장음표시 사용
221쪽
qui estis rationales verbis domini debetis obe diro absque ulla flagellatione: in hoc sanctitate meam pro se si fui sietis verbo Sc facto, quod quia non secistis, prout vobis pr ceperam, id eo no introducetis hos populos, Haec eX glos Venerat Lyrani, Verum Sc in alio loco, videlicet num. Il. Quanquam dicit Moyses ad Do milium Sexcenta millia peditum huius populi sunt:& tu dicis, Dabo eis esum carnium mensem tegro. ex eo non peccasse infidelitate mo-
stratur, quod nulla eum subsecuta est poena vcl. criminis redargutio: Non enim impossibile esse Deo illud existimauit, sed modum quo adimpleturus esset, requi ii uir. Simile de beata Virgine, clim Angrio Chr Si incarnationem nuncianti responderet, legimus apud Luca i Iuς x-
Quomodo inquit fiet istud.quoniam virum non cognosco Legerat quippe Virgin Cin p/ri bitavit.
turam , sciebatque impleri oportere, qua: ab Angelo nunciaban tur. modum autem quo ii ori deberet, nec legerat, nec ab Angelo adhue audierat Hoc namque, mys erium a sic talis e rat absconditum , a prophetis in si pr.id chil ira , sed Angelo reseruatum. B. A mbr. comparationem in er Sara Mariam,&Zachariam colligens, inquit. Cur non luerunt mutae sicut Z Ambros charias k.d Sara & Maria .non dubitaui facien Compar
uin, quod promittitur, sed modum requi rut. Ho. Zacharias, qui negat scire nega. se credere, Malium authorem suae fidei quaerit. Et ideo ac
cepit signum tacendi, quia signa non fidelib',
222쪽
sed infidelibus dantur. Cum ergo Moysos M ii .non Horit a domino redargutus liquido cd statinon peccasse tunc infidelitate , sed modo, quo adimpleturus esset Deus, quod repromise
Scriptum est in libro belloru Domina.
Liber Iustorum quid sit. a Libri multi Sacrae Acripture non inutiet
IT in saera scriptura mentio de libri, ' bellorum Domini Sc de libro iusto
Nic ΣΙ. rum,qui cum in manus adhuc non venerint latinorum,plerique existimant,non ense translatos,sed qpud Hebraeos latere. Verum cum nulla id ferat historia, neque cΗristiani ex 1 Hebraeis ad Christum conuersi,hoc asserant. lnieronyn. Neque Beatus Hieronymus hebraicarum lit opiniones rarum cum cupidus tum peritissimus; se via- μ' iis dς quam illos vidisse testetur, mirum est,quomo iuta ' do latere apud Hebraeos possint. Susit ergo censent, librum Numeri, ubi bella & victoriae Iudaeorum posteris conscribuntur,esse librum' bellorum Domini. Propterea quod narrantur
bella,quae diuina virtute prolebi gesserunt HE
223쪽
.srael. Aug. autem in eum locum scribens, non
definit,sed quaerendo inuestigat, quis nam sitis e iustorum liber. t Ait enim, no dixit in quo libro scriptum sit, vel cuius prophetae vel pa
triarchae. neq: negandum est; fuisse iam libros siue Chaldeorum unde egressus est: Abraham, sue Aegyptiora, ubi didicerat Moyses omne illoru sapientia, vel cuiuslibet alterius gelis, in quom librόω aliquo , potuit hoc esse scriptu. Qui tamen non ideo sit asumendus in eas scri pturas, quibus diuina comme datur auctoritas. Licuit enim diuinς auctoritati, unde voluit ve irum tesstimonium sumere: sed non ideo omnia quae ibi scripta sunt, accipienda confirmat. De
