장음표시 사용
61쪽
aei e debeati nam & non omnia etiam a bonis aeque probantur, & multi sunt, qui pmpter 1uam improbitatem damnant , quae in aliis a suo vivendi genere dissimilia viderint. Ex quo consequitur. ut hoc quoque gloriae genus non satis firmiter, atque constanter ad bene agundum impellere possit . a. inium sepe contingat, sicuti experientia novimus , ut unica actione , quae vel in se recta non est, vel, quamvis sit, apud plerosque recta non habetur, multorum recte factorum gloria deleatur; ecquis non videat, hoc bene 'luendi incitamentum rigloriae cupiditate , hoc est in hominum existimatione positum , nimis infirmum Erep 3. mam i,pe ab iis circumstantiis rccte facta pendent , quae notae aliis
aut non sunt, aut esse non po sunt 8 ergo tunc omittenda omnino erunt et ergo
ab iisdem ille plerumque ab liinebit , qui ad bene agendum sela gloriae cupidi
tate ducitur . q. Tandem quando testimonium aliorum vel nihili ducitur , vclnon habet aliquid auctoritatis , non erit, cur quidpiam boni aliquis agat 3 ct i
terius, quaecumque turpia sunt, in corde agitare poterit. Nec minus gravia sunt, quae ex metu poenarum conseqmntur . Etenim I.
ad turpissimam servitutem , quae belluarum propria ell, humana natura deprimi tur. a. Effcitur, ut quum impendentem poenam caepe aliquis siua potentia, vel calliditate vitare , vel ob iudicum negligentiam , atque avaritiam effugere possit, sape quoque secure peccare possit, atque committere omne genus flagitio nim. 3. Occultis fraudibus , atque dolis amplissima via aperitur. q. Nihil non improbum vertae unusquisque in sto corde p iterit . s. Simulationum , mendae ciorum , insidiarum , quae penacculte instruuntur , captionumque omnium vel sub tilissimarum , nullum finem inde futurum eme , nemo non videt saJ. Hinc re
cte Cicem ii 3. de U. Satis enim nobis, si modo in Philosepnia aliquid pro- , , sucerimus, perstasium esse debet, si omnes Deos, hominesque celare posse-
mus , nihil tamen avare , nihil iniuste , nihil libidinose , nihil incontinenter , else laciendum H , , .
aὶ Tune autem Baetius risui omnium sese exponit, dum reponit T. oper. p . l. Penstes dise . i o. ruturum esse , ut Auleus ab oeculto scelere itide etiam abstineat, quia timere semper potest . sicut nonnullis eontiait, ne, dum dormit graviwe febri aestuat, a manifestetur. Quis enim putavit in hujusmodi omnino lartuitis easibus talem vim inesse posse , qua Athei & propter depravationem morum, di propter placita suae mentis voluptates effusi ab occultis sceleribus retraha tui Deinde qua ratione Athei ob huiusmo di infrequentitumos castis occulta crimina de vitabunt, si mi omnia videntis timorem ex culserunt Postremo quae somniantes , aut aestu febris agitati dicunt , an ite fidem apud alios
by Hῖe illud quoque contra Baelium udigere inceramus , nullum ampliut locum iis ore , quae in se honesta, vel turpia sunt, si homi ius propter studium gloria ad bene agendum incitarentur, di propter timorem poena tum a male agendo retraherentur . venam quum alῖquid ex sui natura turpe , auu h nestum esse Athe istarum multi negent , ideo de hoc argumenti genere Meuliariter distere mus , quando de Deo Legislatore in seeundo libro ἡi ucabimus. At vero quamvis Laelius pro suo more hae quoque de re dubitaverit; hoe est . nium aliquid sui natui a turpe , velli rurestit in sit, Tom. 3.par.Operumn Mat. des nef. F. II . hic tamen, dum caussam Atheistarum tuetur, contra loquitur, at que ita argumentatur . Conilat, inquit, apud Iheologos, ta Legislatores, jus naturale non pendere a decreto Dei . sed in ipsa natura rerum innixum esse , atque aliquid diei justum , vel injustum, turpe , vel honestum in. dependenter ab omui leae et quum ergo Athei veritates morales , quae ex sui natura , Ee independenter ab omni lege sunt tales, cognoscere possint , iisdem etiam se conformare . easque sequi uti regulam suarum actionum . atque ita rationabiliter agere possunt . TO . I. Oper. par. r. Cotinuat. der AU. Isa. Uerum qu upiam ne persuadere sibi poterit , M
62쪽
Uniam vero non silum propter gloriae eupiditatem , paenarumque tim rem , sed etiam propter honestatem ipsani, Atheos recte vivere posse , Ba lius contendit saJ ; ideo quam paucioribus fieri poterit, hac quoque in re eum refellere aggredimur . Et primo quidem negamus , quod Baetius ipse supponit;
