장음표시 사용
71쪽
uenit. Nisi sortὸ diceretur, duas lingum habu- Abraham isse Abraham: Chaldaicam unam, Hebraeam alia habuit linc teram: Quae a sanctis Patribus accepta, in po-gμὴ - pulo Dei perpetuo permanserit: satis nobis lite in sit, Hebraeam linguam usq; ad tempora Moy - μ is conseruatam, Sc. iuxta illius vocabula Moy sen scripsisse. Vt verum sit, quod dicitur: Omne
enim,quod cauit Adamamma viventis, ipsium in nome , ct .
In sudore vultus tui vesceris pane tuo. Genes. 3. D. st . S U M M AE
I. Homo omnis ad terram colendam non tra
Terrin ante peccatum sonte ructus profe- '
Terra maledicitur Propter peccatum . Spinae ct tribuli erant ante peccatum . . Terra maledictis iar sterilitas. Laborandum t omnibus hominibus. Laboris hominis multa intitato. Laborandum esse quibu3 de causis. Peccatum Adae, mortem corporis ct an mae induxit.
72쪽
' cemque hominem , cuiuscunque conditionic ad terram coledam obligari; Generaliter enim nemine prorsus excepto omnibus dicitur: In sudore vult' tui vesceris pane tuo: Proindeq; Exempla. peccare alui Reges,Principes,Nobiles,Sacer- dotes,Ecclesiam cos viros, qui ad victu sibi cruparandum, agri culturam non exescenti ed nanem hominem ad terram colendam fore o - ligatum, diuinae contrarium est auctoritati;
I. 1 quippe quod Moyse, sacerdotalem, Leuiti-
Num M. cum, & templo deseruientium ordines insti ruente, praecipitur, ut eX decimis & oblationibus vivant,&mini md ad terram colenda quo 3. Reg. is. sibi victum compararent) adiguntur. Esaias quoque, Elias, atque alij Prophet ,relicta agri . cultura, vorbo diuino assiduὸ instabant, ita ut Eliseus ab Elia vocatus, statim, relictis bobus, Matth. 3. sequeretur illum. Notus est Ioannes Baptista, qui usqi ad trigesimum suae aetatis annum, ne que terram Colens, aut eam aratro subigens, Actor. a. aut seminans,dese rium incoluit. Apostoli quo que, postquam Spiritum sanctum acceperunt, . ex alienis ministerijs , & non proprijs agri euta turre laboribus vivebat. Taceo tot postea Sanctos, Anachoritas,&eremum incolentes. Taceo tot alios Caenobitas, quorum nemo pro Irijs manibus victum quaeritauit ζ vitae tamen anctitate, miraculisque innumeris claruerunt: Maa.ε. Immo, quod ait Dominus apud Ioannem cap.
6.Operamini non cibum qui perit ed qui peta manet in vitam aeternam a Indicat his verbis .
73쪽
omodo spiritualem cibum quaerere oporteat. Huc etiam spectant verba, quae Marthae dicit, Luc. Io.Martha,Niartha solicitae's,&tu Luc. Io baris erga plurima; Porro Vnum est necessa- ' . . rium, Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Quis hic ncm videt contem- Contemplativam vitam in Maria potius laudari, quam piamia in Martha vitam activam Quocirca erroneum ta lauda- est, asserere unumquemque hominem, cuiuia IV cunque conditionis, ad agros co endos vi, In sudore vultus sui comedat papes suos) obliga ri : Sed verba, quae proferunt haeretici, dicen tes:In sudore vultus tui vesceris pane tuo,No Expositi hoc volunt, non hoc praecipiunt, sed docent propositantum, Terram, et Aure ante peccatum, sponta ni
tὸ necessaria homini proferebati post pecca-
tum,non nisi, sudore vultus cultam, aliquid so re allaturam. Docetur etiam,laborem hominis, qui erat cum delectatione ante peccatum,poenalem & cum sudore post peccatum fieri Dicitur etiam sic: ε aisdicta terra in opere tuo,in Genes. laboribuι comede3 ex ea cunctis diebus vitae 'raestinas ct tribulos germinabit tibi:Apudore vultuorvi vesceris pane tuo,donec reuertaris in terram de quasumptu3 es. Terra enim es, ct in terra ibis. Ecce igitur,quomodo maledicitur terret et pro- II R. pter Adam, siue in opera Adam: hoc est pro
pter peccatum Adae, & ita sermo maledicitur, ut sterilitatem incurrens, In sudore vultus sui, illam scilicet subigendo,cogatur homo panem comedere: quia terra, non nisi arata & culta,
74쪽
IIII. fructum erat reddi tura. f Spins quidem e tri .ispinM buli erant super terram, sed non, ut labore in Ebedea si iis rQi pzomini . quomodo post peccatum fata
quo modo' ciunt ι serpentes quoque & alia, quae nunc no erant. Nia sunt, animalia, reperiebanturi nihil tamen: nocumenti afferebant: Labor etiam hominis .
