Aristotelis Rhetoricorum ad Theodecten libri tres. Georgio Trapezuntio interprete

81쪽

D IB E R mum,nec ignotorim,quamuis non in ei dem. sed notoa rum in ijs quae ad ueritatem poetinere uidentur, ignotori ueno iii ijs quae . id legemapsi autemsic asessi rubcscunt. Prinium siqquem tales ad eos sunt , quales essee diximus quos uerecudantur. Erant autem ij,aut quos admirantum, aut qui de stipsis admiritu aut quos uellet desie admiraari,aut quorum in re aliqua egent, quam non assequentars erunt iusiure aut illi uel oculis uidentes:1Ruti cadia de Samiorum diuisione agrorum ad populum dixit. R oga bat enim Athenienses ut circu tire Graecos omnes frigo: rent,nec quasi audituros salam,uer etiam iam uidenres

decretum uis. Vel si prope illi fiunt,uel si sessuri fuit.

Idcirco eum in aduersa'rtunasivit, nunquam uellent ab aemulis uideri. Admirari enim de aemulis solent. Praeterea cum res gestas habeant quu es unare uidetur,aut suas, aut maioram,ac aliorum quibM cum nonnul lacti ipsis necesitudo,ct omnino pro quibus ipsos puderet:quales sint quos iam significauimus,Cr qui ab eis instituti mi, quorii Lm do fores aut consiliui ij jerunt, si qui alij huius modi βuut,quos sibi honorificos purint. Multa enim 'm

propter illos pudeat,Cr sciunt, no sciunt. Item sum iri necesse is,iu apertos uersur uerecudi magis pler conscietiam fiunt. Hinc poeta quos Antipho ad sipo plicium a Dionγsio infus,cum eos uidi, et quisecum morarituri erunt,capita uelase per portas exeuntes,quid itas clam,inquit,occulatris An ne crus quistim horum uos uide iis se de pudore quidem haec. De impudentia uero patet ex contrarijs esse inueniendis.

De Gratia.

GRatiam aut i quibus habent,Cr de quibus cn qu liter se habetes,si gratiam quid sit definierimus,m iii usi erit. Sit igitur gratis,per quam dicuntur roganti

82쪽

s E c V N D V sal vatis aliquid sicere:non pro re aliqua, nec ut fibi quieta

qui istunt subueniant, sed ut cui sciunt. Magiut uero erit,aut quia rogantes egeant nisi , aut quia inam .i gna cr difficilia rogant,aut quia in temporibus huius norii di,aut quia silus,aut quia primus,aut quia maxime. Roga fi liones autem appetitiones uni:barum que maximae, quaei sunt cum dolore Asterfecti, quales fiunt cupiditates , ut s amores,Grina luctionibus corporis,oe in periculis. perii clitans enim cupit,finiaster Cr dolens. Qvus ob res qui in . paupertate ac in exilio afuerunt,etiam si parua βcerunt, , mum propter petitionis magnitudine atq; tempora gratii ii iit:ut iste qui tu Lacio cellam dedit. Oportet igitar in o ijs maximesubuenisse quod si non,at in aequesibus,uc Imali ioribus. Quare si man sum o quido, ex in quibus pruini itast, ' qualiter habentiumn patet hinc esse demonstranta dum alios uel esse uti filsie in huius nodi inopia cr dolori re, las in ea inopia succurrisse tale quid scientes. Patet . , etiam hinc quibus locis tollere gratia posumus, ac no grati tiscatos ostendere. Nam aut quoniam sui causa sciui, auti gratia no erat,σut quoniam frie incidit i αἱ Perent,aut quoniam coacti licerunt,aut quoniam reddi ci aerunt,non dederunt,sive sciuerunt,sive non.V Dc enina, modo quid pro quo. Quare nec sic ulla erit gratia. consita derandum autem per praedicamenta omnia gratia enim svel quia boc,uel quia tantis,uel tae,uel quando, uel ubi Signum uero, si minus non fecit, cr si inimicis, uel baccities aequali uel maiora patet enim nec ψti nostri causa fismi esse aut si praua cognouerit. Nono enim rogare deprauis fletur. Ac de gratia qui in quo pacto fri, uel no μει est,iliatu fit. qiue uero micterabilia lint quorum serentur,er Duliter ipsi se habentes,modo dicamus. I x Decon