hoc est , aliquam apud Atheos honestatis regulam esse posse. Nam quae eorum principia sint, in superiori res visione vidimus . Inter i T autem non insimum locum illud obtinet i omnem Cirtatem rem inanem esse , nec fidem perfidia . clementiam crudelitati praecellere, nihilque propterea esse, quod laudi. aut v tio eterii possit. Hoc autem semel constituto, fieri ne unquam poterit , ut alia qua honei latis regula apud Atheos inveniatur λ Prosecto , si, ipsis sentientibus . ttirpitudo ab honestate, di honestas a turpitudine nihil iusseri ; consequens inde
est, ut honellatem a turpitudine ne dignoscere quidem Valeant e qua ergo ratione servare cius praecepta poterunt pDeinde honella agendi natio in mutuis ccnventionibus , familiaribusque eo suetudinibus potissimum elucet. In hisce autem nullam Athei , si sua principia se luantur, honeilam agendi rationem scrvare possimi. Qii id λ Nonne ipsi te dunt , volaematem laedendi omnes unicuique ab ipsa natura inesse ; ideoque Deu-ritatem anticipiatione meliorem neminem invenire posse, quia homires ad se invicem fraude , aut vi praeoccupandos tutenti funt ρ ini id ergo se non moliri posse contra alios Athei ita putabit iuxta hoc principium 8 quid non etiam per vim insit utilitatem transferre λ Nonne intellinum bellum contra omnes in animo ς ret , Omncinque occasionem aucupabitur , qua alteri detrimentum adferat ρ inisnam fraudes non intentabit, quos dolos non machinabitur , ne in inferendo malo praeveniatur λ Haec autem si non pug iant cum honesta agendi ratione , quae tum in mutuis conventionibus , tum etiam in consuetudinibus servari debet, nis
hil sane est, quod pugnare possit . Rem ergo impossibilem Baetius supponit .
dum Atheos propter honeitatem recte agere posis affirmat M. Cont. Diagonam . Theodorum, Nicanorem, Hipponem . & FUemerum, qtiamvis Athei fuerint , honeste vixisse , etiam S. Clemens Alexandrinus h minum memoriae prodidit i idem iudicium non Elum de Sadducaeis , qui immo D a talia
theos , hominει videlieri, qui nulla lete se obligatos esse arbitrentur , legibus honesti ,
di veri esse obtemperaturos , aut metaphysi- eas ratio ies, quibus eae suadentur . noti coa tempturos; quando etiam evidentissimas, quae ubique occurrunt in Dei cognitionem emc cillime inducentes, contemplerunt, & pro nihilo habuerunt i Deinde quam multa sunt , uae homines lIcet Deum sibi praeesse eretis
nie teneant, & legem naturalem admittant , tamen proptet suas pravas cupiditates contra eam esse non cognoscunt ' Athei vero, utpote ceteris religiosi res, di sanctiores cognostent ' Demum , norine obligatio Ens ab eo
distinctum suppon i, quod obligationi subjieitur l ergo quum Athei line Fns non admit ant . per legem naturalem obligari bon posisunt. Nonne obligatio supponit legem, quae praecipit, aut vetati ergo quum lea ab Ente
sit 1 inde consequitur Atheos naturali lege nina obligati . quia nurus Eatis existentiam neganga Nonne lex ad sui obserWationem propter ρον natum, vel poenam plerumque indueit i ergo At Kei , si per homines impune licet. quid quid volent, lacere poterui I . a Tom. 3. Oper. Par. L. Pear As diser
propter indolcm recte agere posse i nam ex indole evincitur, quemvis impium, tamdi. a
seelus admissurum nou esse a verum in illud se potissinum es undet . quod ejus indoli conis
formius sterit et ex uno autem in alterum proinruet, quia ea scelerum conditio est, uiuuum
63쪽
talitatem animae negabant, sed etiam de Epicuro , Vanino, aliisque Atheis
ri debet . Hinc esse apud Turcas Atheorum numerosam scietatem , quae ex sapientioribus plerumque componitur, atque omnia humanitatis ossicia servat , ex Ricauti, qui Anglicano Legato, dum Constantinopoli moraretur, a secretis erat , relatione novimus ca) t ergo Athei honestatis regulas servant, nihil que propterea ad privatum , aut publicum bonum interest, num Religionem aliis quam profiteamur. Itaque hthei pno hominibus voluptuosis immerito traducuntur et nam qui voluptatibus inserviunt , nullum bellum Religioni inferunt , sicut Athei faciunt Γb J. Et revera Religionem cauisam non else , cur quispiam recte sentiat ,& operetur, etiam veteres Romani evidenti argumento esse poliunt rnam etsi in Diis, quos colebant, turpia quaeque admitterent, honestatis tamen
Demum haec quoque institui argumentatio potest et ab actu ad potentiantiva ter eonsequentia ; sed plures Athei recte vixerunt i ergo per Atheismum non fit, ut quispiam recte vivere non possit μ). R. Hanc sceptici hominis arsumentationem taliam esse . ex ipsius princi
