장음표시 사용
91쪽
At vero id quoque Baetio demus, fidem iis adhibendam esse, qui nonnullas gentes Atheis mi insimularunt. Qiid inde colligere pro se poterit 3 Pro isto non alia sere de causis hoc memoriae prodidisse videntur, nisi quia nihil externi
cultus apud eos in uiti esse noverunt. xcrum hoc non 1ῖssicit, ut aliquam gentem sine Religione esse , vere dicatur . Nam cultus non exterius situm , sed etiam interius exhiberi potest. Et reVera cultam interiorem tantum Deo exhibendum . nonnullorum Deis Mum opinionem esse , neque ipsium Baelium latuisse arbitror . Hinc quidam Canadensium barbarorum rogatus , cur Deo preces non offerret, respondit, relictum unicuique id esse, ut interius animo perficeret OaJ ά Et Cicero li. a. de Legibus . , , Calle, Duluit, iubet lex adire ad Deos, animois videlicet, in quo sunt omnia: nec tollit castimoniam corporis ; sed hoc opomis tet intelligi , quum multum animus corpori praeflci, oblemcturiae , ut casia ,, corpora exhibeantur , multo esse in animis id servandum magis o. iniam vis ergo aliquis ccrto comperi illa potuerit, apud nonnullas gentes externum cultum in usu non esse , quia nulla apud eas Templa, Altaria, Sacrificia vidit, nullaς que publicas preces offerri obscrvavit; tamen quistam iccirco ne internum qui dem aliquem religiosiim cultum ab iisdem servari, affrmare poterit 3 Hoc ia- ne supra humanam inquisitionem esse , etiam Baetius falcatur oportui r nam si, uti ipse contendit, humana industria tanti non est , ut in mores, atque initituta singularum nationum inquirere valeamus, longe potiori iure idem dicendum est, si de interioribus animi sensibus agatur, qui nostrae observationi obnoxii esse non potanti ergo, qui Templa, Sacrificia, vel aliquem extemina cultum non ii hunt , eos sine Religione esse , nunquam certo affirmari poteriit ergo si tam ii, qui externum citi tum habeant, quam alii qui licet nullum externum habeant, internum tamen habent, pro Atheislis haberi non possunt, nullis omnino nationibus hac nota inuri debet. ,, Qtrod nisi cognitum, comprehensiumque animis ha-
berenuis cesse videlicet aliquam divinitatem, inquit Cicero lib. a. de Ratura, , Deor. non tam stabilis opinio permaneret, ncc confirmaretur diuturnitate tum-- poris , nec una cum iaculis, aetatibusque homini m invctcrare potiri: let. Et e- ,, nim videmus ceteras opiniones fictas , atque vanas diuturnitate extabuia . . . se opinionum enim commenta delet dies i natum iudicia confirmat. Itaque N
in nostro populo, & in ceteris Deorum culnis, religionumque sanctitates exi-- stunt in dies maiores, atque meliores se. Deinde post alia ita redic concludit r, , Itaque inter omnes omnium gentium sententia constat . Omnibus enim inna-- tum est, in animo quasi insculptum , esse Deos, , . Ad a. paucis res, demus, de consensione gentium in rem aliquam consta. re posse , licet singulas civitates , villas , atque pagos vanando non percurramus; sed satis esse , ut provinciarum , regnorum . eanimque omnium gentium , quae imgenio , educatione , moribus , atque consuetudinibus , inter se quam maxime differunt, instituta noverimus . Hoc humana industria assequi possitimus, de quiadem in re de qua agimus, magnam partem hominum diligentia . itineribus , scriptis consequuti stimus. Ad 3. res,3 cmus I. incertum esse, num plures gentes adhuc incognitae existant. a. si quae sint, has quoque sine Religione cita non possie, quia , ut inquit Baetius , nihil facilius est, quum tit Deum existere cognoscatur hominus S illos quoque eo debere , proindeque iisdem assectionibus praeditos , quas Omnibus
92쪽
nibus e muniter eonvenire iam novimus . Ex quo eonsequitur , ut si gentes omnes adhuc cognitas in Religionem aliquam semper consensisse noverimus , idem quoque S de aliis omnibus incognitis, quaecumque tandem eae sint, putari de beat. q. minimam mundi partem ab his gentibus occupari posse ; unde & nullam rationem earum prae ceteris omnibus habendam esse i & quoadusque A. theas easdem eme, Baelius non demonstraverit, hoc semper manebit, nullas notiones , nullumque esse populum sine aliqua Religione.
