장음표시 사용
321쪽
ayis EXPLICAT. CATHOLICAR. . - prophetam Ezechielem ait dominus: nium iniquitatum,quas operatus est, non reco
Ezech.u. dabor. EZech. I8. Do iustitia vero Christi imputativa, vel nobis inhaerente credamus potius 'Christo,& Apostolis eius,quam Lutheranis Se Caluinistis haereticis. Illi nanque nos vere i stos, verὸ liberos,vereque sanctos, Sc veros Glios Dei per gratiam constitutos docuerunt. Istta Sathana instructi,quandam aeream iustiatiam,& extra nos positam,d seminantes, nullius neque Christi,neque nostrae participes iustitiae faciunt homineS.
A domino diriguntur gressus Viri.
I. Homo nes ad bonum neque ad malum amo cogitur.
II. Hominiρraeparantist ad bene operadum Deus non deests ciali auxilio suo. III. Homini iustopro bonu operibus adscrib
IIII. Homo adbeatitudinemnaturae facultatem
V. Escor Re is in manu domini est. Hid essiamen voluntatem induci. mutari, ct cogi,
322쪽
ΑRS PRIMA. 197VIDAM uerba ista Salomonis haud rectὸ intelligentes in cum lapsi sunt errorem, ut dixerint ho- loco abusi minis libertatem, tam ad bonum, lunt. quam ad malum operandum compelli a Deo: quoniam ait Salomon, a domino dirigi gressus viri nullumque hominum scire via suam : 3e cor regis ita este in manu domini, ut quocunque voluerit vertat illud. Sed eos tur piter errare, sancta scriptura, Se ipsemet Spio monis verba manifestὸ indicant. i Quandoqui I dem Deum non cogere hominem vel ad bonu Exponitur vel ad malum, testatur Iohannes ea. a. cum di . py0 pQ sitio
cit: Dedit eis potestatem filios Dei fieri .ijs qui k'- '. credunt. Audi inquam dedit potestatem, nonecessitatem, ut bene velit, in non, ine eius, be- ne cogitet, bene faciat, beneqi in Christum credat:&libere omnia haec non necessario operetur. 'Igitur, si ad bene operandum se disposue II. rit homo, non deest ille Deus speciali auxilio& gratia, quo perficere possit ; sin vero malitia .
voluntatis ad malum se conuerterit, non coh- currit Deus, sed sola ipsa peruersa voluntaso peratur: Nam sententia Apostoli, I. ad Timot. l. m. L. a. est, quod Deus vult omnes homines saluos
fieri,&ad agnitionem veritatis venire. Et alio 1 hssalvi Iocoi. ad Tectat. . dicebat: Haec est voluntas Dei, Sanctificatio vestra. Deinde scribitur in 'Psal. s. Mane astabo tibi, A videbo, quoniam psalnon Deus,volens iniquitatem et u es. Quomodo
ergo facit adulteros, sacrilegos, Sc homicidas, si
323쪽
Deus noster est De 'noles iniquitate, Qu6mo do voluntas illius volet sanctificatione nostra, si auaritia, superbia, gula operabitur in nobis Eccles. 33 COtra vero apud Eccl l .r; . de viro ecclesiastico scribitur:Beatus virqui potuit transgredi Se III. no est tra ressus, facere mala Se no secit: l Qui obsecro laus viro iusto,bonis operibus ad
str: bi poterit, si no ipse sponte sua, sed cogente Deo perfecerit illat Aut quq malitia poterit improbo homini imputari, si omnia mala no ille. sed De ' in illo & vi qui de operatus fuerit Vnde aute scire possis, qua liberὸ bona & mala o-e perentur homines, docet te De', qui ad Caym, 'ς Gen. . inquit: Si bene egeris, recipies; sin aut male, statim in forib' peccatu tuu aderit, sed sub te erit appetitus tuus:& tu dominaberis illius.