piis demonstrari facile posse . Hominem non vivere confbem iter ad opiniones , quas habet mente praeconceptas, pluribus stadere ipse contendit. Hoc malorum Christia rum , Epicureorum , Stoicorum , atque Turcarum exemplo confirmat ce) ; & etiam Idolatrarum agendi rationem ad rem eamdem demonstramdam adhibet ΓfJ . Ex hisce autem omnibus illud inferet , ideo Atheos impios
esse Vulgo putari , quia consormiter ad praeconceptas opiniones eosdem vivere, exit limatum fuit O. Duo ergo, quae contra ipsiam aeque iaciunt , fateri non dubitat. Primum eii; ideo Atheos haberi impios , quia conformiter ad ea , quae sentiunt, Vivere putantur i ergo si vivant e miter ad ea , quae sentiunt, i pios esse futuros, etiam ipse concedite ergo etiam eo consentiente, secundum
Atticismi principia fieri non potest , ut quispiam recte vivat t ergo Atheisnus
bono privato , atque publico adversatur: nolens ergo, & invitus aperta contradictione implicatur. Sed alterum expendamus. Ipsb consentiente, fieri poteli, imo etiam sinpe fit, sicuti de nos quoque damus, ut non conmmiter ad ea , quae interius sentiunt, homines sese gerant i ergo mirandum non est , si Atheorum nonnulli recte vixisse videantur a quemadmiaum enim multi e tria principia nationis saepe peccant, quia, licet veritatem illarum perspexerint, tamen iisdem non Obtemperant ἔ ita quoque Athei si contra principia a se constituta agant , procul dubio recte agunt i talia erso eorum principia sunt, ut secundum ea recte age re nemo possit i ergo Athei simus honestati, atque probitati morum opponitur rnam ideo nempe nonnulli Atheistarum recte vixerunt, quia fieri potest , & revera saepe fit, ut inm conmmiter ad praeconceptas opiniones vivamus t ergo quod
volumus, ipsius Baetii argiuuentatione apertissime conficitur hJ.
an o6. ,, ignorare non poterat, Allieum , qui suam
64쪽
Verum hac alia quoque natione nunquam futurum e se constit, ut Athei recte agant, si principiis, qive sibi constituta habent, eorum facta respondeant. Non alia prosem de caussa etiam ii quandoque male agunt , qui aeremos cruciatus post hanc vitam male agentibus iuperesse firmissime tenent, nisi quia tanta hominum imbecillitas est, atque levitas, ut impetu pnavarum cupiditatum abrepti, quamvis meliora Videant, atque proiant, tamen deteriora sequantiir , de contra rectam nationem agant. Si ergo pravae animi cupiditates, etiam ipsa renitente ratione, moralibusque principiis contra pugnantibus, tantum possunt, ut ad male agendum saepe homines alliciant ; quanto maior earum vis ella d bet , si ctiam moralia praecepta iisdem consentanea sint , illarumque audaciam Lucant, si ipsa ratio λscurata pravitate principiorum vel nullo modo , Vel tantum levissime reluctetur λ a) Principia ergo Atheorum talia esse, ut Omnibus sceleritiis latissima via per ea aperiatur, dubitari non potest. Cur autem Atheis arum nonnulli, saltem exterius , sese recte gesserint, caussae multae esse possunt: I. quidem quia tanta in actionibus etiam standum principia, quae sequebantur, rivpitudo inerat, ut ab iis, reclamante ratione , ct conscientia contra pugnante, deterriti fuerint: a. ut existimationem sibi compararent, ob quam doctrinae suae virus facilius spargere ubique possent ro quiastae dos inae ungularitate omnium oculos in se converterant i η. ne si consse tanee ad ea agerent, quae tradiderant, ut omnium impiissimi omnia quoque genera suppliciorum sibi t. Demum , ne cuncta prosequar, ut suae utilitati caris
silerent L . Ex Clementis autem Alexandrini testimonio nihil minus inferri potest ,
quam is res, qiram Inter feelestos eam adinventremn ,, esse . Qui enim religiosior est , insidiis ,
. , atque fraudibus neminem fallit , tantum-s, que abest , ut alterum deeipiat , di occupetri bona illius , quin potius luri suo renunciae,
as ne cum altero contendae, quem ad per
ν, jurium paratum videat. At homo impius M fraudem, atque periurium statim adhiiat, oc omni genere iniquitatum sitorum e m- petitorum consilia pervertit . Unde Athei- ,, sar, qui suam sortunam amplificare velit, ., valde expedit probos tantum homines in is hoc mundo esse; & Vaninus omnino dec . ,, piebatur, dum Atheismum stabilire e ten- ,, debat, quando ipse ex alieno damno seu m,, capere curabat. Potius laborandum erat, is ut mundus valde religiosus evaderet . . .