Ex eo quia mines genter in aliquam Religionem semper eonsenserint, consequens inde fit, ut in existentiam alloqus supremi Huminis semper consessisse omnes gentes manifestissime eo stet. Ideo enim milia gens sine Religione fuit, quia aliquod sepremum ens Divinci honore dignum supra se positum esse omnes putarunt, cui omnino sebiici , eique
exquisitiorem reverentiam , & honorem exhibere deberent, tum propter bona, quae ab eo receperant, atque etiam expectare poterant, tum propto mala, quae in tuere debebant.
me argumentum , quod duximus ex consensione gentium , non unius , aut alterias auctoritati, sed totius humana naturae testimonio innititur. Immerito ergo queritur Auctor Nilosophicarum Cogitationum 6, 36. , ONilei Athelitis . quod eam Religionem impugnent , quam Paulus , Tertullianus , Athanasius , Chrysiarimus , Augustinus. Cyprianus , di alii defenderunt: nam Omni prorsus humano generi Atheillae revera sese opponunt , commune hominum iudicium respuunt, utque contemnunt , immo , quamvis non possint , ad ipsius naturae Vocem obsurde re conantur. Dum vero reponit, si malarum auctoritate de Religiore eonstare posset. etiam AEgyptiorum seperstitiosiam cultum probandum esse , quia ab eorum Patribus derivavit; suam inupientiam quam maxime prodit , ct quale esse debeat argumentum , quod petitur a consensiane gentium, se ignorare demonstrat. Ut ergo hoe argumenti genus firmum sit, omnes gentes in eo convenire debent , uti re vera in aliqua Religione admittenda omnes consentiunt e ceterum consensio unius gentis quoad aliquem superilitiosiim cultum tollitur per di Isensum alterius gentis, quae alium cultum servat, ide
que sit, ut per eum nullum superstitioni pondus accedere possit. s. III.
VEL propter metum , vel propter ignorantiam e garum, vel propter Dain des imperantium , atque L gislatorum , vel demum propter educationem, atque institutionem Iachim futile , ut omnes homines in aliquam Religionem com m. I. H sen-
93쪽
senserint, Atheistae contendunt a . Veteres quoque Atheistae putariant , Religionem tum a metu derival se , uti conitat ex illo Poetae versu i b)Trim H iu orbe Deos finxit timor itum ab ignorantia. Lucretio telie lib. F. V. II 82., tum a calliditate Migil ira in tuum , atque Legislatorum , quemadmΘdum tradit Cicero lib. I. de Vat. Deor. Sed falluntur profecta omnes. l. postrio. Hic consensus tum ab interiore humanae naturae voce , tu etiam a communi sensu profluxit, quem in hominum mentibus ipsa natura indidit. Num Dei idea mentib: is no tris connaturaliter indita sit , hie definire nona σedimur, quamvis eorum mihi sententia pmbat ut , qui nullam innatam ideam in iobis e .se itatuunt . Dum ergo, Deum exi itere . naturae vocem esse dixi, mus id tantum voluimus t N in cordibus hominum ficinissimam ine inationem , di in eorum mentibus eiusmodi rationis lumen inen , ut in aliquam Religionem non contentire omnes non possint e . Prob. prop. Ne omnia incerta esse dicamus, aliqua principia naturali lumine nota unicuique ella debent: atqui haec principia non alia else possunt, quam ea, in quibus omnes gentes conveniunt, ct natura ipla contenti tr ergo quum nihil magis commune sit, semperque apud omnes gentes fuerit, quain aliquam Religionem admittendam esse , uti iam demonii ravimus , hanc consensionem anarura pmsectam cise , dicatur oportet ἔ hoc est, ct in eordibus hominum Drtem inclinationem , S in eorum mentibus clusinodi rationis lumen inesse , ut in aliquam Religionem non consentire non possint . Deinde ii sen1us naturales sent, qui di ipsi. naturae quam maxime congruunt,& deleri nullo mod3 po sunt ; sed hi liusmodi sunt liominum sensus , quibus iii
agnoscenda aliqua Divinitate .consenserunt i ergo a nati ira eosdem habent. Maior prop. manite Ita est: nam naturales eos sciatus esse, qui per se naturae congruunt , inde constat, quia institutionibus, legibus , atque sermone non pmpagantur ; neque apud barbaras , incultas, & ab omnibus aliis dissitara gentes eorum vis nainor est, quam apud alios sit , qui politiores sunt, de multiplici ductrinae genere praestantiores. Debent quoque naturales ei se , si deleri non palmi r nam siquid coinra naturam est , illud a se removere natura ipse nititur, ut in pristinum statum sele restituat; quod vero est secundum naturam , nonnisi multo labore , a que violentia obrui potest; tum vero prima data occasione , mr1us animum subit. Minor quoque prop. certa est. Si enim ii sensius naturales non eisent . nec ubique loconina , neque apud Omnes semper obtinere potui Tent . qui regione longe dissiti essent, moribus, atque institutione contrarii. Hinc factum fuit, ut licet nonnulli macto veraen , modo fallam Religionem amplexi fuerint, nunquam
Demum illud ab interna vi proficisci recte dicitur, quod ubique, semper , eontinentique serie cantingere observ tur ; sed apud omnes homines , qua Nuri
cc ,, Osines natura duce eo vehimur ι, inquit Cieero De Nati morum lib. t utis Deos esse dicamus Et s. Thoms qu.
