장음표시 사용
131쪽
velint , nolint, creationem quarumdam rerum , quae sunt aliquid absolutum & permanens, assentiri debent; quidni maxima jam superata dissicultate , quae posita est in creatione cujusdam rei ex nihilo , ipsarum quoque substantiarum creationem , quae majoribus dissicultatibus obnoxia non est, assentiantur praesertim cum hae alioquin mutabiles & finitae substantiae a se in alias maximas, quas
supra vidimus , incurrant. Concludendum est ergo Deum creasse hunc mundum non solum quod ad vires & mutationes, verum
etiam quod ad ipsas substantias, ex quibus componitur. f. 74. Propositio
Deus mundum creavit in tempore. Prob. Deus non potuit mundum creare ab aeterno. Ergo creavit in tempore. Prob. min. successiva res ab aeterno esse non potest 3. 73. num. 3. Atqui mundus est res, in qua sunt continuatae successiones. Ergo &c. Nec dicas substantias ipsas intelligentes, & extensas creatas fuisse ab aeterno, non vero earum vires & ideo mutationes ac successiones, quae ex viribus exsistunt. Nam primo ut quid ab aeterno creavit substantias animarum δc corporum, quae sine ullis ideis ac motibus per totam aeternitatem otiosae permanerent 3 Deinde non minus vis est aliquid permanens, quae tota simul creatur, quam ipsa substantia, in quae creanda est . Ergo si Deus ab aeterno potuisset creare se, stantias, quivisset etiam vires e nihilo educere. Ex hoc autem sequerentur ab aeterno fuisse mutationes successionesque g. 73. num. 3. quod omnino repugnat ibid. num. 3. Tum in ipsismet substantiis creatis est aliqua interior successio, de qua disseremus paulo post, cum de rerum conservatione disputabimus. Ergo si successio non potest esse ab aeterno , nec ipsae substantiae spiritales atque corporeae ab aeterno esse queunt. Cum igitur nune exsistant, necesse est Deum illas & mundum ex ipsis coalitum in tempore creasse.
Cl. Genuensis tom. III. Elem. Me t. pag. 37. & seq. congerit pr aeternitate mundi argumenta ex Aristotele & Proclo depromta, quibus opponit responsiones Peresii, & interdum etiam suas, ubi Peresianae nimium nituntur obscuris ac dubiis Peripateticae scholae principiis. Aliqua hic proseremus in medium, & solutiones ex ninstris petitas iisdem accommodabimus. Ac primo istem manens sermper idem facit idem. Sed Deus ab aeterno est semper idem, utpote immutabilis. Ergo Deus aut ab aeterno secit mundum, aut num quam . Prob. maj. Eadem prorsus caussa non potest esse ratio diver
132쪽
q. 76. Responsio Dist. ant. Eadem prorsus caussa non potest esse ratio diversitatis,
si necessario operetur co. si libere sub. si maneat eadem tum ab is lute, tum relative co. si maneat eadem absolute, non autem rei live ne. Nam ut dixi f. 27. cum Deus creat mundum, est idem absolute, ac suit ab aeternitate quando non creabat; relative autem nequaquam, quia ab aeternitate reserebatur ad mundum solum creandum post aeternitatem , post aeternitatem autem refertur ad mundum jam exsistentem , ab ipso creatum. Consilium enim creandi mundum erat aeternum , sed dirigebatur ad mundum solum post
Atqui Deus esse debuit semper idem etiam relative. Ergo &c. Prob. min. sub. Deus nihil agit absque sussicienti ratione; atqui nulla fuit ratio cur per totam aeternitatem actus divinae voluntatis fuerit otiosus, & ad nullum mundum creandum dirigeretur, post aeternitatem autem fuerit essicax atque dirigeretur. Ergo &c. g. 78. Responsio Dist. min. atqui nulla suit ratio &c., si mundus ab aeterno esse potuisset omitto ; si non potuisset ne. Si mundus ab aeterno creari potuisset, non ita facile dandum foret nullam Deo rationem fuisse, cur illum in tempore gigneret; propterea quod cum nostram finitam mentem lateant rationes, quae Deum movere potuerint ad mundum in tempore creandum, si hanc rationem minime cognostamus, non continuo neganda est. Deinde cum Deus sit ipse per se summe perfectus f. 3 o. atque idcirco beatus, & a creaturis nihil verae persectionis & boni accipiens, id quod supra docui 3. 