장음표시 사용
231쪽
De Iacob erit qui dominetur in Isra
I. Balaam vaticinatur de Christo. tim II. Balaam vaticinium exponitur.
SVNT qui prophetiam B l am reserant sum ,
iuxta aliquos Hebraeos ad Salsimonem x exponiturqu0niam de eo scribitur,ue Regum IO Ma proposuetio gnificatas est ergo Rex Salomon super omne, Τ. Leg. 1O.
reges terrae. & infra, Et singuli deserabant cimunera: ubi verificari dicunt verba Balaam dicimis: De Iacob erit, qui dominetur, ct perdat reliquim ciuitatis. Rabi vero Salomon quod hic dicitur: de Iacob erit, qui dominetur, 3c in Rabi salo Psal i.latius explicatur. Et dominabitur ama mon. rivsque ad mare, & a flumine usque ad termi- a'sal 7i. . . nos orbis tetrarum, i de Messia omnino intelligendum censet, Et quod sequitur, ct perdet I reliquias ciuitatis, Romam quae suit ciuitas omnium famosissima putat esse intelligendam. Credidit enim Rabi Salomon, Messe iam a Ro-- - ,
232쪽
PARS PRIMA. 2os populi,quia A bel mortuus fuit sine filijs, Se fi lij Caim suerunt deleti in diluvio. Dicuntur autem vastari Uij Seth per conuersionem ad fidem catholicam, quia desierunt esse, quod erat per infidelitate, sicut dicitur Prouerb. I a. Ver-tὸ impios, & non erunt, supple impij, sicut erat prius.Et erit Idumea possessio eius,&c. Per Edom,& Seyr, secundum hebraeos, intelligitur
eivitas Romana:& ipsa facta est possessio Christi, quia facta est sedes principalis sui Vicari j.
De Iacob eri qui dominetur scilicet uniuersaliter, quia Christo subiecta sunt omnia, secun dum quod dicitur Mati. ar. Data est mihi omnis potestas in coelo,& in terra. Et perdet reliquias ciuitatis,id est,congregationis malorum obstinatorum, qui sunt ciuitas diaboli, sicut Miusti sunt ciuitas Dei.
No addetis ad verbum quod loquor
I. Traditiones Ecclesia non sunt contra vembum Dei. II, Traditiones hominum quesunt. III. Scriptura additis viariminutio quomodo prohibetur. IIII. Libri qui a Disiunt adsicripturam. H. Ecclesia auqnos libros recepit aliquos nomo. Filii selli
233쪽
VI. Scriptura ubi non loquitur, mospopubmia qui est ecclesia, tenenduου s. i
R AE OE PIT Moyses filijs Israel no
quicquam adderent, aut detraherente 2 i, dicens : Non addetis ad verbum quod vobis loquor nec auferetis ex eo. Et audito iGς e Xij. cap. eiusdem libri concluditi subdpraecipio tibi, hos tantum facito Domino,nec addas quaeλ nec diminuas , manifeste aiunt haeretici - . . Conuincuntur Papistae his verbis,&nec habe-: re possunt quid respondeant, cum praecepta humana traditiones hominum caeremonias limultas iubent citra scri piutam ita in ecclesia Exponitur os, mari, ut eas diuino verbo, Dei qέ pr.ecep- p ψpψΑk λ' iis etiam praeferant: Quoniam, inquit MoyseS:. non addetis ad verbum quod vobis loquor,nec amfretis ab eo. Non conuincuntur autem Catho lici alicuius erroris, cum praecepta in aedificati
onem Ecclesiς, ex versio Dei explicant vel addunt, sed potius ipsi imperitiae rguuntur, qui Moysis sententiam non tenent. Siquidem n ea est verborum illius sententia, aulci reniticet ut putat, a praelatis ecc siae auctoritatem, quo magis ad illius aediscationem possint subditis quaedam praecipere, sed docere volunt huma Disserentia nas traditiones cum verbo Dei pugnantes, es iii er diui se re ij ciendas,discrinien qi omnino agnosci i Mia dc bum ter di inii,&humana praecepta;& demum Vο- η'py lunt populum ita contineri in terminis Sacra a saltitue. scripturae Ut non limat et nouas opiniones , 3eiI aduenutias, fullacesqi sequi. Nam in Evangε- . . ' li.