ro. de Veritate art. ι a. ad i. ,, Cognitio , ait, is existendi Deum dieitur omnibus naturaliter ,, inserta , quia omnibus naturaliter insertum
is est aliquid, utide potest perveniri ad cnu ,, scendum Deum esse,s .
94쪽
extiterunt, & modo sunt, aliquam Religionem esse debere , sempet certum ,
sim iterque constitutum miti ergo ab ipsa natura, quae propter diversas inititutiones, mores , atque consuetudines nunquam omnino e Tui potest, hanc consen sonem dimanasse oportet . Hoc autem argumenti genus efficacius apparebit, si tria advertamus . I. Multa eta, quae, licet natanali lumine cognosci possint , tamen apud nonnullos vel ob pravam institutionem , Vel ob corruptionem morum
prorius ignota manent . Quo sit , ut si haec de Religione cognitio vel ob prouum institutionem , vel ob corruptionem morum ex mente hominum nunquam obliterari potuit. omnium prima , atque notissima sit . a. Hanc cognitionem talem non elle , ut ope sensitam acquirature nam superiori aliquo principio de ea monemur , certique sumus , ut nemo non novit i ergo interius id in nobis existat oportet, per quod ad eam devenimus . Hoc autem quid aliud , praeter ipsius nature lumen, esse possit, non video. 3. Qitum homines praesentis vitae commoda plerumque quaerant, fieri non potuisset, ut omnes in aliquam Religionem consentirent, si naturae voce , cui obsurdescere non possitnt, de ea non monerentur . - id gravius in sentiendo , ut cum Cicemne concludam lib. I. de Vat. ., Deor. quod icquamur, habere mi sumus, quam conitans natum iudicium, , se aetatum Omnium cana sententia, ct peipetim suffragio confirmatum p Possiuntis errare singuli, labi IN: sunt mmnunquam viri s. pientes, sibi, si loque arbitrio,, permissit at totam hominis naturam tanta erroris contagio facile invadere non ,, potest, , .
Dices I. Homines, quia natura sua infirmi sunt, & rerum futurarum ex pectatione iselliciti, res m idolosas facile sibi fingunti emo probabile est , me tu inductos Dilse . ut aliquod supremum Numen admitterent, in quo suae ii
hemitatis patrocinium reminerent.
R. diiL ant. S huiusmodi unius , vel alterius hominis, vel etiam unitis,
aut alterius nationis vitium quoad ea esse potest, de quibus interna naturae Vince non monemur , con. , totius humani generis, S quoad ea potissimum , de qi ibus interna natum voce monemur, ne. Fatemur quidem , facile esse , ut unus, vel alter homo, aut etiam una, vel altera natio. quae prae ceteris magis ad metum prona sit, res Drmidolosis in iis sibi fingat, quorum nullum ab ipsa natura iudicium habet. Ceterum quoad ea, da quibus interno naturae iudicio certissime monetur , uti res illa est, de qua agimus , nunquam sici, ut quid tale sipponat. Hoc autem quoad omnes homines longe magis impossibile
est, ut nemo non novit. Ridiculum ergo est, atque puerile certam, Onan tul que temporiam monumentis testatam gentium consensionem , labefactare velle
inanibus hisce , futilibusque conte hiris, quas Atheillae proponunt. Deinde nullo modo ex illimandum est, universium genus hominum ob naturalem infirmitatem , atque metum tanta consensione conspirare potuissie in una eademque ficti ne ἔ quum ipsa experientia videamus , homines unum idemque non sentire, ne que agere , qtinnuis simili agantur motu unius eius lemque passionis . P 'stremo quum sὰpe homines religione antea imbuti, mox impunitatem , dc licentiam male agendi sibi quaerentes religionem exuere conentur, ut metum abjicianti quomodo fieri potuit, ut omnes nationes 1bla caiisa metus religionem sibi confingerent, qua antea caruisent, & in eo tam mirabiliter convenirent pSomnia haec quidem stant; ininio vero ridiculae abstruitates. Qi id λ quod crnt quaedam nationes consuetudine feroces , ct immanes , de ab omni meticulositate