83쪽

L I B E RDe Commiseratione. Sit ergo comm cratio,dolor quidam ex apparente molo corruptiuo,ac dolorem inserente in non dignum pati quod ipse puribit se pati, uel filiorum aliquem: ids sic, ut propinquu uideatur.Parin enim si miser utrus sit, huiusmodi esse oportet, ut putrare posit aut Gaut sim aliquem mali quicquam habiturum, malumq; busemodi, quale defintiao diximus,aut idem,aut mile. propter nec omnino perditi miseretur. Nihil enim se amplius pus suros arbitrantur, ultima iam pusi Nec qui fit filices esse credunt,sed columeliantur. Nam si omnia sibi bona ad 9 opinςntur,nihil sic muli pati pose princto exinimus: cum id quoque ex bonis sit. sic autem se habent, ut se posse pati putrii qui iam pertulerunt, ac eua erunt. Senes etiam, tum quia prudentes fiunt,tum quia experti, er imbecillio

res,ac timidiorcs. Docti quoque. nam recte ratiocinantur. Praeterea qui parentes haben aut liberos, tu res sus

enim haee, cir po 'ibilia pati propter illa qui dicta sunt. Item qui non fiunt in frutudinis allectu,utputa in ira, uel Mucia, Non enim friunt hi de*turo rationem. Si liqui in tantumeliandi asectu non fiunt. Nam er hi nise passuros arbitrantur. Semper ergo inter hos Medij. Sed nec rursus qui ualde timent. N on enim inistretur qui peris territi sqnt, ii perturbatione propria moueantur.

terra qui putant probos quo dum esse, Nam qui neminem probu esse duci omnes mulo dignos existimabit. Ac uniat resuliter eum sic se habet, ut positi tilia uel recordaritat sibi aut suis ac Mige, uel timere futura sibi, aut sus. liter igitur se habentes miserentur , dictum est. Miserabilia uero quae sint, patet ex definitione. Sunt enim quaecunque ex iis quae dolorem instrunt, corruptiuic sint,

84쪽

s E C v N D V s. εσ' sunt, er quae risue possunt interimere. similiter omnia incla quorum fortuna est causa i magnitudinem habeanti sunt autem corruptiu doloriis e reuua,mortes, uerbeis r corporis astiterionessenectus,morbi,cibi inopia.N lavero quorum hi tuna eis causa, haee fiunt)i neminein brabeus amicum,aut quam paucifimos: quare diuelli quoque a focijs atque amicis in crabile est. Praeterea turpitudo, imbecillitas, mancum esse, si unde oportebat bonum

quippiam contigist cinde murum acciderit, ex sesepius ta ie:ersi cum iam passus fi bonis quoddam codatum est, ut quae Dispithi a rege missis fiunt, quae ipso iam mortuo delatu fiunt. Et si nullis bonum contigerit:aut si contigerii rit nulla eius stultio quod alluit. Miserabilia igitur haee- atque huiusmodi unL Mistrantiar autem notos, nisi ualde

propinqui ais fui sint. Nam erga hos sic se habent, queo admodum er in seipsos. Quare Amafis quoque cum ad' mortem suus duceretur, non es urit lacomas, us 'tur: at cum amicum mendicare a1 exfe ludit. est enim hodi mistrabile,ilitud terribile. Terribile enim aliud a inferabias ipsius commiserationis expulsuum, ac ideo adα uersario saepta utille. Praeterea miserantur cum terribile appropinquat. Similium quoque in erentur secudum aetari res er morum secundum habitus,eπ dignitatum fecudum genera. In omnibus enim bis sibi quoque futurum molisl me uidetur. Illud enim oportet uniuersaliter fumere, quod

quaecunque sibi ipsis timen his, re in alios fati in miset rationem impelluntur. Quoniam xcro clyissiones tunc mi serabilis fiunt,cum oculis cernuntum: quae autem nulle anα nis antea suem uel suturae fiunt,etiam si timeant, aut in moriae habeant,uel omnino non in erantur,uel non simis, literinecese est,qui motu corpori inoc uene, ac univere

