장음표시 사용
181쪽
ita fiunt,non habent huiusmodi principium, sed hoc ipsum principium est in iaciente, aut in agente. Quod si non est ex eis quae fiunt propter aliquod opus,constat esse speculatiuum .non enim alicuius usus oratia est, ut dictuin est primo libro. Mathematicae item est spe,
' culativa. quanquam enim considerat ea quaecum materia coniun. ista sunt,co siderat tamen perinde ac materia carerent,siquidem con,
siderat ut sunt a materia abstracta. Id quod latis ostendit Aristote, les de concavo,quod ait non definiri per materiam, sed si est in reruratione aliquid immobile,sempiternum,separabile, hoc absque dubio ad philosophiam cotemplativam pertinere. nullius enim id esse usus gratia: ad philosophiam uero naturalem primo no pertinet,ut ex primo Metaphys. lib. costat, quod ipsa est de mobilibus quibus, dam. Quibus quidem uerbis ut dicemus) circuscribit Aristoteles proprium ipsius naturalis philosophiae subiectum, non Mathema ticae,ppterea quod inseparabilia sortasse,ia ea quae sunt in materia. Necelle est igit esse philosophiae speculatiuae,quae est his prior: ipsa anim est de separabilibus, & immobilibus, & sic aeternis. necesse est enim causas esse aeternas, ac praesertim has quae sunt causa diuinorucorporu nobis manifestom. Ex quibus omnibus sequit, ut tres sint philosophiae cotemplatrices,Mathematica, Physica,Theologia: id quod a nobis dictu est,uelle ostendere Aristotele, ut ex eo appareat, illa esse a caeteris disti fia: itemq3 caeteris praestantiore, quae specul tiuae sunt,quod quidem potuit esse dubium. At 3 haec ipse coclusio ex eo sequi uidetur,quod tria omnino sunt reru genera, aliquo modo diueria ex quibus tres diuidunt philosephiae: no enim possunt, ut ostendem us, alio pacto diuidi. Ea ipsa autem rerum genera designat Aristoteles iis,quae hoc loco tradit. na quia reperitur ens, qu
lenus ens, ut decem praedicamenta, quatenus talia sunt, cuius entis
causa est Deus,5 reliquae substantiae separatae,extat Prima philosophia quae caeteris est persectior. Quod ipsum ut supra etiam dictu est significat Aristoteles, cum ait, philosophiam primam esse circa immobilia Sc separabilia,quod paulo post innuit sis uerbis: Si aut est aliqua substantia immobilis ipsa prior,et Prima philosophia,et uniuersalis si quia prima de rete,quatenus en ipsius erira considerare quid est in existentia universaliter, quatenus ens. Quod si Prima philosophia est de his immobilibus, erit etiam ex eius iententia de ipsis immobilibus,quatenus sunt causae en iis,quod est Primae philosophiae subiectum. Scientiae enim distiniationem sumunt a subiecto: est enim id quod principaliter consideratur, & ad
3 Via uero substantia,quae diuiditur in simplice et mixta,' 8c uset ad specialissima,ut secundo libro ostendemus,reperitur in ratione rerum: extat etiam philosophia naturalis, quae illius causis inuestigat: quare illam necesse est, subiecitum
182쪽
subiectum esti ipsius naturalis philosophiae, non enim potest esse
cum motu stibiectum. ita enim nusquam pertractaretur, ut talis est,
qualem esse diximus: quod quidem falsum est. Uel quia, cum causae quae in philosophia naturali quaeruntur, sint ipsius substantiae causae, ut est in se ipsa:eo tamen modo, quo dictum est, huiusmodi sub stantia debet esse subiectu,uel quia motus est eius accidens. sed quia
copiose de illo ut dicemus pertractatu est in philosophia, ob eam
