장음표시 사용
302쪽
1. Efuncto Bonorum humano- I rum collatione , reliqua est Maloru Contemplatio. Quantumvis enim species fugiendam semetipsam arguat, aliqua tamen
303쪽
amplexari non tam docet quam cogit N iura. Quae, cum nihil sectetur aliter quam Boni rationem captans, confectum est quae vocantur amplexabilia Mala reapse Bona esse; versim, iis quae vocari solent Bona, aliqua ex parte minus appellationem Boni demerentia. Quando itaque quaeritur quae Mala quorum Bonorum intuitu sint subeunda, huc tenditur ut, quae Bona quibus Bonis sint prae vel post ferenda,dispiciatur. Post comparationem itaque Bonorum inter se quam peregisse sperabamus,unde hic novus de Malis differendi conatus, & perplexum iter λ Uerum enimvero, sic est Hominum conditio , ut, non ipsis duntaxat Rebus evolvendis insudandum sit, sed ipsa quoque Vocum & sermonis humani semitae Ariadnaea quadam industria sint exequendae. Nominat enim humanus usus Fortitudinem, & ipsius sive membra sive genimina, Malorum amplexatrices Virtutes nobis, ne Generis nostri praeculcatos calles ignorando vel contemnendo deseramus, eodem pergendum est itinere.
z. Et, quod ipsse aditu percellit est , an
omnis carentia Boni secum Mali gravitatem trahat: Neque immorandum est j cii in Malum non Negatio Boni sed Privatio definiri sit sueta. Privatio autem, etsi adgener,
304쪽
nericam & specificam rationem interdum amplietur, si tamen cum rigore eXpenda tur, locum dc tempus quicquid ad singularitatem expetitur, includet. Non itaque
mala est quaelibet carentia Boni, sed illa duntaxat quae est: de Bono ubi dc quando&cujusmodi haberi oportebat. Sed neque sic ratio Mali quam amplexatur Fortis est completa; nisi fi cognita, & magni habita, st. 3c vitatu dissicilis. Fortitudo siquidem
Virtus est, & Uirtus ex cognitione progreditur ; & Bona non in acclivi posita Tem perantiae praeda fiunt, Fortitudinem non irritant. Hinc est 'ubd saeph Mala, citra imo contra Fortitudinis ingenium,tolerentur; ut plerumque vitia. -mvis etiam
haec interdum tanto maerore committentem onerent,ut iis quoque Patientia & Fortitudo sit impendenda; veluti, quando ddesperationem & extrema Peccantem adiagunt. Similiter, Utilium & quandoque Necessariorum Ignorantia, sine Fortitudiane, imb cum opposto Vitio, perispe subitur. Tantundem est quando prae stupore Animi quaevis Mala congruam non inferunt Sensus motionem; unde, Virtute adversante , menti incumbunt immobili re tranquillae.
305쪽
Fortis, pleraque sunt quae vel Naturae vis, vel Consuetudinis &Opinionis impetus incautis & repugnantibus, vel etiam adjuvantibus & approbantibus impingit. Natura modb& externis moventibus obnoxia est,& ex semetipsa interea Rationi molesta ; Exteriora vel Corporis valetudini officiunt, vel Fortunae commodis. Ab Intimis repugnat ad certum opus alligari &si solatiis abstrahi. Par Exteriorum potestas animum torret, quoties Amores eX communi errore convescentium inolitos destituit, auferendo quae etsi dulcedinis in sese contemptam satis mensuram habeant, communi tamen Vitae ingentia aestimanetur; ut Flamam , splendorem, vitae digniatatem , potentiam & hujusmodi putatilia Bona. De his omnibus, quantum a priori-hus intactum manet , excutiendum huic Fortitudinis membro relictum est, & ex praejaista Bonorum comparatione extruen,
. Quoniam verb in illa Bonorum li-hratione AEterna Beatitudo praeposta est in immensum caeteris omnibus, h1c etiam pro supposito conservandum est, tantum
in illius jactura dispendii esse, ut, sive quoad Substantiam quaeratur sive de minimo quolibet gradu , nulla permutatione sit
306쪽
compensandum ; QDre hoc Damnum, sicubi intervenit, omnem comparationem & ambiguitatem abolere. Ad partes Boni descendentes,comperimus Vitam inter ipsum Uitae Finem dc suas seu Bonorum partes quandam mediam habere positionem , , ut quae caetera comple statur omnia ; &,ea deleta, caeterorum nihil subsistere valeat.