85쪽

fm actione Didata tolla con equuntur,eos esse miserabo: siores. Estic t enim hi,ut ante oculos esse malum vide iurisiue quo futurumsue vasi praeteritum. Ad haec quae' nuper secta fiunt aut cito sutura, haec eadem de causa' nu erabilia sunt. Signa quoque ac ut uestes cor qui pusi unt,caeteraq; huiusmodi. Cr uerba cum iam mou reretur,ac maxime si magno in his temporibus animo luerunt. Nam haec omnia quonia propinquiora uidentur,ac - ante oculos calamitates ponuisti nil l indignos sulfe o ' dun mi erationem mollent. De Indignatione.

Mistrationi autem maxime id opponitur, quod indi

gnari nuncupant. Dolere natis propter res adu

ses quae indigne illatae sint a quodamodo est oppositi ab eisdes proficilicitur moribus,quod strabivisiecudis iii

digne collatis Licte. Suntq; pcrturbationes hae bonorum ambae moram. Oportet enim condolere cum quis indigne

vexetur,sin aliter que propter illos indignari. Nam quod' praeter dignitatem fit,iniustum est. Ac idcirco dijs quo se sis indignatio attribuitur. Sed inuidia etiam eodem serationi opponi modo uideri poterit , quasi proximum ideinque sit cum indignatione. Sed aliud est.nam Cr inuis' diu dolor perturbans ἀὶ propter ires secundas, sed noni α' digia uertam aequalis atque ymb Oportet autem neptia ψῖ accidat aliud, sed propter ipsum proximum aequalio ter omnibus inesse. Nam si propterea dolor atque peris turbatio inest, quoniam ab alterius filicitate mali qui quam sibi*turum si non erit amplius hoc indignatio,iti Iud inuidi sed timor. Perstimum autem est contrarias ad

haec sequi Ossiones. Nam qui dolat quoniam non digni

86쪽

s E c V N D V S. vexentae , is uoluprue ascietur, aut certe non dolebit, cin il lis contro uexentur:ueluti cum parricidae ac simiecti puniuntur,nemo probus dolabit cm oporteat eorum

gaudere supplicio. Similiter quoque si siccunda ei continingunt qui dignus est Ium cnim utraque,ac probis gaudiuaserunt, in necese sit ut sperent bi quoque pine cono tingere, quae similibus.Proficiscuntur igitur omnia haec ex

eadem animi constitutione borum itero contraria,ex commtrurijsadem enim est qui peruersi gaudet, atque inuidus Nam quo qui iam dolet cum sat crsit, hunc nec e est

priuatione eius atque corruptione gaudπα Quapropter omnia haec inferationis prohibitiva fiunt, quae quamuis propter expositas iam causas inter se distri an eodem tris men omnia modo ad eqciendam miserationem conflarant. Primum igitur de indignatione, quibus indignantur, eris quibus,Cr qualiter ipsi sie habentes, deinde de reliquis incamus. Patet autem ex dictis . Nant f indignari est dolere quod cuidam fecunda indigne contingant, primo perstimum est non seposibile de bonis omnibus inis, dignari Nemo enim indignatur si uilli, si sortes, uel si

omnino uirtutem aliquam habeant. Nilicrationes enim

non sunt in borum contrarijs, sed indignantur diuitijs, violentia, ex bula modi, quibus ut simpliciter dicam bonis indigni fiunt. Deinde si quae fecundum naturam borina sunt,babest uelati nobilitatem,'mum,caetera que hi tu modi. Et quoniam uelim, ijs quae fecundum naturam sunt propinquum videtur: nec burimi est, si qui bonum id habeant,nuper que adepti sint,ac ideo beati patentur, illis magis indignari. Negis enim perturbant qui modo uitio assequuti fiunt,quam qui olim σ a genere receperunt. Similiter principes potete gratiosi,bonos habentes