quae asseret causam, Aristoteles cu describere uellet hoc philosophis subiectu, describit permotu, ait, illa uersari circa corpus mobile, ut significaret substantiam illam corpoream, quatenus diuiditur in simplicem, & in mixtam, quae complectitur omnia usque ad specia lissima. Ac dicitur quidem philosephus naturalis definire per mare riam, propterea quod non considerat principaliter abstracta: Metaphysicus uero considerare abstracta,quod . ex sitam assequitur praeitantiam, A si considerat omnes causas primo. Cum autem materia nullam diuinae philosophiae excellentiam asserret,eam attribuit philosophiae naturali, ut innueret disserentiam, quae est inter ipsam de diuinam philosophiam: ostenderet naturalem philosophiam diuLna tanto inseriorem esse, quanto materia est inferior substanti is ab/stractis. Eo accedit, quod pluribus egerat de materia in philosophia naturali, in Metaphys licet primo spectaret ad Metaphys ut in fra ostedemus, cu de natura dis remus. Quare omnia quae superius citauimus Aristotelis loca, quibus ille ostendit, quid inter diuinam dc naturalem philosophiam intersit, hoc sensu accipi debent. Quia uero quantitas,ut diuiditur in quantitate Gtinuam & discretam,cunullum habeat certum subiectum,abstrahi potest a materia,inuenta est tertia seientia Mathematica, scilicet de quantitate: quae quidem
qualitas, ut est abstracta a materia,alia est quodammodo res a quantitate ut est in materia , ita* ad philosophum naturalem pertinet. Cum tria sint igitur huiusmodi rerum diuersa genera, tres item sunt omnino philosophiae contemplatrices, quae cum eundem habeant
finem, ut contemplentur omnes ueritatem, eam assequan tur,distingui non pol Iunt,nisi per rerum distinctionem, ita per disserentias materiales. habituum enim serma substantialis est ipse finis, ut ostendit Aristoteles cum multis atqs in locis, tum uero praecipue pri iam Metaphys. lib. ut etiam patet in nostro Commentariolo, ac pa/tebit in insequentibus libris. Caeterae uero facultates,quae cosiderant has easdem res non enim figmenta sunt neces Iario considerant in ordine ad aliquod opus. tractant enim omnes res a tribus illis abso lute,& simpliciter: ita* no possut esse plures philosophiae cotempla trices, sed aut habitus activi sunt, aut eluctui: de quibus iiii. huius Apologiae lib.agemus. Recte ergo dictu est ab Aristot. tres em phialosophias c5templatrices, Mathematica,Naturale,Theologia: it ecpspeculatims csteris,ipsam uero Theologia speculatiuis esse nobilio, rem. Aliam aut dubitatione tollit,cum ait, entis per se, non per accidens, quod quide ens per se diuiditur in dece genera, causas quaeri.
183쪽
entis enim per accidens nullam esse scientiam, entis autem ueri cauisses illum non esse perscrutandi locum. Ex quibus constat,ens, qu tenus ens, quod est subiectum in Metaphys cuius quaeruntur camsar,esse ens reale.Quam rem confirmauit undecimo Metaphysico. rum libro textu trigesimo,his uerbis: Id aurem quo ut veru est res, Er non per acciden is mentis com
plexione conripit, atq; in hoc eri affectus. Quapropter circa id quia
dem quod ita eri, rincipia non quaerutur: circa vero id quod est ex V tra, separabile. id autem quod est per accidens,non est necessaria,' sed indefinitum, atq; talis entis cause ordinatae sunt ars, infinitae.Idυ autem quod alicuius gratia fit,in Vs eri quae natura sunt,aut a mente promisicuntur. Cum sit igitur ens reale,& copositum ut sentit Aristoteles quod est subiectum in Metaphys affectus item, qui conueniunt ei, quate
nus estens,sunt aflictus reales: non enim fieri potcst,ut aliquid conueniat alicui res,ut est res, nisi idipsum sit res, ut ostesum est in v iii. Sectione Comentarioli nostri. At genus,species,& caetera quae sunt in Logica,sunt assectusentis,quatenus est ens, ut patet ex IIII. M taphis lib. Rex nostro Commentariolo: ergo sunt aflectus reales, non secundae intentiones,quomodo isti loquuntur. Quarto tamen libro dicemus deente,quod ens rationis appellant.