234쪽
so Christus Mati. Is. non omnes pharisaeorum & scribarum traditiones repul si sed quq vel cuverbo Dei pugnarent, vel pr pter quas sermo Dei relinqueretur. Inquit. n Quare voS transgredimini perceptum Dei propter traditiones 'vestras de infra : Et irritu ni fecistis mandatum Dei Demumi, concludens ait Omnis planta,
tio,quam non plantauit pater meus erad icabitur Illae. n. sunt nouellae lata tiones, quas haud agn oscit pater, quae no promouent, non adi
uant, sed irritum faciunt illius madatum .it Uenerabilis Glossa ordinaria super haec verba no- III. stram interpretationem c5firmans, scribit: Do 'GloisordIcet normam aequitatis,&omnem ii resim per μδ ιδ cutit. Vetat enim rectae doctrinae aliquid pr in tetionis addere,vel aliquid veritatis sub ttrahere.Via enim regia incedendum est, no ad dexteram vel ad sinistram. Vnde Qvj a rectae
domini, Se iusti ambulabunt in eis. Ose I . Similiter ait Ioanes: Si quis apposuerit ad haec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto Si quis diminuerit, auferet Deus parte eius de lib. vitae. Quo circa hoc loci prohibetur Ap μ λ additio vel diminutio,intellectum, verumque sensum,& veritatem legis deprauans. Additio
autem, quae declarat,elucidat,adiuuat, prona 'uet verbum Dei,& quq latentia sunt, eruit in lucem, nequacuam prohibetur. Scriptum est Gnim Eccles. 24. Qui elucidant me, vitam aeter
nam habebunt..1 Praeterea si ne verbum quide i addendum est legi: peccauit is, qui historia de V
235쪽
Deut 33. morte Moysis apposuit, & alia multa de qui. bus ille non meminit. Rursus libri p ophetaruquos pro verbρ Dei recipimus, posteriores
sunt:& ad legem additi. Peccauerut ergo pro . ' phetae libros eden o Peccauit Ecclesia eos x cipiendo. Non peccarunt Samaritani, aut alij qui libros Moysis quinque, caeteris explotis, re ce p erunt, Quam obrem cum dicit,non addetis ad verbum quod loquor vobis, percutit haereticos, qui relicra communi religione communi que usa in Ecclesia vivendi, quem legitim EPraelati ad aedificationem Ecclesiae institueruli novas, fallaces, de diabolicas sequuntur inuentiones. Sanὸ igitur verba haec ad populum critus est obedire , non ad Praelatos quorum est
ordinare diriguntur. Siquid a quotidie aliquid populo vel praecipitur, vel per suos Praelatos de Haratur. Dixit enim Dominus Apostolis: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis
portare modo. Cum ergo i Sacra scriptura tot sit profundis mysterijs reserta, ut plerunque secundum Petri sententiam, 2. Pet. s. ab indoctis & instabilibus ad suam ipsorum perditio
nem deprauetur; non utique ex stimanda est additio vel diminutio illius, si salutaris Se luc . dentior a partibus adhibeatur edi plicatio. P Recepti qu' tres enim cum unanimi consensu, explosis Bar 'u i a V tholomaei,Thadaei Philippi, Se Nicodemi E angelijs, Mattha um,Marcum,l ucam,&Ioates.. nem receperunt, nihil ad scripturam Sacram addidisse vel detraxisse videntur. Quandoqui- dent
236쪽
PARS PRIMA. sto' demi de Spiritus sanctus, qui in Christo &A
postolis loquebatur, scripturarum quoque interpretatione reuelauit.& proinde in eis Christum & Spiritum sanctum audimus, ec credi tur Aug. scripturam interpretanti, quia homost, sed Spiritui sancto in eo scripturam expli canti . Quae postea cum publico & unanimi co- sensu patim & Ecclesiae fuerit approbata, vim habet veritatis,& ab ea discedere non licet. lDe his Aug. sic ad Casulanum loquitur: In his rebus, de quibus nihil certi statuit diuina scri plura, Mos populi Dei, 3c instituta maiorum
pro lege tenenda sunt. Et sicut praeuaricatores diu innum Legum, ita contemptores ecclesia sticarum consuetudinum coercendi sunt. Et i
dem Aug. in lib. de Fide Christiana ita dixit:
Catholica ecclesia per orbetia terrarum dissu-sa tribus modis probatur existere.Quicquid e nim in ea tenetur, aut auctoritas est scriptura G,aut traditio uniuersalis, aut certe Ppria Mparticularis institutio . Sed auctoritate scriptu-rae constringitur,& uniuersali traditione in .iorum, nihilominus tota. Privatis ver8 constitutionibus & proprijs informationibus una suaeque pro locorum varietate, pro ut cuique yisum est, & subsistit & regitur. Haec, Aug. quae repetuntur in can.in his. & can. seq.xj.
237쪽
Dominum Deum tuum timebis , & ibli soli seruies, & c. Deut. 6. C.
I. Iudais quare toties praecipitur Dei μι
II. Lmoratio sanctorum quare praecipitur Christianis. III. . Gratioη- genera tria sium. IIII. Latria, Duba, H redulia qui signis,
V. Dem quo custusit adorandin. L. Sancti adorantur Dulia. VII. Homines digniores adorantur Upe mlia. Deut. 6 Hoc loco abusi sunt haeretici. Catholica certio.
