper elle debeat. Hinc quum Augimilinus sela cognitione , atque possessione summi boni hane capacitatem satiari posse videret pie, ibi ideque clamabat: creasti nos ad te, Domine, O cor nostrum imrequietum est, donee reqviescat in te sa) . Neque cli. cur Materialis ' opponant, esse homines, qui non tum nullo desiderio cognoscendi omne , quod verum , S amandi, quod bonum eii, teneri videantur , sed etiam non esse appetant, suique deliructionem quaerant: quandoquidem quamvis cognoscere omne, quod verum, et amare , quod bonum est, nonnulli negligant; tamen ad utrunaque ex natura animi sui idoneos nonaesse inde non consequitur. Hoc vero nobis fatis ell, ut hominem ad infinitatem quamdam factum eise, ingenio ipsius constare possit. Illud suoque advertatur o- Portet, neminem unquam expleri iis, quaecumque tandem illa merint, quae sibi cognoscenda, aut amanda proposuerit r ergo de incircumscripta capacitate hominum semper constat , quamvis aliqui ca se privare velle videantur. Deltructione autem sui, quam nonnulli appetunt, atque quaerunt, se perpetuo felices effevelle demonstrant. Isti prosecto si in hae vita semper felices eise pol sent, numquam non Vchementer optarent esse . Quapropter duo contraria desideria in iisdem simul dominantur: ex una parte destrui vellent, non quidem simpliciter, sed quia graviora mala timent, quam sui destructio siti ex altera vero ; semper esse vellent , si fieri pollat, ut omnia mala a se amoverent i prius desiderium quod ip-ss peculiare est , ab eorum impietate, alterum vero, quod Cil commune omnibus, ab ipsa natura proficiscitur. a de caulla hominem infinitatem semper ap-
3. Interna conscientiae voce nos argui, si male egerimus, si autem bene , atque contentanee ad rectam rationem , iucundo hilarique animo cile , quotidiana experientia cognoscimus: quo fit, ut si male egerimus ; mala nobis impendentia semper timeamus r s autem bene r pmmium aliquod nos consequuturos esse confidamus t ergo sive bene, sive male agamus. alteram vitam supercise ,
interna natum voce semper monemur e ergo quum haem interea natura: vox nonnis a Deo esse possit, ne eam in nobis a Deo frustra positam csse dicamus , exigit Divina sapientia, ut supersit futurus poenarum, utque praemiorum status et ergo anima cum corpore perire non debet. Ant. constat: nam sicuti vitiosum S ini probum hominem , nemo cli, qui poena, & i ullum, atque rectum , P mio dignum, non putet; ita quoque nullus esse potuit, qui se puniendum, si male , si autem bene egerit, pmmio donandum eise non videat . I rob. prima conseque . Multa sitiat, quae vel bene, vel male interius agimus, quaeque hominibus innotescere non possunt: aliqua ab hominibus quandoque prehenduntur, quamvis in 1e recta sint i tandem sicuti scipe contingit, ut impii sua calliditate omnem poenam effugiant; ita etiam ut probi homines nullum ex sita virtute prae. mium consequaritiari ergo si altera vita non si peresset, de poenis vitio , dc praemiis virtuti dcbitis, interius stultra moneremur: ergo quum liac vox nonnisi a Deo sit, quia in animis omnium , quamvis educatione , institutione , toroque vivendi genere inter se quam maxime disserant, instam ei se videmus , reliquum
282쪽
qinam est, ut dicamus Deum velle, ut anima non pereat cum corpore ca) . . Vel Deus millum aequitatis , atque iniustitiae discrimen habet, vel probat, qziae rccta si int, turpia vero damnat et si illud Materialistae velint; Deu noipluin de medio tollunt, ideoque, nunt Deus una cum cory re animam qiroque perire velit, non e it, cur amplius cum iisdem disputemus t nam time Deus neque summi in bonum amplius crit, neque infinite perfectus, oc quoad naturales notiones vitii. atque virtutis, ipsum nobis illusisse dicendum erit . Si autem
Deum probure, atque praecipere concedant, quae meta, damnare autem , quae turpia sunt; consequens inde fit, ut eos, qui male egerunt, punire , qui mistum bene, remunerari debeat; atqui, uti Iam diximus, tum propter occultam nationem plurimarum actiontina bonari: m , atque malarum , tum propter improbitatem hominum , tum propter dubitam proportionem praemiorirna , S poenarum , qtia: ad ni issis sceleribus, aut praeclare factis, in praesenti vitae sutu resi videant. neque 1 cel era in hac vita debita poena plectulatur, neque opera virtutis condigno praemio compensantur: ergo cohaerens est, ut alicrum luperella vitae statum , quo tam gravi incommodo providuatur, Deus Velit, quoniam probat , quae recta sunt, turpia vero damnat . At iu)nne virtus susiciens praemium , improbitas vero sessiciens poena sibi est λ Falluntur profecto, qui ita putant: nam licet virtutem quamdam animi tranquillitatem , vitium vero molciliam secum afferre concedamus; tamen neque
illa sufficiens praemium , neque is hid sussciens poena sibi est. Qiaandoquidem , alterius vitae felicitate detralia , quantulum gaudii in virtute remanet 8 deinde si
virtus alium nullum finem habeat, quam commoda vitae praesentis , plerumque omnino diminuta , immo etiam apparens, non autem Vera, atque germana erit, quia tunc virtutis, S pn priae utilitatis una eademque mensura sit oportebit. Ait ut virtuose agamus, quanta contentio animi oportet, ut adhibeatur λ qua vi tum pravis inclinationibus sentuum resilienduna, tum contra interiores cupiditates pugnandum est λ quam multa sunt, quae ab aliis pati, aequo animo siillinere debemus p
a) M Virtus quoque soli homini data ,, t inquit Lactantius . υin. Insistit. lib. I.