Uni igitur primo libro ostendisset Aristotelis,inuesti gandas esse causis in Prima philosophia, propterea qd
tum scimus,cum causas cognitas habemus: omnes autehomines natura scire desiderant . atq; has ipsas causas dimnino quatuor, ostendit I I. lib. nullum causae genus in infinitum progredi. Tertio libro docet, asserendas esse disticultates quasda, simul Sc rationes earum in utran* partem. Quarum quidedisticultatum aliae erant de rebushs, quae utrum ad hanc scientiam Pertinerent, nec ne,ambigebatur: aliae de rjs quae sine ulla controuersia pertinebant, sed quaerebatur, itane haberent, an secus. His autedissicultatibus propositis, earumcp rationibus in utranq3 partem allatis,ti II. lib. dissoluit Aristoteles cuti diximus dubitationes de robus,quae an diuinae philosophiae, in dubio positu erat. V. libro, antein ad determinati cstera ingrederet, d istinxit, sim ulin definiuit ea quae tractaturus esset: tum quia nomina, quae multa significat, sunt distinguenda: tum quia omnis doebina,& omnis disciplina intelloctiva fit ex antecedente cognitione,quid est praedicati,& quid subie dii. Cum enim uellet ostendere,genera n 6 esse principia, necesse suit ante scire, quid esset genus, quid principium. Quoniam autem haec
ipsa uarie acciperentur,nequis ob aequivocati'stem erraret, necessario ponenda fuit eorum distinctio,it Q reliquorum. Quibus pomtis chare enim sunt huius scientiae principia sexto libro dubitationes illas sustulit, quae ex qs quae dixerat, oriebantur. Ex quibus quide
184쪽
constat superiores omnes libros,preter V. ad huius doctrinae percipiendae facilitate magis pcrtinere,quam ad eius ut ita dicam essen tiam S scibitantiam. Quintus autem liber,qui de principiis agit,ne cesse est ut quomodo loquutur de eius substatia sit: quicquid enim per se est in aliqua scientia, aut eius cst coclusio,aut principium. Uerum cum inter caetera, quae quinto libro distincta essten numerar tur ens,quod quidem aut per accides diceretur,aut per se, ens aut per se decem praedicamenta complecteretur: cur p pertractationementis per accidens in alium locum distulisset Aristotcles, cosequens erat, ut deente per se, quod est subiectum in Metaphys agere inciperet. Cum autem huiusmodiens diceretur de substantia,et de caeteris nouem generibus, ostendit initio octaui libri, uelle sede substan tia, ea una primum agere, quasi ita diceret: quoniam substantia est prinium,& propriectas, cuius* ratione caetera quae sunt, dicuntur m tia,ut quarto libro dictum est,ubique aurem scientia est proprie primi, ut quo caetera pendent, Sc propter quod dicuntur. Cum talis igitur sit subilantia, primum oportet, philosophum principia ipsius substantiae, causasq; tenere. quia uero substantia multis acciperetur modis, ac prae caeteris, ut quod quid esset, designaret: eodem v II. libro egit Aristoteles de ipso, quod quid crat esse. itaq; patet, secundum librum cum caeteris Primae philosophiae lib. maxime connexu
esse,atque contextum: contra quam negarunt i j qui existimarunt librum illum ad philosophiam naturalem spectare. Constat etiam ex eis que dicta sunt, Aristotelem, cum quinto libro ut dicemus distinxerit atqi definierit naturam, abunde id praestitisse, quod pollicitus erat Superiores enim libri ad faciliorem illius doctrinae cognitione pertinent, non ad eius substantiam. ac licet alia distinguat,at* des