Qua de re impia est Blasphemia, igne de gladio
v ndi cada, qoptimu Deu nostru maloru & pec Exponi u ' catoru fac id auctore. QP vero hic Salamone propositio dicitur,no ita accipi edu est, ut hominis gressus,
i. opera.& vitet illius Pgress ' dirigatur, hoc esti cogantur a Deo. Sed qa sine gratia Dei illiusqi
directio e nemo pol ad beatitudine iterna peruenire vi byssiis: Ideo Hrigiatur Deo gressM, M. A beatitudo, Sc media, & virtutes peruenie si ad illa,comonstratur hominib', qui de grati et auLyranus, xilio adiuuatur: et hac se tetia tenuit in eu locuH0 ψ 'AE Lyrans sic scribes: At no dirigutur gressus Viri, nemoidi ci. noces chab Et dirigi. Quis aute hominu intelia natur. ligere pol via sua quasi dicat, null', nisi Deo I.Cor. 2. direct9. Cui' ratio est, '.qa homo finaliter ordi. g.φb narur ad beatitudine facultate nature t xcedetoa
324쪽
secudu dicitur, r. Cor. r. Ocul' no vidit, nec auris audiuit, nec in cor hominis ascedit, q praeparauit De ' dilistenti by se. Ad fine aute in coeni tu homo no potest opera sua dirigere: Pp terra neces ario indiget diuina directi de . Haec Lyran'. Satis ergo liquet cu dicitur; a Domino diriguntur Vesus
viri, no esse sensu. i. coguriar, sed ducutur atq; adiuuatur, quo ad beati tudine aeterna humanas vi res eXcedente valeat peruenire. Et illud quo lii P ex. 2i.ς.eiusde libri assumitur, nihil de coacti v. one humanς volutatis loquitur, sed duo intendit Proueri docere. Primia, Deu es e reru omni u Dominii. Se cuia tu, vita salut isterna ab ii iis gratia habe si ς' ἔ αrino posse. Ita. n. Clossord .eu locu interpretatur c dices. Sicut diuisi es aquarn, ita cor regis in manu super E Domini. Cmniu hominu, no solu regis c2r in rna uangelanu Domini, qa in manu eius sunt oes fines terrae; ps pusi.
sed rege sane tu que qua vocat, si vitioru bella in ire in
se vincere, virgulta malitiae nouit extirpare. sicut n. Domin 'aquaru diuisio iby terrarii sines, simul Se aeris implet. tegit quoq; aquis superiora coelo ru Ita cor regis quocuq; voluerit, inclinat. qa sicut diuisides gratiaru secudu voluntate sua& Angelis & homini by tribuit, ita cord sanctoruquibuscuqi voluerit digna donati olbs reddit. Et taceat Pelagius, sta abs i gratia Dei nulls e se locum saluti, Hacten'. Glos. ex qua intellectit verboruSalamonis mani teste docemur,no esse, ut Deu asserat ad bene vel male operadu copellere homi ne. Vt vero hui' doctrins veriore sensu capere valeam adnot da est disti nemo t. Aliud s. esse voluta . .
ς inducinliud volutate mutari, Aliud volsitate
325쪽
cogi. Etenim volutatem induci est, illam, chmadhue in dubio sit, persuasionibus hominum, aut sortὸ tentationibus disponi, ut aliquid appetat, aliquit velit,& alteram partem eligat. CuExempIum ius exemplum est apud Iohannem eap.I. quan
1.1Oan .c. I. do hortate Philippo & dicente : Quem scri p sit Moyses in lege,& prophaei inuenimus Iesum fit um Ioseph a Nazareth: Natanael ducitur, Se ad videndum Iesum venit. Alteruta quoquo exemplum extat in actis Apostolorum , capit. 8. cum Philippus praedicauit Iesum Eunucho Exemplum Reginae Candaces: qui de credens barii ZatusAu-ςλP est. Legebat namque Eunuchus Isaiam, quem non intelligens, quaerens tamen salutem,clubi'
quid sibi faciendum proponeretiPhilippi per-
. suasionibus in eam partem ducitur, v t Christucredens , baptismum in nomine eius suscipiat. Voluntatem autem mutari,est, de contraria in contrariam affectionem transire, de nolentev fieri volentem,ita quidem ut prior affectio altera subingrediente contraria affectione expellatur: ut cum Deus rerum temporalium ama torem, infusa gratia, eorundem facit contem