libro aute iustorum cuius meminit scriptura, . . : IIosue io: putant aliqui librum esse duodecim Iosue. ioἰ prophetarum, quoniam in prophetia Abaeue 'h-ςu 3, cap .f. scribitur:Sol 5e Luia, steterunt in habitaculo suo. Porro haec opinio difficilis est.quae defendatur,cum Abacuc post octingentos , Mamplius annosa morte Iosue propheti m scri Ηbbiibo apserit,& intextu dicitur. Nonne scriptum est opthio de hoc in libro iustorum'Propterea Hebraei asse- lGustora, uerant,libi iustoru,esse librum Genesis, pro pterea quod ibi Abrahaeas ac&Iacob, qui mi rum in modu iusti apud Deu fuere, gesta con scribuntur. Asserunt vero ibi esse seriptum, v- bi benedicit Iacob super Manasse Se Ephraim. Gen. 48. De Ephraim enim dicitur semen e- Gen. t ius crescet in gentes, vel iuXta Hebraeos,&se--en eius congregabit gentes, vel congregatio
224쪽
Iosue io. gentium. Quod adimpletum credui de Iositi. qui de semine Ephr3im ortus erat. Dicente quippe eo: Sol contra Gabaon ne mouearis, Seiuna contra vallem Aialon .cogregantur Israe litae coram Iosue admirantes, gratiasque Deo agentes, quod holhes prostrauerint. At hae Hebraeorum assertio nimis extranea videtur. praesertim quod de statione Solis 3c Lunae ni Glo. Ordinhil meminit, Glo d. ordin.Rabano attributa su Rabano at per verbum , sicut scriptum est in libro iusto tri ut/- rum . existimat sicut & multos alios iniuria te porum, incursioneque bellorum librum de
δὲ perditum. Verba illius subscribam: Hunc librum nusquam reperiri as uerant, sicut librubel um domini, cuius in libro numerorum 3 RU mentio fit. Nu.ri. &carmina Salomonis, Reg. q. & disputationes eius de natura lignorum,' herbarum,iumentorum,Volucrum, reptilium,
. . &piscium. Vel qubd in lib. verborum, dieru. .e-x- 3p 'ilara'. b. Reliqua vero opem Salomoni. pri'orum , & nouissimorum scripta sunt in libris Nathan prophetae, & Aiae Silonitis, in risione quoque Addo videntis contra Ieroboam filiubabath, & multa volumina huiusmodi, quae scriptura tuisse proba ed hodie non esse constat.Vastata enim a Chal eis Iudaea, bibliothoca hostili igne consumpta est. Pauci autem libri Esdrae pontificis ex prophetis industriare. ' parati vel restaurati sunt. Hic vero Esdras scri-iais, Esdi ba in lege Dei fuit, quipromptiores literarum' figuras, qua hactenus hebraei habuisse cireperit. . Sed
225쪽
Sed.n. qui dicunt libru iustorum esse libra Re s. Esdrae .sum;ubi continentur prophetae iust Samuel, Gad Se Nathan, in quo scriptum est, quomodo Saul recedens a timore domini per inobe dientiam perij t.
II. Dem quomodo mutatur. εIII. Deus vult aliqua fieri secundum causa seu periores qua non vult pecudum causas inferiores. IIII. Ea echias sicun m causas inferiores erat
moriturus. V Propheta non mentiuntur si non euenerat . 'Nolyradicunt.
VI. Ionas non est mentitus licet subuersis Nininua non si secuta. Hi
VII. Signum' propheta edoctum a Must.
phetae Balaam ad Balach regem Mo- Num 23. ab , tamen per eum tunc dominus lo- Malach. 3, quebatus , quoniam per alium pro- Φῆςψb phetam ait: f Ego sum Deus. Sc non mutor. &per apostolum Iacobum l. p. de eo dicitur,
226쪽
iu. 38. II. solutio , quorunda.