, , Quid ejus intererat, verum Christianun is renunciare voluptatibus mundii Si ob hoe, , agebatur affectu pietatis, operabatur con is tra suum systema, quod non obligat, ut is alienae utilitatis aliqua cura habeatur ,, . Bel.
tum systema , alue utile hominibus lia Ex hisce vero illud quoque eo stat, quam inepta sit haec alia argumentatios quini in desenti nem Atheismi Ballius afferirc Tom. 3. Oper. par. a. δεηισιν diriers. II Jdiisellius non est Adaeum vi ole, quam Christianum imple vivere ; sed hoc monstrum
quotidie videmus t ergo & illud contingere potest. Uti enim contra ipsiun modo urgebamus i si Christiani licet firmitee persuasi unt non esse male agendum, atque ob id plura mala a Deo sibi impendere , tamen impetapadionum abrepti male agunt , quanto maior
vi Athei ab iisdem passionibus vinci debent ,δuum juxta eos nulla boni, & mali distincticit, nihil a Deo propter mala metuere, vel propter bona sperare secundum sua principia
b Hieron. Cardaniis Tom. a. op. vunullius Religionis, fidem alterius vitae ad beate vivendum utilem noa esse contendit, sed oppositam opinionem ad id plurimum conseris re . Hane vero hujus blasphemiae rationem assert. Homines nullam fidem ei adhibere coninsueverunt, quem honestate morum constat praeditum non esset qui ergo animae immortali.tatem negant, sunt in quadam necessitate constituti honeste recteque agendi, ne propter suum systema impiobe agere videantur. Col.
linsus idem repetit c Disours de L Iiberto δεμψν & Totandus in suo uni daemone- .Quapropter etiam lucredulotuvi consessione
65쪽
quam quod Baetius Vellet. Mirari igitur subest, inquit, inmens sa nee
, , enim id tacere possum quod Evemcrum Agrigentinum , ct Nicanorem Cr,, prium, & Diagoram , ct Hipponem Melium , de his paulo iuniorem Theo- ,, dorum Cyreneum , multosque alios, qui sobrie, sepienterque vitam institu ,, rent , & ad pravas de Diis Opiniones perspicaciores reliquis hominibus fit
se runt, Atheos cognominarintis . Ergo laudatos viros Atheos habitor fuisse, eas otissimum de causa S. Clemens admiratur, quia ec recte vixerunt , & minus prave, quam alii, sensere de Diist ergo rectam vitae institutionem cum Atheis. mo non congruere, ipse putavit. b Sadducaeos autem sine Religione filisse , contra ne communem consensionem omnium , contraque evidentissima tellimonia cuiusvis aetatis, legemque ipiam, quam profitebantur, Baelius contendet 8 ergo si aliquam Religiorum habcbant, per eam induci poterant , ne male agerent; sed Atheistae nullam habent et ergo ex comparatione eorum cum Saddit is Atheilias moribus honeliis praeditos ei te posse inepte a Baetio insertur. apropter dum Baetius contendit scJ persuasi,nem aetemarum poenarum , atque praemiorum, Ec immortalitatis antinae, in qua persuasione Sadducaei non erant, vim potissimum haere ad continendos in ossicio homines , ei repugnare non possunius et verum dum inde infert, eadem ratione , qua Sudducaei bene egerunt, etiam Athe istas bene agere posse, ta libi pro suo more contradicit, di contra se concludit. Sibi, inquam , contradicit , quia Atheistas aeque, ac alios, bene agere polla contendit, de tamen pracipuo sundamento ad bene agendum , ipse consentiente , deliit uti 1unt. Contra se vero concludit, quia si persuasio praemiorum , S panarum , quae a Deo in hac vita retribuantur, in qua Sadducaei erant, a male agendo eos non retrahebat I p tiori jure Atheillae nihil habent, quo a malo retrahantur, quum a Deo ne in hae quidem vita aliquid metuant, neque expectent. Nam metum poenarum , quae a iudice inferantur , gloriae cupiditatem , ac metum alicuius damni, susti- cientem caullam esse non posse, ob quam aliquis bene agat, iam evicimus. Ex quo illud quoque consequitur, Sadducaeos , si bene egerunt, id fecit se propter metum poenarum , spemque praemiorum, quae a Deo hominibus in hac vita retribuenda et se credebant.
Et re quidem vera longe alia ratio est, si a Deo etiam in hac vita poenae
ti ἰ Indixisseti. Ceterum conlectura L CIeis
mentis a vero aliena non suit, quum non so
lum nostros ab Lilinteis Atheos fuisse saepe vocatos perspicuum sit, sed etiam eos Ethnicos , qui contemnebant illos prophanos ritus, quibus Dii suae rcgionis colebantur ἔ ues Vossus de Orig. Idomib. t. cap. I. . in quo ferinonem habet de quibusdam eorum . qui supra laudati sunt, evideruer demonstravit. Ceterum si fidem iis habeamus , quae de Theodoro Laertius tradit lib. a. in Arisiplegm. f., Atheunt eum luisse dubitari non potest. ει cuti etiam voluptatibus deditum et uti ab eodem Laertio nicnemur lib. 6. segm. 97. in Hispareh.
G Dictu . Crit. Art. Saddue. Rem. E. eonstat, Atheos, si recte agant, ita se gerere non proμter honestatem virtutis . sed ne aliquod aetriinentum subeant. Quid vero, si hujusmodi detrimenti nullum perieulum sit. ut laepissime contingit, si oecaltare hominibus sua scelera possitit, iacturi erunti Qua ratione bene agendi animum habebunt l
bὶ Baetius hae in re S. Clementem deinceptum Lisse miratur, quia aliquam divinitatem hos Philosophos admisisse supposuerit.