s, cap. Smὶ magno argumento est immortales esse animas . Quae non erit secundum naturam , si anima extinouitur ; huic enimis praesenti vitae nocet. Nam vita illa terre
as na , quam communem cum mutis anima
,, libus ducimus, de voluυtatem expetit, cu ,, iiis fructibus variis . ae suakibus delecta. M tur, di dotatem fugit , cujus asperitas na-as Iuram viventium acerbis sensibus laedit,&s, ad mortem perducere nititur, quae dissorua, vit animantem . Si ergo virtus re prohi-M bet his bonis hominena , quae naturali ersa appetuntur, & ad sustinenda mala inipeusa lit, quae iraturaliter sugiuntur, ergo nialas, est virtus , Ec inimica naturae, stultumqueis judicari neeesse est, qui eam seqititur ι,, quoniam se ipse laedit, tu iugiendo bonas a praeseutia , S appetendo aeque mala sine spes, fructus amplioris . Nam quum liceat nori bis jucvitilissimis fiui voluptatiuise, aOime is sinsu earere videamiar, si malimus in huisis militate, in egestate , in contemptu , ia,, ignominia vivere, ac ne vivere quidem,
, , sed dolore cruciari, & mori, ex quibus is malis nihil amplius assequantur, quo possie, , voluptas omissa pensari t Si autem virtusis malum non est, facitque honeste , quod
,, voluptates vitiosas tiirpesque contemnit Ee,, sortiter, quod nee dosorem , nec mortem, , tἱm et , ut ossicilina servet . ergo majus
is aliquod bonum assequatur necesti est, quam, , sunt illa, quae spernit. At vero morte suri,, scepta , quod ulterius bonum sperari po- ,, nisi aeternitas ,,' Idem quoque tradie S. Gregoritis Nylsemis in Dia o de Amina,
O mfurreetisne paulo post ab initio ejusdem
Dialogi: ,, quomod 3 enim virtus , s,, habere loeum pollit in iis , qui id, quoa ,, est, praelemi vita circumletibi sibi petiva- , , sum habent , di post eam nihil anipliciis sperant ,,
283쪽
henuis λ nonne praeclariora opera virtutis maiorem dissicultatem in se habent, &plurimum mole iliae 1,pe continent ρ nonne propter ea, quae ad exercitationcm virtutis sentiis, S corpora nostra patiuntur, etiam animus concutitur , utque turbatur λ nonne si nulla certa exteriora pmmia virtuti proposita sint; ea omnino
languescet. immo prorsus deficiet ca λAt Materialis farum insaniam quis non miretur λ Si ad eorum moralia principia advertamus, nullum virtuti locum relinquunt: nam onme itus in potentia , obligationem in imbecillitate sitam esset micuique licere quodcumque, O in quoscumqrae Uotuerit: omnem Virtutem rem vanam esse, nec fidem perfidiae. ci mentiam crudelitati praccellere , nihilque propterea esse, quod laudi, aut vitio
eterii pogis, impiissima Spinos, atque Hobbesii delira iunt b). Recentiores vero
Naterialis lae , passiones indiscriminatim mvendas csse dicimi. ita ut infensibilitatem quamdam eum sibi procurare affrment, qui contra easdem pugnat c). Neque vero Materialisla: omnes aliter sentire poliunt , aut debent: nam materia, atque sensibi litate omnia in nobis iuxta ipses constant: ergo quadam sensibilitate semper ducimur, neque quidpiam in nobis est , quo ab ea retrahamurrergo semper oportet, ut sensibus indulgeamus t ergo nihil amplius licium vetitum csse poteriti ergo honestatis, atque aequitatis regulae nullae amplius supererunt: ergo nihil amplius erit, quod, uti Spinon , & Hobbelius putarunt, laudi, aut vitio Verti possit . Qito uigo ore , quave fronte, virtutem suffciens sibi praemium. vitium susscientem sibi poenam esse, Materialitiae reponere possunt ρIllud quoque quoad vitia advertatur oportet, eo minus ob illa conscientiae stimulis nos pungi, quo diuturniorem pravum habitum contraxerimus: quo fit, ut qui vitiosiores essent, minus poenae sustinerenti immo unusquisque omnibus vitiis liberius indulgore deberet , quo omnem poenam effugeret. Verum hac de re nunc uberius disputandum non eli: de ea enim pluribus , atque data opera, insta lib. I. qu. 3. ar. 2. agemus. Ut ergo ad propositum no-slaum redeamus, quia alius vitae Ilatus superesse debet, quo puniantur impii, atque iusti suum praemium consequantur , inde inferri debere, nunquam futurum eme, ut a Deo animae desimantur, hoc vero est, quod modo volumus. Quandoquidem ideo alium vitae statum dem stravinius supcresse debere, tum quia de futuro pnaemio , atque poena nobis conscii sumus, tum quia in eo strum virtuti praemium , vitio si a poena supercise debet; sed , ne praemium , vel poenam aliquando descire putemus, prohibet ea naturalis ii clinatio, ob quam semper esse appetimus, re quidem ita esse, ut omnino felices in ultimo nostro fine immutabiliter, absque desiderii alicujus anxietate , quiescamus t ergo ad suturum
