장음표시 사용
221쪽
At Ita uerum est, quod ait oristoteles: Simili modo sit ne,an non sistaenus H,in quo versatur,tradere, sedi, numquens artisicem videri, propterea quod emydem eri mentis, erra an sit quippiam,declarare, T quod quideri. Nam cum definitiones, hoc est ipsum quid est, principium est cognoscendi, supponitur etiam an sit: propterea quod qui sum
nit, unitatem este indivisibilem secundum quantitatem, supponit etiam, unitatem esse. Nisi enim suppositum cIIct, unitatem csse, sup poni non posset, unitatem esse indivisibilem secundum quantitae. tem. Verba igitur Aristotelis uidentur ob eas, quas attulimus, rationes, accipienda csic hoc sensu , nec quemadmodum uidetur accepisse Madius. Atque haec est illa interpretatio , quam primo libro, Sectione septima, polliciti sumus, nos tertio libro esse traduturos. Quod si quis aduersus ea quae diximus, illud aTerret, ne cesse esse, a Prima philosophia has pertractari definitiones, quod ipsa causas entis, quatenus est ens, contemplatur: hae autem definitiones sunt huiusmodi causae, quia unumquodqi habet ipsum eL se ex quid ita te. Qua quidem ratione fortasse adductus est D. Tho mas in libro sexto Primae philosbphiae, ut existimaret, scientias particulares nullam mentionem, id est determinatiouem facere de eo quod quid est, hoc est de quid itate rei, & de definitione, quae ipsam qui ditatem significat. quanquam in eisdem uerbis minus sibi is uidet ar constare, cum alias dicat, Scientias facere suum quod quidis est manifestum per sensum: sicut scientia quae est de animalibus, ac-
, , cipit quid est animal per id quod apparet sensui, id est per sensum
,, 8c motum, quibus animal a non animali discernitur . Alias uero
M scientiam accipere quod quid est per suppositionem ab aliqua aliari scient a sicut Geometrica accipit quid est magnitudo ἱ Primo phia H losopho, Sc sic ex ipso quid est noto per sensum, uel per suppositio
M nem, demonstrat proprias passiones. Ex eius igitur uerbis, ut quae scientiae petunt aselisu suum quod
quid est, hae non pitant a Prima philosophia. Nam ponit dillorentiam inter sientias, sentit eas facultates quaesumunt ex suinpositione suum quod quid est, sumere illud a Prima philosophia: ergo salsum est, omne quod quid est sumi a Prima philosophia, atque ad ipse in Primam philosophiam pertinere, ut dixerat. Sed ut
cunquest, ad haec ita nos respondemus, fieri posse, ut eaedem sint causae entis quatenus est ens, Sc entis in particulari ut est ens partiaculare: nota tamen idem esse, tra stare cas quatenus sunt caulae emtis simpliciter & ut sunt causae enus iii articulari. aliter enim aut Naturalis&Prima philosophia non essent facultates distinistae,aut altera esset superuacanea.