95쪽
remotissima: & tamen eae etiam religionem profitentur. Sed refellunt prorsis hanc cavillationem Athe istarum ii populi , qui putabant Deum non curare humana , iteinque illi , qui I Dum nihil nocere pol se existimarimi , ut iupra vidimus: quique etsi, sira quidem opinione, nihil habebant, quod a Deo metu
rent, tamen religionem coluerunt, di colunt. Nimirum non audire non potu runt testimoni et anima, ut ait Tertullianus , naturaliter Chrsianae ca). Dices II. Homines ab ipsa natura insitum habent invet ligare caussas rearum ; si autem veras alsequi non potuerint, sepposititias sibi fingunti hine Deum existere , sibi talio peri uaserunt, ut primum principium rerum omnium se ais quutos ese gauderent: ergo ignotantia , error in caussa fuerunt , cur Deus aliquis admitteretur ab hominibus. R. n. ant. amvis enim aliquando contigerit, ut ad explicanda , qtrae sibi proposuerant , falla principia nonnulli confinxerint ; hunc tamen errorem totius h mani generis in re tam gravi, atque evidenti Diise , de qua unusquisqtie ab ipsa natura interius monetur , ille solus affirmaverit, qui quotquot extiterinit, o nes despicere ausus fuerit. Verum quum Allieista contra Deum bellum siusceperint, non ell, c. tr miremur , si etiam omnes homines contemnant, atque despiciant. Verum enim vero quam absurdum est, eg ab omni prorsas ratione a horrens , cunctas nationes, eatque inter se dissitas, nullamque invicem commmnicationem habentes convenire potuit se in uno, eodemque errore , & gencre
fictionis p Profecti, si consideremus , quod , sicuti scribit Cicero lib. I. de Leg
bus , , in hominibus nulla gens cit neque tam immansiteta , neque tam fera, qtiae se non , etiamsi ignoret qualem habere Deum deceat, tamen habendum sciate, , S lib. I. Tusculanarum maestionum ,, multi de Diis prava sentiunt ; id enim se vitiose more esset selet; omnes tamen esse vim , cic naturam Divinam a se bitrantur ser ii e , inquam, si Cmsideremus, facile intelligimus , non minus in qualitate Divinitatis , quam in Divinitatis extilentia , diversas rutunas fui se nationum opiniones, si non ex intimo naturae sensu, sed ex arbitraria confictione, ut Allieitta cavillantur, ipsam existentiam Divinitatis statuissent. Αt fatentur Atheilis homines a natura insitum habere investigare caussas rerum , & hanc
inclinationem, quia communiter in omnibus reperitur, communi omnium naturae tribuunt: ergo eodem modo quia persuasio existentiae Divinitatis omnibus communis est, eam communi naturae tribuere vel Inviti coguntur . Piactare ergo Lucilius Balbus apud Ciceronem de atura Deor. lib. 2. Nisi cognitum , com- , , prelicta suntque animis haberemus ; non tam stabilis opinio permaneret , necis confirmaretur diuturnitate temporis , nec una cum iaculis , aetatibusque ho- ,, minum inveterare potuit sei. Etenim videmus ceteras opiniones fictas , atque o vanas diuturnitate extabuisse .... Opinionum enim commenta delet dies, n ,, turae iudicia confirmat.
Dices III. Qsum intelligerent Legislatores sere, ut et Ues in ossicio multo facilius continerentur , si aliquod supremum Numen crederent existere , a quo puniri possent, dum male agerent ; eorum athitia factum es , ut Religio in is Populos introduceretur, atque propagaretur r ergo ab ipsis Legislatoribus Religionis origo repetenda est.
R. hanc facti quaestionem esse , quam testimoniis, di exemplis confirmare 'Athei l
a Uide loeos Tertulliani , Miuueti Felieis , & s. Cypriani supra a nobis allat
Initio hujus a. quaest. Pag. 17. M seq.