36. R exprimo infra eliciemus; hanc suisse rationem assirmare possumus, cur ab aeterno sine ullis creatis rebus peritare voluerit, ut inde cognoscerent creandae substantiae intelligentes ipsarum austorem ipsis non indigere. 2. Uerum ut ut haec se habeant, aio mundum non potuisse ab amerno creari, ut supra ostensum est f. 62. & hanc fuisse manis, stam ratiovem , cur non crearit ab aeterno. Quae enim major potest afferri ratio aliquid non faciendi, quam rei , quae facienda est, impossibilitως Θ8. 79. Instantia
Atqui Deus potuit ab aeterno creare mundum; ergo &c. Prob. min. subc Si ab aeterno non potuisset creare mundum, non semper hanc habuisset potentiam, M otiosus per totam aeternitatem ma ain Diuitigod by Corale
133쪽
sisset. Atqui repugnat assirmare Deum non semper hane habuissa potentiam, & per totam aeternitatem otiosum suisse. Ergo &c., 8o. Responsio Diit. maj. Si ab aeterno non potuis let creare mundum propter defectum suimet ipsius, non semper &α ein propter mundi creandi defectum ne. Nam ut saepe inculcatum est , Deus ab aeterno absolute di in se consideratus est semper idem , semperque expeditam habuit ad mundum creandum potentiam ; immo quantum est in ipse , est semper in eodem actu interno mundi creandi, & numquam otiatur. Est solum desectus in mundo, qui cum ab aeterno esse non possit, non est hujusmodi ut ad eum ab aeternitate creandum
Deus reserri queatia Ergo ex eo, quod mundus ab aeterno creari nequeat, non sequitur Deum aliquando potentia caruisse creandi , aut ab aeterno otiosum mansisse , 8IL Ini antia
Atqui mundus ab aeterno non repugnat. Ergo &c. Prob. minia sub. ideo repugnaret, quia motus aut alia quaecumque rerum successio repugnat l. 73. atqui motus nequaquam ab aeterno repugnat. Ergo &c. Prob. min. Ideo repugnaret motus ab aeterno, quia fore villius initium f. cit. atqui motus ab aeterno potest esse sine initioia
Ergo &c. Prob. min. Potuit esse motu in orbem ; atqui motus in orbem nullum habet principium. Ergo &c Prob. minia motus circularis non habet reipsa terminos,. a quorum altero dicatur incipere, ad alterum vero terminari, sed semper est in principio,.
medio Sc fine, vel potius numquam est. in principio, medio A G
, 82. Responsio Dist. potest esse motus uti orbem , qui constet eκ lineis exiguis: quidem sed rectis eo. qui nullis constet lineis rectis ne. Nam ut docui in Ont. g. 293. unica tantum vis singulis temporibus exsistere potest in corpore, quae pellit corpus per unam determinatam lineam rectam ,ut infra doeebimus: eadem vis durare debet per aliquod exiguum tempus vel finitum , vel etiam infinite parvum gradus. cujusdam, si quantita lex infinite parvae esse possunt l. IIo. Ont. Non potest corpus aliam vim aliorsum directam post illud. tempusculum accipere, nisi prior ante corrumpatur, & aliquod minimum tempus
prius interfluat, quam altera creetur. f. 299. Oatia Ergo necesse est,. ut Omne corpus etiam in orbem rotatum motum habeat rectum
saltem per lineolas infinite parvas, si tales esse queant, quae: l neolae Orbem ipsum componunt. . Ια motibus vero rectilineis nulloe
134쪽
modo vitatur discultas petita ex eiusdem princῖpio, quod in mo. tu rectilineo necessarium est,& Adversarii quoque fatentur. Ergo manet motum, & ideo mundum, ex quo is sequitur, ab aeterno esse nequire.