Sed quoniam ex eis quae a nobis primo libro di ista sunt, o λmnia haec patent, nihil attinet plura de hac re in medium asterre. Conimi
222쪽
Constat vitur, facultates particulares non sumere a Prima phi Iosophia definitiones, ut ad se pertinent: id quod nobis propositum fuit ostendere. Neq; uero huic nostrae sententiae uideturrepugnare, quod libro iii l. Primae philosophiae ita scribit Aristoteles: Pater, imposidue es , simulidem sciatque non esse eundem exi ea Amare. habebit enim contrarias opinionessimul profecto, qui circa se hoc eri deceptus. Quapropter omnes qui demonstrant, adhanc opi nionem vitimas demonstrationes reducunt. haec enim principium eri
natura caeterinum omnium dignitatum ce
in Interpretes ipsi ita hune locum exponunt, ut nihil meam illam opinionem infirment. Alexandri enim haec sunt: Quod uero Aristoteles ait, hoc dignitatum seu sententiarum te principium esse, non Maccipi debet, quasi principium sit earum is demonstrandi, cum sententiae demonstratione non indigeant: tunc is enim non essent sententiae, nec principia, sed quoniam saepe ad il- talarum confirmationem Sc fidem, hac praetcrea sententia utimur. e. Confirmantes enim, quae sunt eadem similia, inter se quoque GD talia esse assumimus. aliter enim non essent inter se similia, ne urii quia ridem cuipiam eidem similia fuerunt: sed potius illi erant dissimilia, riquemadmodum inter se. At positum erat, esse illi similia. eadem iaigitur eidem & similia, & non similia erant. Quo sermonem re rentes, ut ad id quod fieri non posse constat, opem tulisse puta, eamus sententiae dicenti, Quae sunt eidem similia, inter se quoque si, is milia sunt. Itaq; Alexander unus ex ris Aristotelis interpretibus,cui ad unum omnes plurimum tribuunt,haec a nobis reisscit. Nec item uidetur obstare locus ille Posteriorum:
Quare ex his mansistum est, quod nonsit demonstrare unu uod V simpliciter ed secundum quod ex propn se iustiti pyrincipi foed
horum principia huiusimodi commune. Nam aut idem sertasse hoc loco tradit, quod loco citato libri quarti Primae philosophiae : aut sensius est, habere principia de monstrationum commune, id est communem facultatem, quae est Dialectica, ut exponit etiam Linco. ut ipse testatum reliquit pri- imo Topicorum libro, ubi ostendit, habere uiam Dialecticam adi rincipia. Neque item contra ficit, quod ita scribit libro primo lassosophiae:
Sicut Geometriae non amplius ratio est, ad destruentem princi pia sua, sed aut alterius est scientiae, aut omnibus communis. Em σε dem enim modo, quo superiora loca,interpretantur.
223쪽
Ecundo, esto quod eandem definitionem Primae sub με' Ust stantia, in Metapli y sica posuerit, quam etiam in P di
camentis posuit: admonet tamen in septimo Metaphys.
- illam insessicientem esse, cum materiae etiam conueniat.
etenim materia nec in subiecto est,nec de subiecto dicitur. Unde utilHetaphys philosophus in septimo,hac dimissa subdit,etenim separabile,& hoc aliquid inesse uidetur maxime substantiae.In Praedica mentis uero illam primae substantiae definitionem, tanquam Logiaco sussicientem admittit, qui primam substantiam non secundum se considerat, sed in ordine N apparatu ad propositionem. Nam propter hoc,qubd substantia prima non est in subiecto, nec de sub ieeto dicitur, habet Logicus primam substantiam, ita in proposutione es Ie subiectum.& nullo modo praedicatum esse posset, quod
Haec uerba quod pace tanti uiri dicere liceat) multas mihi uise' η I dentur habete dissicultates. Ac primum quidem, quod illam ego
substantiae descriptionem attuli, substantiam non esse in subiecto: quam uero ipse recitat, haec est, substantiam non dici de subiecto: quae descriptiones maxime inter sedisserunt, ut notum est. Cum autem non ostendat Aristoteles descriptionem illam, quam eao p sui, non esse idoneam: sequitur, ut nihil contra nos faciat. Praetorea ut imperfecta sit illa descriptio substantiae, tamen non sequitur, ut non sit Primae philosophiae: quia si ex hoc argumentaremur, γam non esse Primae philosophiae: sequeretur, ut haec, Homo est animal, non esset philosophiae naturalis . est enim impersecta homi nis definitio , quippe quae conuenit asino & boui. Attamen est ipsius philosophiae naturalis , ergo nihil nostra infirmatur argu mentatio. Sed ut conueniat materiae quoque huiusmodi descruptio substantiae, sequitur, ut ad Primam philosophiam pertineat. nam materia ab ipsa etiam Prima philosophia tractatur, item quae ipsi materiae conueniunt, quod nos primo huius Apologiae libro clarissime demonstrasse putamus. Huiusmodi autem descriptio ut ait Massius conuenit materiae, ergo ad Primam Philosophiam pertinet.