Haec itaque, vel hujus jactura, quo praemio sit digna, merito se primo objicit. Neque dubium quin si Beatitatis ratio adversam occuper stationem, per ipsam Vitae jact ram sit ad illam emigrandum. Verum, hoc subith implexum apparet, si solae dc nudae rationes Beatitudinis & Uitae conferantur, an incompossibilitas aliqua incidere valeat. s. Aristoteles, si Librum de Guundo
Alexandro oblatum auscultemus,Deus omnes Gentiles venerabatur eXterno cultu, uinni Φώ ἔ, jι sub variis titulis & modis sacrificare credens.Idem deSocrate nisi mau m mini) testatur Xenophon. Q ritur an externus ille cultus cu vitae jactura dimittendus iis erat.Etenim sese propugnant,arguentes,si interior affectio mentisqua magnu illud humanet natur Bonum prosequimur, est regius ille actus quo emergens e corpore Animus ad AEternam Felicitatem assigitur , nobis integra, imo continuis
307쪽
incrementis per haec sacrificia auista de quasi impinguata roboratur & perficitur, neq; praeterea cuiquam emolumenti quidpiam ex nostra interioris sententiae evulgatione accrescere verisimile sit, quo bono, quo Animae lucro projicienda est no bis illa vita quae a communi Naturae P tre ad consecutionem aeternae tranquillia
talis est indulta λ Sic illi disputarent, sic deprensus in Mahometismo vel Idolol trica regione inedum in heterodoxa Ecclesia ) Christianus , viam sibi ad securitatem vitae ex ipsa Necessitate vitae. ad faciendos aeternitatis fructus permunire
6. Et enarratio fortassis abstraista est& Metaphysica, neque reperiuntur homines ea integritate ut Vitam in eventu proposito pure in aeterat subsidii spem alant, sed vel sibi vel aliis seb praeclara specie lacum faciunt, debilitati spiritus puritatem ejusdem praetexentes , & propterea ad actionem humanam nequaquam spectat quicquid de hac difficultate reselu tumeXeat, utcunque ad doctrinam radicitus fundandam juvare possit. Neque in obscuro jacet, si citra alia indumenta, ut periculi & scandali, & si qua alia inter agendum molesta occurrunt, quaestio sit
308쪽
axamen quintum. 279 expedienda, quin ipse sibi supremi Boni
cultus internecioni sit , si interceptione vitae cultorem sibi minus, quam futurus per eam foret, servum effecerit. Certa tamen sit sententia quod quoties exui vitam a Beatitatis amore imperatur , vita decedendum sit. Quod nihil a Ratione& Natura alienum continere vel inde conis
stat, qubd ad eam non aliud quam per Mortem iter nobis secerint. Et, his fixis, protinus se aperit ingressus ad ea digno-icenda quae Vitae praeferri oportebit.
Vorte o mortis Periculo amplexandis.
I. I Ecretum itaque puta Homini cu-υjus spes ultra corticem Corporis non jaculatur . nihil Vitae simile vel keundum esse posse : Cum enim clarum sit omne Ens dc omne Bonum intra vitae angustias sic cogitanti compactra esse; caetera
309쪽
quaecunque ad Vitam collata, necessum erit tanquam nihil, comparath ad Ens,ic esse & apparere. Unum itaque illi Vivere summum soli1mque bonum est, & prae nullo conremni potest. Accedamus modδ h minem cum futura AEternitate consulentem, cui Vita non nisi Uia ad illam aestima- rur. Hic aliter rationes suppurat; &, ut Uitam & necessariam dc unicam ad Felicitatem semitam sibi statuit, sic ambiguam quoque autumat; & quae nata quidem sit ad eam perducere, sed possit quoque in miseriam praecipitare. Anceps itaque videt esse telum, quo & uti possit dc abuti; &, perinde de quo consilio locus sit retinendumnest an dimittendum. Mox ad alia pensitanda delabitur quae cumVitae usura componit,&vel praefert vel damnat. Hoc cum primis arripit, plura esse quorum singula spectata, meliora spectante ipso, apparent; vel simpliciter vel in circumstantiarum positu- rL Haec omnia Uitae suae esse praeferibilia conspicatur, at enim non statim praeferenda : Cum enim Actio hominis ab Α- gente determinato proficiscatur , ita regenda est ut non toti Naturae sed ut huic Agenti sit maximh congrua ; caeteris vero, quatenus ad hoc Agens reseruntur. Vade evenit ut caeteris quoque sit con-
310쪽
Examen quintum. 28 Isentanea, sed modum convenientiae trahat ex radice a qua oritur , ut sit talis caeteris, qualem ab hoc Agente expectari fas est;non quale ipsa ex se & suis propriis desiderant. Quae cum multa sint, Agens vero unum,ex ipse Agente unitatem dc modificatione ducere apta nata sunt;quod perficere Rationis per Prudentiam sese gubernantis opus est.2. Vitae Damno assine est Periculum ; cujus duplex est AEstimatio. Prima sit ad ipsam Vitam ; posterior ad
caetera Bona. Periculi ad Damnum proportio numerorum calculo certa redditur. Accepto enim ex actionum humanarum numero quota pars tanti numeri plerumque intereat , habetur, per comparationem Partis ad Totum, quae sit comparatio Damni ad Periculum. Verbi gratia , si in Expeditione navis Indicae
triennali, ex ducentis centum-quinqua
ginta plerumque intereunt, deducto numero eorum qui triennio domi defuncturi erant, qui sit viginti, proportio septuaginta ad ducentos est propo tio Perieuli ad Damnum ; & pretium Periculi est ea pars pretii Vitae , quota pars Periculum est Damni. Comparationem Periculi ad caetera Bona vel praemia palis est ex comparatione Vitae ad