niat, in primis tamen naturam ipsam tractat. Haec enim ipsi ex om nibus una maxime proposita erat, cum ex eius definitione substantiae abstractae in uestigentur,quatenus sunt causae entis,ut estens,exquibus praecipue Prima philosophia suam consequitur dignitatem. Ita que patet ex definitione natur quibus de rebus sit Physica id est facultas ea quae est de natura: quae quidem est diuina philosophia. haec enim ctiam est de natura, siquidem est de materia Sc sorma,& de substanti js abstractis. Constat etiam,quod isti dicunt, uidelicet Aristo, telem II. Phys lib. persequi ea quae in illius libri calce proposuerat,
esse a veritate aliena: ac rursus uerum esse quod a nobis dictum est,uidelicet illud Aristotelis in extremo II. lib. maxime declarare, natura
ad Primam quo* philosophiam spectare,id quod nobis propositusuit, ut ostes seremus. Caetera, tuae contra illi asserunt,cx eis quae
dicta sunt, facile dissolui posse, intelligent ij qui harum rerum periti
sun t. Quoniam autem reliquorum librorum Metaphys haud dubius est contextus, id omittendum esse duximus, praeserum cum continuatione ea quam ostendimus, perspicua sit connexio II. libricum caeteris: id quod magis in dubio positum erat. o Sectio r
185쪽
Ed ut nostra iam, unde digressa est, reuertatur disputa tio, argumentamur iterum ad hunc modum. Principiis,
quod est quasi naturae genus, Sc per se,quod est eius disserentia, ex horum interpretu ut demonstrauimus senten tia ad Primum philosophum spectat.distinguuntur enim v. Primae philosophiae lib. ergo & natura. Consequens ita probatur. Ad quam facultatem spectat partes definitionis, ad eandem spectat & ipsum definitu: quod nulli dubium esse potest. Item, materia & forma spectant ad primum ph ilosephum,ergo & natura: ipsa enim de ma teria & forma dicitur. Antecedens manifestum est ex multis Aristo, telis locis,quos supra citauimus. Item substantiae abstracte ex istorusententia spectant ad Primum philosephum, quod ad quid est alti
nci: προ&natura. sunt enim illae natura,quippe quae sunt principi inii motus. Quod con firmat Aristoteles v. Primae philosophiae lib. rex. IX. cum ibi distinguat natura, quid ea sitiostendat his uerbis: Natura dicitur uno modo, eorum qu nascuntur,acpullulant, D nenatio alio vero modo,id ex quo nascitur mimo id quod nascitur,itara ut insint. Praeterea id unde primus motus in unoquos eri, eorum quaera natura constant,ut i sim eri. Nasci autem ea dictitur,quae per aliud , incrementum suscipiunt, ex eo quia tan unt,adiunctapsium,aut copu lata,vt foetus. Interest autem inter copulationem Cr tactu. in quibus,, tam enim praeter tacIti,nil aliud se necesse erit: in his autem quae co
αα pulata sunt,eri aliquid unu. Praeterea natura dicitur icex quoni a ms eri, aut sit aliquid, eoru quae natura colunt. Quod quidem est in αα serme,ex Dab potentia immutabile: vi statuae quidem, oeorvmi vax fora aes natura dicitur,lgneorum autem lignum, Cr in caeteris similis, modo. Ex his enim vnuquodp costat prima materia remanete, alum a etenim hoc elementa modo natura eorum esse,quae natura costant, ue , teres dictit:. quidam igne,quidam terram, quida aerem,quidam aqua, να quidam aliud tali,quidam horu aliqua, vidam haec uniuersa dicetes. να Alio praeterea modo natura dicitur eorum substantia, vae natura coia stant: ut ij censentiqui dicunt naturam prima se compositionem, avea, cui Empedocles ais qui quidem naturam nullius eorti esse quae sunt,
,, sed mixtionem duntaxat, mutationem ve mixtorum se, ab omnisus,, uero naturam vocari dicit. Quamobrem Cr ea quae natura sunt, aut
G sunt, id iam eri, ex quo ipsa sunt aptasser aut se,nondum O ,, men natura habere dicimus,si peciem non habeant,aipsormam. ,, tvm igitur congat id quod ex utris coponitur, ut animalia, parte sp,, i orsi. tum aute Imateriamima,quae duplex e l. e lenim ave,, ea quae ad ipsum eri prim aut ea quae omnisi eri prima. veluti vis Iorai H materies inneoru,ad ipsa quide rima est aes,si liciter aut efflan