a Hae de re magis distincte, atque
coi,iose disseremus qu. s. ar. a. lib., Quae tamen hie adnotavimus, satis demonstrant , quam
inaniter Materialistae ad illud praemiunt con- flagiant, quod in ipsa vit Urie inhaereat . bὶ Spinota Thcsiogko-Pιω. cap. IC. Hobbesius tum in libris de Cloe , t ni in
c Praeter alios hilius sursuris homines consulatur Ainctor impii libelli inseripti: Ru- Phic oth. Io. & Helvetius quoque in suo Eis r. eo usque insaniae procrint , etipassones, quae sunt sine conflict , atque ratione , ted ab ipsa temeritate foventur, Diis
sciaria 3. cap. 6. iis praetiit erit, quae ab ipsa ratione diriguntur . Id alitem in suadeat , eos solummodo nomines magna gessisse jactat, qui hoc genere passioniim agebantur, ideoque illos , qui ob hujusmodi passones sunt audaciores , alii, praeponit, qui sensati dicuntur. Capite quoque g. ejiisdem di se ursus , immo iii pluribus capitibus, multa in eamdem reni
284쪽
rerum vitae statutum consequitur etiam immortalitas animorum. is Creatura inte, se lectualis inquit S. Thomas III. con. Gent. cap. 62. nu. a. non pervenit ad G ultimum finem , nisi quando eius desiderium natiualiter quietatur . Sicut a se tem naturaliter desiderat felicitatem ; ita naturaliter desiderat laticitatis per- , , petuitatem, , . s. tandem: subitantiis spiritualibus ex sui natura convenire , ut incorruptibiles sint, in hac propositione primo loco demonstravimus t ergo neque etiam Dei virtute eae deitrui debent. Prob. con. Deus, ut ait S. Thomas II..conrra Gent. m. F. nu. II. qui es institutor natura, non subtrahit rebus, quia est proprium naturis earumi ergo si substantiae spirituales ex sis nati.na habent, ut semper sint, Deus easdem semper conservare debet et ergo animae nostrae
immortales sint, etiamsi quoad sti principium spectentur ca .
Dices I. contra primam partem. Inter homines, atque bruta maximam similitudinem esse, experientia novimus i immo quandoque bruta hominibus simialiora esse, quam nonnulli homines inter se sint, negare non possumus ; sed br tis non convenit immortalitas i ergo neque eti am hominibus convenire debet. R., disti. ma. , quoad ea , quae sensiis aiscere possunt, con. , quoad alia, per quae animae nostrae immortalitatem probavimus . ne. Tale discrimen inter homines, atque bruta interesse, per quod toto genere inter se differant, mrui que exemplo abuti Materialis las ad spiritualitateni animae oppugnandam , sit riori articulo confecimus. Quapropter non est, cur modo de eadem re differe dum aggrediamur. Illud ergo tantum animadvertisse satis sit, mirum non eme, si bnita quoad ea , quae sensus asscere possiunt, hominibus quodammodo assimi in
lari videantur: nam quum animalem naturam cum nobis communem habeant, iis rebus oportet ut assciantur, quae animaIem naturam assciunt, adeoque ex hac parte maxima internos, atque bruta, relatio intercedere debet. Raaecumque vero sit aliquorum hominum stupiditas ; nunquam tamen negare Materialistae poterunt, talem in solis hominibus addiscendi capacitatem esse, ut tum methaph sca, tum moralia principia, vel sublimiora, nota possint. Maximum ergo distrimen inter homines atque bruta interesse semper constat; unde non una utrinrumque conditio esse potest O . At quis hac quoque in re Materialistarum insan am non mirabitur λ Ut hominem in maximo impersectionis statu repraesentent, brutisque similem ella de. monstrent, omittunt, quod illi proprium est; quod autem commune cum brutis habet, ad nauseam usque obtridunt; & tamen rei cuiusque naturam ex iis potissimum definiendam eta, quae illi propria sunt, constat sua si ante. Verum hac quoque de re Ciceronem Uciorum lib. I. ita praeciale differentem audiamus .is Principio generi animantium omni est a natura tributum , ut se vitam , corpus
que tueatur, declinetque ea . quae nocitura videantur ; omniaque , quae fiat M ad vivendum necessiaria, inquirat, & paret, ut pallium, ut latibula , ut aliari eius generis. Commune item animantium omnium cst conjunctionis appetitus m. I. I I is p
ta De absoluta Dei potentia usque