96쪽
Athei deberent, ut ex ea aliquid evincere pro sua carissa possent. Nullum tamen asserunt, neque Vero afferre unquam poterunt. At steligionem amitia Legislatorum introductam non fuisse, praeter ea , quae diximus , duo quoque alia argumenta occurrunt, quae evidentissime demonii nant. Prius inde ducitur , quia eas opiniones , quae vanae sunt, dc hominum calliditate dii seminatae , diuturnitate temporis extaduisse videmus. Qui ergo evenire tandem potuit, ut haec de Religione opinio a corde hominum deleri nunquam potuerit; di quod sine mi rabilius est, quamvis Athei hujusmodi e rem , quasi digito , omnibus commoni traverint, tanta tamen Omnium obstinatio fuerit , ut semper in eodem , mrmanserint 3 Alterum autem inde sumitur, quia tum apud humaniores , tum
etiam apud barbaras gentes, quae nemini subiecta essent, constans de Religi ne sententia semper fuit a . At hic facere non Missimus, quin Atheorum contradictionem in medium ,pmponamus . Uti iam vidimus , civili statui hominum, & potissimcum imperiis,
atque regnis Religionem noxiam esse , Athei contendunt et ergo fieri non pol rat, ut Magistratus ad continendos in ossicio homines eam instituerent: nam tune id omnes inititui ilunt. quod maximam perniciem sibi allaturum esset r ergo in sententia Atheorum Religio Magili ratibus simul utilis, atque noxia est. Quapropter , ut cum Lactantio concludamus de Ira Dei cap. Io. o Falsa si est illa lententia , qua putant, terroris, ac metus gratia Religionem a sa- pientibus institutam, quo se homines imperiti a peccatis abstinerent. od si se verum est i ergo derisi ab antiquis sapientibus sumus. Quod si fallendi no- is stri, atque adeo totius humani generis cauisa commenti sunt Religionem; s ,, pientes igitur non fuerunt, quia in sapientem non cadit mendacium . Sed utri fuerint sapientes , quae tanta felicitas mentiendi, ut non tantummodo indo- ctos, sed Platonem quoque, ac Socratem fallerent , di Pythagoriam , Z , , nonem, Arilistulem, maximarum sectarum principes, tam facile deluderent λ , , Diees IV. Ut certissimum id habeamus , qu ad vanum , atque inane in se est, tum propter praeiudicia, tum etiam propter educationem, institutionemque . quam in pueritia habuimus, saepissime contingit et ergo etiam Religio ab hisce
duobus principiis dimanasse potuit. R. hanc quoqne obiectionem, quam Atheistae Omnes adserre selent, nullius
eodem arii ficio, Quod, testante Livio , Numa Pompilius adliibuit fingens eum Dea AEgeria in gressiis noctumos se habere , ipsaque ordinante , eos ritus constituere, qui Diis essent gratiores, ut populum continere
in ossicio Met, etiam alios Legislatores usos esse , hoe est, Religionem miroduxisse , effutit , ut apud populos auctoritatem sibi eon. ciliarent. verum quid hae fictione Numa proficere poterat , si aliquem Deum exissere, in animo omnes insculptum non habebint lIino nonne ipse Numa aliquam Religionem suppositit , propter quam oracula Deoruin unusquilque sulcipere, & venerari deberet lNon ei, im primo sanxit cultum aliquem Diis
adhibendum esse , deindeque finxit congressus
noctumor eum Dea AEgeria se habere, ut M. mani et omnino subjicerentur. Religione et go , quae in Omnium animis insculpta erat
nam etiam ante Numam Deos a Romanis cultos fuisse novimus per summam calliditatem ad suum imperium eonfirmandum abutus it. Reliquos autem Legislatores quod attiisnet, quos Numae exemplum sequutos suisse Tisiandiis contendit , illud observasse sume it . eorum omnium ne unum quidem esse , qui RelIgionis tundamenta politerit . atque su is populis , quasi nullum antea laabuisserit, reliis gliavm eultum praescripserit . Hanc vero eam dein calua niam, quam per summam impudentiam, di impietatem etiam Moysi Tolan
97쪽
i ius momenti esse. Hoc autem iit planius constet, quinam hae de re praeiudicatam opinionem habeant, videamus. Si sensibus, atque imaginationi id quis piam subjectum esse velit, qlims iisdem sibiici non potest, praeitidicatum de eo opinionem induerit necesse eli; item qui interius pravis affectibus laborat, falsitatem eorLm , quae iis clem consentanea sivit, longe dissicilius prae alio cognoscet, qui est diversi ratione inititutus. Utroque autem malo Atheista laborant. Nam quia imaginatione, atque sensibus attingere omnia vellent, siubstantias spi-ntuales negant, nihilsere eotam admittunt, quae licet imaginationi, & sensibus non subiiciantur , certissima tamen , evidentissimaque ratione demonstrari possunt. Interius quoque prave assceli sunt : quum enim Deum esse negent, nulli legi interiori, repugnante licet conscientia, subiiciuntur, atque ita animo dis 3siti
sunt, ut quidvis ab iisdem fieri vel ni issimum , atque impiissimum possit; sed