oquasi omnia easint aqua, quin livescere possunt, Er insupersor atque
186쪽
at substantia , quae erigenerationis ipsiussinis. Per translationem ee autem iam Cr omnis bubstantia natu propter hanc dicitur,quia er ea ipse naturas stantia quaedam eri. Ex his igitur quae natur unt eu dictae, ubstantiae eorum quae principium inse ipsibabent,ve ima sint, in
prima eri pro ficto natum,propris natura dictur .materia nanque ee ex eo natura duitur,quia eri huiussusceptrix. Generatio etiam μι - Llatione natura propterea dicitur,quod ab ista eri motio: principiiι πιι quos mom eorum quin natura constant, ipsa eadem eri,quae quidem e. inest aliquo modo,aut potentia,aut actu. cc Cum ergo appareat,naturam in V. Primae philosophiae lib. distingui, atq; definiri,esse principium motus,negare isti n5 possunt,quin ad primum philosophum pertineat:aliter enim secum ipsi dissideret Interpretes,qui putant, omnia quae in eo libro distinguuntur ut in
Commentariolo didium est) ad primam spectare philosophiant
Praeterea cum eadem tradantur hoc loco summatim de natura, quaeri. Phyclibro, ut patet: quid causae est,cur magis sit ipsa natura phialosophia naturalis, quam diuina Praesertim cum diuina philosi. ia natura prior fit naturali. Ex his igitur que diximus, constat, motum etiam pertinere ad Primum philosophum: itaquercete nos respondisie, cum negauimus, motum tantummodo pertinere ad philosophum naturalem: item* ostendemus falsum illud esse,substam tias abstra fias idcirco non posse a Prima philosophia ostendi esse, suod per motu duntaxat ostendantur, qui motus ad naturalem se lum pertineat. possunt enim ostendi etiam a Primo philosopho permotum,cum ad ipsum quo pertineat motus: siquidem est adius entis in potentia, secundum quod in potentia.
T hic statim dicet aliquis,omnino haec dissidere cu Arbs stotelis sententia, qui ubi philosophiam naturalem ap pellat scientiam de natura: quare necessario naturam ipsam ad naturalem philosephiam,non ad aliam aliquam scientiam pertinere. Item inquiet,ibi definit Aristoteles naturam,ibi hanc definitionem declarat. uult igitur, eam non esse alterius scien tiar. Amplius hoc maxime testatum reliquit IlI. Phys lib. his uerbis: Quoniam autem natura eri principium motus Er mutationis,sici centia autem nobis de natura eri,oportet no ignorare, qui emotus. necessarium enim e Lignorato ipse,ignorari naturam. Constat ergo,naturam & motu spectare tantumodo ad philosophii naturale. Huc accedit, quod Prima philosophia inscribitur Metaphys qus quide inscriptio nihil aliud significat, nisi quae post naturalia tracti. itur,quae est iplanaturalis philosophia. Sentit igitur,liane ipsam philosophia esse de natura: non est ergo Prima philosophia. Quoniam autem & rationes allatae, M qui recitati sunt, Aristotolis loci,contrarium ostendunt,dicendum uidetur,naturam spe stare
187쪽
& ad philosophum naturalem, et ad diuinu. sed ad diuinurn,quat
nus est principium entis,ut ens est: ad naturale, quatenus est princi Pium entis naturalis, ubiq; tamen cisse principium motus & quietis. Ad argumentu igitur respondemus,ubi* sere appellare Aristotelem philolophiam naturale de natura. cum autem insertur, ergo natura spectat ad ipsam, concedimus: ergo non ad aliam facultatem, c5cedimus eadem ratione. sed quod non pollit ad aliam sicultatem alia ratione specitare,id uero negamus,at* hoc nobis satis est. Quod ad secundum attine concedimus omnia eo modo, quo distinximus. Tertium item concedimus: sed quod non possi ad alium artificem alia ratione spectare, id uero negamus. Ad quartum,concedimus etiam antecedens,negamVS consequens.