modo non disseruimus i hae enim Deus si uti velit, omne, quod produxit destriaere , de in nihilum, ex quo eduxit, redigere potest: si ergo ad Dei ordinariam potentiam , ut Seholas iei loquuntur, advertamus a qua Deus
secuudum consuetum nariirae ordinem a
insututum agit, ani am etiam ex parte Dei immortalem esse propugnavimus , sicuti reis
vera evincitur iis omnibus argumentationi
bus , quibus usque modo usi suimus . M Ex his vero constat, quam inepte , dc praeter omnem rationem λuctor DA
tendat , nonunila bruta quibusdam hominibusine praestantiora.
285쪽
is p creandi cauissa , dc cura quaedam eo in , quae procreata sunt . Sed interis hominem, S belluam hoc maxime intereii, quia haec tantum , quantum , , sensu movetur, ad id sbium , quod adcit, quodque praesens est, se accomO- . . dat , paululum admodum sentiens praeteritum , aut futurum. Homo autem , se qui rationis cli particeps , per quam consequentia cernit, principia , ct caussas l, , rerum videt, earumque pmgreisus , di quas antecuniones non ignorat, simi- ,, litudines comparat; rubuique praeientibus adiungit. atque annectit futuriis; fa-- cile totius vitae cursum videt, S ad degendam praeparat res necelsariast ea- , , denique natura Vi rationis hominem conciliat homini di ad orationis , & ad se vitae societatem ἰ ingeneratque in primis praecipuum quemdam amorem in eos , , qui procreati sunt; impellitque , ut hominum coetus S celebrari inter se, dc , , sibi obedire velit; ob easque cauisas studeat parare ea , quae suppeditent ad , , cultum , di ad victum. nec sibi sisti, sed coniugi, liberis, ceterisque, quos ,, charos habeat, tuerique debeat. Qtrae cura exsilicitat animos, ct majores ad , rem gerendam facit. In primisque hominis est pmpria veri inquisitio, ac in-
,, Vestigatio , , . Contr. Unam eamdemque esae naturam animi, S corporis, tum ex mutuo nexu , quem inter se habent, tum etiam ex eorum agendi ratione corallat: ergo. Prob. mi. quoad utramque partem. Iisdem rebus aeque animam , ac corpus asici, experientia compertum habemus. Deinde quum corpus in animam agat, eadem natura etiam anima conIlare debet, quia nulla res nisi corporea tangi pote ila corpore t ergo . Potiremo qua de cauisa anima unitur cum corpore , si etiam leparata iubsistit λ ergo semper verum est , homines a brutis non differre . R., uti iam supra monuimus, mirandum non eide , si anima in hoc citae 1latu aliquando propter corpus patiatur: nam anima, di corpus oportet, ut in se invicem agant, quia simul unita unum quid vivens, in se existens, atque completum , constituunt. Tamen eamdem tum animae , tum corporis naturam esse , nemo inde in serre recte potest . Nam , esto , quod . male affecto corpore , Ob arctissimam unionem, quam cum illo habet, etiam anima patiatur; tamen multa opera pmpria anima: esse, quae a corpore pendcre non possunt, se- perius abunde confecimus. Deinde nonne anima in membra corporis dominatum cxercet , ipsaque volente, manus quiescit , aut movetur λ nonne sensibus imperat , repellit eorum impetus, atque moderatur , certasque leges eisdem vel inv itis servandas constituit λ nonne ad ca, quae ipsa voluerit, sensitum miniiterio utitur λ Qitapropter omnino diversam animae naturam a corpore esse , quamvis in hoc vitae flatu ab eo quoad nonnulla pendeat, tam manistilum est , quamis quod maxime saJ. In anima ergo separata a col3ore quamvis eae operiationes
a) Etiam antiqui Materialistae hoc argumenti genus contra immortalitatem animae opponebant. ,, Alteram antem c ita Cieero is docvtinarum lib. I. affert rarionem a-M na eius nihil esse . quod doleat , quin ida, Vtrum elis quoque possit, quod autem in is morbum cadat, id etiam interiturum a do. M lere autem animos; ergo etiam interire. Hee reselli possunt; sunt enim ignorantis, ,, quum de aeternitate animorum dieantur,ri ae mente dici, quae omni turbida motura semper vacet, non de partibus iis, in is quibus aegritudines, irae, libidine ite ve
M i ncur, quas is , contra quem haec dican. ,, tur . semotas a mente , & disclusas putat. Hinc recte etiam Lactantius Divin. Pusit. lib. T. cap. I x,, Non enim, inquit, anima, is eorpore deficiente , sed corpus, anima deri cedente. brutescit, quia sensum omnem a , trahit secum . Quum autem praesens animas, sensum suum tribuat corpori, & vivere id is emeiat a fieri non potest, ut non ipsa peris te & vivat, & sentiat, quoniam ipsa est ., dc sensus, di vita M .