suauis & delectabilis erat, & ad virtutis ex e V. citium futurus. t At post peccatum in poenam &afflictionem prae lictis verbis definitur. Er- go hic declaratur sterilitatem terrae,& laborem nominis, propter peccatum iu isse inductum, & non cuique agri cultura praecipitur. Alla eYpo 'quont m apud probatos quosdam au suo. thores verba illa: In sudore vultvi tui Iceris pane tuo; praeter ea, quae dicta sun pro natur li atque diuino praecepto ita recipiuntur, vivi. nullus a st labore manuum sudore q. vultus pro victu quaerendo secludatur asseremus etiam .
opus ma- communzm eorum interpretationem : Praece
nuum,quo pium ergo,aiunt, manualis laboris datu est ijs. modo pxε- qui non habent, undelicitὸ vivere possint. Nar: i. ' si quis , cibo vitam transgere valeret,, vel ei essent opes, quibus honeste viveret, uti uoad sudorem vultus non teneretur. Eademque omnino ratione; qui licitε vivere nequit, quia non habet, certe ad sudorem vultus, de laboraeial. Q . m nuum religatur: Et ob id in Psali seriptum est, Laflores manuum tuarum quia manduca bis, beatus es. 3c bene ibi erit. Hinc adnotanduest, Apostolum Paulum nusquam in Epistolis suis opus manuum praecepisse,nisi eis, qui victum
75쪽
Rum illicitesquaerebant.Nam primo ad Ephes
4. cap. scribens,ait: Qui furabatur,tam non fu- Ephec λretur,magis autem laboret operando manibus
suis. Hie laborem requirit Apostolus, ut vite tur furtum;Deinde in I Epistola ad Thess cap. Thessal vi . scribit: Operemini manibus est ris, sicut praecepimus vobis, Sc ut honeste ambulotis, ad eos qui soris sunt. Hic taxat cupiditatem re rum alienarum, quam multi ex Thessalonicen stas seouebantur: Tertio in eadem Epistola ia, cap. . ait Clim essemus apud vos, hoc denum Et cap 3 ciat, mus vobis , quonia si quis non vult ope rares, nec manducet. Audiuimus enim quo d in inter vos ambulare inquiete, nihil operares,sed curiose agentes, id est, ait losa,qui sce- Glosa.da cura necessaria sibi prouident: Et hic arguit eos, Sc Operari praecipit,qui eX turpibus nego iijs vicitum comparabata His autem dicitApo- stolux, qui huiusmodi sunt, denunciamus, de 4bsecramus, ut cum silentio Othrantes panem siluim manducent: Qua de re secundum Apo stoli sententiam, ei qui non furatur, nec inhiat rebus, neq; turpia sequitur negocia, non praecipixur operari. Beatum Apostolum sequitur D. Thomas a. B.Τhomas a. q. I 8 . Plures ex labore hominum colligens a.* q. 18 utilitates, et quas hic non piget asscribere: Pri VII. ma est ea,quae principalis videtur, ut honestὰ comparetur victus: Secuda, Vt pernicios Oxiῖν seeunda
quae multorum sunt causa malorum, evitetur:
Tertia Pro corporis fraenandi* concupiscelijs: Tertia,
76쪽
Quarta. Quarta, ut habeatur, quomodo indirantibus
subuen ri possit. Quod praecipiens Apostolus
Ephes . ad Ephes. q. diXit: Qui iurabatur, iam non su-retur, magis autem laboret operando manibus suis, quod bonum est, ut habeat, unde tribuat.. , nec ei sitatem patienti: Quamobrem praeceptu