Idcp ex eo facile constat, quod hac definitione utitur Aristoteles septimo Primae philosophiae libro, ad ostendendum, uniuersalia non esse substantias, quod quidem proprium est ipsius Primae philosophiae munus: quare nullo modo excluditur a Prima philoso Phia. Aliter enim sequeretur omnino, ut Aristoteles non recte illam conclusionem ostendisset: quod quidem quam absurdum sit,ia minem latere arbitror. Hanc etiam descriptionem posuit Aristo in teles quinto libro Primae philosophiae, quo loco etiam ex eiu Sex positorum sententia distinguuntur ea, quae considerantur a Pri
224쪽
Sed quando uideo homines ut nunc quidem est maiorem Aristotelis Interpretibus fidem habere, quam ipsi Aristoteli, arbitra- . tus sum non esse alienum, nonnullorum ex ipsis Interpretibus auctoritate nostram opinionem confirmare, ut intelligant, qui nobis penitus aduersantur,uel eos cum ipsis dissidere,quos tamen ipsi tueri conantur. Alexandet igitur,omnium Graecorum interpretum facile princeps, in libro septimo Primae philosophiae: Praeterea,in quit,substantia uocatur, quae de nullo subiecto dicitur, ut in Praedi camentis demonstratur: uniuersale autem de subiectio dicitur: uni, ceuersale igitur non est substantia. Quibus sine uerbis ostendit, λήιristotelem uti ea definitione,quam in Praedicamentis tradidit ad cognoscendum aliquid, quod Primae philosophiae proprium est: e go huiusmodi medium est Primae philosophi conclusio enim non esset Primae philosophiae. Quod si dicat Madius, Logicum uti ea definitione in Praedicamentis, ad cognoscendum id quod ipse dixit,cum ponit tanquain mani sestum, quod ostendendum esset, est enim id de quo disputatur: tum etiam dissentit ab Aristotcle,qui ut iatur illa definitione ad cognoscendum,an aliquid sit substantia. Falsum quoque illud esse,non modo commentitium, Logicam agere de substantia, ut subieetum est in ordine ad propositiones, sa,
tis ni fallor ex nostro libello intelligi potest. Ostensum est enim,
Logicum, ut Logicus est, docere constituere propositiones ex ter minis communibus, qui termini sunt extra praedicamenta: non a rem constituere ex eis terminis,qui sunt in Praedicamentis. Quod si dicat Madius, Logicum conficere propositiones ex terminis eis qui sunt in Praedicamentis, diluendae suerunt rationes cae, quibus mihi quidem sum uisius plane ostendere, hoc esse Lisum. Sed eum illae nullo modo infirmatae sint, minime dicendum uidetur, Logi cum ex eis quae dicta sunt, elicere, substantiam esse subiectum, non praedicatum. ex ea enim nullam constituit propositionem. ac tametsi petita Prima philosophia definitionem subiecti S praedica ti, uti reliquas suas definitiones, tamen ignorat, substantiam esse praedicatum, aut subieetiam: quemadmodum etiam non sicit, animal esse genus, aut hominem speciem,ut libello nostro ostens est, ad quem me reiicio. Praeterea dicat mihi uir iste praeclarus, quid intersit inter haec. prima substantia est separabilis, atq; hoc aliquid esse uidetur:& haec, substantia autem, quae proprie 8c principialiter 8c maxime dicitur, est,quae neque de subie3o aliquo dicitur,ne p in subiecito aliquo est. nulla enim uidetur esse disserentia,ut declarauit Aristoteles in Ante praedicamentis,ubi dixin alia vero neque in subiecto sunt, neque de subiecto dicun - rvr,ve aliquis homo, aliquis equus . Nihil enim horam neque in -
subiecto eri, neque de subiecto dicitur. Simpliciter autem, quae
225쪽
M sunt individua, CT numerosingulari de nullosubiecto dicuntur, in ,,.subiecto autem nihil prohibet ea se: quintam enim Grammatica in
is subiecto eri. Nam si indiuidua substantiae sunt ea quae sunt separabilia, R hoe