286쪽
manere non pnssint, quae per organa corporea eXercentur ; a liae tamen omnes si persunt, quas, etiam dum corpori unita est, sine organo corporeo anima elicit , uti sunt intelligere, atque velle . Et re quidem vera, animam, dum est unita corpori , non citum eas ore rationes elicere, quae per materiam elici nullo modo possunt, sed etiam eo perfectiores , atque promptius elicere, quo magis supra materram sese erexerit. atque elevaverit, & a mole corporea minus impedita fiterit , manilallum est ris Nam anima ut acute observat S. Thomas II. contra Gentiles cap. 8. in ren,. ponsione ad ultimam obiectionem) , quando impeditur ab occupatione circa , , corpus proprium, redditur debilior ad intelligenda aliqua altiora r unde S vi , , tus temperantiae , quae a corporeis delectactionibus retrahit animam , praeci . ., pue facit homines ad intelligendum aptos is r erga propter unionem , quam in praesenti flatu anima cum corpore habet, tantum abell, ut dici possit eam perire. deitructo corpore. quin potius sequitur bange liberiorem evadere . Qiomodo autem subitantia spiritualis in materialem , & materialis in spiritualem agere possit, nobis incompertum esse, ultro fatemur . , , Mentem quiis dem exiit imare debemus sinquit S. Gregorius Nyssenus de Hominis opificio cap., I 2. cuilibet membro aequabiliter, ea mixtionis ratione, quae explicari dicen- , , do nequeat, adeisc., . Verum re illud qt Ne blaterialistae fateantur oportet, quod semel perspectum certissime fuerit , per id tolli non posse, quod non cognoscimus, atque videmus; alioquin etiam evidentissimas materiae proprietates negare possemus, quia multas ignoramus. Qui aptaipter semel ae si ab Itantiam spiritualem , atque immortalem in nobis exillere , omni argumentorum genere contra ipsssis demonii ratum fuerit ; aliunde vero hanc subitantiam spiritualem , atque immortalem corpori unitam ei se tum ratione, tum experientia constet ; non est, cur amplius reponant intelligi a nobis non posse , qua ratione anima in corpus ,& corpus in animam agat. Verum enim vero nullum admirationi locum esse debere ex eo, quod anima , licet immortalis ipsa sit, cum membris corporeis quandoque deficere v ideatur. ita perbelle explicat S. Gregorius Nyctenus de Hominis opificio cap. ra. Elt omnino totum corpus humanum instar musici inlirumenti fabricatum. Soletis autem nonnunquam ulli venire , ut canendi quidem aliquis peritus sit. verum , artis suae instrumentis vitiatis, documentum idoneum edere nequeat . Ea enimis forte vel a tempore vitiata, vel contracta per ruinam , vel a rubigine , aeis situ inepta reddita, sono carent, nullumque ad ultim idonea sunt, etiamsi vel ,, ab eximio tibicine instentur. Sic se mens per universum suum organum dividens, , , dc applicans se ratione consentanea membris singulis per facultates naturae sitae, , convenientes, in iis , quae recte habent secundum naturam . Uim suam exedi ,, cet : in ceteris , quae artificiosum ipsius motum per imbecillitatem capere,, nequeunt , iacet , atque otiosa eii. Eit enim hoc menti peculiare , ut it , is membris natura bene affectis efficacitatem suam obtineat, ea vero , quae dea
,, pravata sitnt, aversetur se.
