장음표시 사용
141쪽
victam, ut mihi quidem videtur, rationem in medium in fine proin
a. Hoc loco omittenda non sunt, quae de hac re disputat Bos serius in lib. inscripto, De faction de Di sin tes crearures Iom. sect. 6. par. a. cap. 3. num. 3.&seq. Cum Deus sit : in is persectissimus ac beatissimus & omnes rerum aliarum persectiones meliori modo, quam in ipsiu sint, in se complectatur, unus ipsius necessarius Messentialis finis est se ipsum amare dc in se ipso tamquam omnium bonorum sonte laetari, ad quem finem obtinendum sunt media pror sus aequalia sive non creatio, sive creatio etiam ejus mundi poditionis, quae substantiax intelligentes complectitur, sive cum tantae ersectione sive cum majori . Quamvis enim creatis rebux sit me us esse, quam non esse, melius este cum maiori persectione, quam cum minori, ratione tamen habita Dei perinde est, quia Deus nurulam prorsus ne quidem minimam persectionem acquirit, atque iase beati is mus est , tametsi ab alia nulla substantia intelligetate , nisi a se ipso, cognoscatur . Quod si haeci omnia sunt prosius aequalia ratione habita Dei, mani se ite colligitur nullam esse posse in essentia Dei & in rebus possibilibus ab ipsa repraesentati x maiorem ra
tionem cur Deus potius mundum crearit, quam secus, cur potius tantae persectionis, quam alteriuς cujuscumque majoris, aut mino ris; sed tantum esse petendam a divina voluntate , quae ad mundum creandum potius quam non creandum, ad creandum tantae
periectionis, quam alius cuiuscumque, libere se determinavit. 3ι Ex qua omnium rerum aequalitate ratione habita Dei auctor etiam colligit voluisse quidem Deum ut aliquae res ereatae forent inedia idonea ad alia consequenda, ex. caussa ut gratia ad conse uuendam gloriam; sed ratione sui non voluisse primast ut medium, secundas ut finem , sed aequaeliter omnia appetivisse, sive in omnibus aequaliter se ipsum tamquam sontem cunnium bonorum amas. O. . Sive secundum nostra principia in Onia explicata f. 287. di. ei potest duo genera bonorum in qualibet re a Deo creata possi distingui, alterum absolutuin quatenus ea res ad Deum refertur,& alterum relativum, quatenus ad alias res consequendas dirigi Potest: Deum autem in qualibet re plus amasse rationem boni a solutum, sive quatenus ad seipsum proxime resertur, quam rati nem boni relativam, quatenus ad alias rex consequendas.
q. P3. S C Η Ο L l O N VI. Quamquam duae sint distinctae quaestiones de libertate Dei in mundo ereando , deque mundi optimi ac perse iistim creatione' tamen in solucione obje- ctia
142쪽
Elioniis ea sitim permistui, propteraquod altera cum altera m xime apta est ,3c iisdem sere rationibus, & objectorum solutionibus utitur. Quod attinet ad primam , illud maxime dignum est quod animadvertatur, quibus rationibus compertum .fit animas 3c corpora non esse substantias a se, idc idcirco a Deo creata suisse, iisdem suaderi a libera Dei voluntate e nihilo suisse educta. Nam si fuissent a se . necessario exstitissent h. ror. Log. Si necessario exstarent, nulla Q. ret sumetens ratio cur corpora Iales potius determinatas magnitudines, figuraS, vires Se virium directiones, quam alias quascumque haberent. Cum enim substantia extensa ipsa per se sit atqualiter indifferens ad has differentias, quae va. riae esse queunt, Sc substantia spiritalis ad has vel illas ideas, ad has vel illas
appetitiones , ad hune vel ad alium quemcumque determinatumrearum numeri rum οῦ necessitas a natura utriusque substantiae petita ratio sussiciens esse nequi Cur sabeant tales potius determinatas, quam alias quascumque possibiles de hoc genere proprietates. Iam vero certum Sc explaratum est cum plura esse possunt, non autem simul, in rebus necessariis debere esse majorem pro ali. quo eorum suffcientem raticinem , quo illud revera sit j. 78. n.4. Log. Ergo eo
ucitur corpora & animas, illa cum determinati a magnitudine, spissitate, figura de viribus , has cum determinatis ideis & appetitionibus esse nequire, si ne-cinario exiistant ; itaque fit non exsistem a se , quia si forent a se , necessa