aliquid: quae uero neque sunt in subiecto, neque dicuntur de subie dio, sunt indiuidua substantiae, ut patuit: ergo quae neque sunt in subiectio, neque dicuntur de subie sto, sunt separabilia, R hoc alio quid. Itaque dicendo,primam substantiam non esse in sublesto,ne que dici de subieeioMicitur, ipsam primam substantiam esse separa bilem,& hoc aliquid. Non ergo recti e dixit Madius,alteram esse Lopici, alteram Primi philosophi Id autem confirmatur ex eo, quod in raedicamentis ita scribit Aristoteles,ra Omnis autem substantia videtur hoc aliquid signficare, Cr ma primis quidem substanti s indubitabile eri . π utrum erit: quoniam υ hoc aliquidsignficae, individuum enim eri , π unum numero quod significatur. Ergo in Praedicamentis illud idem dixit, de prima substantia. quod in Prima philosephia, nempe illam esse hoc aliquid,& sep
rabilem, quod est uerum, nec non significatur. Non enim Aristo teles septimo Primae philosophiae libro posuit, materiae conuenire definitionem illam,non esse in subiecto,neque dici de subiecto. nam
Nunc igitur dictum eri quasi Dura , quidnam sit ipsa Iubstan
. tia, ubi diximus, id esse quod non desubiecto dicitur,sed quo de cae
Hoc tamen loco illud praetermittendum non uidetur, definiti nem eam septimo Primae philosophis libro, quam Madius attribuit primae substantiae, tanquam persectam, non uideri esse ita perse elam, ut ipse ait: quoniam Aristoteles eo loco uidetur dicere, illam
,, Ex his igitur, inquit, confideratissit, vi materia substantiasit:aedi, se non potest. etenim separabile, hoc aliqvid,substantiae maxime M videtur competere. Quapropter Νrma, et id quod ex utri sue consat, D substantia magis quam materia videbitur se. Ex hoe ergo, quod substantiae maxime conueniat separabile, Rhoe aliquid esse, uidetur Aristoteles insererisormam& compos tum esse magis substan tiam quam materiam. Id quod confirmatur uer his illis v. lib. Primae philosophiae, tex. X Hυ Praeterea quiditas, natio cuius eri deflaitio, π haec cui que in substantia dicitur. Et situr , ut substantia modis duobus dicatur: ipsum inquam subiectum ultimum, quod non ulterius de alio dicitur,
id quod hoc aliquid, ae separatile eri: tale autem ut uniuscuius que species,utque Frma. Uidetur
226쪽
Videtur ergo illa definitio conuenire serinae. itaq; quemadmodudefinitio ea,quam tradidit Aristoteles in Praedicamentis, no est pera secta ut ait Madius) quia conuenit materiae: sic ea, quam dicit ipse perseAe couenire primae substantiae, non erit persecta. couen it en im ex Aristotelis sententia formae, quae serma non est prima substan. tia. Non uidentur igitur probanda esse, quae de hac re dicit Madius,
tum ob eam quam attulimus rationem, tum quia nullam de uerbis Aristotelis,quae ego recitaui,secit mentionem. SEc Tlo i ium- Imiliter non obstat quod dicitur,proprietates sus stantiae hi Adi. in praedicamentis positas,esse substan tiae,ut substatia est. cum philosophus eas consideret in ordine ad praedicatio nem: idq3 pater,inspicienti ea quae in Antepraedicamentis scribuntur, quae gratia Praedicamentorum praeposita esse nullus dubitat. At ibi expresse omnia principaliter in ordine ad propositionem scripta esse,liquidb patet. Haee uerba summam habent dissicultatem,quorum duplex uide Afro. tur assini posse sensus. Nam primo u idetur Madius concedere, proprietates substantiae conuenire substantiae, quatenus est substantia: negare autem, ex hoc inferri licere, substantiam, ut est substantia, re citari, quod philosophus eas ipsas proprietates in ordine ad propo stionem tractet. sed hoc meo quidem iudicio falsum est. Nam si proprietates illae conueniunt substantiae,ut substantia est, ibi agitur de substantia, ut est substatia. sic enim quicque tractari dicitur, quomodo quidem de eo ostenduntur proprietates. At de substan tia ut uidetur concedere Madius quatenus est substantia, ostenduntur passiones: ergo ipsa substantia tractatur. Quod si ita est, non