Non minus autem imperite, quam audacter Mat erialistae qliaerunt, qua de caussa anima crarpori uniatur; quasi vero nos Divinorum consiliotaim rationem aD sequi vel possemus, vel dcberemus; tamen ut nihil sese opponere vidcant, quod rationabiliter eonfutari non possit , S. Gregorium Nazianzenum in Apologetica Orat. I. nu. a 3. hac de re ita praeclare disterentem audiant; , , Cuius rei multae I i a , , quin
287쪽
,, quoque aliae fortasse cauisae sunt, quas selus Deus, qui haec adilrinxit , ω- ,, gnitas , di exploratas habet , aut si quis huius m di misteriorum lcientiam diis vinitus est consequutust quantum autem cgo, ni eique similes , argumentationeis asseqitimur, duplici caulla id factum est i altera , ut per- concertationem , &,, colluctationem cum rebus inferioribus ad sirperitae gloriae haereditatem perve ,. niat rebus scilicet fluxis, & stagilibus , non secus atque auriim igne , proba - ta, di explorata eaque , quae in spe posita si int, non solum ut Dei benefi- , , cium , sed ut Virtutis praemium obtineat. Quod etiam ipsum summae, ac sii
,, gularis Dei bonitatis argumentum est, nimirum facere , ut virtus nostra quo ,, que aliqua ex parte sit, nec natura tantum nobis inseratur, se d etiam per v si luntatem . liberique arbitrii in utramque partem agitatione excolatur i alicra ,, riirsirs I ut deteriorem quoque partem crassitie sua paulatim Liuiam ad se per- , , tnahat, utque in sublimi collocet, ut qliod Deus est animae, anima sit com, , pori, posteaquam scilicet materiam , qua ministra utitur, domuerit, conluruumis,, que suum Deo adduxerit, , .
Dices II. Homines nihil magis aversantur , quam destriictionem sui: inde ergo factum fuit, ut animam nostram tin morialem esse crediderimus. R., Materialis las hae obiectione sui caullam omnino prodere: h κ enim generale desiderium nolleae conservationis undenam proficiscitur λ Prosecto nonnisi ab auctore naturae proficisci potetl: ergo impossibile est, ut falium sit, atque eodem decipiamurr ergo argumentum , quod ad immortalitatem animae de momstrandam inde deducitur, recte concludit . Et re quidem vera, si ex eo quod alteram post praesentem vitam stuperesse crederemus, inde fieret, ut sensibus liberius indulgeremus ; ob nostri amorem hanc opinioncm nos induisse, dici festassem.set; nam ad ea quaerenda , quae sensibus consorinia sunt, quodammodo rapimurr at vero e contra per doctrinam immortalitatis animae retrahi homines a voluptate sensuum. atque ad virtutem excitari , non selum per se mani sellium
est, sed etiam Hob sius ipse docuit sa) . Fieri ergo non potuit, ut, quod Maisterialistae vellent, opinio de immortalitate animae ea potissimum de caussa apud homines invaluerit, quia quodam amore suae conservationis ducuntur. Diees III. Ideo alterum vitae lutum superesse contendimus, quia aequumis est, ut impii condigna poma plectantur, iusti autem sitam mercedem recipiant i
rgo in hac argumentatione circulus vitiosus admittitur. Prob. On. Per immoria talitatem animae alter vitae status, per alterum vitae statum animae immortalitas comprobatur: ergo. Duinde necesse non esse, ut alter vitae status admittatur ,
in quo boni praemium recipiant, mali autem puniantur, inde constat, quod pro diverse statu vitae bona, atque mala omnibus aequaliter distribuuntur. R., Materiali ilas nonnisi per silmmam imperitiam nobis opponere in hoc
argumenti genere latere circulum Vitiosum. andoquidem quod animae conue. nit , materiae nullo modo convenire possie , primo demonstravimus t animam dein de a materia omnino differre consecimus i possiemo nihil in anima esse , undescii intrinsece ex se ipla, seu extrinsece ab aliqua caussa creata , seu ab ipsio Deo , servato conliieto providentiae ordine , destruatur , pluribus suadere contendimus. Hoc vero ultimum ut praestaremus, illud quoque argumenti genus adhibuimus , quod ducitur a Sapientia, atque Iustitia Dei, Propter quas , convenit, ut qui bene egerunt, mercedem recipiant, puniantur autem , qui se male geta
288쪽
serunt. Nullum sane in tota hac argumentatione vitioso circulo locum esse via deor neque vero hoc ipsium non videre quisquam potest, quum res perspicua omnino sit. At inquiunt qua tandem ratione constat , alterum vitae statum ine debe.