ad hoc quam maxime conducit, ut Dcus non existate ergo taliter assecti sunt, ut quae aliis opponunt, gravissima praeiudicia in se habeant. Alterum modo de educatione , atque institutione caput expendamus. Si homines rectam rationem non consulant, ad ea , quae pravas cupiditates Duent. liberiu'ile vivendi genus inducunt, non selum infiitiatione , atque praeceptis, sed etiam exemplo , imo vero sua sponte facile inducuntur ; quia oblectamenta cupiditatum depravatae natum , qua in transversum agimur , conBrmia sunt, redegustata placent, & si mel ac placuerint, finnius adhaerescunt. Contra vero contingit in aliis, quae malos affectus cohibent et ista ne statim ipsam rationem, subeant, iidem mali asscelus impediunt , & si semel si bierint, contra saepe obstare non desinunti ergo in inlli tutioncm , atque educationem longe facilius est, ut praeitidicatam opinionem quoad ea sequamur, quae pravis animi cupiditatibus blandiuntur, quam quoad alia , quae easdem cohibent, atque coercent; sed prioris generis Athe illarum conditio est: ergo ipsi ab inllitiisione , atque educatione habent, cur sibi timeant i ergo praejudiciis , quae nobis opponunt, ipsi obrioxii omnino sunt. At illud quoque videamus , quid praeiudicatae opinioni potissimi m conveniat , ut quam inepte Atticillae eamdem nobis objiciant, dilucidius cognoscatur. Praeiudicata ergo opinio id primo habeat OIUrtet. ut alicuius gentis , aut nationis , non vero omnium Omnino hominum sit e nam si omnium sit, non pα- iudicata opinio, sed naturae iudicium erit. a. ut cum humano genere ei se non incoeperit . sed apud aliquas nationes deinceps orta fuerit. 3. ut illius fundamenta falsa esse, deprchendi facile possit. q. tandem , ne Omnia recenseamus, ut falsitas talis opinionis certis, evidentibusque argumentis demon lirata sit. Nihil autem horum in consensione Religionis deprehendi potest. Nam quum omnes aliquam Religionem habeant, semperque habuerint ; quum pro ea certissima moralia argumenta pugnent, scuti usque modo demonstravimus, & physica quo. que , atque metaphysica rem eamdem non minus certo confirment , uti paulo post demonstraturii sumus; quum demum nihil ab Atheis lis oppositum contra fuerit , quod non futile , inane, imo etiam eorum principiis contradictorium sit ;consequens inde fit, nullum hic locum praeiudicatae opinioni esse posse. Dices V. Naturae sensus philosophi melius iudicarunt , quam imperitum vulgus ; sed fitere philosophi, qui nullos Deos eise putarunt, ut Diagoras Me
98쪽
pellectualis cap. 3. s. 3 o. erga contra iudicium philosophorum Distra obiicitiis consensus nationum , hoc est vulgi. R. sinam in eonsensu gentium auctoritatem semper inest e, quamvis nonnuuli philosephi eommuni contensioni sese opposuerint. Quis enim dubitare potest, res nonnullas esse evidentissimas , non sistum quia hoc per se perspicuum est . sed etiam ob communem consensionem omnium gentium , quamvis olim Scepti. ci de omnibus dubitaverint λ Quamvis ergo aliqui philosephi extiterint, qui nutilam Divinitatem agnoverint, quia tamen longe plures omni tempore fuerunt , iique sapientissimi , atque praecellentissimi omnium . qui pro exilientia alicuius
Divinitatis pugnarunt, eissiem cunctae nationes, quamvis tempore , S loco inter se dissitae , inItitutione , moribus , indole , atque consuetudine differentes , semper alsens e fuere ; ideo auctoritas , quam inesse propugnamus in consensu hominum quoad rem istam , de qua agimus , semper in stuo robore consis Et . At vero inde quoque contendimus consensionis omnium gentium in aliquam Divin talem certissima nationem habendam esse , quia eidem nonnulli Philosephi sese opposuere . Quid λ anne inde non evincitur , hanc imi versalem consensionem non ab ignorantia, errore , educatione , aut aliquo praeiudicio dimanasse , sea profluxisse ab intema voce naturae, ab ipsa ratione , quae t unicuique congenitaeit, ab ipG naturali lumine , quod propter ineptas cavillationes aliquorum philolbphorum nunquam obscurari potuit λ Ex eo itaque quod nonnulli philoi hi comtra hanc coniensionem pugnaverint, maiorem in ea vim ad persuadendum ines se recte concluditur. Sicuti ergo quidam philosi,phorum naturam ducem sequen. tus, naturam ipsam illustraverunt ; ita alii sophismatibus , δέ captiosis natiunculis implicati, veritatem, quantum in ipsis fuit , Obi curaverunt , suique amore decepti in gravissimas absurditates inciderunt. Unde recte Lactantius Divin. Imstis utiou. lib. I. ca. io. ita habeti,, i ergo philos hi volunt animos omni me- ,, tu liberare, tollunt etiam Religionem , ct orbant hominem suo proprio, & sin lari bono ... Religioni erga serviendum est . quam qui non suscipit , , , ipse se prosternit in terram , & vitam pecudum seqilutus humanitate se abia , , dicat. Sapientiores ergo imperiti, qui etiamsi errant in Religione deligetrita,
se tamen naturae suae conditioniique meminerunt is .