rio exstarent , Sc a Deo creata fuissent. Inde autem consequitur nec a Deo tamis quam a caussa necessarici operante proficisci ' psopterea quod Tec est ulla maior ratio, cur. Deus qui est Ens infinitum & infinitae virtutis, ad submotias Cum his potius limitibus , quam cum aliis qui biscumque aequaliter possibiliotius, determinetur suae necessitate naturae , quae ipsa per se nullum prorsus limitem habet. Ergo quibus argumentis ostenditur animas Sc corpora non esse a
se , sed a Deo. procreata suisse , iisdem a libera Dei voluntate pendere suadea
2. In secunda vero quaestione nobis magna Iactatio est potissimum cum Cl. Wolphio, qui in Theologia Naturali sententiam mundi optimi ae peris sectissimi quam maxime illustrat atque confirmat. Hic enim primo sibi m nit viam, cum in I. P. Theol. Nati β ορ. hane enuntiationem, datur mastis objectraa eur his potius mundus exsistas quam alius, ita suadere nititur. Fac nullam dari rationem objectivam, cur hic potius mundus exsistat, quam alius: inde consequens erit nihil huic mundo aspectabili inesse, cur potius exsistat , quam alius. Ex hoc autem fit ut quod ad Deum pertinet, per inori sit, sive hic mundus exsistat, sive alius quicumque. Quamobrem nec Deo insunt , per quae intelligi possit, cur hic potius .exsistat mundus , quam alius. Hinc vero essicitur nullam esse sussicientem rationem , cur hic potius exsistat, mundus, quam alius . Quod cum sid absurdum , colligitur rationem , quam qua rimus, objectivam haberi. Cum vero sibi objecisset nonnullos ad haec responis dere, rationem suffcientem esse voluntatem Dei, in annotatione subjungit eos ponere 'voluntatem agere sine rationibus , quod esse absurdum in Psych. Empir. 88ς. collegerat ex principio sitffesentis rationis, eoquod agere sine rationubus ab objecto petitis est agere sine lassicienti ratione. Quod confirmari potest ex eo quod alibi docet divinam voluntatem non velle nisi quod ab imtellectu divino eidem repraesentatur. Ergo in hoc mundo, qui in intellectu divino tamquam possibilis repraesentatur, est aliqua ratio, per quam intelligi posis
143쪽
possit, eur He potias sit, quam alius quieumque. Hane autem objectivam
rationem sequenti monstrat petendam esse non ab eo, quod hic mundus habet cum aliis commune, quia per ea, quae pluribus communia sunt, intelligi non potest, cur aliquis ex iis exsistat, non alii; sed ab iis, quae hujus mundi sunt propria. His iactis principiis h. 324. monstrat mundum alium ab
.lio non differre nisi gradu maiori vel minori persee ionis, quia eum omnis mundus sit series entium finitorum Deeessivorum ae semultaneorum inter se sonu Morum 48. Cosmologiae , mundus alius ab alio non differt nisi quod attinet adnexum. sve ad maiorem aut minorem rerum consentientium varietatem, in quo
est sta mundi persectio β. stia Cosmol. Ex quo tandem sequenti elicit Deum hune elegisse mundum ob majorem , quae in ipso est, quam in omnibus aliis ἔκγssibilibus, persectionem. atque idcirco hunc mundum esse omnium possibilium optimum ac persectissimum. Quod in sequentibus confirmat ex eo, quod cum Deus omnia crearit propter seipsum , eo quod est bonum omnium maximum, non quidem ad internum stliquod bonum acquirendum, quia ut pote persectis
limus, nihil acquirere potest . sed ad externum , scilieet ad sui gloriam seu di
Ninorum attributorum manifestationem e mundus optimus ae persectissimus est maximn idoneus ad hunc finem consequendum , eoquod mundus hujusmodi est naturale signum voluntatis optimae , quam decet velle optimum; omnipoten tiae , quae magis elucet eae creatione effectus perfectissimi . quam minus peris.cti; & lapientiae summae, quae, ut colligitur ex Psychologia oa. optima bc perfectissima media ad suum finem continuendum eligere debet. I ig. Hae via insistens CL Molphius putat se caussam obtinere posse . Uerum s mundus omnium quae creaK possunt. optimus ae persectissimus esse non potest , valde aberrat a seopo, quem sibi proposuit. Re autem vera mundum raminnium optimum ac persectissimum ina non posse iis docuimus