M ob eontemptum filibrum numinum , inaniumque superstitionum , Atheos vocatos . V rum semper inde constat, quod nos volumus hoc est . S. Clementem putasse virum hane
stiun neminem esse posse . qui bellum Reli
66쪽
metuantur, aut praemia expectentur, quam si ab hominibus. Nam Dei cogniationi nihil, quamvis in notis cogitatione latens , absconditum esse potest , nihilque impunitum , aut non aequo praemio compensarum pmpter potentiae imbeci litatem . nihil denique secundum regulas aequitatis a Deo non recte statutum , , atque definitum est ; conica autem quoad homines contingiti essio licet praemia. aut stipplicia in hac vita pmposita ab hominibus minimam vim habeant , ut homines pmbos essciant, habent tamen maximam premia, di supplicia a Deo
At vero Sadducams aut recte , aut non aliter, ac ceteros Judaeos , vixilla , quisnam unquam Betelio dederit ρ se Sadducaeorum vero mores inquit Iosephus,, de Bello θι Deo lib. a. cap. 8. num. I . & erga se mutuo magis seri , dcis cum suis similibus versantur, quemadmodum & eum alienis, , . Josepho comientit etiam Eusebius Ecel. Hist. lib. a. cap. as. Impuris quoque moribus fuisse , nonnulli voluerunt. aὶ Verum quoniam Baelius Sadducaeos non aliter, ac ceteros Judaeos , vixisse, nullius adhibita auctoritate , sed tuo tantum arbitratu affirmat;
ad eum refellendum Josephi , S Eusebii testimonia fuit plusquam fatis.
Num vero Epicurus impuris moribus insignis fuerit , sicuti per multa smcula plerique fere omnes iudicaverunt , & nunc etiam xetri eruditi plerumque censent ἴ an vero honeste vixerit, sicuti Gallandus, ct cum eo nonnulli alii ex illimavere ; hic cum Baelio diiserere nolumus , quia longius , quam par est , nostra cura eo disputatio ponaheretur. Illud ergo primo ci reponimus, propter auctoritatem eorum , qui certissimis ducti rationibus de Epicuro male scirierunt, vitam illius nobis merito suspectam esse debere i a. eos , qui Epicuri honest tem vindicarunt, simul etiam contendisse. in voluptatibus ultimum finem ab eo non fui :se repositum , sed in quieta, ct stabili tranquillitate animi. quae in vi tute consiliit, aut ab ea originem ducit. LbJ Unde neque etiam auctoritate istarum Baetius uti potest, quum inde constet neminem fuisse, qui aliquem hominem probum esse polla existimaret, quamvis virtutis nullam rationem haberet, sicuti Atheilhe faciunt i 3. ex honestate vitae ipsius Epicuri nihil pro se colligere polis , quum etiam ipse velit, uti iam supra observavimus , homines non is semper in agendo scqui opiniones , quas p conceptas in animo habent sc) . Varinus autem talis sarie fuerit, qualem vult Baetius. Qii id tamen in favorem , nrastis vita, & sactis, & moribus comis,, prooavit. Quod quam magnum sat,
veterum declarant . . . . At vero E
,, picurus una in domo, re ea quidem ang ,, ha, quam magi vis, quantaque amoris conin ,, spiratione consentientes tenuiv amicorum
is greges t Quod sit etiatii nunc ab Epieu.,, reis,, . Atenim non Ciceronis quidem ea sententia est, verum Torquati Epicurei, quem Cieero ibi seeum disputantem , bc Epicureorum systema defendentem inducit. Suam au.
tem de ea re sententiam ei omnino adve
sam protulit Cieero , ac sectuenti lib. a. de Trib. ad omnia Torquati dicta copiose res. pondens , objectum sbi illum de Epicuri ami.
citiis locum ad hunc modum retuLavis . ,
e Non solum nugatur Baelius , verum etiam aut imperitiam suam , aut malam fidem prodit, dum in melion. Hi f. Cris. Art. Die urin em. D. allato ex Ciceronis lib. I. de Finis. Ioeo , inde cum quadam jactantia, ut solet, conelusit, Tullia auctore etiam per Atheisimum ciuilem societatem servari polle.