re , quo impii puniantur, N iuiti suam mencedem recipiant λ nonne primo illud
perspicuum esse deberet, nunt homines libere agant, atque dLm bene , vel male agunt, pnemii, aut poenae capaces sint λ Hoc vero dubium Omnino , atque incertum eI Hic ultro fatemur, nos, quotidiana experientia, atque evidentissima natione stadentibus , hominem liberum esse , opponere , quod argumentando hic velle ollendere, nimis longe a proposito digredi esset; verum eamdem suppositio nem etiam Materialillae faciant oportet. Qii id enim λ Nonne ut illam argumentationem effugiant, qua alicrum vitae statum ad premium 4 vel poenam superes se comprobatur, virtutem tussiciens sibi praemium , & vitium susscientem sibi poenam esse repInunt ρ Qua vero ratione hoc reponunt Prostfio non alia, nisi quia qui virtuose egit. de pulchritudine virtutis delectatur. quam sibi seque dam proposuerit; qui autem male, atque impie se gessit, angitur ipsa turpitu
dine vitiorum , quae sua prava electione consectatus fuerit e nam si alia rati ne sese gerere non pImiliat, non elset, cur tantopere contriti arctur. Sed rem illam adhuc diligentius expendamus. De hones late virtutis voluptatem longe m 1 em eum capere, qui libera sua electione virtuose egit, quam alterum , qui in Itinctu quodam , atque necessitate naturae eadem sese ratione gessit, neque etiam Materialisiae negare possunt i nam ille aliquam sortasse ab honestate virtutis obieetitionem accipiet; verum de sua pi clara electione . atque virtuosa agendi ratione nunquam gaudere poterit. Simili ratione qui omnino libere turpiter egit, maiorum inde confusionem oportet , ut accipiat, quam alter, qui instimetu quodam, atque necessitate naturae, eadem sese ratione gessiti nam hic quidem vitiorum turpitudinem perhorrescere poterit; at de prava sui electione, ac Vitiosa agendi ratione moereri, atque tristari non poterit. Si ergo , ut Materiali ste volunt, virtus sufficiens sibi praemium est. de vitium suffciens sibi poena , oportet ut in agendo liberi simus; alioquin tum praemium virtutis, tum poena Vitii ex potissima eorum parte minueretur, atque fere omnino tollure turr ergo, si sibi constare volunt, ipsi praecipue hominem liberum supponant oportet: ergo non est, cur eam suppositionem nobis opponant , super qua ipsi quoque innitum tur . Verum hic nos tantisper stipponimus , quod verissimum , atque ceriissimum esse, inserius constabit , quando de libertate hominis datia opera disputabimus ἔatque interea illud demonstrasse nobis susscit, hoc argumenti genus , quo tra Materiali Ilas usi s imus , suam esseaciam ad persuadendum semper habere . Tandem pro diverse statu vitae bona , atque mala omnibus aequaliter dii ri. buta esse , undenam Materialis lae norunt λ Profecto semper omni aetate fuisse homines , qui aut suorum laborum . aut actionum , vel quae praecelluntiores ei sent, nullum praemium consequuti fuerint, aut turpissimorum facinorum nullam poenam sustinuerint; vel saltem tum istis , tum illis non omnino pro merito contingerit, historiarum monumenta teliantur, atque experientia confirmat . Deinde vul ita aequaliter praemia, aut poenas distributa esse volunt, ut singuli maiora , aut mino. ra mala, & bona habeant, prout merentur ; vel ut quoad omnes tum bonorum ,
tum malorum aequalis divisio sit, sive bene, sive male egerint: si primum vel est τ
289쪽
lint: uti iam diximus, hii fortis omnium secutori m , ac diutuma experientia, falli convincuntur: si alterum ; tunc neque Virtus suum praemium , neque vitium sitam poenam habere poterit, quia tam iis , qui bene , quam aliis , qui male agunt, aequaliter bene, vel male semper erit. Ultimo , larulem , Legislatorum astutia , atque calliditate hanc opinionem de immortalitate animae apud omnos dimanaile , S per eam maximam sollicitudinem , atque moerorem nobis afferri, Materia liliae reponunt. Verum ne actum agamus , ad ca, quae Atheis lis haec eadem contra Religionem obiicientibus lib. I. qu. a. art. I. g. I , 2., S 3. repotuimus, illos remittendos eise censemus . SCHOLION I. recte, CirtuWeque agendum dogma de immortalitate anima
opinionem de mortalitate animae non impedire , quin homo sita praeclara agendi natione immortalem sese reddere conetur, Baelius propugnat cor nam, inquit ipse, ii quoque, qui, ut apud posteros sbi laudem compararent, se recte gesserunt, non puterunt cognituros sese in alia vita, quid de se postea diceretur; idcoque homines ab bene agendum ex eo non excitantur, quod aliam vitam sisperesse credant. Venim in eo primum Baetius turpissime fallitur, quod ad exercitationem verae virtutis inanis gloriae desiderio quempiam excitari possie , sal se putet: nam ita fieret, ut exercitatione virtutis stiperbia , ambitio , aliorum
contemptus foveretur, interioribus animi virtutibus nullus locus remaneret , exteriores vero omnino ncgligi deberent, quando futurum praevideretur, ut sine aliorum laude, atque praeconio obscurae remanerent. apropter vel in ordine
morali nulla virtus, Baelii hypothesi semel posita , reliqua elset, quia neque etiam eam bonitatem , qtiae ad moralem ordinem spectat , ritera virtutis habere pol sunt, si ad pravum finem referiantur . Qitia vero non idium ob ipsam honeila tem virtutis, scd etiam ob praemium . ad bene agendum potissimum inducimur; smili ratione quia non ς,ltim ab ipsa turpitudine vitiorum, sed etiam a poena , quae inde consequitur, ab iisdem essicacius avertimur ; quoniam propter aniniae immortalitatem de futuro praemio , aut poena siali citi eise cogimur, ei se nota spotuit, quin , ea posita , ct facilius ad bene agendum accendamur , & a male factis diligentius abilincamiis. Hinc nemo videt, falsa putare Baelium propter immortalitatem animae ii omines ad bene agendum ea de caussa alacriores non fieri , quia non vidunt, num laudem apud posteros consequi uri sint: nam , uti iam diximus, semel ac qitispiam hoc desiderio teneatur, impossibile cli, ut virtuosem vera agat: dcinde praemium , atque poena cavisae potissimae si int, cur in officio homines contineantur, maxime fi nullum finem livi habitura esse praevideantur.