f. 83. SCHO OON V. Duodecim sunt pro aeternitate mundi Aristotelaea , & viginti Procli argumenta, quae ex Pereso profert Cl. Genuensis loco citato una cum Peresi soluistionibus , quas ex sanioris Philosophiae principiis interdum castigat. Nos ad aliqua tantum respondimus, proptereaquod alia ex ipsis eodem revolvuntur. alia sunt levioris momenti, & unis iisque salsis Peripateticae scholae principiis innixa , aliis vero pro virili parte in antecessum respondimus , cujusmodi sunt illa duo , alterum de mutatione , cui ex adversariorum sententia sit Deus obnoxius, si mundum in tempore creet q. 22. alterum in eo positum, quod nulla potest afferti ratio cur Deus ici hoc potius aetemitatis instanti, non .n alio quoin eumque aut citius , aut tardius mundum crearit, cui sic fecimus satis, ut salsum esse, quod ajunt , suppositum hujusce quaestionis ostenderemus clo. quia quemadmodum salsum ponitur in illa quaestione in qua quaeritur ratio sufficiens
cur Deus mundum in hac potius vacui parte quam in alia quacumque cre rit, eo quod vacuum utpote minime extensum atque continuum permanens , nullas habet partes, in quarum aliqua, non in aliis mundus collocari possit ita salsum ponitur in hac altera in qua similiter quaeritur ratio sufficiens, cur in aliqua potius determin ta aeternitatis parte, quam in alia quacumque aut praegressa aut sequente mundum crearit, eoquod cum aeternitas non sit aliquod continuum successivum , nullas habet partes anteriores atque posteriores, in quam rum aliqua determinate, non in aliis mundum e nihilo queat educere. Nam sicuti quia Deus non est extensus , idest continuum simultaneum, sed solam habet recipiendi extensa potentiam , ante creationem mundi nullum esse spatium extensum nullasque partes distinctas s7. Ont. docuimus : ita quia in Deo omnia simul & semper eadem sunt, nee ulla datur rerum succeruo , Scideo continuum successivum sive tempus, sed Deus solam habet potentiam exissistendi cum rebus , quarum aliae aliis succedant, idcirco pariter in Ont. I 27. ει hic ε. 58. evicimus nullum in Deo dari tempus sive continuum succemis rem . nullasque partes antegressas & sequentes ante creationem rerum, quarum aliae aliis ponantur succedere. Et sicuti est ludificatio imaginationis, quae ponit ex cubiculo educta suisse omnia corpora extensa, 3c eodem tempore eidem re stituit palmos corporeos , dum educt is omnibus corporibus restare in cubiculo decem palmorum distantiam sibi persuadet ; ita non minor est imaginationis deceptio, quae ante creationem rerum, quae sibi succedant, sibi fingit suisse res quae succederent, Sc hoc pacto plures temporis de continui successivi partes sibi repraesentat. a.' His autem plane satisfit septimo ex iis duodecim Averrois argumentis , quae idem Peresius apud laudatum auctorem consutat. Illud autem ita proponitur . Aut tempus factum est cum mundo, aut erat ante mundi generati nem I sed cum nec tempus sine motu , nec motus sine mobili , nec mobile ul- Ium ante mundum esse possit, quomodo potuit esse tempus aute mundi generationem Τ Sin autem tempus factum est, cum omne quod si , vel in tempo
135쪽
te , vel in Instanti fieri necesse sit, cumque ibi tempus esse oporteat, ubi mens nostra distinguit prius ac pollerius ; fiet prosecto, ut ante senerationem temporis ipsum tempus suerit. 3. Ad haec dissolvenda memoria repetenda est illa nostra doctrina β. D.