SA E P Ε ex his auctoritatibus, 3c alijs S
cra scripturae locis,perseueranter docent haeretici, Vnum solum Deum esse adoramdum,pessimeque eos peccare,qui vel Sanctos adorant, vel imagines venerantur : quoniam
Deum solum e se adorandum, illi que soli esse seruiendum ubique docuit scriptura.Sed fatetur etia Catholici omnes Deo soli esse seruiem du,eumqι solu adorandu atq; timendu. Et hoc Preceptum unicuique esse datum, utpraeteri iuue
238쪽
sne Idololatriae culpa non possit. Verum pota LXponitutpulum Iudaicum, cui primo praecepssim datu pyψῖψ3m lest a populo Christiano dilhingui necesse est. toportuit enim is penumero Iudaicum populum moneri, unicum Deum coeli colere, Mab omni Idololatriae occasione, ne in eam labe retundeterreri. Propterea quod scriptum te
gis,qui es timoris, habebat, Sc diabolo late per totum orbem suis versutijs dominante in medio populorum Idolair antium versabatur. Qua de re praecipue Exod. 23. praecipit Moy - Exodo
ses, ut euersis Amorrhaeis, Ethaeis,&PhercZqis Chananaeis q. &Hevaeis,&Iebusaeis non adoret Deos eorum neque colat eos, dicens : Non adorabis Deos eorum, nec coles eos, non facies V
raeorum , hed GDrues eos, ct confringes statinas . , eorum. Seruietisci Tomino Deo vestro. N o n ad orabis inquam, exteriorem eis reuerentiam exhibendo neque coles animo videlicet interiori)neque facies opera eorum, id est,nullos imitaberis actus falsae religionis, Imo ut omnis eorum memoria destruatur,confringe, statuas eorum,te riptaque dissipabis. Tu vero seruies domino Deo tuo, ut benedicat tibi, reta Iudaicii
busque tuis. Haec inquam circa populum Iu- zr μ' .daicum fieri & saepe praecipi necesse fuit: Is iu
namque populus durae ceruicis, de ad Idolola- Fiat. 9 .l triam perpetuo proqus eXtitit, ut de eo dicat Rom. Deus. Quadraginta annis proximus sui generationi huic. 3c dixi , semper hi errant corde.
239쪽
mant Abba Pater,& per Chri situm , verum Deum coeli toto corde diligunt, nihil periculi esti si vel adorent sanctos, vel imagines vene
rentur. Nemo enim eorum est , quj non censeat Deum solum summa veneratione coli oportere: abhorreatque idololatriam quam mari I. Nim ἡ,&detestetur. 4 Unde B. August . lib. io. Aut Ii. io. de Ciui. cap. I. &in Enchridion ad Laurenti de ci. dei, um cap. a. Tria docuit adorationis genera, L *yp tri Dulice, Hyperduliae. Graecis autem nominibus appellauit illa, quod latina non satis IIII. apta vocabula haberet. ' Latriae autem cuia tum soli Deo debitumiduliae vero & hyperduliae ad omnes quoque pertinere voluit. Hage dominus Bonaven in sent. distin. s. pertractans sic explicauit. Latria, in quantum virtus. est habitus inclinans hominem ad exhibqndushi s deo obsequium debitum in ratione uniuersa Oh ahi , . lis domini j. Dulia est habitus, inclinans ad ex hibodum obsequium hominibus ad honorem debitum. Hyperdulia est obsequium, quod debetur alijsporsonas excellentioribus, ut Chri- sto homini, & beatae Virgini, Ita quod Lat ia soli deo. Dulia purae creaturae;Hyperdulia ex v cellenti creaturae debeatur. Haec Bonaventu-Ruoust Vt ra. i QDamsbrem si quaeras quo cultu, quaves seruitute coiandus sit Deus: Respondet AuseCultu,seruituteque latriae co te ndus. Rursus si quaeras,in quibus consistat, breuiter respon- det eodem lib. Enchiridion cap. 2. Desideras ait breuiter pperiri,atque in sermonem bre uena
240쪽
Mm colligi, quonam modo colendus sit deus Respondeo: Fide, spe, & charitate colendum. Colitur quippe Deus fide, cum creatorem,
consercatorem, reparatorem . finem, Sc beatitudinem rerum omnium, esse credimus. Coinlitur spe, quando omnem nostri nostrarum que rerum curam,& solicitudinem in eum re ijcientes, confidenter pendemus ab eo. Coli tur charitate, cum caeteris spretis creaturis, viaque ad contemptum nostri eum toto corde diligimus.Quocirca, qui hoc modo in deum credit, sperat,& diligit, Latriae cultu adorat,ia colit Deum. Duliae vero, ' quam seruitutem re uerentiae dicere possumus, creaturas intellectuales adoramus,quatenus insignis aliqua virtus relucet in illis, puta, sapientia, prophetia, scientia gratia, ia caetera a Deo praestita. Qua certe adoratione Moyses adorauit Ietro socerum suum,EXod .i 8.&Iacob Esau, Gene. h.& i. Reg. o David Ionatham, t. Regum ro. & Pharao ho-Genes. 3.norauit Ioseph, Gene. 43. & Nabuch donosor Dan. a.
Danielem, Danie. r.&c., Hyperdulia quasi exa Vii. cellentem Duliam dictam, nihil ferme a Dulia diss*rt, nisi quod propter praestantiorem Vir
tutem praestantior cultus eXhibetur. Quo pacto in terris adoratur Papa inter clericos, Imperator inter laicos Reges inter Principes, MDomini inter subditos, quonia super populosia regna costituuntur a Deo.In coelis vero beata Christi humanitate, Mariamq: semper Vir gine ado ramus,li nempe, quoniam digniores