Uerum ita forta sie quaeret aliquis,Si diuina philosophia est de natura, pr xlcrtim cum Primo sit de natura, cur Aristoteles non uocat
Ana de natura cur itens non definiuit naturam, &declarauit ipsam in Prima plutosoph ia, quemadmodum in naturali Aristoteles philosophiam naturalem ab ipsa natura quam pertracitat,inscripsit, non item diuina philosophiam,etsi ipsa etiam de natura est, ac primo: propterea quia definiuit naturam in philosophia
naturali, inq; declarauit. Hoc aute ideo fecit, ne bis idem repeteret. erat enim agendum de natura,quatenus est principium entis, ut ensest in Prima philosophia: in naturali autem,quatenus estprincipiuinciatis naturalis. itaq; de motu . quod Q in una facultate dicedum crat, hoc idem in altera repetendum suit, mutata tantummodo ratione, ut in alicra quidem ad ens,quatenus cst ens, in altera uero ad ens na turale,quatenus naturale est, res erretur. Ne idem ergo bis repeteret
Aristoteles,haec in philosophia naturali declarauit: ium etiam ne in terrumperet lib. Primae philosophiae, in quibus de multis aliis rebus erat disputaturus. Necp uero id Aristoteles contra luam consuetudinem fecit, qui ultimos Physicae auscultationis libros de motu uoc uit,tertium et quintum de natura, cum tamen o statius quo liber sit de natura, tertius&quintus de motu . inscripsstitem lib. illum Physicorum, cum tamen caeteri eius scientiae libri sint etiam Physici. Inscriptio enim ut insequentibus libris declarabimus a uari is accidentibus sumitur. Nihil igitur obstare vidctur, quo minus natura
spectet etiam ad primum philosophum. Atqui recte dissolutum est argumentum illud, quod uidebatur ostendere, esse substantiarum separatarum, idcirco non posse ad primum philosophum spectare,
quod motus ad philosoph una naturalem pertinerre. Quibus ita constitutis, ad id iam reuerten dum eli,unde nostra l5pius,ob eas quas attulimus causas,digressa est oratio. Luce igitur clarius uidetur constare,recite nos ad eum locum respondis te, quem ex V l. Primae philosophiae lib. citauit Genua, Aristotele scilicet,noluisse uerbis illis negare, primum philosophum pertra flare etiam male riam,sormam, et composita ex ipse materia& sorma itaq; definire
Per materiam eo modo,quo supra dicitu est. Quod si dixerit, philo
188쪽
sophum naturalem no considerare immaterialia,sed materialia, ari ita definire per materia, id esse cause, quod naturalis primo abstracta non cosiderat, etsi reuera tamen considerat, ut dictu est: dixisse aute istotelem eum definire per materiam et motu,ut quemadmodusuperius dictu est designaret subiectu philosophiae naturalis:ita domu nihil facere contra nos,recte a nobis dictu esse: idcirco Aristotelem tradidisse,primam philosophiam uersari cirra separabilia, & im. mobilia,quod ipse est,quae primo Deum,& intelligentias,quae sunt
causae enus,quatenus cstens, conlepiatur,ut supra ostesum est, quae
quide sunt abstracta,et immobilia. Ita uerbis illis uoluisse Aristotele designare subiectum diuinae philosophiae,quod est ens,quatenus ens,quo quidem diuina philosophia distingui cibut a caeteris scien tiis: idq; secisse per ea quae subiecto illi praestantiam & nobilitatem astaren t,ut superius, cum sexti Primae philosophiae libri finem expli
Llud autem non leuem sane dissicultatem uidetur habe re, quod ita subiu nxit:
Quod si bunt de abstractis ab omni maters et immobilibus sequitur ut sint de abstructis aut per essentia,aut p indifferentia.