Lst autem locus Ciceronis hujusmodi r ,, Deis qqa amisitis Epicurus ita dieit i omis,, nium rerum , quas ad beate vivendum 1a- ,, pientia comparaverit, nihil esse majus am in ,, citia, nihil uberius , nihil jucundius : n
,, que vero hoc oratione soluta . sed multo
67쪽
31 THEOL. NATURALI srem Atheistarum derivare inde potest Nonne, Ballio confiniente, uti Iam sin
pe obtervavimus, contra praeconceptas opiniones quispiam agere potest , ac quidem potissimum quum evidenti lumini rationis, interno seruui, S ipsi naturae contrariantur Si ergo Vaninus recte se gessit, quum neque timor poenarum , quae infligi, ncque spes pnemiorum , qvie ab hia .inibus rependi polliant, vel metus amittendae ex illimationis, aut gloriae consequendae cupiditas, hominem l . nelium facere possint, uti iam demonstravimus, dicendum est ita se gessisse , quia egit contra praeconceptas opiniones i honestus ergo fuit non quia Atheus , sed quia contra principia Atheismi egit. Et sane si concedatur Vaninum honeste vixisse , necessario dici debet , se gessi se contra ac impie sentiebat i nam Dialogi eius turpissima obscoenitate ubique scatent, sicuti ex iis novimus , qui vitam eius scripserunt a . At vero Vaninum honeste vixi se urulenam tandem Baelio constitit 3 Pre secto nullum huius rei testem prolaret . Nos vero Vaninum hominem turpissimum milla testibus amplissimis comprobare possumus. Non selum enim hoc ex Auctore vitae illius testatum habemus, sed ex aliis quoque, qui a Buddam laudantur ΓbJ. Verum rem istam nemo certe melius nosse potuit quam qui Tol sae vivebat, & potestatem publicam exercebat, quando Vanuius propter Athe smum , quem diaetat , in vincula conicetiis , di de sita impietate conviαs ad mortem damnatus Rit. Is sane fuit Bartholomaeus Gram dus , qui tunc Τωo
ce praeerati se Vidi ego in custodia cita de Vanino habet Gall. lib. 3.
is vidi in patibulo, videriam antequam subiret vincular flagitiosus in libertate . ., Voluptatum sectator avidus; in careere catholicus ; in extremis omni Philos M phiae priesidio destitutus , amens moritur is . Idem quoque Mersennus assimat in hiis commentariis in Genesim, qui Parinis degebat , quando Vanini caussa T Iosae agebatur. Nec constans Vaninus in sua impietate fuit, uti Baelius conte dit , indeque insert etiam Atheisino non demisse suos martyres. Nam uti Gramismondus prosequitur i is Postulatus corruptae per novum dc a iuventutis in vi ,, cula coniicitur, Catholicumque se Orthodoxum menticias differt , quam meis
ruerat , M t Torquate ) eonsentaneum sit, sed quidis disciplinae . Ratio ista c Epicureorum quam is desendis. praecepta, quae didicisti. quae
M probas , funditus evertunt amicitiam, quam M vis eam Epicurus, ut saeit. In eaelum eμ., serat laudibus. At coluit isse amicitiam is De ingenio ejus in his disputationibus , non de moribus, quaeritur .... Sed quamvis., comis in amieitiis tuendis suerit ἔ tamen,
is si hae vera sum c nihil enim amrmo γ . non ,, latis acutus fuit . . . . Ac mihi quidem. quod de ipse bonus vir fuit, de multi E.
M picurei fuerunt. 3c hodie s uni Be in ami- is estiis fideles, Ee in omni vita constantes. M dc graves, nec voluptate , sed ineio e-- is filia moderantes, his videtur major vis., honestatis, de minor voluptatis. Ita enim M vivunt quidam, ut eorum vita resellaturis oratio . Atque ut ceteri existimantur diceri re melius, quam facere t sie hi mihi us-- deatur lacere melitu, quata di m M. I Cleero, quem pro se Baevus citat, totus el
insensus, atque adversus est . Verum etiamsi
detur, talem in domo Epicuri societatem existitisse, qualem Torquatus posuit , nam aliis quos Athinias omnino luter se consentientes esse posse in eaptandis voluptatibus non repuis snamur e quid tamen inde Baetius inserte νωiest Societas enim hominum non eonfistit iam ibusdam hominibus , qui unanimiter in v luptatem conspireor, sed in omni tenere hominum , inter quos sint , qui praesint , dc qui
pareant, mercatura exerceatur, mulis num
tia ullam citroque agantur, varii sint ordines.lura, statuta. di conventiones. Haee est illa societas , quae per Atheismum omnino M. striti ra
68쪽
i, ruerat, poenam . . . Faliis sane imperterritum se dixit stelestus homo, quem se vidimus deiectum animo Philosephia uti pessime , cuius se mentiebatur pro se Disorem, , . Belli profecto martyres, & Athei imo dis i a) lSocietas autem Atheorum, quam ex testimonio Ricauti apud Turcas esse Baetius ponit , si auctori fides adhibenda sit, honeste vivere potuit, vel quia, uti Baelius ipse fatetur , eonii miter ad praeconceptas opiniones homines quandoque non vivunt , vel quia quo praediti simi , licet aliqua persuasione contra pugnante , lumine rationis utantur. Quum vero Atheisinus talis sit, ut nullus per eum pravis animi cupiditatibus modus imponatur ; liberius vivendi libidinem , morumque pravitatem uicatissa fuisse , cur nonnulli climdem professi fuerint, una cum Clarkio De Existim
Dei cap. r. ceteri quoque omnes rine autumarunt.