tractatur in ordine ad propositionem: substantia enim ut substantia, non resertur ad propositionem, sed illi accidit, ut ex ipsa fiat propositio Neqi uero illud dici potest, substantiam his duobus modis eo loco tractati. non enim fieri ullo modo licet, ut idem in eadem doctrina eduobus modis tractetur, qui modi per se ad diuersas facultatcs per tineant. Deinde proprietates quae substantiae coueniunt, quatenus est substantia, perspicue declarant, substantiam ibi tractari no possie, nisi quatenus est substantia. Quod uero ad alterum sensum attinet,qui ex illis Madii uerbis lici potest,ut non concedat, proprietates illas couenire substantiae. quatenus est substantia, sed sentiat conuenire substantiae, ut refertur ad propositione:hoc apertissime reselli uidetur ex eo,quod proprie rates illae ut quarto libro nostro dem5strabimus ostenduntur de ipsa substantia, ut substatia est, eodem Q modo de reliquis omnibus omer bus. Quare substantia non potest aliter tractari, nisi ut est is
Illas autem proprietates conuenire substantis,ut substantia est,sacile constat ex illis Aristotelis uerbis: .s Maximἱ
227쪽
Maxime verosubstatin monta esse videtur,quodcv unum σώε numerosit,cotrario rufusceptibile est: r in alijs no habebit quisquaquod tale prostrae, quintans no sunt subriantiae. quod cum sit unumer idem numero, siv*eptibile contrariorum erit. Quod si haec proprietas nulli ali j generi couenit, praeter substantiam, conuenit substantiae, quatenus est substantia: tinet substantia ipsa tractatur, ut substantia. eo enim modo tradiatur,quo modo de ea ostenduntur passiones. Quod si tractatur ut substantia, tractari non potest,ut refertur ad propositionem. Praeterea haec ipsa proprietas conuenit ei, ut est ex parte res.nam suscipere contraria, non est nisi ex parte rei ergo no conuenit, uir fertur ad propositionem. Quid hoc ipsum iam dici liceret de omni bus conclusionibus,quae in caeteris sunt iacultatibus t in Geome tria: nempe conclusionem hanc, Triangulus habet tres angulosae quales duobus recitis,tra stari,ut resertur ad propositione, eodemi modo de reliquis conclusionibus. Quod si dicatur,hoc dici de sub stan tia, propterea quod hic liber est in Logica: hoc uero suerit ponore,tan mam sestum, id de quo omnis est disputatio. Praeterea hanc Madid opinionem in firmant atq; euertunt omnia, quaecunque a nobis allata sunt,ut ostendoeemus,Logicum non tra istare huiusmodi propositiones. Quod uero subiungit 'det patre inspicienti ea quae in Antepraedicamentis scribuntur: Et hoc nobis maxime uidetur a ueritate abhorrere. siquidem nostro libello ostendimus, ea ipsa esse primi philosophi, ibiet ab Aristotele tradita esse, ut ostenderet substantiae proprietates. Quod si dissoluisset Madius
rationes eas, quas attuli ad probandum contrarium, nihil prosecsio repugnauissem: sed cum minime dissoluerit, ut legenti patet, mirum uideri non debet. ,si negauimus ea quae dixit.
D quod ex ipso etiam substantiae praedicamento cono uincitur . nam quia omni substantiae commune est, in subiecito non esse, nulla substantia praedicabitur dciaominative. Item quia substantiae nihil est contrarium,si substantia praedicabitur praedicatio essentialis erii: Si uero quod de aliqua substantia praedicabitur, contrarium habet, denominatiue, Ac non essentialiter praedicabitur. Item quia substantia non siis GPit magis & minus, etiam non praedicabitur secundum magis 8c minus. Item quia proprium est substantiae subiecitam esse contrario rum,in substantia fieri pos Iuni propositiones contrariae: ut homo est albus, homo est niger. In hoc autem uersari superfluum duco, quandoquidem legenti totum caput de substantia, ubique comprehendatur,Aristotelem de substantia agere in ordine ad propositi nem,Et ita in ordine ad ueritatem & salsitatem.