Nam quae sunt abstracta ab omni materia, & immobilia, necesse est,abstracta sint per essentia,ut per seipsum patet,ut ostendit Aristoteles v I. Primae philosophiae lib. textu quarto,his uerbis: Quodsi uidpiam sit in ratione rerum immobile empiteram , ac separabile, atere,adcontemplatricem quidemscientiam inus cognitione pectare, non tamen ad naturalem, nes ad Mathematicam, sed aliam his utris p diuersam Naturalis enim inseparabilia quidem
pertractat Mnon immobilia: Mathematicarum vero nonnullae immobilis,at non μα- estparabilia,sed ut in materia sunt: prima vero philosophia, Danubilia, CT immobilia. Haec igitur no possunt esse abstracta,nisi per essentia,ut quς spectat ad primui philosophum. abstracta igitur ab omni materia, dc immobilia, no possumus aliter accipere, nisi ut significent abstracta pcressentia. Quocirca non recte sic uidetur inferre, talia esse abstracta,aut per essentiana,aut per indisseretiam, si tantia modo abstracta sint peressentiam: quod etiam ostendit ea quam citat ipse,auctoritas. Ac ne quid relinquatur ambigui, cocedimus etiam quod tame nusquam uidetur dicere Aristoteles esse abstracta per indisterentia: negamus aute,ad ea cognoscenda necessariam esse cognitionem eoru quae natura sunt. id enim potiore uim haberet, si poneretur abstracta per essentia. Nam ea quae intrinsecus insunt ipsi substantiae, ut eius desci ptio, quae de ea possunt absq; motu cognosci, no indigciit eis quae natura constan t patet ex ip somet libro. Neq; illa notitia in eo genere estomnino colusia:siquidem fieri no potest,ut dilucidius in eo gene re tradaturide qua tame cognitione in .lib. pluribus disseremus. esto 3
189쪽
enim cognitio quaesita ex posterioribus. ut si ostendas, Luna esse clipsi obscurata quod cum si in plenilunio, neq; ulla re impediatur, nulla tamen esticit umbram. Ex hoc enim satis intelligi poterit,ecli in sim uere incile ipsi lunae, licet ignoremus causam. Item etia cognitio illa proprietatu earum,quae ostenduturin lib. Praedicamentorii,in esse ipsis generibus,satis cdparari potest ex ηs quς posteriora sunt,ut ex induestione, uerbi gratia, substantiae propriu esse suscipere contraria: quod videmus hunc & illu hominem, cu unus & idem numerosit, fieri modo albis,modo nuru . Quo cognito, facile erit cognoscore in philosophia,lisnu esse substantiam, qubd sit ipsoru contrario rum lusceptibile abs* cognitione causae, quamobrem substantia suscipiat cotraria. ram haec causa discitur postmodii ex ipsa Prima philosophia. sed ea quam diximus cognitio, satis idonea est ad id prata standum. Quare in extrema nostri libelli parte ostendimus. do stri, nam praedicamentoru esse seorsum traditam. Ita non perinde erit,ac si ignotum per ignotius declaret Aristoteles.