rationibus, quae rem persuadere ac cogere mihi videntur 84. num. 3. Id quod etiam ex ipsis Wolphii principiis confirmari quit. Cum enim ex altera parte secundum aucto In Num. 2. maior, vel minor mundi persectio ex eo pendeat, quod major, aut minor sit in ipso rerum eonsentientium varietas, & ex altera finito aut ad lammum relative infinito numero contineantur, quae hoc in mun do inter se apta & connexa sunt; quis non videt Deum efficere potuisse mun dum , in quo valde plura .rent , quae eonsentirent, & in quo idcirco valde major rerum consentientium varietas reperiretur Ex hoe autem a posteriori fit manifestum nullius este momenti rationes , quibus homo suadere conatur mundum hunc esse omnium optimum ac persectissimum. q. Sed ut aliquam etiam a priori solutionem afferamus , adverto Deum in mundi creatione sta optimum ae persectissimum proposuisse finem , manifestationem scilicet suorum attributorum, sed non eam , quae foret absolute infinita quaeque omnia ipsius absolute infinita attributa complecteretur , eoquod id repugnat non minus, quam mundus absolute infinitus, cum haec manifestatio se opus a Deo perficiendum extra te ipsum. Quamobrem ex infinitis sui peis Hionibus aliquas tantum manifestare constituit, eas stilicet quae ipsi placuere, idque propter rationem aliquam sufficientem eidem cognitam , sed ignotam no- his , qui, utpote finita donati cognitione, infinita divinae Mentis consilia penestare non possumus. Hoc sibi fine proposito Deus quidem mundum creavit, quo
144쪽
quo huiusmodi finem cumulatissime consequeretur, quique idcireo optimus Zeperiectissimus esset ratione habita eorum omnium quibus idem sinis comparari posset, eoquod eum medium reseratur ad finem 287. Ont. medium optumum ac in suo genere persectissimum dici potest, si ope illius finem quam, maxime fieri potest consequimur ; non vero optimus & persectissimus eorum omnium , qui a Deo ereari potuerunt, quia Deus sta constituere poterat finem manifestandi alia plura sui attributa , ad eumque obtinendum mundum comparate optimum ac perfectissimum creare, atque idcirco ratione habita munis di creati meliorem persectioremque. Si Wolphius non alio sensu mundi optimiae persectissimi sententiam defendit, homini assentior propter rationes, qua ex eodem exscripsi. Sin autem velit mundum creatum huiusmodi esse debere ratione habita eorum , quae a Deo condi possunt , ab eo valde dissentio ejuiaque rationes se labefacto. s. Antequam homo rationem objectivam sufficientem , cur Deus hune v Iuerit mundum creare, non alios possibiles, ex differentia inter hunc mundum& alios, & ex majore huius prae aliis persectione deducat, rationem in vestu et oportet cur Deus tot luorum attributorum, non plurium manifestationemsbi pro fine proposuerit, quemadmodum facere debuit, eoquod non omnes sui absolute infiniti persectiones revelare potuit; quam rationem eis nos docere non possumus, qualis suerit, tamen nec Adversarius ostendere potest nullam fuisse . Cum autem hoc fine sibi proposito Deus in hoc mundo rationem Osse derit sufficientem cur aliis posthahitis illum crearet, ab ejus majori relate ad eum finem persectione depromtam , patet argumenta Holphiana valere quia dem pro sententia mundi solum relate ad eum finem optimi ac persectissimi, non eomparate ad illos omnes , qui a Deo creari possunt. Quod vero hac in re ita nos gerere debeamus , ex eo plane colligitur, quod cum finis, utpote mamjus bonum, magis prae mediis amari debeat h. 287. n. 3. Onti peteipiendus est Deus ante non quidem ratione habita temporis , sed solum naturae finem sive suorum manifestationem attributorum voluisse , quam media , sive mundi ad eum finem consequendum accommodati stiari creationem elegerit. Ceterum qui
de hoc loco plura erudite disputata desiderat . adire potest Cl. Μoniliam ordinis Praedicatorum , qui in libro inscripto Disertationa eontra . Materiailsi, aistri Increduli in Padma an . et so. tom 2. parte 3. sin. 3. Mundi optimi ac tersectissimi sententiam resutat , docetque eam sere iisdem nisi principiis, Mi.