nti qua terminos externos ab internis distinauimus, & ex eo, quod eductis e cubiculo omnibus corporibus inter parietes, lacunare, & parimentum inte lectis, remanere quidem observamus terminos & superficies externas corporum anterceptorum , scilicet parietum , lacunaris & pavimenti, non vero internas morumdem , restare deducimus externam extensionem , id est eorumdem parietum& aliorum duorum , non autem internam inter parietes & alia duo collocatam. Res enim similiter te habet in tempore. Nam squis obtrudere velit extra confinia mundi finiti esse extensionem , eo quod eli ultima mundi superficies tamquam terminus, sive principium illius extra mundum extensionis, facile resutari potest ex eo , quod in luperficie mundi reperitur quidem terminus existernus illius extensonis, quam Deus extra confinia mundi creare potest. non vero interdus, eoquod nullum extra mundum procreavit extensum. Ex quo fit ut intra mundum sit vera extensio , extra mundum autem sit sola extensonis potentia. Similiter illi qui contendat tempus, quod cum extenso convenit quia utrumque est continuum , ab eo differt, quia extensum est simultaneum , tem pus vero successivum , ante mundi creationem fuisse, quia mundus incepit in
instanti, quod est terminus illius temporis. quod ante mundi creationem suit, occurri potest instans quo mundus esse cepit, fuisse limitem internum succeiasonis , quae cum mundo creata est, externum autem alterius successionis , quae ante mundum creari poterat, sed creata non siit, atque idcirco in creatione mundi verum tempus , veramque successionem re ipsa extitisse ; ante ipsam vero solum temporis & successionis potentiam in Deo fuisse. Neque dixeris illas particulas ante mundi creationem in se ipsis necessario includere partes anteriores , quae mundum praecederent atque ideo successionem & tempus ante mundi treationem. Nam illae particulae ante mundi reeisionem perinde accipiendae lunt, ae istae extra mundum . Istae enim non significant extra mundum esse aliquam veram re ipsa extensionem, sed tantum significant in Deo prorsus extensionis
experti esse veram potentiam emandi alia corpora extensa, quae ad hunc munis dum adhaerescant, & cum eo majorem aliquem mundum essiciant, quae corpora nobis in imaginatione repraesentantes fingimus esse extra mundum actualem
aliquam extensionem, quamvis solum sit in potentia. Similiter illae particulae ante mundi errationem ita sunt intelligendae, ut nullas reipsa partes anteriores, auibus aliae succederent, & ideo nullum tempus ante mundi creationem sui segnificent, sed solam in Deo potentiam , qua potuit alium mundum aliamque rerum successionem ante hunc creare, sed minime creavit, quem mundum , quamque successionem perinde, ac si creata suisset, nobis reptaesentantes ante mundi creationem fuisse fingimus successionem aliquam ac tempus partesque anteriores posterioresque, tam eis reipsa non suerint. Ergo ex hisce dissicultatibus nihil erui potest adversus temporaneam mundi creationem , & ad propos tam ab A verme pressius responderi potest, quemadmodum Deus cum a primo creavit mundum , in nullo creavit & reposuit extenso loco , eoquod nullus tune erat, sed in seipso, Ac in sua immenstate locavit Sc cum ipso mundo locum extensum produxit ' si vero nunc secundum nostram penetrationis sententiam
136쪽
. pr. On . Intra alterius emporis majoris substantiam alterum minus emet, vere diei hotest errare & collorare idem e pus in loco extenso: ita cum munis dum ereavit, non erravit in aliquo tempore, eo quod ante mundum tempus sve ulla suerem non erat, sed in se ipso & in tua aeternitate produxit. Meum ipsis mundo & eum rebus, quarum aliae aliis succedunt, tempus & tu tessionem generavit; si vero post creationem mundi & nunc aliquid denuo creet, vere dici potest in tempore creare. 4. Id quod usu venire clara per lauaque ratione docuimus in viribus corpo- .rum, quas identidem creat ae destruit 42. a37. Ont. Ex quo a posteriori magis evincitur nullum esse momentum in iis rationibus, quibus Adversarii sitia re conati sunt Deum, utpote immutabilem, non posse nisi ab aeterno creare. s. Hane autem rationem explicandi di ultates eirea creationem mundi habita ratione temporis, petitam ex iis, quae eirca eamdem creationem habita ratione ua ui contigerunt, idoneam esse puto etiam ad explicationem illius dis. ficultatis quinti argumenti Proesi positae in eo, quod Deus semper actu e ciens esse debuit, atque idcirco semper mundum crea in nec ine est; ad quam nullam directam respondendi rationem . sed obliquam tantum se habere Geis nuensa in subjecta annotatione utetur. Nam si quaeram ab aliquo rationem. cur Deus non crearit mundum absolute infinitum in extensione dc ideo capax exhauriendi totum vaeuum, sive totam illam divinae immensitatis potentiam.