ΝUllum lapidem Athei tae non moverunt, ut argumentim , quod a consentisione hominum contra eos ducitur, eludere possent . Quapropter quum sipsi quoque viderint, licet contra obitinate pugnam Voluerint , rem nimis perspicuam esse, semper omnes homines in aliquam Reli gionem consensime ; alio sese converterunt, ut nihil intentatum relinquerent. Consensiti ergo hominii in nihil auctoritatis adjungendum esse effutiere pur symmum contemptum omnium , quotquot sunt, atque Henent. Hoc vero est, quod inter cutenos Baetius praeci pue contendit saJ , & nos modo consutandum si scipimiis. PRoposietio . In consensu Omnium gentium magna vis ad persuadendum revera inest. Prob.
99쪽
Prob. prop. Ut enim est apud Ciceronem de Nat. Deor. lib. I. De omnium pratura consentit, id verum esse, necesse est i e si aliquam Religionem admittendam eiise , si mper omnes consenserunt ἴ quod inde argumentum ducitur, firmissimum erit. Nam , uti recte idem Cicero Tuscidanaram et Monam lib. i. stromni in re consensio omnium gentium lex natura putanda est . Et Seneca Epist , III. et veritatis , inquit, argumentum est, aliquid omnibus .ideri; tamquam
Deos esse inter alia, be colligimus, quod omnibus de Diis opinio inlita sit; nee
ulla gens est adeo extra leges, moresque profecta , ut non aliquos Deos esse re dat . Et re quidem vera si opinio illa maximam probabilitatem habet, quae plurimorum sapientum auctoritate confirmatur, prosecto tantam , ut sipra nihil diaci , aut excogitari possit, illa habet , quam omnium temporum, atque aetatum sapientes confirmant, & ceteri alii, quotquot usque modo homines extiterunt, firmissimo tultimonio comprobant ; ted talis haec est, de qua disputamus t ergo consensias , quem de ea habemus, tantam ad persuadendum efficaciam continet,
ut majorem continere non possit.
Et sane quidem humani iudicii auctoritas vel nulla omnino, vel aliqua est i nu iam esse , neque Athei ipsi dabunt , ne situm quoque iudicium inde deprimi comsequaturi si autem aliqua est ; maximam sane in hac re, de qua agitur , e Gropia et: nam quum subiecta non sit sensibus , unde dici possit , sensiis erroris
cautam fuisse ; S aliunde unanimem consensonem omnium aetatum , atque si culorum habeamus ; consequens inde fit, ut per humanum testimonium nihil ceditius constare possit. Tandem hoc commune testimonium fallax esse non posse , inde quoque constat, quia ab ipsa natura proficiscitur ; quae autem a natura proficiscuntur , non tum in nobis, sed neque etiam in brutis, falsa eiIe unquam deprehendimus . In naturae ergo testimonio maximam certitudinem inesse , si perell, ut fateamur t ergo quum Religionis veritas etiam ex eo perspecta sit , firmissimum pro illa a mentum inde deducitur. Dices. Populi testimonium in iis, quae ad dogmaticas, vel his loricas v ritates spectant, nullius auctoritatis esse conitati ergo quamvis hac in re popinii consensiam habeamus; tamen nihil inde colligi curto potest. R. I. Religionem non solo populi consense , sed etiam omnium temporum , Omotumque aetatum sapientissimorum virorem auctoritate probari, ideoque non est, cur Baelius saJ solius populi iudicium nobis opponat. R. a. etiam populi iudicium contemni non posse, quando nullus praeludia eatae opinioni, aut deceptioni senseum locus elis possit, vel de re aliqua agatur , quae non sit si pra capacitatem illius. Ob praeiudicatam opinionem omnes gentes in aliquam Religionem consentire non potuisse , iam demonstravimus . ullus quoque hac in re deceptioni sensium locus ella potuit, quia non m det a sensibus. Tandem , etiam Baelio consentiente, in cognitio sepremi Numinis, seu alicuius Religionis, non est si pra capacitatem alicujus hominis r nuli a ergo caussa suppetit, cur impune populi consensius contemni pomi r ergo quamvis solius populi consensium in hanc rem haberemus τ tamen satis certum argu mentum inde duci deberetr ut enim vidimus, a communi naturae voce , cui obsurdes cre nemo unquam potuit, sitam originem habuit.