SCHOLION II. 2 on repugnat, ut res aliquae creatae absolute, atque necessario esse perse verent. Aliqua res creata , simpliciter, ab lute , atque necessario esse intelligi potest, vel per comparationem ad sui cauisam productivam , quatenus ab ea nc
290쪽
eelsario produci debuit, aut non produci non poterat ; vel per comparationem ad naturam sui , quatenus nihil in se habet, quo tendat ad non ei se , si spectetur natura eius, qualis a Deo producta fuit. Secundum priorem acceptionem nulla res creata simpliciter, abselute, atque necessario existere potuit, quia omnia, ut exiitant, ex Dei voluntate , utpote a prima caussa, pendent, q rae libere operatur ; at vero secundum alteram aliqua simpliciter, ab Alute, atque necessario perseverare po se contendimus , non quatenus a se sint , sed quatenus nihil in se habeant, prapter quod deficere possint. Quandoquissem si int quaedam res , quae ut eise desinant, nullam in se possibilitatem habenti ergo per comparationem suae naturae aliqua creata simpliciter, abGlute, atque necessario perverare pollunt semel ac producta fuerint. Consequentia manifesta est, quia illa res simpliciter, S absolute esse, perseverat, semel ac producta fuerit , in qua nulla est possibilitas, ut non sit. Prob. ant. Entia, qttae materiae expertia surit, nullam in se possibilitatem habent, ut esse desinit ergo. Prob. ant. Fieri non potest, neque ut dii Blvatur , neque eae sui natura deliruatur , quod nullas partes habet et emo. Prob. ant. Nam dii solutio sine divisione partium dari non potest: simili ratione quod partibus compositum non est , nihil in se habet, unde destrui possit. , Si autem dicatur inquit S. Thomas Il. contra Gentilis cap. 3o. num. I. is quod ea , quae sit ni ex nihilo, quantum est de sie , in nihilum tendunt, & sieis in omnibus creaturis inest potentia ad non esse ; manifestum est, hoe non se- quii dicuntur enim res creatae a Deo eo modo in nihilum tendere , quo sunt se ex nihilo: quod quidem non est nisi secundum potentiam agentis. Sic igitur, , & rebus creatis non incit potcntia ad non esse , sed creatori inest potentia ,
se ut eis det esse , vel eis desinat esse influere, quum non ex necessitate nati agat ad rerum I podiictionem, sed ex voluntate A. a. omnes res ex Divina voluntate habent, ut sint: ergo eo modo exia stere debent, quo Deus cas esse voluit: ergo quia Deus non ex necessitato naturae, sed sua voluntate res omnes produxit, non tollitur , quin alias necessiario, quatenus ex sui natura ad non erue non tendunt, alias semper contingenter esse volucrit, ut rerum ordinata diversitas appareret a .
3. Agenti convenit, ut quantum fieri poteti simile sibi producat, sed rei
creatae . quatenus creata et , non repugnat, ut simpliciter, abGlute , atque necessario persevereti ergo nihil prohibet , quasilam res ita a Deo esse productas , ut simpliciter, absis lute. atque necessario persieverent; immo, ut recte concludit S. Thomas b) , hoc Divinae perfectioni attestatur. Maior manifesta est iminor vero cx eo constat, quia uti ait S. Doctor se esse necesse simpliciter , is non repugnat ad rationem esse creati: nihil enim prohibet aliquid ede neees is se , quod tamen suae necessitatis cauisam habet, sicut conclusiones demon ,, lirationum se Qtiapropter, sicut initio huius captis habet S. Praeceptor, , licetis omnia ex Dei voluntate dependeant, sicut ex prima causa. quae in operanis is do necessitatem non habet, nisi ex sui propositi suppositione, non tamen o ptopter hoc abseluta necessitas a rebus excluditur, ut sit necelsarium nos fa- , , teri omnia contingentia cse , quod posset alicui videri ex hoc , quod a calic,, sa sua non de necessitate absoluta fluxerunt, quum soleant in rebus esse con- ,, tingentes effectus , qui ex caulsa sua non de necessitate procedunt , , .