us Proclus aliique mundi creationem ab aeternitate propugnarunt. o
s. Quoniam veto hactenus vel lati sumus in demonstrandis supremi Numinis exsistentia , 8c praecipuis ejusdem tum ablolutis , tum relativis attributis, ut eadem magis magisque confirmetur , & doceamus nulla seorsus venia dignos es.se , qui tanta in luce scientes atque prudentes coecutiunt , non esse abs re puto hac in quaestione usurpare rationem quam in Psychologia tenui . cum illud ostendendum suscepi unum esse caussarum occasionalium systema explicando inter animam & corpus commercio accommodatum. h. I 7 .n. 6. Psych. Id autem se exsequor . Vel exsistit una tantum substantia, vel plures . Unam tantum constare jam evidenter docuimus adversus Spinosam esse alienum ab omni ratione 6.1O. n.9. 8c seq. uare primum tenemus plures exstare substantias .Hae autem plures Iubstantiae vel omnes aut plures sint a se, vel nullae . vel una tantum . orn-
145쪽
nes aut plures esse substantias a se, vel nullas eum clarissimis notionibus pu-snare docuimus 2o n.s.& 7I.n.χs.Μanet ergo esse unam tantum lubstantiam a se, quam esse quoque ab aeterno ratione, quae citato loco est allata, tenemus. Quam brem haec substantia a se & ab aeterno exsistens producere debuit alias , quae sunt in hoc mundo substantias nempe animas & corpora , eoquod a te exsili re non potuerunt, atque idcirco debuerunt suum esse recipere ab illa una su
stantia , quae semper fuit. Haec substantia a se & ab aeterno exsistens vel pr duxit alias separando aliquas sui metipsius particulas , quae serent substantiae a substantia a se discretae, vel secus. Primum nulla ratione fieri potuisse perspicuum secimus 1r. Restat ergo ut alias produxerit substantias nullam ex semetipso disjungendo particulam. Quod si nihil ex eo quod in semetipsa erat, dedit, & nihilominus animas & corpora a se disjuncta produxit , manifeste consequitur ex nihilo eduxisse illud indiuiduum ens, quod est in corporibus &in animis, atque eadem e nihilo ereasse eo sensu quem Is.& seq. explicavimus. Cum autem has creavit substantias , vel creavit tamquam caussa necessario agens vel tamquam libera . Non primum , ut planum secimus 84. Ergo secundum ex hoe vero eolligitur substantiam a se esse libera voluntate donatam eligenda ex pluribus id quod maxime placet. atque idcirco etiam cognitione, sine qui libera eligendi voluntas esse nequit. Ergo concluditur manifestum & exploratum esse exstare unum Ens a se ab aeterno, cognitione & libera voluntate d natum , quod animas & corpora e nihilo libere ed it.
94. Definitiori tomine conservationis intelligitur continuatio illius action I a qua Deus substantias a principio creavit. Unde conservatio
est veluti continuata rerum creati O. q. 93. Propositio Ut res creatae perseverent, indigent conservatione , idest continuatione illius actionis , qua primitus a Deo creatae fuerunt. Prob. uuamdiu res esse permanent, tamdiu actio qua primum a Deo Creatae suerunt, permaneat necesse est. Ergo Scc. Prob. ant. Si actio qua primum res a Deo creatae fuerunt, per aliquod tempus du rare debet, tamdiu maneat oportet, quamdiu res permanent. At qui actio, qua res primum a Deo creatae fuerunt, per aliquod tem rus duret necesse est. Ergo &c. Minor constat ex iis, quae q. 125.