ANTONII BER NARDI MIRAN DULANI' APOLOGIAE
Ecundo inter omnes conuenit, diuinam scientiam esse nobis cognoscenda ordine postremam,cu sensus nostros in illa considerata maxime emugiant. Quare sequi uidetur,si dei js, ut entia sunt,in libro Praedicamentorum agitur,librum hunc post omnes naturales addiscendum .Quod si dicatur, ut ordinatur in opus,praecedit: quaerendum tunc erit, utrum per sic ordinari entia illa in praedicamentis contrahantur, nec nec Quod si assi ramabitur,tuc Metaphysicae considerationis n5 erit,per retro dicta de
dies nitione Metaphys. Sed distinguetur a Metaphysica liber iste,
quemadmodum 8c scientiae aliae quae ens contrahunt, uel ad quaam tum, ues ad mobile: si uerbnegabitur,sequitur propositum. AN τ o. Ad id uero quod secundo loco opponit uir iste praestantissimus, mi RAN. dicimus,quod supra etiam diximus, ipsa decem genera,non utentia sunt, in lib. I sdicamentoru cosiderari,sed substantia pertractari ut substantia est, et quantitate ut quantitas est,eodemq; modo relique. Nessi tamen ex eo sequi id, quod uidetur ipse asserere. Ita enim senti mus,Prima philosephiam secundum natura,& nostrum cognoscedi modii, precedere oportere omnes facultates particulares: certa autem aliqua ratione factu esse,ut insequatur, quicquid sentiat Interpretes. Nos enim sequimur 8c Aristotelem & ueritatem. Hoc autem ita esse, quo facilius intelligatur,no erit sertasse alienu paulo altius repetere ab his quae passim coceduntur. Ens ergo diuiditur in substantiams
190쪽
tiam,quantitate qualitatem,ad aliquid, ubi, quado,situ ARhabere lacere, pati. Subitantia uero diuiditur in simplice& mixtam, ut non im obscurii esse arbitror: subitalia enim de qua predicaturens, neces lario eli coposita: ut ex eis quae superius dicta sunt,facile intellietino mit: quς quide substantia coposita, necessarib constat aut ex metima
extorrnatantum,aut exi nixtione quatuor clementorum. Noncnim
plures fiunt natura substantiae copositae: siquidem omnia quae natu ralunt coposita,uel corpora sunt,& magnitudines,uel habentia corpus,& maonitudine. Atq; illa substantia,quae costat ex materia &forma tantum, dicit simplex,&diuiditur in corruptibile, u t quatuor clemeta: Sin incorruptibile,ut corpora coelestia, ut ex lib. de Coelo patet. iubilatia uero mixta diuiditur in imperfectam,ut grando nix
uiria: perfecta. at haec ipse persedia diuidi Ein inanimata, di metalla, Iapides. et animata. Animata autem diuiditur in animata animauegetati ua,ut Plantataci in animata anima sensitiua,ut animalia. At in haec dei haceps diuiditur in animata anima rationali, ut homo de ani mala anima irrationali ut bruta, sicuti intelligere est ex omnibus Aristotelis de Philosophia libris Gergo is, sint omnes res, quae sunt eu tuis allectibus in uniuerso distinguendo etia reliqua e cnera, Pro ut exigui . necesse est, omnes scietias esu de his omni b. retis. Sunt mm excogitatae ipsae taentiae, ut quae sunt in reru natura dubia, sci, mus, ut patet ex I. Primae philosophiae libro. Quare necessari que ordine sortitae sunt ipsis res,eunde obtinent scientis. Reru autem clialiae sint & naturae & nobis priores,aliae uero & nobis & nature posteriores: scien tiae quae sunt de rebus S nobis 8c naturae prioribus,lant & nobis & naturae priores: sed ens & stubstatia sunt nobis & natu priora naturs enim prius est id,a quo n5 conuertitur subsistendi cosequentia nobis aute uniuersaliora sunt notiora, siquide ad coonuione in D loris requiritur cognitio superioris,at no contra: id, iacilius est,¬ius,quod pauciorib. indiget,ut patet ex I. Post. lib. ubi hac ipsis ratione ostedit stoteles, demostrationem assirmativa esse digniore negativa prius est ergo,¬ius,&credibilius id, 'dest superius. At prima philosophia est dem te,& de substatia: est isti εde prioribus & notiorib. nobis S naturae. ita p princeps occurrit et naturae.et nobis. Cur aut postremu locum obtineat,reddita est a nobis causa&in Comentario, & superiore libro. Quod aute uera sint ea quae diximus de uniuersalibus, cu ex aliis coplurib. locis Arist. colligi posse arbitramur, tum uero praecipue ex I. Phyclib. ubi ita ait: Vnde ex uniuersalibus in singularia oportet processiere. e.
I itur dicamus stramum de omes nenuioe: aggredietes etenim se iacundu natura comunia rius dicere et sic circa v quo speculari. It Q ex II. de Generatione*corruptione lib. ubi ait: Dicendum de omni generationesimiliter , quot, σ quin borum ρrincipia tacilius enim, ingularia inspiciemus , quando de univer Ialibus accipiemus prius.