Tandem Romani ab iis sceleribus abhomierunt, quae in eorum Diis depra dicabantur, quia quum nimis turpia essent, fieri non poteriat , quin lumine rationis , quo praediti erant, ab iisdem averterentur. Itaque Velleius apud Cleomnem lib. i. de Hatura deor. poetas vehementer repre it , quod is S ira in- se faminatos, & libidine furentes induxissent deos; fecissentque , ut eorum bel- la, pugnas , praelia, Vulnera viderent homines, odia prieterea , dissidia, di cordias , .... esstisas in omn: intemperantia libidines, adulteria &e. - . Verum quoniam Baetius nonnullorum sui similium honellam agendi rationem medicare non dubitat . Sebastianum Κωholtum in opusculo de Tribus Impostoribus Magnis ita disserentem audire praestat. , Quin de nostris illis, inquit , ,, adeo exulceratis temporibus , ut per publicas calamitates omnia fatiscunt, ruinam j, que minantur, id intaicitatis, quasi in cumulum accedit, ut homines nescio , qua is nova sapientia turgidi sub si fecisse ingenios im ἰυρημάτων schemate coe- ,, litus donatam veritatem falsitatis , & a Deo patefactam doctrinam fraudis im,, simulare non dubitent. inorum antesignani tres illi novae sapienti e condit , , rus, Fi ardus Herbere. Thomas Hobbes, Benedictus Spinosa, viri callidi, - α technarum pleni. Qii dum singularem veritatis amorem in editis a se con se mentariis praeimuit , id agunt unice , ut omni Religioni tollendae viam pa- rent, ipsumque Christianismum evertant penitus. Ceterum ut olim obtrect si toribus Ethnicis impos iuras Chrillianisino tali cientibus reponebat Origenes li. s. se con. Celsum, ipses impoliores esse omnium maximos; ad eumdem modum o dc nos in i vos illos Philosephos hanc facem retorquemus, fraudumque eos,& imposturarum postulamiis. Qiiod tamen ne temere Dcere videamur , age, o scripta eorum paucis perlustremus, an non, ut diximus, res se habeat, palmis io diligentius in restipati iri se . Et sine malam fidem, st dem , albitiam , at que dollam in Heruerti, Hobbesii, & Spi sae scriptis latere , in tribus secti,nibus aperie demonsh avit. Apage ergo probos hujusmodi homines, qui natur iis secietatis iura se seroasse mentiuntur. id vero horum simile in Baetio ipse Depe non oceum t λ Modo de Deo ita disputat, ut quae tradit, rectae rationi omnia consentire videantur ; modo vero omnem Religi mem prorsus evertit. In uno capite de re aliqua vanus incertusque homo certissime sibi constare videtur I in altero autem omnino tollit, quod in priori posuerat . inia vero per olimia illius placita divagari nimis longum , Tom. I. E esset:
a In opere inseriptor Eutrerim deis postea testatiis sui e vera non esse, qua de . Maume, is de IAemiae par. a. etiam Balliis vanilio ipse descripietat.
69쪽
esset ; hoe in ipsa re. de qua modo agimus, libet animadvertere. Eamdem ad bene 'agendum tum Chrissimorum, tum Atheislarum conditionem esse , ut se deat, utrosque propter gloriae cupiditatem recte agere affrmat caJ. At quid pStatim contra tradit, in hoc quoad eos tantum Christianos a se dictum esse, qui secundum precepta Christianae Religionis non vivunt; indeque maximum discrimen ad bene agendum inter Athelitam, & eum esse ponit, qui vel omni-- perfecte, vel 1altem aliqua ex parte servat praecepta Chri ilianae Religionis. Ita modo Christianos cum Athelitis comparat ἔ modo , quum eam comparatio nem tueri non possit, ad malos Christianos delabitur , ut effugiat a quasi vero Christianismi indoles non ex iis aestimanda sit, qui observant , sed ex iis , qui transgrediuntur. Rursus Christianam Religionem honestatis principium ei se tradit , ΓeJ ita ut si quis vel imperitissimus Evangelium legat , id pervidere facillime possiti nulla ergo cum Atheisno honcitas itare potest , contra aliaue pluribus ipse pugnat : quia Christiana quidem Religione nihil Allieismo magis contrarium esse potest . Tandem qua fide situm Vaninum sicut Atheismi madityrem praedicare audet, quia potius, quam aliquam Religionem simularet, ii ter tormenta mori constituit; ΓdJ si ab Atheis sis recte agi putat . quando aliquam Religionem exterius praeseserunt, quia , sicuti ipse dicit, ita fit, ut praeceteris omnibus Religionem melius expendere, & ad examen revocare possint. Verum nimis multa essent, si vel quoad rem iliam tantum , de qua agimus, singula emimerare aggrederemur, in quibus Baetii mala fides eum contradicti ne co iuncta manifestatur. Postremae Bassii argumentationi non est, cur respondeamus ; nam si Athei- statum aliqui recte vixerunt. contra Atheuiicas institutiones videlicet egerunt quod constat fieri non posse ut quis per Atheismum recte vivat seJ. Dices ultimo con. tertiam partem. Omne imperium civili metu contrie ture ergo eius auctoritas oportet, ut corruat , si potentioris , atque excellentioris cuiu iam naturae metus populis incutiatur ; ted hoc fit per Religionem tergo. a. Ea est natura cuiuslibet dominatus , ut absque sui detrimento dividi non possit; sed per Religionem dividitar et ergo. 3. Bonum civitatis in eo pinsitum est , ut omnes unum sentiant; hoc per Religionem tollitur , quia per eam imus quisque ferre iudicium de eo potest , quod bonum. aut malum est i e Γ f J. R. Atheos nonnisi per silmmam impudentiam contra Religionem talia obii. cere . id enim λ Nonne tum in morali , tum in civili doctrina eorum stim-ma malitia est, atque perversitas λ Duo tantum quoad utramque hic meminisse sussciat. I. Bonorum, atque malorum nullam disiactionem admittunt i ex hoc autem principio omnia moralis doctrinae capita evertuntur. a. Jus omne in
tium to s. tac de re consulamur, qui in omnes Atheisini caussas diligentilis inquisie
runt , talesque esse demonstrarum , ut pereas a recta agendi ratione homines omnino avertamur. Hac tamen in re Vallechius Om
nibus praelitri debet: nam lib. 3. sui op ris nuper editi , inseriptique . μ' Esndainratidelia Religione , Atellismi caullas acute subtiliterque inquisivit, & luculentius , quam alii. easdein detexit. 0 Ita Hobbesius in Loiath. , εc ia miraris deci cap. Ia. I., ec stet.