Ont. docuimus. Nam si non duraret per aliquod tempus, solum per instans permaneret; atqui per solum instans permanere non po test; nam eodem instanti esset & non esset: effet, ut ponitur, non esset quia eodem desineret. Ergo per aliquod tempus duret opor
146쪽
tet. Confirmatur ex eo, quia rerum principia sunt, sed non per se sola , utpote modi g. Ont. , sed una cum rebus p atqui in instanti incipit esse creatio, non vero est. Ergo in solo instanti esse non potest creatio, & ideo per aliquod tempus durare debet. a. Nunc majorem conficio. Nulla est major ratio cur potius durare debeat per tempus unius minuti, quam per dimidiam partem minuti, per quartam , per octavam , per &α usque in infinitum, eo quod minimum , aut maximum tempus dari non potest , & si daretur etiam tempus in finire parvum, dari possent alia tempuscula infinite in infinitum minora f. IIo.& seq. Om. Cum autem in rebus necessariis qualis est haec, nihil sit absque ratione sufficienti, cur unum potius sit quam aliud quodcumque g. 77. Log. concludendum est actionein , qua res a Deo primum creatae fuerunt, tamdiu durare oportere , quamdiu res permanent, quia cum omnia alia tempora breviora eo , quo res durant, nullam habeant majorem rationem , cur potius unnm ex iis, quam alia sint necessaria
ad eum finem ut creatio sit, non vero solum incipiat esse , hanc habet totum illud tempus quo res perseverant, quod unum est Rillud habet proprii , quod cum duratione rei simul exsistit. Constat ergo ut res perseverent, indigere continuatione illius actionis,
qua primitus a Deo creatae fuerunt.
Ut res permaneant in eodem statu , in quo sunt, nullius ex te ni entis egent, bene vero alicujus egent, ut ab alio ad alium statum transeant. Sed res perseverare in suo esse est easdem in eo. dem statu permanere. Ergo ut res perseverent, opus non habent continuatione illius actionis, qua primitus a Deo creatae fuerunt.
Prob. maj. Ut nihil novi sit, nihil requiritur; bene vero aliquid desideratur , ut quidpiam novi sit. Ergo &c. f. Responsio Diit. ant. Ut nihil novi sit, nihil novi requiritur eo. nihil ejus
quod ab initio requirebatur ut illud laret ne. Ergo ut res permaneant in eodem statu in quo sunt a se, nullius externi entis indigent co. , in quo sunt ab alio ne. Cum ut ab aeterno sit ens a se, nullum aliud e ternum ens ab eo distinctum postuletur, nec illud requiritur ad eum finem, ut in eodem statu , in quo est a se, perseveret; quia ut nihil novi st, nihil novi requiritur, & quemadmodum Eos a se ab aeterno ortum non est ab altero Ente , ita nec in aeternum altero Ente Opus habebit, ut in eodem statu permaneat. At τntia ab alio cum ex altera parte incipiant esse ab alio,
sive initio illius actionis, qua Deus illa e nihilo eduxit, & ex al-
147쪽
tera haec actio per aliquod tempus durare debeat f. 93. num. T. , dicendum est non posse in eo statu quem ab tente a se accipiunt, perseverare , nisi actio Dei creantis perseveret in ipsis, quia si per aliquod tempus , ut necessarium esse docui , permaneret haec Dei creantis actio , per aliud vero nequaquam; in utroque ex his temporibus in eodem si tu permanerent , 3c nihilominus contra post tum ab Adversariis principium , in secando foret siquid novi, cesi satio nempe divinae actionis , qua primitus a Deo res conditae fuerunt. Unde ex hoc principio potius eruitur divinam actionem continuare debere.