apud quem non est transmutatio, neque vicita . situdinis obumbratio. Saepe tamen in sanctis scripturis aliud, si quod ille praedixerat legitur euenisse:& eum pinnitere, mutareque sentetia si quam antea praetulerat. Apud enim Ieremia . 18. cap. script m est:Si poenitentiam egerit gesilla a malo suo. quod locutus sum aduersus ea: agam & ego poenitentiam super malo,quod cogitaui, ut facerem ei Mutatur ergo Deus, cum poenitentibus parcit. Legitur quoque apud Ionam. 3. cap. Deum Ninivae minatum fuisse subuersionem, quae tamen,reuocata per eum sententia,minime subsecuta est. pariter Isaias 38. dixit Erechiae regi. Haec dicit domi ias: Dis pone domui tuae, quia morieris tu , δc non vities: heque tamen moritur Ezechiasi sed quin de im annissaperuixit. Videtur ergo scripturam haud sibi constare, quod dicat, Deum non mentiri neque quasi filium hominis mutari. Et alibi reperat cum mutasse,vel reuocaste sente tiam, iam anica latam: st Quidam soluunt dicentes: Quae Deus affirmativo dixerit inreuocabi liter euenire: Quae vero intbrrogatiue, siue sub conditione dicuntur, posse mutari. Istiusmodi sunt exempla superius posita, quippe quq non desinitiuὸ, sed adtincta conditione, ni si egerint poenitentiam sunt a Deo comminata. Alij vero dicunt, Solere saepenumero accide re,multa a prophetis , sanctisque viris in eorum xaticini js misceri . quae Deus eXpresse non man- .
227쪽
. PARS PRIMA. i ydraginta dies, & Niniue subuertetur. Et Gad
propheta non habuit in mandatis de morte trium dierum, quam Dauid praenuntiaret. Una enim tantum dies viguit pestilentia. Quae
ergo a Deo dicunt, euenire necesse est, quae vero a propheta, θί non a Deo,aut non eueniunta solutio Coaut immutantur. Communis tamen responsio, mnnis 5cquam arbitror veriorem, esst, quod cum tam vetior.
Dei scientia, illius substatia omnino sit immutabilis,immutabile quoqi eu habere voluntate . necesse est. Mutari autem dicitur ob variatio- ιι nem secundarum causarum. 1 Hinc fit Deum interdum velle aliqua fieri iuxta causas superia ores Scipsius praescientiae stabilitatem . Et haec euenire semper oportet. Interdu vero aliqua velle secundum causas inferiores, ut puta secudum naturet vel meritorum hominum dispositionem. Est ergo rem saciendarum duplex o do apud Deum, unus insallibilis praescientiae, alter ordinis secundarum causarum. Mortuo quidem Laetaro, iuxta causas inferiores vere dici poterat,Laetarus non resurget, sed iuxta causas superiores certo etiam dici potuisset, ordo d
Lazarus resurget. Vtrumque 'autem Deus plex.
vult,Videlicet quippiam fieri secudum causast superiores, quod non vult secundum causas inferiores,vel contra,aliquid vult euenire iuxta causas inferiores, quod minime fieri vult secundum superiores causas. Hac igitur superiorum M inferiorum causarum distinctiona soluitur apparens contradictio scripturae.