Conta a Toni. s. op. Par. I. Continuas et do bὶ Vide quae s. a. ex eo retulimus In ris diverg. ia. Tespous. ad i.
100쪽
R. cum distilustione e S in hisce omnibus consensus certus , semper comitans , atque universilis fuit, ne., inconstans, incertus , atque particularis , con. Consensus uigo, ex quo ad rem aliquam suadendam firmissimini argumenture desumi posse contendit ius, eiusmodi esse debet, ut omnes cunctarum nationum, omniumque temporum homines firmiter constanterque complectatur. Nam quia is consensi s qilaedam naturae vox est, oportet ut seniper extiterit in iis omnibus, qui eam naturam habent, cuius ipse vox est. Huiusmodi autem consensuin conliat quidquam coriim , quae Baetius opponit.
Et quidem , ut a primo capite exordiamur, ii et Polytheismum multi p
fessi fiterint, & modo etiam nonnulli profiteantur, nunquam tamen plii res demerunt , naultoque minus a longo iam tempore desunt, qui cum reiecerint, atque oppi ignarint. Nam Dei unitatem docuisse Orphaeum , Homerum , Sculi clem , ct Pythagorani, S. I uilinus Martyr in sua obortat. ad Graecos a ni im. usque ad ro. , allatis corum in instimoniis, apertissime demonstrat. Eadem in
sententia iiiiste Fυripidem , Sophoclem , praestantioresque Philosephos , Athenago ras in Legat. pro cori ianis num. 1. N 6. observavit et se Nam, inqrut ipse , is Poetae, de Philos phi , ut res alias , ita hanc quoque coniiciendo attigere ex
, , quadam Divini flatus cognatione , a sua quisque mente impulsi, ut tentarent, is num verum invenire, ct intelligere po: lent ri. Neque testimonia Veterum, quae Jullinus, S Athenagoras retulerunt, tantummodo suadent, unitatem per ax regationem , seu collective illos auctores in Deo agnovit se ; hoc est, vel retulit se omnes Divinitates ad Divinitatem Solis , vel nullum alium Deum admitisse praeter mundum , aut animam mundi , vel naturam , sicliti Baelius contei dit b) ; sed etiam evincunt consensiise eos in unitatem primae caussae distinctam ab omnibus aliis sc). Deinde unius Dei cultus nunquam privata Religio fuit , sed integi arum gentium , atque nationum sdJ. Consensus vero gentium in P lytheismum quum neque universalis, neque constans semper fuerit se) , nui .eii, cur Baelius nobis eum obiiciat, eoque tollere contendat unanimem consensionem omnium gentium in aliquam Religionem. At vero illud quoque a Baetis quaerimus, qua tandem iactum ratione ne
id 'De Uultate Deἰ lib. a. qu. 4. ari 1. eopiose , data opera, disserenitis. Hic autem tantum demonstrandum erat, salso Bael iunios emium in Polytheismum consensionem nobis
se Non fuit quidem universalis, quia .
uti iam monuimus , non solum multi Libui. corum ei sese opposuere , sed etiam Hebra ea natio semper adverta fuit: non fuit etiam constans, quia non diutius apud nati es perduravit . a Tomo I. Oper. Part. L. Cantinarari δει pen es diseis. l. as. . 3 . , & 32. ba Coatinuat . des Posset rivers. ε. 2s.
nem : de Dion Chosostom. O I. ι 2. . qui tradunt in eo semper consensiis: gentes, ut esset unus Deut, qui ceteris praesideret. Arist teles vero lib. i. Potitior. cap. a. omnes, in quit , dicunt, Driis visure Iust Gieno regimia