operandi eos omnes astringit, qui praedictis VIII. causis ligavtur. t Ex ij, ut opinor) satis con
stat, neque omnes ad labores manuum teneri, neque ob praecepti necessitatem agri culturam Auctoris Omnes exercere OpDrtere. Porro opere ma- sententia. nuali humams Ollici js omnibus, ait Thomas, ex quibus licite homines victum lucrantur, si
ue manibus, siue pedibus, si uelit gua fiant sudore vultus panem acquirunt ; Namque vigiles, cursores, & alij huiusmodi suo labore
viventes, etsi agri culturam non exerceant,in telliguntur tamen de operibus manuam viue Manus est re. Si quidem manus eis organum organorum, org num Se propterea opus manuum omisis illa O-
Ois RQ ψ' peratio intelligitur, qua victum aliquis licitis lucrari potest. Proinde laborandum via cui quo iuxta suam vocationem alibi declarauit Scri plura, dicens per Apostolum in a. epistola ad x.Theta. Thessalon. cap. 3. Qui non laborat, non mand Qui non la cet: Laboret ergo Reges,pacificὸ & iuste reg- , borat, non num administrando; laborent Principes, suos an ,Πdvςς populos sine oppressione gubernando ; labo P0μψ μ ' rent nobiles pro Republicai laborent ludice pro iustitiai laborent sacerdotes in no ilicijs osserendis,labo ni Concionatores pridicant do.
77쪽
,Doctores docendo, Monachi orando,Arti fices artes sine dolo exercendo, Se Agricolae terram serendoιSicque unusquisque in sudoro vultus sui vescetur pane suo, & laborans manaducabit. Non praeteribo autem errorem Iosephi Error Iosia lib. I. Iudaicarum antiquitatum, haec Verba ex- phi lib i. ponentis,&Deum ad Adam loquentem indu- entis. t Is enim homini ob poenam suae trans- φης qui agrestionis non mortem corporalem, sed cor 'Iaelioris infirmitates , veloci 'resque senectutes uisse datas, existimauit: Nam neq; infirmitas neque dolor, neque velox sene aus eum praemebat antὸ:Mortem vero tam corporis, quam 'animae, per peccatum,hominem incurrisse, docuit Augustinus lib. Is. de Civit. Dei, cap. is. Augu. tib Cuius verba subscribam: Constat inter Chri- H de ciuitistianos veraciter Catholicam tenentes fidem Pςh ς etiam ipsam nobis corporis mortem, non lege natume, qua nullam mortem hominis Deus lacit; sed merito inflictam esse peccati, quoniam peccatum vindicas Deus, dixit homini,in quo tunc omnes eramus,Terra es,& in terram ibis. haec Augustinus. De hac etiam re desinit Ee clesia in Concilio Aphricano, cap. 76. in haec Canelliviri verba: Quicunque dixerit, Adam primum ho- Aphricana
minem mortalem factum ita, ut, siue peccaret, ς'p 7Φ' siue non peccaret, moreretur in corpore, lapaest, de cori ore exirit non peccati m rito, sed necessitate naturae, 'Anathema sit.
78쪽
EXPLICATIO IX. Videntes si iij Dei filias hominum,
Resposum Moysis Expositio Proposi.
Ambrosi' Ii I. ie Noeci Arch ceperunt .
Audii boni non peccauerunt cumtioribuε. Daemon ου an peccauerim cum mulieribi
luui causafuit concubitus cumb
Caro omnis corruperat viam tuam Spiritim Dei non permanebit in homi quomodo intelligatur. Nnr centum vigintii, quomodo hominiabus constituti.