70쪽
potentia, subiectionem in imbecillitate reponunt i ex quo eonsequitur, ut qui inde potentiores evadunt , deturbare alios a dominatione postat, eademque tam apud homines, quam apud bruta dominandi facultas esse debeat: nam inter isti quae viribus praevalent, ceteris dominantur, dc si aliqua inter ea contentio oria. tur , impetu , vi, atque colluctatione terminari consilevit. Nihilominus ad primum respondeo, falsum esse, omne imperium Bloeivisi metu contineri r nam hunc metum nonnisi ad eas poenas ab Atheistis referri posi e arbitror, qtiae infligi ab illo potant, qui supremam aliquam potestatem habet. id ergo contra legitimam potestatem secundum principia Atheissarum, ab eis fieri non poterit, quibus Vel propter suam calliditatem , vel propter o cultam , atque aliis hominibus incognitam agendi rationem poenas effugere faciis te erit ρ Anne contra supremum ius aliquid intentatum liti relinquent λ Deinde si subditi situm principem nullo amore prosequantur. illius imperium diutius d
rare non posse, nemo non videt. Solus autem poenarum metus amorem nurn.
quam pariet. Tandem cur poenarum metum, ut Regnorum, superiorumque pintestatum praecipuum fundamentum Atheista ponant . eaussam nullam habent. Nam qua tandem ratione homines poenarum metu contineri in osscio possunt ,
si, ut ipsi lentiunt, liberi non stat, neque facultatem habent eligendi , quod
R. a. adeo falsiim esse per Religionem nullum imperium subsistere posse,
quin potius quamcumque si premam potestatem sine illa necessario eorruere debere . Nam per Religionem non subtrahitiir obsequium , quod debetur hominiabus , immo vero praecipiture sublata vero Religione , unusquisque id fa cere m. tetit, quod sibi, suisque pravis cupiditatibus maxime collibueriti itaque liberum cuique erit alterum supra se agnoscere , aut non agnoscere I immo quum, ut thei me dicunt is voluntas laresendi omnibus unicuique a nanana insit , ideoque , securitatem anticipatione meliorem nemo invenire possit, quia homines ad se, , invicem fraude , Vel vi praeoccupandos intenti stat: se nemo aIterum supra sepositum ferre poterit, & si viribus non valebit , dolo saltem atque fraude ab ea dignitate, quam obtinet, illum deturbare studebit. Metus vero, qui per Religionem incutitur, non solum, uti iam diximus , plurimum suavita is, atque utilitatis in se habet, sed etiam id obsequii genus, quod hominibus debetur, certo constituit, atque confirmat , quia religio iubet , ut revereamur eos, qui potestate, atque dignitate praecellunt , tamquam min, stros Dei.
Ad a. dico. per Religionem nihil eorum dividi , quae ad civiles magistratus pertinent. Vult ea quidem , ut agnoscatur qtraedam suprema potestis , quae omnibus praesit; attamen inferioribus , cliIusimodi magiitratuum , atque prin-eipum imperia simi, debitum obsequii cultum non denegat , immo vero praecipit omim vero magistratuum ius infinitum esse Athe istae dicunt, quam , sublata Religione , magistratuum auctoritatem constituere se fingunt, e contra omnino tollunt , atque destruunt : nam hoc semel constituto , fit, ut unus magistratus co tra alium insurgere iure merito possit, sicque omnes propter continua bella deleantur . Deinde ius magistratuum infinitum esse, falso omnino dici, ea etiam de caussa constat, quia si istiad Ius infinitum revera sit , nonnisi unus magistratus esse potest.
R. ad 3. Atheissas, & pGcipue Hobbesium prorsus infinitar, quando per '