q. 98. Instantia Atqui etiam entia ab alio possimi in eodem statu permanere sine auxilio & actione illius, a quo eum statum acceperunt. Ergo nulla distinctio. Prob. min. sub. Domus eum quem habet statum , ab artifice accepit; & nihilominus sine auxilio artificis in eodem permanere potest. Ergo &c. q. 99. Responso Diti. ant. Domus eum quem habet statum , ab artifice accepit
tamquam a caussa occasionali cin tamquam a caussa efficiente ne. Creatio rerum non bene comparatur cum aedificatione domus. Cum
enun in ontologia f. a 37. jam ostenderimus alia corpora in aliis non posse tamquam caussas efficientes gignere vim sive per coni municationem , sive per creationem , atque idcirco esse alia ratio ne habita mutationis aliorum puras caussas occasionales, & Deum esse in conflictu corporum unicam effcientem caussam inde con sequitur Architectum esse puram caussam occasionalem in domus aedificatione. Quare mirum non est, si quae domus dum aedificaretur, eam dispositionem & sermam vere ab Architecto non acciperet, ea sine ejusdem auxilio in illa forma & dispositione perstare queat. Deus autem est vera caussa efficiens, quae res e nihilo ducit. Unde fit ut quemadmodum res creatae sui esse initium a principio divinaei actionis qua creantur, accipiunt, ita sui Esse continuatio nem ab ejusdem continuatione actionis mutuentur. Ergo creatio rerum cum aedificatione domus apte non comparatur. Et si aliqua ex rebus creatis similitudo ad hanc rem declarandam transferri debeat, non aliunde petenda est, quam ex necessaria connexione inter vim motricem 3c motum , qui ab illa 'generatur. Nam qdia vis motrix est vera caussa proxima motus, non solum motus initium sine vi matrice esse non potest . verum nec illius continua tio siue ejusdem vis coatinuatione , ut accurate dozuimus in Oa
148쪽
tologia l. 4et. 8c seq. Ergo quia Deus est vera caussa essiciens rerEm, quae ducuntur e nihilo, idem usu ueniat necesse est.
Etsi motuet indigeat continuatione vis ad hoc ut perseveret, non tamen res creata ad eumdem finem indiget continuatione illius actionis qua'primum creata fuit. Ergo δα. Prob. min. lah. Insignct discrimen ost inter corpus perman a in motu,& inter fissis antlagerearas permanere in suo esse, quod ab initio acceperunt. Ergo &c. Prob. ant. Corpus permanere in motu est continuare mutare si tum & locum , ad quod non solum initio, verum etiam in pringressu opus est cauta inciente , seu vi ; at res permanem in suo esse non est mutare statum , immo est in eodem statu manere:
g. IOI. Responso Dist. res permanere in suo et se non est mutare statum ratione habita aliarum rerum, quae creatae fuerunt co. ratione habita Dei creantis ne. Si duo corpora ex. g. eadem prorsus celeritate versus eamdem plagam serantur, aliud ex iis ratione alius statum non mutat, eoquod quantumcumque moveantur, semper eumdem situm atque dispositionem tuentur, adeo ut si ab initio motus alterum ante, Alterum retro unum palmum distarent, etiam post plures talis motus annos eadem ac similis unius palmi distantia inter eadem esset sutura. Bene vero utraque statum mutant ratione habita reditii corporis , quod aut quiesceret, aut minori vel maiori velocit te eamdem versus plagam serratur, aut eadem quidem, sed alias versus plagas se conserret. Quare s omnia corpora eadem prorsus celeritate , & eamdem versus plagam contenderent, tunc non mutarent statum alia ratione habita aliorum , sed solum ratione habita Dei, qui immobilis permaneret , & semper esset ubique. Inde tamen inferri non posset eadem opus non habere vi motrice, quae semper eadem manens eamdem semper generet velocitatem. Res vero ita se habet in rerum creatione & conservatione. Res nec dum creantur, nec dum conservabetur, statum mutant aliae ratione habita aliarum , eoquod omnes similiter indigent actione Dei creantis ut incipiant esse ,& continuatione ejusdem, ut revera sint, sive esse permaneant. At revera mutant statum ratione habita Dei, eo quod cum Deus ab aeterno sit & quidem a se ipso , res creatae in primo creationis momento incipiunt esse, sive transire a non
esse ad esse,& quidem ob principium, actionem 3c vim positam iualtero Eure , sive in Ente a se, quod iudicat initium creationis es-Diuitigoo by Corale
149쪽
se passionis initium f. 3 s. n. ruont. & in progressu revera sunt, sivea non esse ad esse transeunt, cum in momento solum initia rerum, non res esse queant, & quidem ob continuationem illius actionis, ob quam a non esse ad esse transire coeperunt; quod argumento est res creatas dum perseverant, continuate pati. Ex quibus multo luc lentius efficitur res creatas, ut in suo esse perseverent, indigere continuatione illius actionis , qua primitus creatae fuerunt.. a. Atque hic obiter animadverto hanc esse reconditam illam rationem, propter quam Philosophi temporis notionem non desums runt ab aliis rebus creatis praeterquam a corporum motu; quia scilicet quamvis in omnibus conditis rebus sit continuata passito, seu mutatio status, cujus mutationis ratio extra easdem continetur , tamen cum haec mutatio sit solum ratione habita Dei prorsus immutabilis, & illius actionis divinae, qua esse coeperunt, a nobis intelligi nequit quae & quanta sit, nedum absolute, verum nec relative, nec ratione habita Dei , cujus durationem nequaquam cognoscimus , nec ratione habita aliarum rerum , eoquod cum omnes statum similiter mutent, aliae respectu aliarum, quod pertinet ad hanc rem , in eodem statu persistunt. Quamobrem ut communem durationis rerum mensuram, quam relate cognoscere possumus, Mad humanos usus applicare, haberemus, necesse fuit tempus, quod
est communis durationis rerum mensura , collocare in corporum motu, quem ob allatam rationem relative quantus sit, cognoscere quimus. Sed hac de re vide quae disseruimus in Ontologia , I 27.