Exemplum plorem. Huius eXempla in scripturis leguntur Matth- λον plura. Nam Matthei 26.de Petro scribitur, tam constantis tanque firmi erga Christum fuisse animii quod & in carcerem ire, di mori pro eo polliceretur. Cum vero in atrio principis deprehendi discipulus Christi, de mori timere statim mutata voluntate, ter negauit illum.A qua it erum ad se rediens permutata rursus vo-' luata
326쪽
luntate, sevit amare. Hic videtur, quod affectio constantiae in Petro expellitur a timo re mortis , & rursus assectio timoris excludi
tur ab effectione dilectionis, & diliges Christulachrymabatur detestabaturque abnegatione, factam. Sane prima mutatio voluntatis in Pe- Prima murtro,quando a consessione cecidit in negatione, i/xi sola ipsius voluntate, & nemine siue cogente siue adiuuante facta est:Secunda vero,quando secunda
a negatione ad lachrimas & poenitentia ductus mut ii . fuit, illo libere volente, sed grati mei & mouε- te & adiuuante est adiutus. Volutas itaq; Petri utrobiqi se ipsam mutaui ii sed deficies sola deseriti&rediens est adiuta pergratiam. Cum ergo utrunqι voles fecerit, neq; vi .neq; necessitate dicendum est fecis . Rursus Luc. . de pecca- ExempIum trice scribitur, quod unxerit pedes domini, de LM' lachrimis rigauerit.In hac quippe muliere peccatorum & voluptatum assectio in aeternorum desiderium cernitur mutata. Similiter apud Fxemplum Matth. legitur ad vocationem domini eum de- Mat n- 9. reliquisse auaritiam,et mensam nummulariam,
Ze diicipulum Christi factum. Idem etiam in Act. Apostolicis cap. . de Paulo cςrnitur, qui subita animi mutatione de persecutore eccle- ξης plumsiae factus illius praedicator,& de sensor. Porro seut diximus) hae mutationes, si de bono in malum fiant, soli humanae voluntati, quae liberis agit:Si vero de malo in bonum, & voluntati humanae 3e gratiae Dei mouenti , & adiuuanti d
beni adscirbi. Voluutatem vero cogi est quando
327쪽
cio ipsa voluntas inuita & libero repugnante consensu, alterius vi atque virtute cogeretur ad aliquid volendum.& quidem hoc modo neque ad bonum neque malum cogi potest. Quadoquidem voluntas hominis pro potentia supelibertatis, nisi illius destruatur natura, copelli nequit. Namque si voluntas libera est, liberὸ vult,liberὸ operatur, sin cogitur, & in seruitutem redigitur, iam neque libere operatur neq; libere vult. Est autem impossibile illam si mul duo haec habere contradictoria ι volun tas libere agit , & voluntas liberὸ non agit,& voluntas cogitur, & eadem eodemque tem pore non cogitur Hinc ergo late patet e ror eorum, qui nesciunt distinguere inter voluntatem duci,voluntatem moueri, 3c voluntatem cogi. Equidem Ducitur voluntas 1 creatura persuasionibus: Mouetur a Deo per gratiam in bonum: sed a seipsa in malum: Cogitur autea nemine neque etiam a Deo; qui res ut condudit administrat,& remanente integra voluntatis natura, eam cogere nequit. Nec dicimus, quin sua omnipotentia non valeat illius natura destruere,aut in alteram commutare, sed quod
opposita 3c contradictoria impossibile est etiaDeo, simul esse.& eadem voluntate nisimul liberam 8c seruam. Quamobrem scripturae quae videntur motus liberos ab homine auferre, Deoque tribuere, absque ulla coactione intelligendae sunt. Et Deum mutando voluntatem, contrariam affectionem &desiderium in eam per
328쪽
per grat iam tuam inlundere, ut nihil voluntas nisi volens operetur.
EXPLICATIO LXIII. . Quid est quod fui tyipsum quod futu i
rum est Ecclesiast.1. B. S U M M AEI. Sacra Acriptura beatitudinem beatu sempiternam reprobia miseriam perpetua
promittit ct comminatur. IL Cum in inferno nulla sit redemptio,ideo im de nullus exibit. III. i Vita beata,m e Ii beata, necesse es visis .