qua extensa in se recipere potest . sed produxerit finitum & aptum exsistendi
an divina immensitate solum ex aliqua finita portione ; saeuem eamque omnium mentibus accommodatam dabit, quod cum repugnet dari extensum, aut numerum absolute infinitum l. 4ρ. necesse suit ut crearet snitum. aut ad summun infinitum tantummodo relativum , quod si finitum . si cum aliis in altiori gradu infinitis comparetur I o. onti Res autem similiter se habet etiam quod attinet ad aetermiatem , ut supra quoque docuimus. Quemadmodum divina immeustas non eontinet aliquam extensionem , sed est illa potentia, qua Deus. etsi non extensus. potest in se recipere continua simultanea , qualia sunt extensa, eaque semper in infinitum maiora , tametsi numquam ad extentum a solute infinitum rei a pervenies queat: ita divina aeternitas nullam in semeti si successionem habet, sed solum est illa potentia. qua Deus. etsi nullius e pax successionis, potest exsistere una cum eontinuis successivis, qualia sunt motus M tempus, quae ab ipso eodem creari possimi. Quare quemadmodum continua simultanea non possunt ita ereari absolute infinita in extensione, ut totam diis vinam 4mmensitatem exhauriante ita continua successiva non poliunt ita gignrahsolute infinita in duratione, ut divinam aeternitatem pariter e hau iant. Si
autem mundus ab aeterno creatus suisset, continua successiva essent absolute imfinita & totam divinam aeternitatem exhaurirent. Quod cum repugnet non mimnus , quam extensum absolute infinitum , manet Deum non potuisse mundum creare ab aeterno,& hanc esse claram perspicuamque rationem cur non crearit.
Nam alibi jam vidimus nee posse quaeri rationem sussicientem cur in hac potius aeternitatis parte illum crearit quam in alia quacumque, uti quaeri non potest ratio eur in hae potius vacui. sve divinae immenstatis parte, quam in alia quacumque, locarit; eo quod nec in divina aeternitate, nee in vacuo sive in ipsius immensitate ullae sunt partes , ad quarum aliquam prae aliis seligendam opus si suffcienti ratione, quae liberam Dei voluntatem ad hanc pol S,
137쪽
quam ad illam determinare intelligatur. Ergo statim ae mundus absolute inafinitus nec in extensione , nee in duratione esse potest , adest ratio sufficiens , per quam clare intelligitur, cur in utraque finitus sit, nec ulla alia requiri tur, nisi ea, per quam intelligi possit, cur ex pluribus mundis, qui alias, atque alias tum in extensione , tum in successione magnitudines habere poterant, hunc potius talis in utroque capite definitae magnitudinis selegetit. sed de hoc enucleatius paulo post.
Deus mundum libere condidit. Nam Deus mundum libere condidit , si & potuit non creare , & potuit etiam , hoc praetermisso, alios mundos creare. Atqui & potuit nullum creare mundum, &hoc praetermisso alios creare. Ergo &c. Prob. min. quod attinet ad primam partem. Mundus ab aeterno esse non potest g. 74. atqui si Deus non libere, sed necessatio mundum creasset, ab aeterno mundus creari debuisset. Caussa enim necessario agens aut semperae est, effectum gignit, aut numquam, praeserti m si intrinsecus Jc absolute sit immutabilis, cuiusmodi est Deus, g. 2I. quae idcirco nequeat pro libito suum ab lutum creandi mundi decretum ad italum post Aternitatem creandum reserre. Ergo Deus ita libere crea vit mundum, ut potuerit ab illo creando abstinere. a. Quod confirmatur ex eo, quia cum Deus sit in se persectissmus, & omnium rerum, quae a se creari possunt, perfectione ginfinite meliori modo , quam in iisdem esse queant , comple elat creatio rerum ipsarum sive exsistentia nullam addit veram Sc interiorem Deo persectionem , quae idcirco divinam voluntatem ad illas creandas necessario determinet, 3. Prob. nunc secunda minoris pars. Non est possibilis mundus absolute infinitus, sive in extensione, sive in numero substantiarum, quae in ipso sunt, *. Αο. sed quicumque mundus a Deo creatus debet esse aut finitus, aut ad summum infinitus solum relate, adeout alius mundus infinities major esse queat. Atqui si alii in infinitum majores mundi esse queunt, tum nulla est ratio , quae ad hunc creandum Deum necessario determinarit, tum omnes alii ab Ente summe persecto creari possunt. Nam sit quae seret ratio, ea prosecto esset , quod hic mundus esset omnium persectissimus atqui mundus finitus aut solum relate infinitus non est persectissimus, quia ex altera parte ens Sc persectio idem sunt. q. 29. Oar. ex