Equidem nobis haec Madii uerborum Aristotelis interpretatio
228쪽
maximam attulit admirationem. huiusmodi enim proprietates in parte rei conuenire sebstantiae, qui obsecro, cuiquam in dubium uenire potuit, qui non modo proprietates ipsas, sed rationes, quibus ostendit Aristoteles eas conuenire substantiae, paulo attentius con siderasset 'Nemini tamen mirum fuerit, si de hac re pluribus uerbis disseremus. id enim omnino res ipsa flagitat. Cum igitur dixerit Aristoteles,illud conuenire substantia ut nihil ei sit cotrarium, id confirmauerit uerbis illis: Primae enim substantiae quid erit contrarium sui alicui homini,vel . alicui equo: ve vero ne homini,nec equo aliquid eri contrarium. HConstat eum loqui de re. his enim uocibus alicui homini, uel si . cui equo,notat individuum,quod est in re. nam ea, qua utitur, con firmatio, non potest esse uera, nisi ratione rei. Quare illa conclusio, Substantiae nisil est contrarium, idcirco uera est,quod ita est in re. Non ergo sensus est, si substantia praedicabitur, praedicationem seore essentialem: hoc enim,ut fatetur Madius, non est ratione re pripterea quod est in ordine ad propositionem. Praeterea salsum est, substantiam, si praedicetur, essen tialiter prae dicari: quia uerum est dicere,album est lignum: tamen haec praedicatio est accidentalis, ut cum multis aliis locis testatum reliquit Aristoteles, tum uero maximeprimo libro Posteriorum.
A nobis item maxime uidetur sacere,quod ita subdit Aristoteles: me non eri substantiae proprium,ut quantitatis bicubito, liri is
casto nihil est contrarium:M vreo nec decem,nec alicui talium. .e Nam si horum v borum idem Aret sensus, quem superiorum putat esse Madius,illud diceret Aristoteles,siquantitopraedicetur, braedicationem fore essentialem: nam harum vocum Quantitati nihil est contrarium. Uel sensius est, quem nos diximus: uidelicet eam rem,quae est quantitas,nullum in se habere contrarium. quod idem intelligendum est de substantia. Vel si quantitas praedicatur huiuia modi praedicationem esse essentialem, quod quidem prorsus a uero
alienum csse constat: cum secundum naturam dicamus, hominem esse longum, latum, profundum. quae tamen praedicatio est deno minatiua, non essentialis.
Hoc item meo quidem iudicii confirmare uidetur, quod tra dit Aristoteles in Praedicamento qualitatis, qualitati inesse aliquid
contrarium . hic enim quaero, an sensus sit, ei rei quae est qualitas, alia quid esse contrarium, ut caliditatem, & frigiditatem: quae quidem contraria dicuntur, quod contra se mutuo&agunt,& patiuntur. haec enim sent contraria,ut ostendit Aristotcles libro primo de Goneratione & corruptione, his uerbis:
Sed quoniam non quodp aptum eri pati, o facere,sed quaecuns
aut contraria sunt,aut contrarietatem habent.
229쪽
M Huius autem causa, quoniam contraria in eodem genere omnia, D Iaciunt autem, Erpatiuntur contraria ad invicem.
Quaero igit, an hoc sibi uelint uerba Aristotelis, In qualitate esse
huiuimodi contrarietatem: quia qualitates in se inuicem & agunt,& patiuntur. Quod si h ic sensus est eorum quae tradidit Aristoteles
de qualitatis contrarietate,ut ex ipsius quidem uerbis lacile constat, ita etiam accipiendum uidetur illud de substantia, substantiae nihil est contrarium, ut ostendat, nihil in re contrarium esse substantiae: quia substantia non est apta uel ad agendum in substantiam, uel ad patiendum ab ipsa substantia. Atque hanc quidem esse uerborum Aristotelis sensum, patet ex eis quae libro secundo de Generatione& corruptione,textu uigesimo secundo ita scribit, D Et extrema quidem Oncerissim ignis eπ terra: media autem mi
na ma is, aqua er aer. Er utraque viri que contraria, Uni quidem eri contrarium aqua, aeri autem terra: haec enim ex contrari'spas
Non igitur uoluit, substantiam, quatenus est substantia, esse coimtrarium iubstantiae: sed substantiam dici contrariam substantiae, quia scilicet constituta est ex contrarii s passionibus.
Et textu uigesimo quarto, is Elementa autem,inqui omnia habent contrarietatem,quia disteis rentiae contraria Iunt. Et eodem libro,textu trigesimo nono, ii Terra quidem aer igni vero aqua contraria est,ut cotingissub
is stantia ubstantiae esse contrariam.