VAL RET aliquis ea sim, cur aquis diluuii Deus iratus genus humanum omne deleverit , Re spondet Moyses: Quoniam vid
filiν Dei filias hominum, quod es
sent pulchrae , aeceperunt uxorcisibi ex omnibus, uas elegerant.Sed cum verbum Hebraicum Gm, i utrius'. numeri sit,& Deum,& Deos lignificet:Ideo Benebelohim Aquila vertit, fi lios Deorum;Deos,Sanctos,velAngelos intelligens. Et Symmachus filios potentum inter pretatus est.Inde ergo suborte suyx opiniones:
Nam Ambrosius libro primo de Noe M AG
79쪽
elia, cipite quarto, existimasse videtur , t An II. golod bonos concubitum te enarum mulie rum appetijsset ob quod tam graue scelus immisis fuerint super terram aquae diluuij. Cre ditur, A mbrosum a Lactantio Firmiano secun Lactanthdo diuinarum institutionum libro, cap. IS. 8ca manu Tertulliano lib de habitu mulierum, vel a Iu- Tertullia stino Martyre inApologia ad Senatum Roma num desumpsisse. Hi eni senserunt in eNor dio missos Angelos ad tutelam cultumque ge- 'heris humani: Qui tamen mulierum contagione maculati, patriae coelestis amiserum dignitatem, Daemoniique facti sunt satellites. Eos tamen resellit Chrysolomus homil 22. in Gene Clis ost sim:expones 'illa verba: Videntes autem*θ Dei ho m. 22 infum hominum, quodessent pulchra, cte. Gen. 6. lusi cnes. Et Cyrillus lib. a sermone primo allegoriarum Cyril. li. r.
in Pentateucum: Et Cassianus Q. Lb. collatiota serm. . allenum cap. 8. pro constantia affirmantes delira menta es : Quod natura illa corporea copulύ- idii uiti tur siue miseeatur corporib. humanis.Si enimi e se immiscui stant:'nunc quoque nihil ve taret imitaliceri. Nemo tamen eth, qui vel vi- Cassianus deat, vel audiat, eX angelorum cum mulieri- lib. ia. Colibus congressu hominem nasci. Et ideo Bene lat.
helo lim pro Angelis coelestibus accipi no de bet. F uerunt alii, qui Benuhelo him non Ange los, sed Daemon fis,t qui etiam ascriptura lib.i. III. 'silii Dei vo cantur, significare censerent: & hosaissumpta specie humana, cum mulieribus 4 concubuisse. Quam ob causam iratus Deus. , . D a aqua
80쪽
s, EXPLICAT. CATHOLICAR. aquarum diluuio hominem deleuit Posse sic
Daemones tem Daemones. humana carne vestitos, cum
poliunt cu mulieribus coire, in c0nfesso est druo August muliς ibu no lib. ue ciuit, Dei, cap. 23. Cuius rei fama
I his iis inquit, ita celebris asscritur, ut impudentia sit,
iue de eluit illam.negare: Improbi enim Daemones, suos Dei,ca a s. vulgo . Incubos vocant, siue Silvanos, &Fau Incubi Menos, rem Veneream cum mulieribus Se egissa tu Lubi' potuerunt agere: possunt. Refellenda tamen
haec diluuij causa, atque iri probanda est. Si qui dem huiusmodi commixtionis. scelus non ad Reminas, quae delusae patiuntur, sed ad impro Opiniones bitatE D monum referendum estiat. Diluuium
Diluvii autem homines deleuit, non Daemones; Itaqusui in di- vi poena suos teneat authores,no Daemonum.
etsi uerus sit) sed hominum concubitus causa exstitit diluuij. Non desuere adhuc, qua di- Benehelo. Xerunt. Bene helohim, significare filios Iudi vim quid. cum & potentum ι Quodque hi videntes putaehras subditorum filias, per vim raperent, antequam nuptui darentur: Quod, cum crimentes set maximum, deleuit Deus omnem carnem, Cum vero dicat teXtus, Omnis quippe caro corruperat viam fluamia; ostendit scelus, propter quod deletus est omnis homo . non paucorum potetum,sed omnium hominum suisse; ne aut strabus innocentes aliorum peccato punitos, aut ma Quid senux iorem,quam culpa mereatur, suisse poenam si mine Bene ser mus. Str-bu. communem opinionem se-
helohim. quutus, Benebelobim ad religiosos & sanctoa1rii. filio. 4 deth roserrcndu putat: Istis enim Deci