altera vero non continet omnes illas persectiones & entia, quae in mundis Ium in extensione , tum in numero substantiarum in infi. iitum majoribus esse queunt. Ergo Deus, hoc mundo praetermissio,
potuit alium creare idcirco si hunc creavit, id argumento eli
138쪽
rationem cur erearit, fuisse, quia se ad illum creandam libere de
: 4. Eadem divina libertas suadetur etiam ex ipsam et corporum natura, R ex viribus, quas in iisdem 3c in animis creat. Nan quod attinet ad primum, cur primitiva corpuscula talis sint dete diminarae figurae, densitatis, magnitudinis, ratio esse non potest nisi in libera Dei creantis voluntate , eo quod alius cujustumque esse poterant. Quod pertinet vero ad secundum , ex iis, quae de viri-hus corporum di de modo, quo motus inter ipsa communicatur, g. 3o 3. & seq. in intologia disputavi, quis non colligit & posse pe manere corpora, quin aliquas vires in iisdem continuate creet, Si perimat, atque idcirco in iisdem creandis summa libertate se gerere, & posse quoque alias statuere in virium communicatione leges diversas ab iis, quas statuit 8 Cum vero inter corporis motus& animae sensationes appetitionesque multo sit minor necessitudo, quam inter plura corpora l. Iclo. n. 3. Psych. quis veluti manu nota tangit, mirabilem illam commercii inter animam & corpus legem ab una Dei libera voluntate pendere, qui aut ab illa statuenda pomerit abstinere nullum formando hominem ex duabus adeo inter ipsas disjunctis substantiis coalitum , & hanc ipsam aliter disponere S. variare 3 Ex quibus omnibus divina in mundi ereatione libertas mirifice confirmatur.
Deus, ut summe bonus, debet velle bonum; atqui creatio muta di est bona. Ergo debuit illam velle, & ideo non potuit ab illo creando abstinere q. 86. Responsio Disti Deus, ut summe bonus,debet velle id quod est ipsius imiemum bonum atque persectio co. quod est bonum externum nihil ad ipsius veram conserens persectionem ne. Atqui creatio mundi est bonum in seeundo sensa co. in primo ne. Nam ut dixi f. 8 num. a. Deus ipse per se est persectissimus , nec ullam veram atque internam persectionem acquirit ex rebus creatis, quarum per sectiones antequam crearentur, multo meliori modo, i Jest conjunctas cum aliis omnibus possibilibus perfectionibus continebat. Quare debet quidem necessario velle & amare se ipsum suasque infinitas persectiones , non autem creationem mundi , qui nihilum quidem ipsius persectiones adauget, sed solum libere, prout fecit. f. 87. Instantia Atqui Deus velle debet etiam quod est bonum extra ipsum; er-
139쪽
go Ac. Prob. min. lata Hic mundus est omnium, qui esse possunt, persectissimus; atqui voluntas optima & persectissima , qualis est Dei, debet velle optimum δc persectissimum. Ergo hic mundus est omnium qui esse possunt, optimus Sc perfectissimus. Prob. maj. Voluntas optima & persectissima, ut dixi, eligit optimum & pe fectissimum; atqui voluntas Dei hunc mundum elegit. Ergo hic
q. 88. Responsio Dist. mai. Voluntas optima dc persectissima vult 3c eligit oriamum 3c persectissimum in se ipsa eo. extra se ipsam sub. si dari possit cin vel omitto ; si dari non possit ne. Concedo equidem Leib-nitio & Wolphio acerrimis mundi optimi fautoribus voluntatem optimam & persectissimam velle optimum Sc persectissimum ; sed id non vult extra se ipsam, sed in se ipsa, quatenus Deus seipsum, utpote persectissimum, amore summe persecto amat. Unde etsi dicamus Deum extra se ipsum non velle optimum , & persectissimum , non continuo dicendum est divinam voluntatem carere o jecto, quod sibi proportione respondeat. Dico igitur non esse pos sibilem mundum , qui sit optimus 3c persectissimus omnium eorum, qui a Deo creari possunt, ob eas rationes, quas g. 84. num. 3. pro duximus. Qui ergo fieri potest ut crearit mundum omnium popsibilium optimum, & praesertim ut creare necessario debuerit 9. 89. Instantia Si mundus a Deo creatus non suisset omnium optimus ae per sectissimus, illum Deus nequaquam creatat. Ergo &c. Prob. ant. Si non fuisset omnium possibilium optimus ac persectissimus, nubia fuisset ratio lassiciens, cur ad eum potius quam ad alium quem cumque ipso meliorem creandum se divina voluntas determinasset: atqui debuit esse ratio sufficiens, cur ad eum potius quam ad alium quemcumque creandum se divina voluntas determinarit. Ergo &c.