f. IOZ. Corollarium Quamobrem ut res creatae in nihilum, unde extractae sunt, redigantur , non est opus aliqua nova positiva Dei actione, sed so-ιum cessatione illius actionis, qua primitus creatae suerunt. Ex quo etiam intelligitur posse Deum omnes creatas res in nihilum
reducere ; eo quod ut libere posuit actionem, qua illas crearet, ita libere potest ab illa actione cessare. Quo uno res in nihilum abeunt.
De Deo eum actionibus rerum creatarum concurrente.
. IO3. Definitio Tomiue concursus Dei intelligo continuationem illius actionis, ut q ia Deus creat substantiarum vires agendi , sive mutandi statum. Nam sicuti conservatio est continuatio illius actionis qua
150쪽
Deus primum substantias e nihilo eduxit, ita concursus est continuatio illius actionis, qua Deus primum vires agendi in substantiisereatis e nihilo educit. q. IO4. Propositio Necessarius est divinus concursus ad omnes rerum creatarum mutationes, ita ut sine proximo Dei concursu nulla in rebus mutatio
esse possit. Prob. Nulla in rebus creatis mutatio esse per se potest sine interiori vi, quae sit aliquod absolutum & permanens & proxime a Deo creatum , quaeque relativi Sc successivi , quae in mutatione sunt, sit proxima cauta , eoquod relativa & successiva ipsa per se gigni non possunt, ut pluribus docui in Ont. f. 42. & seq. Atqui vis esse Sc permanere non potest sine concursu Dei. Ergo &α Prob. min. Concursus Dei est continuatio illius actionis , qua Deus
primum vires in substantiis creat ε. Io 3. Atqui vires permanere non possunt sine continuatione illius actionis, qua primum creata suerunt; nam sicuti substantiae, quia proxime a Deo creantur , permanere nequeunt sine continuatione illius actionis , qua primum creatae fuerunt ob rationes capite antegresso propositas; ita ob eaudem quia vires proxime a Deo in substantiis creantur, ut in Oat,g. 42. & seq. 3c praesertim q. 243. ostendi, permanere nequeunt mne continuatione illius actionis, qua primum e nihilo eductae sue runt. Hoc unum discrimen est, quod conservatio pertinet ad con. tinuationem substantiae, concursus autem ad continuationem vis, quae ad substantiam accedit. Quare concludendum est divinum
concursum esse necessarium ad omnes rerum creatarum mutationes.
f. IOI. Objectio Satis est conservatio substantiae ad eum finem ut illa statum mutare queat. Ergo non est necessarius concursus.
g. IO6. Responsio Dist. Satis est conservatio substantiae, si vires sint eum substantia necessario connexae & ad essentiam primariam & substantialem pertineant co. si sint accidentia ad substantiam jam in suo esto
constitutam accedentia ne. Nam si vis foret essentialis substantiae Tei creatae, & cum ea necessario connexa foret, quemadmodum albqui volunt esse vires animarum,&aliqui etiam corporum; ad eam conservandam atque idcirco ad mutationem inde proficiscentem non aliariquireretur Dei actio, quam ea, qua substantia creaturae conservatur. a. Sin autem sit accidentalis substantiat , ut de omnibus rerum creatarum viribus in ontologia demonstravimus *. 4a. & seq. & in Psych. f. sa. tunc ab ente externo , sive a Deo proxime proficisce tur νDiuitigod by Corale