87쪽

liberos,ac butu modi alia. Et si propter haec aliud quota din bonim ipsis contingat i liter. Num his indignanαtur magis qui nuper diciti fiunt,cum propter diuitias principentur,quam qui diuites ex niuioribus si erunt. Eodem p pacto in alijs. Eim causa est, quoniam alij sua po fit renidentur,alij nuntine. Nam quod semper c se habere uis

detur, uerum esse uidetur. Quamobrem non uidenturia bsua posidere: ac quoniam non quilibet unoquoque bone dignim est, sed proportio quaedam, atque quit idonem consideraturivi arma pulcherrima non incto sed forti cos sentanea, Cr excellentes nuptiae non nuper ditatus, scd no bilibus,Si ergo cum probios si quae congruunt, non cor scpitu indigna res est: σ ct peior cum meliore contena dat: ac maxime si in eodem. Vnde id quoque didim est, Sed Aiacis Telamoniadae uitabat congressi :Iupiter ni que ci, quod uiro cum sortiore pugnaret, indignatus est. Si uero non,etum qualitercunque peior cum meliore, ueluti si inusicus cu iusto, Nam iustitia melior quam mulsca est. Quibus igitur indignentur,oe quus ob re ex his adapertum est. haec enim cr huiusmodi sunt. Ipsi autem

indignatiui fiunt primum si maximis digni sunt bonis

eas posidentes. Non enim iustum est ut non similes statu Iiu consequantur. Deinde si cum boni sint, studiosi quo que uniaudicant naque probe, oderuntq; quod iniuria sest. Praeterea si ambitiosi,quarundanis operationum apri petentes , ac maxime si in ijs ambitiosi sunt, qxae eralij cum sint indigni, tamen assequuntur. Et uniuersis qui stipsos quibusiam rebus dignos putant, quibus alios

putant indignos,itis indignantur,er horum causa. Quomcirca seruilesordui,σ honorem contAientes,indignatiui

non sint,cu nihil huiusimodi sit ut eo se dignos arbitretur.

. . Ex his

88쪽

Ex his putet quibiu in rebussi aduersa utuntur 'tuna,

astliguntur, aut non confiequunturi gaudere, aut absit que dolore esse congruit. Nam ex dictis, quae sint oppomi sui patet. Quare si er iudices in oratio praeparabit Crpetentes ut sui misereatur, ex quibiis in rebus indignos quod uolunt ali qui ostende quia condigni nihil conscii quantur inpo ibile erit insereri. De Inuidia. PAtet etiam quibus inuident, er quibm in rebus, erquomodo se habentes. Siquide inuidia est dolor quia dam,quoniam 'imies boni aliquid adepti uideantur,non ut quicquam sibi, sed propter illos. hi enim inuidebunt quibus aut sunt quidam aut uidentvrsimiles.similes uero dico genere,propinqgitat aetate,habitu, foris, diuit Larem ij quibus parum deest: ne omnia teneant. Quocirca maxima gerentes, Cr jiciter, inuidi fiunt: - putent sua ab omnibus austret. Et qui ualde in aliqua re honorantur,ac maxime in sapientia er silicitate Et ambitiosi magis inuident, quam non ambitiosi. Et qui si sapientes uideri purint. Ambitiosi nanque in sapientia. Et imis uersaliter qui ex re aliqua gloriam quaerunt, de illa sunt' inuidi: r pusillanini quoniam eis magna omnia uidean tur. De quibus igitur inuident bonis,iam dictum est. De quibuscunque enim operibus honorem atque glorium P unt,er quarum rerum gloriam concupiscunt, ac de

quibuscuns yliciter actis. Nam de omnibus stre inuidia est,praesertimsi aut appetiit ipsi, aut putant ea se habere oportere,aut si earum rerum possione ipsi paruas superent,uel parum dcficiant. Patet autem er quibus inuiodent mul enim dictum est. Nam qui proximi sunt toni porriloco,arathgloria, s innidet. unde illud ginum, est:

Propin

89쪽

Prophtituitu invise solet. Et quibuscunque de honore

contendat. coiit diu aute quibus cum diximus. Cunii stiero,qui antea mille annis fuerunt, cum mortuis nemo contendit,ucc cum ijs qui apud Herculis columnas habiai tant.Nec cum ijs a quibus uel suo uel alioru iudicio mula' tum puniit deficere. Nec inm ijs qVos non parum excodere. Sinliter nec cum ijs,. de talibus. Verum quoniam cum aduo rijs er riualibi hac uniuersaliter cum ijs qui eadem cupiunt, contendunt, ne se est ijs maxime itin

dercunde dictum est, Figulus fgulo inuidet, res

bro. Et ijs qui cito obtinuem qui aut ui aut nequaqua consi cuti sunt, im ident. Praeterea ijs qui si pomeant, aut si perficiant,ipsis opprobrium est. Nam Cr hi propes miles fiunt. Patet enim eorum causa bonum ipsos non consequi:quae res cum dolorem instrat, inuidiam mouetia is ctiam qui ea positiant aut habet quae ipsos oportuis, uel quae ipsi aliquado plussciat. Q apropter iunioribi sseniores inuident. Ad haec qui multa, s qui pauca eadem pro re confium ferunt Perstimum etiam cst quibus inirebus gaudeant, quibus hominibus, qualiterque se L. hentes. Nam quemadmodum non habetes dolent iis cois

tr ijs sic se habeant, uoluptate asscientur. Quare si 'Cr ipsi ut it se habeant praeparentur,er qui ut fui illi Oreantur,uci ut boni aliquid conficquantur, rogant, tales sint quales iam dissi pes in est quod non con eqvcntur.

De Aemulatione.

Vomodo autemst habeant aemulantes, Cr in qu irabus,cT quibus,hinc erit mini stare. si aenui latio est dolor quidam, quonii bona Cr honorabilia quae

ipse quos assequi pose natura similibus adesse uideantatur,non quoniam alijs sunt,sed quoniam non ipsi quos:

adeo

90쪽

adeo probumqMiddam aemulatio est, proborum: inuidia uero improboim,Cr improbum teri enim ut ad consequendi bona se praeparent, Omlatione conci αtur: alteri propter inuidiam proximis impedimento unti Nec sic est ergo cos esse aemulatium, qui se ijs bonis di gnos arbitrantur,quae non habeant. Nullus autem se diis

gnum purit imposibilibus, si sic apparent. I dcirco iuuerines atque magnanimi huiusmodi sunt. Et q i ea bona pos' sident, quibus praeclari uiri digni sunt, quae sunt diuitiae,

mimum gratia, principatum, Cr huiuscemodi. Quasi enim uim sit bonos es se, quoniam haec bona, bonorum sunt,aeniniuntur in ipse. Praeter ij quos caeteri dignos

arbitranturier quorum maiores,aut cognati, alit domopici, aut gens, aut patria, praeclara: hi de hs aemulatiui sunt sua enim haec putant, σse ijs ese dignos. Quodsi honorabilia bona o labilia sunt, necessee est uirtutes huiusmodi esst,ac quaecunq; alijs utulia,c ad beneficieriis dum apta. Benescientes enim ars probos similiter honorant Insuper ea bona quibus fruuntur, ut diuitiae ac forma,magii quam sanitas. Hinc etia paret,qui sunt apti ut eos aemulantio funt enim qui haec talias posiden uoluti istitudinesapientiant,principatum. IIam principes multis beneflcere possunt,ut duces,rectores,omnest quintia post LPraeterea ij quibus multi uellentiliniles esci aut quibus fiunt ictii aut amici multi, aut quos multi adrinurantur,aut quos ipsi. Ad haec,quom laudes uel a pota iis uel a scriptoribus deca tur. Hos igitur aemulantur,

contrarios uero colemnisnt. Contemptus enim aemulatiori

ni contrarium est Aemulari quos atque contemnere conmnaria sunt. Est autem necessurum qui sic se habent,ut non nullos C stetitisti t ipsos abjaros .ltos ese ad eos