Prob. min. Quando plura eta possunt, Zc ex iis pluribus unum elugitur , aliis praetermissis, debet esse ratio sufficiens, cur illud et, satur , non alia. Ergo &c. q. so. Responsio Dist. ant. Debet esse ratio suffeiens subiectiva & interna co. o lectiva & externa ne. Nam , ut dixi, in obiecto sive in hoc mundo creando non poterat esse ratio lassiciens, cur eum potius eligeret, quam alium quemcumque, eo quod ille omnium, qui a Deo creari poterant, optimus Sc persectissimus non est, nec ob allatagrationes aliquis alius, qui sit hujusmodi, potest creari. Est tamen
140쪽
ratio in iplamet liberrima Dei voluntate , qui ob id ipsum . quotiinfinite actuosus & summe liber est, non solum potest fine ulla cognita in aliquo objecto majori ratione boni & persectionis , quam in aliis quibuscumque , se ad illud creandum , aliis praetermissis,
determinare , verum etiam se determinat.
q. 9 I. Instantia Atqui Deus non se determinat sine externa ratione lassiciente iaobjecto cognita , sive nisi prius cognoscat illud objectum esse optimum omnium. Ergo &c. Prob. min. suta substantiae liberae a Deo
creatae non eligunt, nisi illud ex pluribus, quod sibi majus bonum majorque sui persectio apparet. Ergo Deus non se &c. Prob. conc& paritatem; substantia persecti Isima , qualis est Deus , minus discedit a bono & persectione , quam substantiae impersectae, quales sunt creatae. Ergo si substantiae liberae a Deo creatae &c., 92. Responsio Dist. substantia persectissima , qualis est Deus, minus discedit a
bono vero co. a bono apparenti ne. Nam aliud est dicendum de potentia eligendi, aliud de ipsa electione ; tam Deus, quam animae creatae ex pluribus bonis eligere possunt unum ex iis, aliis praetermissis, etiamsi in iis, quae praetermittenda serent, maior boni ratio foret, aut esse appareret. Sed quod attinet ad electionem, discrimen aliquod inter Deum & animas ponendum est. Cum enim
Deus nec possit salii in cognitione bonorum, nec aliquod extra seipsum esse queat bonum omnium possibilium maximum & abs lutissimum, non potest eligere id, quod ipsi appareat sub specie maximi omnium bonorum , eoquod ipsi nihil hujusmodi apparerelotest, uii nec est. Ergo ipsius libertas tantae persectionis esse de- et, ut Deus se reipsa determinet ad aliquod honum eligendum, etiamsi aliud maius esse queat, idque appareat. Nec id alienum esta divinae voluntatis libertate, quae est prima caussa omnium eorum quae extra Deum sunt, quaeque idcirco aliunde rationem cur illa creet, mutuari non debet, sed ipsa continet primam omnium rationem. Animae vero creatae quae in cognoscendo decipiuntur, semper vel sere semper possunt reperiri in eo stata ut ex pluribus quae cognoscunt & eligere queunt, unum ex iis appareat sub specie majoris boni, eoquod aequalitas, utpote una, difficillima est, differentiae vero , utpote infiti tae, iacillimae sunt, & non sunt ita persectae , quemadmodum prima caussa , ut sine majori ratione in objecto aliquo ex pluribus cognita se ad illud eligendum aliquando determinent. Quod vero animae sint ita a Deo comparatae, ita