Ex quibus constat,uerum esse quod diximus. non enim extrema
haec uerba addidisset Aristoteles, nisi ita sensisset, substantiam non esse contrariam substanti nisi ratione qualitatis. Aut illud, Qualitati est aliquid contrarium, sie interpretandum est,ut dicat Aristoteles, qualitatem, si praedicetur, non praedicari es.sentialiter. sed hic sensus, praeterquam quod nihil ad rem iacit, prae terea discrepat ab rjs quae mox Aristoteles, ut quid ipse dicat, magis appareat,ita subdit: is Vel dicitur,ut iustitia iniustitis,albedo nigrediri. Quod enim iniustitia dicitur contraria esse iustitiae,& albedo ni predini,hoc est ex parte res: neque illud designat, iustitiam, aut albe dinem, si praedicetur, non praedicari essentialiter. Si enim dicat alia quis, quod de aliqua substantia praedicetur, si contrarium habeat, id denominatiue, non essentialiter praedicari: ut hoc ita sit, tamen salsum est, cum praedicatur absolute, non praedicari essentialiter. Qui quidem sensus sequitur ex eo sensu, quo accipitur illud, sui stantiae nihil est contrarium: id est si praedicatur, praedicatur essenitaliter.
230쪽
ti aliter. at si aliquid habet contrarium, & praedicatur, praedicatur accidentaliter. Ergo ne* ad rem facit, quod hoc loco ait Madius,& a uero alienum est: immo unum praedicatur de altero. Iustitia enim, ut patet, non praedicatur de iniustitia. Itaque quod dicitur, Subliantiar nihil este contrarium hoc valet, ita esse ex parte rei: non illud, substantiam, si praedicetur,praedicari es lentialiter. Praeterea salsum est, qualitatem, si praedicetur, non praedicari e L sentialiter. nam si color praedicatur de albedine, huiusmodi praedia ratio essentialis est, & per se. color enim aliquo modo est in quod quid est ipsius albedinis. Quare si falsum est, colorem non praedic,ri essentialiter de albedine, non est hic sensus illius conclusionis: erago neque erit conclusionis illius de substantia. contrarietates sunt nim eiusdem rationis. Nam quo modo consideratur unum praedi, camentum, ita consideratur & aliud.
Amplius, cum Aristoteles in Prima philosophia, R in naturali
utitur hac proprietate, substantiae contrariam non esse substan tiam, ut ostendat, in substantia non esse motum, utitur ibi hac ipsa proprietate, ut est in re, ergo & in Praedicamentis. Quod ita confir matur, quia hanc proprietatem tradit Aristoteles tantummodo in Praedicamentis:nusquam enim alibi docet. Itaque debet accipi loco superius citato, ut declaratur in Praedicamentis: eisceret enim Aristoteles dubium dubio. At libro quinto Physicorum, constat accupi prout est in re, ergo itidem in lisro Praedicamentorum, & in libro de Generatione & corruptione, ubi ait, elementa non esse conistraria:&libro primo Physicoru, quo loco tradit principia esse con
Praeterea quid obstaret,quo minus hoc dici posset, illam concivisionem eodem sensu accipi in Prima philosophia,& in naturali,quo accipitur in Logica:atq; ita illud idem sequeretur,quod in libro praedicamentorum.
Quod si dicat aliquis, id non posse concedi, propicr diuersitatem, quia hic liber est pars Logicae: ita ego responderim hoc nihil aliud esse, nisi id tanquam manifestum ponere,de quo disputatur. Illud etiam falsum esse, Item quia substantia non suscipit magis &minus,non praedicabitur secundum magis 8c minus: uidetur ostendere huius ipsius proprietatis confirmatio illa: Iri haec subriantia, Homo , non eri magis aut minus homo, Mnee ipse ae sepse, nec alter ab altero: non eri enim alter altero tamagis homo, sicut eri album alterum magis album, bonum ab raremunt altero magis CT minus bonum. Sed cir iesum E se magis minus dicitur : ve corpus cum sit album, magis assum dicitur esse μπυηc, quam prius: CT cum calidum sit, magis o minus calidum