228쪽
Hinc ea ratione factum ere, di initiem iuxta verbum Ionae Prophetae'. post quadraginta dies minime fuisse subuersam . Equidem scelera ilialius populi apud iram Deum, urbis ruina merebatur:Et hoc pantu Ionae reuelatur.Ast in Ordi- . 1 ne causam primarii erat repositu, ut quia in sae co, cinure, & cilicio poenitentiam acturi essent. subuersionis non sὼ queretur effectus. Cu ergo peccatorum merita, quae causam excidio urbis dabant, sui sient per poenitentiam sublata; ne cessiim quoque fuit, auferri subuersionis esse Ionas non ctum. Neque propterea mentitus est Ionas, lmenxitu quia iuxta causas secundas, quatenus a Deo re ioah., uvi rionem susceperat, vaticinatus est. Nam si Ionae. . a Niniuitis poenitentia non ageretur, Ninive Ha 3s. a subuersione non liberaretur. 1 Pari ratione IIII. dicendum est de Ezechia rege, cui praedicit mortem Isaias.Iuxta enim periodum, siue te minum vitae suae naturalem,mori debebat Ezechiaz,&hoc reuelatum Isaiae.' erum in mente diuina secus erat ordinatum. Videlicetprecibus, Sc lachrymis ipsius, augendos illi adhuc esse quindecim annos ι quod utique latebat I v saiam. 1 Qua de re non mentiuntur Prophe tae,cum quae praedicunt non eueniunt. Quan- - doquidem secundum causas inferiores , quas illis reuelat Deus, euenire debebat:sed secun
dum causas superiores , quae non reuelaban- itur, minime erat venturum. Haec breuiori eo
pendio dici possunt. Fit rei suturae impretasio in
229쪽
PARS PRIMA. xosso in mente Prophetae secudum aeternam Dei Impressio praecognitionem, & haec infallibiliter euenit, rei futurae vocaturque a Theologis Prophetia praedesti. Iupii ix nationis. Fit quoque interdum rei futurae impressio, non poeut est in me te diuma, ieri quλ' duplek. tenus ab Ordine causarum secundarum dependet:& hoc non semper euenit. Quandoquide causae variantur. Hanc Theologi Prophetiam comminationis appellant.De his Glossa I ab ni in caput ro. q. Regum ita ait: Cuncta Deus secutura praesciens, ante secula decreuit, qua tenus per secula disponantur.Statutum ergo, quantum in ipsa vita mortali temporaliter vi uaturi et Nam etsi annos is. Ezechiae addidit V s. Deus, eum tamen cum mori permisit tunc praesciuit esse moriturum. Cui cum mortis sententia dicta est, protinus ad eius. lachrymas vita est addita. Eo quidem tempore mori merebatur, quo elatus Domino gratias pro inopinata vietoria non reddidit,scilicet quia suae iustitiae Je meritis deputauit, nec praescium in praescientia Dei tempus vitae productum est: sed illud quod peccando amiserat, ex largitate Dei redditum suit. Qui cum moriturum praedixit ante poenitentiam illius praescivit. lDu- VII bium vero est quod in libro Deuteronomi j 18. Dubiu ex Moyses signum salsi Prophetae docens ait: Dcut. 8. Quod in nomine domini Propheta ille praedi g'vxerit & non euenerit, Hoc donamus non est
locutus. Posset ergo quis dubitare, neque Io- , neque Isaiae Dominum locutum cum v
230쪽
triusque praedictio subsecuta non fuerit. Ne . . satisfacit id, quod dicitur eos vaticinatos sumo
secundum ordinem causarum secundarum.
Quippe quod absolute unus dicit: Adhuc quadraginta dies & Niniue subuertetur, de Alter nulla condictione adiecta inquit: Dispone domui tum quia morieris Se non vives. Respondendum, est id postea cognosci,vel quia eidem
Prophetae reuelatur superiorum causarum o
do, sicut Isaiae ait Dominus, Ecce ego ad ij clam super dies tuos Ezechiae loquitur quindecim annos.&Ιonae cum ait: Tu doles super edera, in qua non laborasti, neque secisti ut cresceret,& ego non parcam Niniuae ciuitati magnae. Hinc manifeste didicerunt Prophetae non reuolauisse Dominum, quod in diuina praescientia continebatur.Vel apertissime cognosci potest per causae mutationem: si quidem visae suntla chrymae orationesqι regis EZechiae: propter quas cum mortis effectus impediretur, agnouit Isaias prophetia esse comminationis. Nipi uitarum etiam poenitetia cunctis patuit. Cumque subuersionis effectus mini mὴ fuerit secu tus; prophetia Ionae comminationis esse intel lecta est. Quamobrem recto dicitur: Non es Deus quasi homo,ut mentiatur, neque ut filius h minis,quod mutetur. Quae enim praedestinata praescitaque fuerint a Deo, euenire necessum est: Quae vero mutantur, ita ferme mutantur xt non Deus sed eorum causae mutentur. EM