IIII. Beatitudo ct 'liciaου animarum nunquapossunt deficere.
ON desuere, olim quidam, inter quos Ecclesi recense tyr Origenes , qui errandi oc- Abusius casionem ab his Salomonis verbis de- quo: Ddam lumentes, docuerunt, Neque vitam ii xex quo beatam, neque damnatam este perpetuam, sed quod circulo quodam reuolutis temporum spatijs , animae quae beatae erant, ad compora redeuntes, inde admiserias & damnatio nem laberetur; Et rursus a miseria exeuntes sce licitate assequerentur. Fit igitur ut ne q. beatae, neqι miserae sint ppetuo animae hominu. l Sed hic insan' error, facile a iunctis scripturis, qui Exponhur sempitertia scelicitate promittunt beatis, ita p- propositis pet
329쪽
petuam reprobis comminantur miseriam, re- Dan. c. Iz. probatur. In lib. Daniel. cap. I a. legimus: Et molli de hi qui dormiunt in terrae puluere,euigilabiit ε 3 in vitam aternam, al3 in opprobrium, ut via
deant semper. um autem doctisuerint, fulgebunt, qua flendor firmamenti: ct qui ad iustitiam eri diunt multos, qua elia in perpetuas aternitates. Quid clarius a Proph. dici p pluit, quam in die
iudicij, alios in vitam aeternam euigilatur S,alios vero in opprobium sempiternum Quid αpertius, quam quod dicit sanctos suturos, quasi stellas in perpetuas aeternitates David etiam Psal. II. PsMI. aeternam foeticitatem intelligens ait Domino: Tu domine seruabis nos, & custodies nos a generatione hac in aeternum. Sed ipsum Matthras. dominum loquentem audiamus Matth.I8.M lius est tibi ad vitam ingredi debilem, vel clau- dum, quam duas manus, vel duos pedes habetem, mitti in ignem aeternum . Audi miseriam Matth a . aeternam cum igne aeterno. Ita & his qui egenorum curam in praesenti vidi non habuerunt, dicit:Ite maledicti in ignem aeternum, qui pa .ratus est Diabolo & Angelis eius. 1 Si ergo v nus atque idem est ignis diaboli & angelorum eius & hominum reproborum, isq; aeternus. neque daemones, neque homines aliqu2do exibunt ab eo. De aeterna vero scelicitate beatoruait Iohannes s. Sic enim Deus dilexit mundia. vi filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vi tam aeternam.Et alio loco Iohan.i scribit: Heta
330쪽
est vita aeterna, ut conoscant resolum Deum verum,& quem misisti Iς sum Christum. Quam
' obrem cum aperta sint scripturarum testimo via, confundi oportet eos, qui circulum posuere animarum. VRurius, ratione contra eos agamus sic: Vita beata summeque s ix nullam prorsus admittit miseriam : Sed si beati vitam eorum agno ICUt no aeternam non utique beati, sed ins icos erunt. 4 maebunt enim semper, verebun tur: pavebuntque, ne tam caram vitam, & pr tici m amittant. ' Vt igitur vita beata , sit vere beata, eam ese aeternam necesse est. At dicetur; vita illa perpetua quidem non est, sed b atl ne timeant , neque aliquam patiantur mileriam, illud prorsus tetnorant. At haec contentio quae est Nam qui fieri potest, quὀd beati in illa summa seelicitate ignorent aliquid, qd nos viventes sciamus 'Pcriciores ergo, doctio resque illis essemus. Eq uidem iuxta Origenis,& al: orum sentetiam, scimus beatorum s ici tatem aliquando desituram Ipsi vero hoc igno Boet dς, rant; Consequens ergo est, ut viventes in hoc se sol prosa fu O Rmpiniore habeant rerum notitiam, quam vς x ludi
Deatitudo est status omnium boncnrum aetere- P aigatione perfectus. David Psal. 16 Satiabor cu August. ii Rpp/ruerit gloria tua. & D. Aug. de Doct. Chri dς doctriitiau. lib. I. cap. I.inquit: Fruimur cotnitis, in η'ς β' . INR' R. propter se delectata conquie h cit. t Minime autem possiet voluntas conquie- MI